TỔNG KẾT TỪ VỰNGA-MỤC TIÊU BÀI DẠY.Giúp HS: - Biết vận dụng những kiến thức về từ vựng đã học để phân tích những hiện tượng ngôn ngữ trong thực tiễn giao tiếp, nhất là trong văn chương.
Trang 1TỔNG KẾT TỪ VỰNG
A-MỤC TIÊU BÀI DẠY.Giúp HS:
- Biết vận dụng những kiến thức về từ vựng đã học để phân tích những hiện tượng ngôn ngữ trong
thực tiễn giao tiếp, nhất là trong văn chương
B-CHUẨN BỊ.
- Bài soạn + tài liệu tham khảo
- HS chuẩn bị bài theo hướng dẫn
C-TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
*Hoạt động 1: Khởi động.
1-Tổ chức:
2-Kiểm tra: KT sự chuẩn bị bài của học sinh.
3-Bài mới: Giới thiệu bài:
(GV dẫn vào bài)
*Hoạt động 2: Bài mới.
HS đọc yêu cầu bài tập
So sánh 2 dị bản của câu ca dao
? Nhận xét cách hiểu nghĩa từ
ngữ của người vợ trong truyện
1-Bài tập 1(SGK 158)
a- “Râu tôm…
Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon”
“Gật đầu” : cúi xuống ngẩng lên ngay, thường
để chào hỏi hay tỏ sự đồng ý(động từ)
b- Râu tôm …
Chồng chan, vợ húp gật gù khen ngon
“Gật gù” Động từ, từ láy tượng hình (mô tả tư thế) gật nhẹ và nhiều lần, biểu thị thái độ đồng tình, tán thưởng
Như vậy: gật gù thể hiện thích hợp hơn ý nghĩa cần biểu đạt; tuy món ăn rất đạm bạc nhưng đôi vợ chồng ăn rất ngon miệng vì họ biết chia sẻ những niềm vui đơn sơ trong cuộc sống
Bài tập 2 (SGK 158)
-Chồng: + Đội này chỉ có một chân sút
Trang 2cười sau.
? Vì sao người vợ lại hỏi như
vậy
-HS đọc yêu cầu của bài tập
Các từ : vai , miệng, chân, tay
được dùng theo nghĩa gốc hay
nghĩa chuyển…Phương thức ẩn
dụ hay hoán dụ?
- HS đọc yêu cầu bài tập
Vận dụng kiến thức đã học về
trường từ vựng để phân tích cái
hay trong cách dùng từ của bài
thơ.?
-1HS đọc yêu cầu bài tập
? Tìm 5 VD về những sự vật,
hiện tượng được gọi tên theo
cách dựa vào đặc điểm riêng biệt
của chúng
-Vợ +rõ khổ có 1 chân thì còn chơi bóng … Người vợ không hiểu cách nói của người chồng:
Nói theo biện pháp tu từ hoán dụ ( lấy bộ phận chỉ toàn thể) nghĩa là cả đội bóng chỉ có một người giỏi ghi bàn ở đây người vợ hiểu theo nghĩa đen
2-Bài tập 3: (SGK 159)
- Những từ được dùng theo nghĩa gốc: miệng,
chân , tay
- Những từ được dùng theo nghĩa chuyển
+ Vai: phương thức hoán dụ
+ đầu: phương thức ẩn dụ (phần mũi súng nơi đạn được thoát ra)
3-Bài tập 4(SGK 160)
- Nhóm từ : đỏ, xanh, hồng nằm cùng trường nghĩa
- Nhóm từ: lửa, cháy, tro thuộc cùng trường từ vựng chỉ lửa và những sự vật, hiện tượng có quan hệ với lửa
Các từ thuộc 2 trường từ vựng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau màu áo đỏ của cô gái thắp lên trong mắt chàng trai và bao người khác ngọn lửa
Ngọn lửa đó lan toả trong con người anh say đắm, ngất ngây.(đến mức có thể cháy thành tro) và lan ra cả không gian, làm không gian cũng biến sắc( Cây xanh
… theo hồng) Xây dựng được những hình ảnh gây ấn tượng mạnh mẽ vơí người đọc, qua đó thể hiện mạnh mẽ tình yêu mãnh liệt
4-Bài tập 5 (SGK 159)
- Các sự vật hiện tượng đó được gọi tên theo cách dùng từ ngữ có sẵn với một nội dung mới dựa vào đặc điểm của sự vật, hiện tượng được gọi tên
- VD: chim lợn: là loài chim cú có tiếng kêu eng éc như lợn
- Xe cút kít: xe thô sơ có một bánh gỗ 2 càng, do người sử dụng đẩy, khi chuyển động thường có tiếng kêu cút kít
Trang 3-1HS đọc đề bài
Đọc truyện cười
? Chi tiết nào trong truyện gây
cười
- Mực: Động vật sống ở biển, thân mềm, chân ở đầu
có hình tua, có túi chứa chất lỏng đen như mực
5-Bài tập 6: (SGK 160)
- Chi tiết gây cười: “Đừng … gọi bác sĩ , gọi cho bố ông đốc tờ!”
Phê phán thói sính dùng từ ngữ nước ngoài của ông bố – dù đã sắp bị nguy hiểm đến tính mạng
*Hoạt động 3: Luyện tập.
HD hs làm bài tập bổ sung.
+ Viết đoạn văn ngắn
+ Trình bày miệng trước lớp
+ Nhận xét đánh giá
Bài tập bổ sung:
1- Viết 1 đoạn văn ngắn ( nội dung tự chọn) có sử dụng một số biện pháp tu từ đã học
2- Viết 1 đoạn văn ngắn trong đó có sử dụng những
từ cùng thuộc trường từ vựng những người trong gia đình
*Hoạt động 4: Củng cố , dặn dò.
-Hệ thống bài
-HD học sinh về nhà
- Các nội dung đã ôn luyện về trường từ vựng
-Hoàn thiện các bài tập -Soạn bài mới: Luyện tập viết đoạn văn tự sự