-Hệ thống hoá kiến thức về tập làm văn đã học: kiểu bài thuyết minh, tự sự.. -Văn bản thuyết minh -Văn bản tự sự ?Vai trò, vị trí, tác dụng của các biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả
Trang 1ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN
I -Mục tiêu bài học.
1-Kiến thức.
-Hệ thống hoá kiến thức về tập làm văn đã học: kiểu bài thuyết minh, tự sự
2-Kĩ năng.
-Rèn kĩ năng tổng hợp về kiến thức bài tập làm văn
-Biết viết các bài tập làm văn hoàn chỉnh
3- Thái độ
-Giáo dục ý thức tự học, tự tổng hợp và hệ thống kiến thức về tập làm văn
II -Phương tiện thực hiện.
-Thầy: giáo án, sgk, bảng phụ
-Trò: vở bài tập, sgk, vở ghi
III -Cách thức tiến hành.
-Quy nạp
-Nêu vấn đề, thảo luận
IV-Tiến trình bài dạy.
A -Tổ chức:
B -Kiểm tra: kết hợp trong giờ.
C -Bài mới.
?Ở lớp 9 tập 1 có những nội dung lớn nào?Nội
dung nào trọng tâm?
-Văn bản thuyết minh
-Văn bản tự sự
?Vai trò, vị trí, tác dụng của các biện pháp nghệ
thuật và yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết
minh như thế nào?
I-Phần lí thuyết 1-Các nội dung lớn và trọng tâm.
-Văn bản thuyết minh: luyện tập việc kết hợp với các yếu tố nghị luận, giải thích, miêu tả
-Văn bản tự sự: kết hợp giữa tự sự với biểu cảm và miêu tả nội tâm
2-Tác dụng của các biện pháp nghệ
thuật và miêu tả trong văn bản thuyết minh
Trang 2-Thuyết minh là giúp người đọc, người nghe
hiểu về đối tượng do đó:
+Miêu tả để giúp người nghe, người đọc dễ
dàng hiểu được đối tượng
?Văn bản thuyết minh có yếu tố miêu tả, tự sự
giống và khác với văn bản miêu tả, tự sự ở
điểm nào?
?Sách Ngữ văn 9 tập 1, nêu những nội dung gì
về văn bản tự sự, vai trò, vị trí và tác dụng của
các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận trong
văn bản tự sự như thế nào?
-Nhận diện các yếu tố miêu tả nội tâm, nghị
luận, đối thoại, độc thoại, người kể chuyện
trong văn bản tự sự
-Vai trò của các yếu tố trên trong văn bản tự sự
-Kĩ năng kết hợp các yếu tố trên trong văn bản
tự sự
?Thế nào là đối thoại, độc thoại, độc thoại nội
tâm?
-Đoạn văn có yếu tố miêu tả nội tâm:
VD: Thực sự mẹ không lo lắng đến nỗi không
3-Phân biệt văn bản thuyết minh với
văn bản tự sự, miêu tả
-Văn bản thuyết minh trung thành với đối tượng một cách khách quan, khoa học
+Cung cấp đầy đủ tri thức về đối tượng cho người nghe, người đọc -Văn bản lập luận giải thích:
+Dùng vốn sống trực tiếp và gián tiếp
để giải thích về một vấn đề nào đó giúp người đọc người nghe hiểu vấn
đề đó -Văn bản miêu tả: xây dựng hình tượng về một đối tượng nào đó thông qua quan sát, liên tưởng, so sánh và cảm xúc chủ quan của người viết
II-Luyện tập.
1- Bài 1:Tìm các đoạn văn tự sự có
sử dụng yếu tố đối thoại, độc thoại và
Trang 3ngủ được.Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi.Mẹ tin
vào sự chuẩn bị rất chu đáo cho con trước ngày
khai trường Để còn gì lo lắng nữa đâu! Mẹ
không lo nhưng vẫn không ngủ được, cứ nhắm
mắt là dường như bên tai tiếng học bài trầm
bổng Hằng năm cứ vào cuối thu mẹ tôi âu yếm
nắm tay tôi dẫn đi trên con đường dài và hẹp
-Đoạn văn kể theo ngôi 1:
VD: Tôi không quản trời lạnh giá đem gia
đình đến với nơi đất khách tôi đang làm ăn sinh
sống (Cố hương)
-Đoạn văn kể theo ngôi 1: Lão hiểu tôi, tôi nghĩ
vậy và tôi càng buồn lắm ngày một thêm
đáng buồn
-Đoạn văn kể theo ngôi 3: Vua Quang Trung
cưỡi voi ra doanh yên ủi quân lính không nói
trước
độc thoại nội tâm
2-Bài 2: Tìm 2 đoạn văn tự sự: một
đoạn kể theo ngôi 1 và một đoạn kể theo ngôi 3 Nhận xét vai trò của mỗi đoạn văn
-Ngôi 1 theo lời kể của nhân vật
“tôi”
-Kể theo ngôi 3 xưng “Vua Quang Trung”
D -Củng cố:
-Những kiểu bài đã học ở lớp 9?
+Thuyết minh
+Tự sự
E-Hướng dẫn học bài.
-Về nhà thuyết minh về loài cây em thích
-Kể lại một kỉ niệm đáng nhớ về người thân
-Giờ sau ôn tập tiếp
Trang 4ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN (Tiếp)
I -Mục tiêu bài học.(như tiết 82)
II -Phương tiện thực hiện.
III -Cách thức tiến hành.
IV -Tiến trình bài dạy.
A -Tổ chức
B -Kiểm tra(kết hợp trong giờ)
C -Bài mới.
-Thảo luận nhóm:
?Các nội dung văn bản tự sự học ở lớp 9 có
gì khác và giống với các nội dung văn bản
này đã học ở lớp dưới?
-Giống: có nhân vật, cốt truyện
-Khác: kết hợp yếu tố miêu tả nội tâm,nghị
luận
?Giải thích vì sao trong một văn bản có đủ
các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận mà
vẫn gọi là văn bản tự sự?
I-Lí thuyết.
1-Điểm giống và khác giữa các văn bản
tự sự ở lớp 9 và các lớp khác
*Giống:
-Văn bản tự sự phải có nhân vật chính và một số nhân vật phụ
-Cốt truyện: sự việc chính và sự việc phụ
*Khác: ở lớp 9 có thêm:
-Sự kết hợp giữa tự sự và biểu cảm, miêu
tả nội tâm
-Sự kết hợp giữa tự sự với yế tố nghị luận
-Độc thoại và độc thoại nội tâm
-Người kể và vai trò của người kể
2- Nhận diện văn bản.
=>Vì thế trong một văn bản có đủ các yếu tố miêu tả,biểu cảm, nghị luận mà
Trang 5- Khi gọi tên một văn bản , người ta căn cứ
vào phương thức biểu đạy chính của văn
bản đó
?Theo em, liệu có một văn bản nào chỉ vận
dụng một phương thức biểu đạt duy nhất
hay không?
-Ít hoặc không có văn bản nào như vậy
?Một số tavs phẩm tự sự được học trong
sgk không phải bao giờ cũng có đủ 3 phần
Tại sao trong bài làm của hs lại đủ 3 phần?
-Bố cục cục 3 phần trong bài làm của hs
mang tính quy phạm Nó hs bước đầu làm
quen với tư cấu trúc khi xây dựng văn bản
?Kẻ bảng, đánh dấu x vào các ô trống mà
kiểu văn bản chính có thể kết hợp các yếu
tố tương ứng?
-Bảng phụ
STT kiểu
VB
chính
Tự sự Miêu
tả
T.minh
1
2
3
4
5
T.sự
M.tả
N.luận
B.cảm
T.minh
x
x x
x
x x x
x x x
? Những kiến thức và kỹ năng về kiểu văn
bản tự sự của phần tập làm vưn có giúp
vẫn gọi đó là văn bản tự sự vì các yếu tố
ấy chỉ mang ý nghĩa bổ trợ cho phương thức chính
II- Luyện tập.
1-Bài 1: trả lời câu hỏi số 9.
Nghị luận Biểu cảm Điều hành
x
x x x
x x x
Trang 6được gì trong việc đọc - hiểu các văn bản
tác phẩm văn học tương ứng trong sách
giáo khoa ngữ văn không?
- Có góp phần soi sáng thêmphần đọc hiểu
văn bản
? Cho vd phân tích minh hoạ?
+ Học sinh phân tích đoạn độc thoại nội
tâm ở nhân vật Kiều trong đoạn “Kiều ở lầu
Ngưng Bích”
? Phân tích đoạn đối thoại giữa bà chủ với
gia đình ông Hai ở 2 thời điểm:
Lúc đuổi khéo gia đình ông Hai và lúc gia
đình ông Hai ở lại
2- Bài 2: câu 11.
VD: Khi học về đối thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự, các kiến thức TLV đã giúp cho người đọc hiể sâu hơn về các nhân vật trong “Truyện Kiều
+ “Kiều ổ lầu Ngưng Bích” với những nôi tâm thấm nhuần đạo lý và đức hy sinh:
“ Xót người tựa cửa hôm mai .ghế ngồi”
- Trong đoạn đối thoại giữa bà chủ với gia đình ông Hai: mụ chủ nhà tuy có 2 cách đối xử khác nhau nhưng lại thống nhất về thái độ chính trị: tẩy chay tuyệt đối kẻ thù và những ai làm tay sai cho giặc
D - Củng cố:
? Từ đầu năm đến nay, chúng ta học mấy kiểu bài tập làm văn?
- 2 kiểu: thuyết minh và tự sự
? 2 kiểu bài này có gì khác so với những văn bản cùng loại đã học ở các lớp dưới?
- Khác:
+ Thuyết minh+ miêu tả+ các biện pháp nghệ thuật
+ Tự sự + biểu cảm, nghị luận, miêu tả nội tâm
E- Hướng dẫn học bài:
- Ôn kỹ 2 kiểu bài tập làm văn đã học
- Giờ sau ôn tập tiếp
- Làm dàn bài cho các đề bài sau:
Số 1 (42), số 2(105), số 3(191)
Trang 7ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN (tiếp)
I -Mục tiêu bài học ( như tiết 82)
II-Phương tiện thực hiện
III-Cách thức tiến hành
IV Tiến trình bài dạy
A-Tổ chức:
B- Kiểm tra: Kết hợp trong giờ.
C- Bài mới
-Cho hs chép đề ,
-Gọi hs đọc kĩ đê, xác định thể loại
-Cho hs lập dàn bài cho đề trên?
?Mở bài cần làm nhiệm vụ gì?
?Thân bài cần làm gì?
-Kể diễn biến của sự việc
1- Bài tập
*Đề 1 sgk/105:
Tưởng tượng 20 năm sau, vào một ngày hè, em về thăm lại trường cũ
Hãy viết thư cho một người bạn học cùng hồi ấy kể lại buổi thăm trường đầy xúc động
a-Phân tích đề:
-Thể loại: viết thư -Nội dung: kể cho bạn nghe về buổi thăm trường đầy xúc động
-Kiến thức: tưởng tượng dựa vào thực tế trường học, thầy cô, bạn bè
b-Lập dàn ý:
*Mở bài:
-Đia điểm, ngày, tháng, năm -Tên người nhận thư
-Hoàn cảnh viết thư
*Thân bài:
-Tôi cùng đứa con trai đầu lòng trên đường về quê nội: mọi vật trong trường đều có sự đổi thay:
sân trường, lớp học, hàng cây, thầy cô rất hiện đại, đẹp, lịch sự chỉ có
Trang 8+Miêu tả cô giáo cũ qua nét mặt, cử chỉ dáng
điệu,
-Buổi gặp gỡ đầy ấn tượng về cô, bạn bè, trường
lớp
-Chép đề lên bảng
?Xác định thể loại? Nội dung?
-Tự sự
-Nội dung: kể lại giấc mơ gặp người thân
?Cho hs lập dàn ý, gọi 1,2 em trả lời
?Mở bài làm gì?
con người thì đã già nua đi
+Gặp cô giáo cũ Cô kể về công việc của mình, về những người học trò thành đạt, về gia đình éo le của
cô Đó là cô giáo chủ nhiệm của em
+Cô kể về người bạn của tôi bị tai nạn, hoàn cảnh gia đình cậu ấy rất khó khăn nghèo khổ
+Cô cùng bố con tôi đi thăm bạn đó
+Đến chiều, tôi đưa cô về trường
*Kết luận.
-Buổi gặp gỡ đó có ý nghĩa như thế nào? Sự đổi thay tốt đẹp của trường lớp quê hương và thế hệ trẻ hs
2-Bài 2.
*Đề 2(105): Kể lại một giấc mơ trong đó em được gặp lại người thân đã xa cách lâu ngày
a-Phân tích đề
-Thể loại: tự sự -Kể lại giấc mơ
-Kiến thức: đời sống của em
b-Lập dàn ý:
*Mở bài:
-Giới thiệu hoàn cảnh kể chuyện gặp dì út của mình(em mẹ)
*Thân bài.
VD: dì út đi công tác ở Sài Gòn gần 10 năm chưa về Tôi rất mong, nhớ di bởi lúc bé tôi được dì chiều nhất Dì hứa mùa quà về cho tôi nhưng vì điều kiện nên tôi mới chỉ
Trang 9-Dẫn dắt vào câu chuyện.
-Kể sự việc chính
+Lúc gặp dì
?Kết thúc câu chuyện có ý nghĩa gì?
-Chép đề lên bảng
-Gọi 1 em phân tích đề
được nhận quà trong giấc mơ
-Tôi được gặp dì tại sân bay trong chuyến Sài Gòn-Hà Nội Khi nhìn thấy dì tôi ngạc nhiên bởi trông dì khác trước nhiều lắm
-Cả nhà cùng lên xe: tôi được nghe
dì kể về cuộc sống của dì ở Sài Gòn vô cùng sung sướng, đầy đủ chỉ có điều nhớ nhà, nhớ tôi đến phát khóc,
-Đang mơ màng mẹ gọi tôi dậy ăn cơm đi học
*Kết bài.
-Tâm trạng luyến tiếc giấc mơ đẹp
-Ước gì có ngày dì về thật
-Tôi hứa sẽ học thật giỏi để được nhận nhiều quà của dì
3-Bài 3.(191)
*Đề 3: Nhân ngày 20-11, kể cho
các bạn nghe về một kỉ niệm đáng nhớ giữa mình với thầy cô giáo cũ
a-Phân tích đề.
-Thể loại: tự sự -Nội dung: kỉ niệm đáng nhớ về thầy cô giáo
b-Lập dàn ý.
*Mở bài
-Giới thiệu hoàn cảnh kể chuyện
-Nêu kỉ niệm sâu sắc nhất với thầy
cô giáo cũ;
VD:Một lần bị ốm em đươvj cô giáo chăm sóc tận tình
*Thân bài
-Năm học lớp 5, bố mẹ tôi đi công
Trang 10-Cho hs lập dàn bài.
?Mở bài làm nhiệm vụ?
-Giới thiệu ấn tượng, kỉ nệm sâu sắc về thầy, cô
giáo
-Kể lại diến biến sự việc
-Đan xen yếu tố miêu tả nội tâm
?Kết thúc câu chuyện như thế nào? Ý nghĩa ra sao?
tác xa, tôi bị ốm được cô giáo chăm sóc, đưa đi học
-Trong những ngày tháng ấy, cô như người mẹ thứ 2 của mình:
chăm chút yêu thương
-Cô thường kể chuyện cổ tích cho tôi nghe
-Cô dạy tôi học tập, ngoan ngoãn bởi tôi là một đứa trẻ nghịch ngợm, hiếu động
-Một lần tôi đi chơi không xin phép cô rồi bêu nắng, bị ốm => cô mắng nhưng lại rất lo cho tôi tôi hối hận vì việc làm của mình
-Hằng ngày cô uốn nắn cách viết chính tả cho tôi, tôi thấy cô như mẹ hiền
*Kết luận
-Những buổi học ấy ăn sâu vào tiềm thức tôi, để bây giờ mỗi năm
cứ đến 20/11 tôi lại có dịp thăm hỏi
và chúc sức khoẻ tới cô
-Cô trở thành người mẹ thứ 2, hình ảnh đẹp đẽ, tấm gương sáng cho tôi cũng như các bạn noi theo
D-Củng cố:
Trang 11-Khi kể chuyện, muốn đan xen yếu tố nghị luận và miêu tả nội tâm thì người kể chuyện phải làm gì?
+Đặt nhân vậy vào tình huống éo le, bất ngờ
+Gợi sự suy ngẫm, yếu tố miêu tả nội tâm
E-Hướng dẫn học bài.
-Về nhà ôn tập 2 kiểu bài thuyết minh và tự sự