1-Kiến thức: -Hiểu được sức mạnh, khả năng kì diệu của văn nghệ đối với đời sống con người qua tác phẩm nghị luận ngắn gọn, chặt chẽ và giàu hình ảnh của Nguyễn Đình Thi, hiểu thêm cách
Trang 1TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
I-Mục tiêu bài học.
1-Kiến thức:
-Hiểu được sức mạnh, khả năng kì diệu của văn nghệ đối với đời sống con người qua tác phẩm nghị luận ngắn gọn, chặt chẽ và giàu hình ảnh của Nguyễn Đình Thi, hiểu thêm cách viết một bài văn nghị luận
2-Kĩ năng:
-Rèn kĩ năng đọc, hiểu và phân tích văn bản nghị luận
3-Thái độ.
-Giáo dục thái độ, ý thức học văn cho học sinh
II-Phương tiện thực hiện.
-Thầy: giáo án, sgk, bảng phụ
-Trò: vở soạn, vở ghi, sgk
III-Cách thức tiến hành.
-Nêu vấn đề, thảo luận
-Phân tích, bình giảng
IV-Tiến trình bài dạy.
A-Tổ chức:
B-Kiểm tra:
?Chu Quang Tiềm đã khuyên chúng ta nên chọn sách và đọc sách như thế nào? Em đã học theo lời khuyên ấy đến đâu?
C-Bài mới.
-GV hướng dẫn đọc và đọc mẫu: giọng mạch
lạc, rõ ràng, đọc diễn cảm các dẫn chứng thơ
-GV gọi học sinh đọc, nhận xét
I-Đọc và tìm hiểu chú thích.
1-Đọc.
2-Chú thích.
Trang 2?Giới thiệu những nét cơ bản về nhà văn?
-Năm 1996 ông được nhà nước trao tặng giải
thưởng HCM về văn học nghệ thuật
?Nêu vài nét về tác phẩm?
-Sáng tác 1948
?Giải thích vài từ khó trong sgk
-Phật giáo diễn ca: bài thơ dài nôm na dễ hiểu
về nội dung đạo phật
-Phẫn khích: kích thích căm thù, phẫn nộ
?Xác định kiểu văn bản và PTBĐ?
-Nghị luận
?Tìm hệ thống luận điểm trong đoạn trích?
-Từ đầu đến tâm hồn: phản ánh thực tại lạc
quan, lời gửi, lời nhắn nhủ của nhà nghệ sĩ tới
người đọc, người nghe
-Còn lại: sức mạnh kì diệu của văn nghệ
-HS đọc đoạn từ đầu đến chung quanh
?Tìm luận điểm ở đoạn này?
-Văn nghệ không chỉ phản ánh khách quan
?Để chứng minh cho nhận định trên, tác giả
đã phân tích những dẫn chứng nào?
- 2 câu tả mùa xuân với những lời bình làm
cho chúng ta rung động với cái đẹp lạ lùng mà
tác giả đã miêu tả
-Cảm thấy trong lòng ta có những sự sống
*Tác giả.
-Nguyễn Đình Thi (1924- 2003) ở Hà Nội
-Hoạt động văn nghệ của ông khá đa dạng: làm thơ, viết văn, sáng tác nhạc, soạn kịch, viết lí luận phê bình
*Tác phẩm.
-“Tiếng nói văn nghệ” viết 1948 in trong cuốn “Mấy vần đề văn học”
*Từ khó: sgk
II-Tìm hiểu văn bản.
1-Kiểu văn bản và PTBĐ.
-Nghị luận về một vấn đề văn nghệ
-Lập luận, giải thích, chứng minh
2-Bố cục: 2 phần.
-Từ đầu đến tâm hồn
-Còn lại
3-Phân tích.
a-Nội dung của văn nghệ.
*Văn nghệ không chỉ phản ánh khách quan mà còn biểu hiện cái chủ quan của người sáng tạo
-Tác giả nêu 2 dẫn chứng tiêu biểu:
+Hai câu thơ tả cảnh mùa xuân tươi đẹp trong “Truyện Kiều”
Trang 3tươi trẻ luôn tái sinh.
=>Đó chính là lời gửi, lời nhắn một trong
những nội dung của “Truyện Kiều”
-Đó là lời nhắn, lời gửi, là nội dung tư tưởng
độc đáo của tác phẩm văn học
+Cái chết thảm khốc của An-na-ca-rê-nhi-na làm cho người đọc bâng khuâng thương cảm
D-Củng cố:
?Nêu những luận điểm chính?
-Nội dung của văn nghệ
-Sức mạnh kì diệu của văn nghệ
E-Hướng dẫn học bài:
-Học bài, giờ sau học tiếp
-Bài tập: văn bản này sử dụng PTBĐ giống văn bản nào sau đây?
A-Làng B-Chuyện cũ trong phủ C-Bàn về phép học D-Những đứa trẻ.
Trang 4TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
I-Mục tiêu bài học (như tiết 96)
II-Phương tiện thực hiện.
III-Cách thức tiến hành.
IV-Tiến trình bài dạy.
A-Tổ chức.
B-Kiểm tra: kết hợp trong giờ.
CI-Bài mới.
-Học sinh theo dõi đoạn “Lời gửi tâm hồn”
?Vì sao tác giả viết lời gửi của nghệ sĩ cho
nhân loại, cho đời sau phức tạp hơn, phong phú
hơn, sâu sắc hơn những bài học luân lí, triết lí
đời người?
-Nguyễn Đình Thi đi sâu bàn nội dung văn
nghệ tư tưởng, tình cảm của nghệ sĩ
?Tóm lại, nội dung văn nghệ là gì?
-Khám phá số phận con người
3-Phân tích( tiếp).
a-Nội dung của văn nghệ (tiếp).
-Tác giả đi sâu bàn nội dung văn nghệ
tư tưởng, tình cảm của nghệ sĩ gửi gắm trong tác phẩm, tác giả đã so sánh với lời nhắn gửi bên ngoài => nội dung văn nghệ tập trung khám phá, miêu tả chiều sâu, tính cách số phận con người,
đó là nội dung hiện thực khách quan mang tính hình tượng cụ thể là đời sống tư tưởng, tình cảm của con người qua cái nhìn và tình cảm cá nhân người nghệ sĩ
=>Nội dung văn nghệ tập trung khám phá chiều sâu số phận, tính cách của con người
b-Sức mạnh và ý nghĩa kì diệu của văn nghệ.
Trang 5?Vì sao con người cần đến tiếng nói của văn
nghệ?
-Giúp con người nhận thức đầy đủ cuộc sống
của chính mình
?Văn nghệ đối với quần chúng có ý nghĩa như
thế nào?
-Đối với số đông nhiều người cần lao, nhiều
người bị tù chung thân khi thưởng thức và
tiếp nhận văn nghệ, họ hình như biến đổi hẳn
+Văn nghệ không thể xa rời cuộc sống nhất là
cuộc sống nhân dân lao động, như một món ăn
tinh thần bổ ích không thể thiếu: giúp con
người biết sống và mơ ước vượt lên bao khó
khăn gian khổ hiện tại
?Trong đoạn văn, không ít lần tác giả đưa ra
quan niệm của mình về bản chất của văn
nghệ.Bản chất văn nghệ là gì?
-Là tiếng nói tình cảm của con người
*Thảo luận nhóm: từ bản chất ấy, tác giả đã
diễn giải và làm rõ con đường đến với người
tiếp nhận tạo nên sức mạnh kì diệu của nghệ
thuật là gì?
-Phân biệt văn nghệ thực hiện các chức năng
đó một cách tự nhiên có hiệu quả lâu bền và
sâu sắc vì nó tác động đến tình cảm và bằng
tình cảm mà đến nhận thức và hành động tự
-Văn nghệ giúp chúng ta từ nhận thức chính bản thân mình giúp ta sống đầy
đủ hơn, phong phú hơn cuộc sống của chính mình
-Mỗi tác phẩm lớn rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng
-Văn nghệ đối với quần chúng nhân dân:
+Làm cho họ biến đổi hẳn
+Là món ăn tinh thần không thể thiếu giúp họ vượt qua mọi khó khăn gian khổ
-Bản chất văn nghệ là:
+Tiếng nói của tình
+Chỗ đứng của người nghệ sĩ
+Chỗ giao nhau giữa tâm hồn con người với cuộc sống sản xuất và chiến đấu là ở tình yêu, ghét, nỗi buồn vui trong đời sống thiên nhiên và đời sống
xã hội
-Sức mạnh kì diệu của văn nghệ:
+Văn nghệ là kết tinh tâm hồn người sáng tác là sợi dây truyền sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng
+Nghệ sĩ không đứng ngoài chỉ đường
mà là người đốt lửa trong lòng
+Văn nghệ giúp con người tự nhận thức, tự xây dựng nhân cách và cách sống của bản thân con người cá nhân
và xã hội
Trang 6Đó chính là khả năng và sức mạnh kì diệu
của văn nghệ
?Tóm lại, văn bản đề cập đến tiếng nói của văn
nghệ, vấn đề đó có ý nghĩa như thế nào?
-Gọi HS đọc ghi nhớ sgk
?Gọi hs làm bài tập trắc nghiệm (bảng phụ)
4-Tổng kết.
a-Nghệ thuật: lập luận chặt chẽ, giàu
hình ảnh, cảm xúc
b-Nội dung (ghi nhớ sgk) III-Luyện tập.
1-Bài 1: Nhận định nào sau đây nêu
đầy đủ nhất về nội dung của văn bản
“Tiếng nói của văn nghệ”?
A-Văn bản nêu lên vị trí và sức mạnh riêng biệt của văn nghệ đối với đời sống con người
B-Văn bản nêu vị trí và sức mạnh riêng biệt của văn nghệ đối với đời sống xã hội
C-Văn bản phân tích những nội dung tạo nên tiếng nói văn nghệ và cách thể hiện rất độc đáo của văn nghệ
D-Văn bản phân tích nội dung thể hiện cũng như sự khẳng định cách nói độc đáo và sức mạnh to lớn của văn nghệ đối với đời sống con người
D-Củng cố: (thảo luận nhóm)
?Nếu không có văn nghệ thì đời sống tinh thần của chúng ta sẽ ra sao?
-Nếu không có văn nghệ thì đời sống con người âm thầm, tối tăm, tẻ nhạt
E-Hướng dẫn học bài.
-Về nhà học bài
-Làm bài tập sgk/17
-Gợi ý:
+HS lấy được một tác phẩm văn học cụ thể, phân tích ý nghĩa, tác dụng của tác phẩm ấy đối với mình
+VD: bài Bếp lửa gợi cho em tình cảm về bà như thế nào ?