Giáo án Ngữ văn 9 bài 19: Tiếng nói của văn nghệ

+ Luận điểm: Nội dung của văn nghệ: Cùng với thực tại khách quan, nội dung của văn nghệ còn là nhận thức mới mẻ, là tất cả tư tưởng tình cảm của cá nhân nghệ sỹ.. Với 2 luận điểm: + Tiến

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9 Tiết 96, 97: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ

(Nguyễn Đình Thi)

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

-Nội dụng và sức mạnh của văn nghệ trong cuộc sống của con người

-Nghệ thuật lập luận của nhà văn Nguyễn Đình Thi trong văn bản.

2 Kĩ năng:

- Biết cách tiếp cận một văn bản nghị luận về lĩnh vực văn học nghệ thuật

-Đọc-hiểu một văn bản nghị luận.

-Rèn luyện thêm cách viết một văn bản nghị luận

3 Thái độ:Thể hiện những suy nghĩ, tình cảm về một tác phẩm văn nghệ

TH tư tưởng HCM:( liên hệ):Quan điểm về văn học nghệ thuật của

Bác: Giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc

B Chuẩn bị:+GV:-Sách giáo khoa, SGV, Sách CHKT-KN; Bảng phụ;.

+HS:-Soạn bài, đọc kĩ chú thích, vở ghi chép; Biết giới thiệu bài mới; Bảng phụ

nhóm

* PHƯƠNG PHÁP : Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình

C Tiến hành tổ chức các hoạt động dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ:H: Qua lời bàn của Chu Quang Tiềm, em cho thấy sách có

tầm quan trọng như thế nào, việc đọc sách có ý nghĩa gì ?

H: Phân tích lời bàn của tác giả về phương pháp đọc sách? Qua bài văn, em rút

ra được kinh nghiệm gì cho bản thân về việc chọn sách? Và phương pháp đọc sách ?

2.Giới thiệu bài:Giới thiệu bài:Từ phương pháp đọc sách trong bài "Bàn về

đọc sách " à mục đích của việc đọc sách àBài mới

3.Bài học:

HĐ 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu

chung

*MT:HDHS tìm hiểu về tác giả và

hoàn cảnh ra đời, phương thức biểu

đạt chính.

H:Hiều gì về cuộc đời của Nguyễn

Đình Thi?

H:Nêu hoàn cảnh sáng tác bài tiểu

luận

GV hướng dẫn HS đọc

Yêu cầu đọc to, rõ, chính xác, diễn cảm

GV đọc mẫu - học sinh đọc

GV nhận xét học sinh đọc

Chú ý các chú thích 1,2,3,4,6,11

H: Phương thức biểu đạt chính của

văn bản?

H:-Thử phân chia bố cục? Nêu hệ

thống luận điểm của VB?

-Nhận xét về bố cục của VB?

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả: Nguyển Đình Thi(1924

-2003) bước vào con đường sáng tác, hoạt động văn nghệ từ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 Không chỉ gặt hái được thành công ở thể loại thơ, kịch, âm nhạc, ông còn là một cây bút lí luận phê bình có tiếng

2.Tác phẩm:

a/ Hoàn cảnh sáng tác:

- Viết 1948 (thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp) à trích “Mấy vấn đề VH

- 1956”

b/Đọc- tìm hiểu chú thích:

*Đọc:

*Chú thích: (SGK trang 16,17)

* Phương thức biểu đạt chính: Nghị

luận

3.Bố cục và hệ thống luận điểm của VB:

- P1: Từ đầu đến “một cách sống của tâm hồn”

+ Luận điểm: Nội dung của văn nghệ:

Cùng với thực tại khách quan, nội dung của văn nghệ còn là nhận thức mới mẻ,

là tất cả tư tưởng tình cảm của cá nhân nghệ sỹ Mỗi tác phẩm văn nghệ lớn là một cách sống của tâm hồn, từ đó làm

HĐ 2: Hướng dẫn HS đọc hiểu VB:

*MT:HDHS tìm hiểu nội dụng và

thay đổi hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ”

- P2: Còn lại: Sức mạnh kỳ diệu của văn nghệ.

Với 2 luận điểm:

+ Tiếng nói của văn nghệ rất cần thiết đối với đời sống của con người, nhất là

trong hoàn cảnh chiến đấu, sản xuất vô cùng gian khổ của dân tộc ta ở những năm đầu kháng chiến

+ Văn nghệ có khả năng cảm hoá, sức mạnh lôi cuốn của nó thật là kỳ diệu

bởi đó là tiếng nói của tình cảm, tác động tới mỗi con người qua những rung cảm sâu xa từ trái tim

-Nhận xét:

-Các phần trong văn bản có sự liên kết chặt chẽ, mạch lạc, các luận điểm vừa

có sự giải thích cho nhau, vừa được tiếp xúc tự nhiên theo hướng ngày càng phân tích sâu sức mạnh đặc trưng của văn nghệ

-Nhan đề bài viết Tiếng nói của văn nghệ vừa có tính khái quát lí luận vừa

gợi sự gần gũi thân mật Nó bao hàm

cả nội dung lãn cách thức thể hiện của văn nghệ

II Đọc - hiểu tác phẩm:

1 Nội dung phản ánh, thể hiện của văn nghệ:

sức mạnh của văn nghệ trong cuộc

sống của con người; nghệ thuật lập

luận của nhà văn Nguyễn Đình Thi

trong văn bản.

* Hướng dẫn tìm hiểu nội dung của

văn nghệ.

*HS đọc đoạn: “Từ đầu à của tâm hồn)

H:Luận điểm đầu tiên tác giả nêu lên

là gì?

H:Để làm sáng tỏ nhận định trên, tác

giả đã đưa ra phân tích những dẫn

chứng nào?

(H: Bản chất của lời gởi, lời nhắn đó

là gì?)

- GV cho HS thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm phát biểu

- Lớp bổ sung

- GV chốt lại ý chính & treo bảng phụ

- Văn nghệ không chỉ phản ánh cái khách quan mà còn thể hiện tư tưởng, tình cảm của cá nhân người sáng tác

- Tác phẩm văn nghệ chứa đựng tất cả những say sưa vui buồn, yêu ghét, mơ mộng của nghệ sĩ, mang lại những rung cảm và nhận thức khác nhau trong tâm hồn người đọc mỗi thế hệ

-Nội dung của văn nghệ còn là rung

cảm và nhận thức của từng người tiếp nhận Nó sẽ được mở rộng phát huy vô tận qua từng thế hệ người đọc, người xem…

*Dẫn chứng:

-Hai câu thơ trong Truyện Kiều

-Cái chết thảm khốc của nhân vật

An-na Ca-rê-nhi-An-na (LepTôn-xtôi)

* Cách lập luận : Chọn lọc đưa ra 2 dẫn chứng tiêu biểu từ 2 tác phẩm nổi tiếng của 2 tác giả vĩ đại của văn học dân tộc và thế giới cùng với những lời phân tích bình luận sâu sắc

2 Khả năng và sức mạnh kỳ diệu của văn nghệ :

a.Tiếng nói của văn nghệ rất cần thiết đối với cuộc sống của con người:

- Văn nghệ giúp đời sống tâm hồn phong phú hơn à giúp ta nhận thấy : xung quanh và cả bản thân mình

*Tiết 2:

* Hướng dẫn HS tìm hiểu sức mạnh

kỳ diệu của văn nghệ:

⇒ Muốn hiểu sức mạnh của văn nghệ

à cần hiểu vì sao con người cần đến

tiếng nói của văn nghệ

* GV hướng dẫn HS thảo luận:

H:Sức mạnh riêng của văn nghệ bắt

nguồn từ đâu ? ( từ nội dung của VN)

H:Con đường của nó đến với người

đọc)

H:Tiếng nói của VN đến với người

đọc như thế nào ?

H:Sức mạnh kì diệu của văn nghệ

được thể hiện như thế nào?

H:Những lời bàn về “Tiếng nói của

văn nghệ”cuả tác giả đã cho thấy quan

niệm về nghệ thuật đối với con người

như thế nào?

- Khi con người bị ngăn cách với cuộc sống à văn nghệ là sợi dây nối họ với thế giới bên ngoài

- Văn nghệ giúp con người vượt qua khó khăn gian khổ àgiữ cho “đời cứ tươi”

( hoàn cảnh chiến đấu, sản xuất của nhân dân ta)

b.Con đường của văn nghệ đến với người đọc và khả năng kì diệu của nó:

* Con đường của VN: tình cảm: (từ trái tim à trái tim)

-Tác phẩm văn nghệ lay động cảm xúc, đi vào nhận thức, tâm hồn chúng

ta qua con đường tình cảm…

* Sức mạnh kì diệu của VN:

+ VN là kết tinh tâm hồn người sáng tác, là sợi dây truyền sự sống mà nghệ

sĩ mang trong lòng

à đem lại niềm vui sống và tình yêu cuộc sống cho tâm hồn con người +Văn nghệ giúp mọi người tự nhận thức mình, tự xây dựng mình.Như vậy văn nghệ thực hiện các chức năng của

nó một cách tự nhiên có hiệu quả lâu bền và sâu sắc

-Nghệ thuật lập luận: cách viết giàu hình ảnh, dẫn chứng phong phú, sát thực, giọng văn say sưa chân thành

? Khi tác động bằng nội dung và cách

thức đặc biệt này thì văn nghệ đã giúp

con người điều gì

? Nhận xét về nghệ thuật lập luận của

T/G, tác dụng của nghệ thuật lập luận đó

TH tư tưởng HCM: GV liên hệ với

quan điểm về văn học nghệ thuật của

Bác: Giữ gìn truyền thống văn hóa

dân tộc

HĐ 3: Hướng dẫn tổng kết:

*MT:Chốt lại đặc sắc nghệ thuật và

nội dung ý nghĩa của văn bản.

? Cảm nhận của em về cách viết văn nghị

luận của tác giả qua văn bản này

? Nêu nội dung chính của văn bản “Tiếng

nói của văn nghệ

H:Cách viết nghị luận trong bài này

có gì giống và khác so với văn bản

“Bàn về đọc sách”

-> Sức thuyết phục cao

3 Tổng kết: (Ghi nhớ).

a.Nghệ thuật:

- Có bố cục chặt chẽ, hợp lí, cách dẫn dắt tự nhiên

- Có lập luận chặt chẽ, giàu hình ảnh, dẫn chứng phong phú, thuyết phục

- Có giọng văn chân thành, say mê làm tăng sức thuyết phục và tính hấp dẫn của văn bản

b.Nội dung- Ý nghĩa của văn bản:

-Văn nghệ nối sợi dây đồng cảm kì diệu giữa nghệ sĩ với bạn đọc thông qua những rung động mãnh liệt, sâu xa của trái tim Văn nghệ giúp con người được sống phong phú hơn và tự hoàn thiện nhân cách, tâm hồn mình

-Nội dung phản ánh của văn nghệ, công dụng và sức mạnh kì diệu của văn nghệ đối với cuộc sống của con người

III.Luyện tập:

Nêu 1 tác phẩm VN mà em yêu thích

và p/tích ý nghĩa, tác động của TP ấy đối với mình

*HS thảo luận, GV chốt ý và treo

bảng phụ

-Giống: Lập luận từ các luận cứ, giàu

lý lẽ + dẫn chứng + n tình của người

viết

-Khác: “TNCVN” là bài NLVH nên

có sự tinh tế trong phân tích, sắc sảo

trong tổng hợp, lời văn giàu hình ảnh

gợi cảm

HĐ 4: Hướng dẫn luyện tập:

*MT:Biết cách tiếp cận một văn bản

nghị luận về lĩnh vực văn học nghệ

thuật.

H: Nêu 1 tác phẩm VN mà em yêu

thích và p/tích ý nghĩa, tác động của

TP ấy đối với mình

(Hs tự cảm nhận )

HĐ4:Củng cố:

H:Đã từng tiếp xúc với văn nghệ (đọc truyện CT, truyện ngắn + tranh + kịch

…), em cảm nhận tác động của văn nghệ tới bản thân em như thế nào?

H:Thử hình dung trong tương lai không còn tồn tại văn nghệ, không còn nghệ

sĩ sáng tác, các thư viện, tivi … biến mất trong 1 năm à tác giả và mối con người sẽ sống như thế nào ?

*Hướng dẫn tự học:

+Lập lại hệ thống luận điểm của VB

- Giải bài luyện tập ( SGK) + học bài cũ

-Soạn bài mới:"Chuẩn bị hành trang vài thế kỉ mới":

đọc VB, trả lời các câu hỏi trong phần đọc hiểu, thực hiện phần luyện tập.

-Chuẩn bị học bài : "Các thành phần biệt lập":

đọc các ví dụ tìm hiểu trang18/SGK, tham khảo các bài tập trong phần

luyện tập trang19/SGK