Giáo án Ngữ văn 9 bài 16: Cố Hương

Từ đó cảm nhận được nhân vật " tôi " trên đường trở về quê cũ.. So với những ngày trước cảnh vật và con người thật tàn tệ , nghèo hèn.Mang nỗi buồn thương nhân vật "tôi "rời cố hương ra

CỐ HƯƠNG(T1)

Lỗ Tấn

A Mục tiêu cần đạt:

1 Hướng dẫn học sinh đọc kể tóm tắt văn bản, tìm hiểu tác giả và hoàn cảnh sáng tác, ngôi kể, bố cục của văn bản Từ đó cảm nhận được nhân vật " tôi " trên đường trở về quê cũ

2 Tích hợp với Tiếng Việt và Tập làm văn ở bài Ôn tập

3 Rèn kĩ năng đọc, kể , phân tích tâm trạng nhân vật

B Chuẩn bị:

-ảnh chân dung Lỗ Tấn

Tập "Tuyển tập truyện ngắn Lỗ Tấn"

C Tổ chức các hoạt động dạy và học.

*Hoạt động 1: Khởi động

1 Tổ chức

2 Kiểm tra:

-Tóm tắt ngắn gọn truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng

Qua tất cả những cử chỉ ,lời nói của bé Thu trong những ngày ông Sáu ở nhà và ngày ông Sáu ra

đi, trong cảm nhận của em Thu là một em bé như thế nào?

3 Vào bài mới

* Hoạt động 2 Đọc hiểu văn bản.

-Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc bài

? Hãy tóm tắt ngắn gọn nội dung văn

bản

I Tiếp xúc văn bản

1 Đọc bài

-Đọc

Tóm tắt:

Sau hai mươi năm xa quê, nhân vật "tôi "

trở về thăm làng cũ So với những ngày trước cảnh vật và con người thật tàn tệ , nghèo hèn.Mang nỗi buồn thương nhân vật "tôi "rời cố hương ra đi với ước vọng cuộc sống làng quê mình sẽ được đổi thay

2 Tìm hiểu chú thích.

Giới thiệu ảnh Lỗ Tấn và Tuyển tập

truyện ngắn Lỗ Tấn

?Dựa vào phần giới thiệu ở SGK, em

hãygiới thiệu về Lỗ Tấn

-Giải thích từ khó SGK

?Văn bản có bố cục mấy phần? Nêu ý

mỗi phần

?Nhận xét gì về cách kể?

?Truyện được kể ở ngôi thứ mấy?tác

dụng của ngôi kể đó đối với vă bản

Truyện gồm những nhân vật nào? Tìm

những hình ảnh nghệ thuật có ý nghĩa

đặc biệt trong truyện?

a, Tác giả:

Lỗ Tấn (1881-1936) là nhà văn nổi tiếng của Trung Quốc

Công trình nghiên cứu và tác phẩm văn chương của ông rất đồ sộ

b, Từ khó SGK

3 Bố cục:

Ba phần -Phần 1 : đến "tôi đang làm ăn sinh sống

" Tình cảm và tâm trạng của "tôi "trên đường về quê

b, Phần 2: đến"sạch trơn như quét" Tình cảm và tâm trạng của "tôi "trong những ngày ở quê,cuộc gặp gỡ với Nhuận Thổ,chị Hai Dương

c, Phần 3:còn lại :Tâm trạng và ý nghĩ của " tôi "trên đường rời quê

*cách kể theo trình tự thời gian, với sự thay đổi không gian, đan xen quá khứ với hiện tại=>kết cấu như vậy cũng góp phần làm nổi rõ chất trữ tình biểu cảm và triết lí trong dòng tự sự của truyện

4.Ngôi kể: Chọn ngôi kể thứ nhất làm

tăng đậm chất trữ tình của truyện.(nhưng không đồng nhất "tôi" với tác giả )

5 Nhân vật và hình ảnh nghệ thuật rất đặc biệt trong truyện:

-Nhân vật:"tôi ", Nhuận Thổ, chị Hai Dương, Bé Hoàng,ThủySinh,những người làng

-Hai hình ảnh:

+Hình ảnh "cố hương"

+hình ảnh con đường

Đó là hai hình ảnh giàu ý nghĩa biểu cảm

và ý nghĩa biểu trưng

*Hoạt động3 Củng cố dặn dò

1 Kể tóm tắt truyện

2 Hướng dẫn học bài: Chuẩn bị nội dung các câu hỏi trong bài

CỐ HƯƠNG( T2)

Lỗ Tấn

A Mục tiêu cần đạt:

1 Hướng dẫn học sinh đọc kể tóm tắt văn bản, tìm hiểu tác giả và hoàn cảnh sáng tác, ngôi kể, bố cục của văn bản Từ đó cảm nhận được nhân vật " tôi " trên đường trở về quê cũ,những ngày ở cố hương Tinh thần phê phán xã hội cũ , nỗi buồn thương cho quê hương

2 Tích hợp với Tiếng Việt và Tập làm văn ở bài Ôn tập

3 Rèn kĩ năng đọc, kể , phân tích tâm trạng nhân vật

B Chuẩn bị:

-ảnh chân dung Lỗ Tấn

Tập "Tuyển tập truyện ngắn Lỗ Tấn"

C Tổ chức các hoạt động dạy và học.

*Hoạt động 1: Khởi động

1 Tổ chức

2 Kiểm tra: Kể tóm tắt truyên Cố hương, Nêu nhận xét về ngôi kể,trình tự kể

3 Bài mới

*Hoạt động 2 Đọc hiểu văn bản (tiếp)

1 Theo dõi phần đầu văn bản , cho biết:

a, Cảnh làng trong con mắt người trở về

sau hai mươi năm xa cách đã hiện ra như

thế nào?

b, Cảnh đó dự báo một cuộc sống như

thế nào đang diễn ra nơi cố hương ?

II.Phân tích 1.Trên đường trở về thăm quê cũ

Đang độ giữa đông ; xa gần thấy thấp

thoáng mấy thôn xóm tiêu điều , hoang vắng , nằm im lìm dưới vòm trời màu vàng úa.

Tàn tạ, nghèo khổ

c, Trước cảnh ấy , tiếng nói nào vang

lên trong nội tâm người trở về?

d,Em đọc được cảm giác nào của nhân

vật từ tiếng nói vọng nội tâm này?

Từ đó , tình cảm nào của người trở về

đối với cố hương được bộc lộ?

2 a, Chuyến về quê lần này của nhân vật

"tôi" có gì đặc biệt?

b, Điều đó gợi liên tưởng đến hiện thực

cuộc sống như thế nào ở cố hương?

3 Nhận xét nghệ thuật kể chuyện trong

phần truyện này?

4 Từ đó , hình ảnh cố hương đă hiện lên

như thế nào trong con mắt và tấm lòng

người về thăm quê

A, đây thật có phải là làng cũ mà hai mươi năm trời nay tôi hằng ghi lấy hình ảnh trong kí ức không?

Ngạc nhiên , chua xót

Yêu quê đến độ xót xa cho sự nghèo khổ của làng quê mình

Sau hơn hai mươi năm xa quê : ý định là

để từ giã nó lần cuối cùng ; vĩnh biệt ngôi nhà yêu dấu và từ giã làng cũ thân yêu , đem gia đình đến nơi đất khách tôi đang làm ăn sinh sống

Cuộc sống nơi quê ngày một nghèo khó khiến nhiều gia đình buộc phải rời làng

đi nơi khác để tìm cách sinh sống

Sự gia tăng yếu tố miêu tả và biểu cảm giúp cho chỉ trong một đoạn văn ngắn

mà vừa tái hiện hình ảnh của làng quê , vừa bộc lộ xúc động của lòng người

Tiêu điều, xơ xác và đáng thương , đáng thất vọng

2 Những ngày " tôi" ở cố hương

Theo dõi phần văn bản tiếp theo :

1.Những ngày ở quê , nhân vật "tôi" đă

gặp nhiều người quen cũ, trong đó ,

cuộc gặp với nhân vật nào được kể

Nhuận Thổ và chị Hai Dương

nhiều nhất?

2.Mối quan hệ của nhân vật tôi với

Nhuận Thổ đựoc kể trong những thời

điểm nào?

3 Trong kí ức "tôi ":

a, Hình ảnh Nhuận Thổ xưa gắn với

cảnh tượng nào?

Tại sao nhân vật "tôi " lại gọi đó là một

cảnh tượng thần tiên?

Khi đó hình ảnh Nhuận Thổ như thế

nào?

Trong tâm trí nhân vật "tôi "người bạn

ấy như thế nào?

Trong quan sát của người trở về sau hai

mươi năm, hình ảnh Nhuận Thổ như thế

nào?

-Nhuận Thổ thời qúa khứ '-Nhuận Thổ thời hiện tại

Một vầng trăng tròn vàng thắm treo lơ

lửng trên nền trời xanh đậm ….chạy mất.

=>Đó là một cảnh tượng sáng sủa, dấu hiệu của cuộc sống thanh bình và hạnh phúc nơi làng quê, giờ chỉ còn trong giấc mơ

-Nhuận Thổ : Khuôn mặt tròn trĩnh, da bánh mật, đầu đội mũ lông chiên bé tí tẹo, cổ đeo vòng bạc sáng loáng

Thấy ai là bẽn lẽn, chỉ không bẽn lẽn với một mình tôi thôi

Bẫy chim sẻ rất tài, biết nhiều chuyện lạ lùng lắm

=>một chú bé khôi ngô, khỏe mạnh,hồn nhiên ,hiểu biết, nhanh nhẹn, gần gũi và nhiều tình cảm, có tình bạn thân thiện, bình đẳng

-Sau hai mươi năm:

Khuôn mặt vàng sạm, lại có thêm những nếp răn sâu hoắm, mi mắt viền đỏ húp mọng lên, mũ rách tươm, áo bông mỏng dính,người co ro cúm rúm, bàn tay thô kệch nặng nề, nứt nẻ

Chào rất rành mạch "Bẩm ông"

Lại xin tất cả các đống tro

=>Thay đổi toàn diện theo chiều hướng xấu, kì lạ nhất là thay đổi tính nết :trở

Em có nhận xét gì về nhân vật Nhuận

Thổ hiện tạo qua các chi tiết trên?

Nguyên nhân của sự thay đổi đó là gì?

?Trong kí ức của nhân vật "tôi ", chị Hai

Dương là người như thế nào?cách gọi

ngày trước có ý nghĩa gì?

Hai mươi năm sau người phụ nữ ấy xuất

hiện trước nhân vật "tôi "với bộ dạng,

lời nói,hành động như thế nào?

?Em có nhận xét gì về sự thay đổi này?

Những thay đổi ấy đã tạo ra một con

người như thế nào?

?Kể về hai con người ở quê, người kể

chuyện muốn ta hiểu gì về cuộc sống

đang diễn ra nơi cố hương của ông?Thái

nên tự ti, tham lam.Nhuận Thổ hiện tại già nua,tiều tụy,hèn kém

Sự thay đổi có nguyên nhân từ cách sống lạc hậucủa người nông dân, từ hiện thực đen tối của xã hội áp bức

*Nhân vật chị Hai Dương:

-Trước đây gọi là nàng Tây Thi đậu phụ:Cách gọi bộc lộ tình cảm thân thiện với người phụ nữ láng giềng từng là một người đẹp người ,đẹp nết

-Hai mươi năm sau:Một người đàn bà trên dưới năm mươi tuổi, lưỡng quyền nhô ra, môi mỏng dính, hai tay chống nạnh, chân đứng chạng ra giống hệt cái com pa

"

Ai chà! Anh bây giờ làm quan rồi, Hừ!

chẳng cái gì giấu được chúng tôi đâu!

Miệng lẩm bẩm, tiện taygiật luôn đôi bít tất tay của mẹ tôi giắt vào lưng quần ,cút thẳng.

=>Thay đổi toàn diện cả hình dạng lẫn tính tình -Đó là biểu hiện suy thoái của lối sống và đạo đức ở làng quê

Những thay đổi ấy đã tạo ra một con người xấu xí tham lam, trơ trẽn đến độ lưu manh, mất hết vẻ lương thiện của người nhà quê

*Kể về hai con ngườ ở quê đã thay đổi hoàn toàn, người kể muốn ta hiểu:Cuộc sống quẩn quanh, bế tắc, nghèo khổ khiến làng quê ngày một tàn tạ, con người ngày một khổ sở, hèn kém và bất lương.Từ đó bộc lộ nỗi xót thương, bất lực và căm ghét xã hội lúc bấy giờ

độ của ông đối với cuộc sống ấy như thế

nào?

Hoạt động 3 Củng cố dặn dò:

1.Giáo viên hệ thống toàn bộ nội dung vừa học

2 Hướng dẫn học bài:Tìm hiểu tiếp:khi rời cố hương

Ngày soạn:8-12

CỐ HƯƠNG(T3)

LỖ TẤN

A Mục tiêu cần đạt:

1 Hướng dẫn học sinh đọc kể tóm tắt văn bản, tìm hiểu tác giả và hoàn cảnh sáng tác, ngôi kể, bố cục của văn bản Từ đó cảm nhận được nhân vật " tôi " trên đường trở về quê cũ,những ngày ở cố hương Tinh thần phê phán xã hội cũ , nỗi buồn thương cho quê hương

2 Tích hợp với Tiếng Việt và Tập làm văn ở bài Ôn tập

3 Rèn kĩ năng đọc, kể , phân tích tâm trạng nhân vật

B Chuẩn bị:

-ảnh chân dung Lỗ Tấn

Tập "Tuyển tập truyện ngắn Lỗ Tấn"

C Tổ chức các hoạt động dạy và học.

*Hoạt động 1: Khởi động

1 Tổ chức

2 Kiểm tra :Những ngày ở quê, nhận vật "tôi "gặp gỡ những ai? Cảm nhận về những nhân vật ấy như thế nào?

3 Bài mới

*Hoạt động 2 Đọc hiểu văn bản (tiếp)

?Vì sao khi rời cố hương, nhân vật tôi lai

cảm thấy lòng tôi không một chút lưu

luyến và vô cùng ngột ngạt?

Khi rời cố hương , nhân vật tôi mong

ước điều gì?

?Trong niềm hi vọng của nhân vật tôi,

xuất hiện một cảnh tượng như thế nào?

?Em hiểu ý nghĩ cuối cùng của nhân vật

"Tôi " như thế nào?

Ông mong muốn điều gì?

3 Khi rời cố hương:

-Cố hương bây giờ chỉ còn là xơ xác nghèo hèn,xa lạ từ cảnh vật đến con người

-Mong cho thế hệ con cháu không bao giờ cách bức nhau, không phải chạy vạy như tôi, không phải khốn khổ mà đần độn như Nhuận Thổ, không phải khốn khổ mà tàn nhẫn như người khác chúng

nó cần phải sống một cuộc đời mới Đó

là làng quê tươi đẹp, con người sống tử

tế với nhau

- Trong niềm hi vọng, xuất hiện cảnh tượng:Một cánh đồng cát, màu xanh biếc, cạnh bờ biển,trên vòm trời xanh đậm, treo lơ lửng một vừng trăng tròn vàng thắm.=>Đó là ước mong yên bình

ấm no cho làng quê

*ý nghĩ cuối cùng của nhân vật "tôi":

Trên mặt đất vốn làm gì có đường.

Người ta đi mãi thì thành đường thôi.

=>Hình ảnh ẩn dụ, cũng như những con đường trên mặt đất,mọi thứ trong cuộc sống này không tự có sẵn Nhưng nếu muốn, bằng sự cố gắng và kiên trì con người sẽ có tất cả

-Tác giả muốn thức tỉnh người dân làng mình không cam chịu cuộc sống nghèo hèn, áp bức.Ông tin ở thế hệ con cháu sẽ

mở đường đến ấm no hạnh phúc cho quê hương

III Tổng kết

Ghi nhớ SGK

*Hoạt động 3 Luyện tập (thảo luận nhóm)

Trả lời các câu hỏi sau:

1 Đọc truyện Cố hương em cảm nhận được một bức tranh làng quê như thế nào? Từ đó tình cảm ,tư tưởng nào của người kể chuyện đối với làng quê và hiện thực xã hội lúc bấy giờ được bộc lộ?

2 Em hiểu gì về Lỗ Tấn từ ước vọng đổi đời cho quê hương của ông?Ươc vọng đó có trở thành hiện thực trên đất nước của ông của ông hay không?

3 Em mong ước gì cho làng quê của mình?

* Hoạt động 4 Củng cố dặn dò.

-Hệ thống kiến thức toàn bài

-Hướng dẫn về nhà:Chuẩn bị bài Những đứa trẻ