Kiến thức: giúp học sinh Nội dung của văn bản nghệ thuật và sức mạnh kỳ diệu của nó đối với đời sống con người.. Tác phẩm: HCRĐ: 1948 thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp và cũng
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9 TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
( Nguyễn Đình Thi )
1/ Mục Tiêu:
a/ Kiến thức: giúp học sinh
Nội dung của văn bản nghệ thuật và sức mạnh kỳ diệu của nó đối với đời sống con người
Nghệ thuật lập luận của nhà văn Nguyễn Đình Thi trong văn bản
b/ Kỹ năng:
Đọc – Hiểu một văn bản nghị luận, rèn luyện thêm cách viết đoạn văn nghi luận
c/ Thái độ: yêu thích hoạt động văn nghệ và có thể tham gia ( nếu có điều kiện)
2/ Chuẩn bị của Giáo Viên và Của Học Sinh
a/ Chuẩn bị của GV:
-Đọc thêm tài liệu liên quan đến Nguyễn Đình Thi và các tiểu luận, phê bình vănhọc của ông
- Soạn bài, dựa vào sgk và sgv NV9 T2
Phương pháp: Đàm thoại, gợi tìm, thảo luận nhóm
b/ Chuẩn bị của HS: SGK, đồ dùng học tập, chuẩn bị bài.trả lời câu hỏi sgk
3/ Tiến trình bày dạy
a/ Kiểm tra bài cũ: ( 3’)
Để “ Bàn về đọc sách”, Chu Quang Tiềm đã xây dựng hê thống luận điểm lớn là gì? Theo em
đó là phép lập luận gì?
Vì sao mọi người phải đọc sách và đọc sách có ý nghĩa như thế nào?
b// Dạy nội dung bài mới :
Trang 2a/ Giới thiệu bài: ( 1’)
Hầu như trên khắp nước ta, tỉnh thành nào cũng có Hội nhà văn ( Hội văn học nghệ thuật) hoạt động trong lĩnh vựt văn học nghệ thuật hoặc như chúng ta thấy có các tập an: điện ảnh, sân khấu, văng nghệ…thông tin về các hoạt động trong lĩnh vực văn học nghệ thuật hoặc bàn luận các vấn đề xung quanh làng văn nghệ Vậy tại sao con người, cuộc sống của chúng ta lại phải
có văn nghệ, lại cần đến văn nghệ? Tiểu luận “ Tiếng nói văn nghệ” của Nguyễn Đình Thi sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi này một cách thỏa đáng
b/ Tổ chức hoạt động:
Hoạt động 1: Đọc, tìm hiểu chung: ( 16’)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nôi dung chính ( ghi bảng)
Em hãy giới thiệu những
nét khái quát về tác giả?
Nguyễn Đình ThI ( 1924-2003) quê Hà Nội
Nhà văn, nhà thơ, nhà viết kích, (nhà) soạn nhạc, viết
lý luận văn học
Là nhà văn cách mạng tiêu biểu
1996 được nhận giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật
Trước cách mạng: thành viên của tổ chức văn hóa
I/ Đọc, tìm hiểu chung về văn bản:
1/ Tác giả - tác phẩm:
a/ Tác giả: Nguyễn Đình ThI ( 1924-2003) quê Hà Nội
Trang 3Yêu cầu học sinh gạch
chân câu: “ hoạt động văn
nghệ… Phê bình”
SGK.16
Giới thiệu hoàn cảnh ra đời
và xuất xứ của văn bản?
G: đầu 1948: thời kỳ
chúng ta đang xây dựng
một nền văn học mới đậm
đà tính dân tộc, tính đại
chúng, gắn bó với cuộc
kháng chiến vĩ đại của
nhân dân
cứu quốc
Sau cách mạng: từng giữ các cương vị: tổng thư ký hội văn hóa cứu quốc, tổng thư ký Hội nhà văn Việt Nam, chủ tịch Ủy ban toàn quốc liên hiệp các hội văn học nghệ thuật
Học sinh dựa vào sách giáo khoa trình bày
Sgk/16
b/ Tác phẩm:
HCRĐ: 1948 thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp và cũng trong thời kỳ đầu xây dựng nền văn học nghệ thuật mới đạm đà tính dân tộc, đại chúng, gắn bó với cuộc kháng chiến vĩ đại của nhân dân Xuất xứ: in trong “ mấy vấn đề văn học” ( 1856)
2/ Đọc văn bản, chú thích
Trang 4Hướng dẫn đọc: mạch lạc,
rõ ràng, - đọc mẫu-> gọi
học sinh đợc tiếp theo
Học sinh đọc chú thích
sgk/16
Bàn vể “ Tiếng nói của văn
nghệ”, tác giả đã đưa ra
những luận điểm chính
nào?
Nội ung tiếng nói văn nghệ:: cùng với thực tại khách quan là nhận thức mới mẻ, là tất cả tư tưởng, tình cảm cá nhân người nghệ sĩ Mỗi tập văn nghệ lớn là cách sống của tâm hồn, từ đó làm thay đổi hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ
Tiếng nói văn nghệ rất cần thiết đối với cuộc sống con người, nhất là đối với cuộc sống chiến đấu, sản xuất
vô cùng gian khổ của nhân dân đương thời
Văn nghệ có khả năng cảm hóa, sức lôi cuốn lỳ diệu bởi đó là tiếng nói tình cảm tác động đến mỗi con người qua những rung cảm
1,2,3,4
3/ Tóm tắt: ( hệ thống luận điểm) Nội dung tiếng nói của văn nghệ: thực tại khách quan + tư tương, tình cảm cá nhân của nghệ sĩ
Tiếng nói văn nghệ rất cần thiết đối với cuộc sống con người, nhất là đối với cuộc sống chiến đấu, sản xuất vô cùng gian khổ của nhân dân
Văn nghệ có khả năng cảm hóa, sức lôi cuốn lỳ diệu bởi đó là tiếng nói tình cảm
Trang 5sâu xa tự trái tim
Hoạt động 2: Đọc - Hiểu văn bản: ( 2 0’)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nôi dung chính ( ghi bảng)
Nội dung phản ánh của văn
nghệ là gì?
Gợi ý:
Tác phẩm nghệ thuật được
tạo nên từ đâu?
“ vật liệu mượn ở thực tại”
Em hiểu như thế nào về “
vật liệu mượn ở thực tại”?
G:khi sáng tác “ Lão Hạc”
NC đã lấy những con
người, sự việc có thật xảy
ra ởlàng Đại Hoàng: Trần
Đức San bán con chó yêu
quý và Trần Quý Đào ăn
Đó là con người, sự vật,…
Có tring đời sống xã hội
II/.Đọc- HIểu văn bản:
1/ Nội dung phản ánh của văn nghệ:
TPNT được sáng tạo từ thực tại đời sống
Trang 6bả chó chết qua việc thể
hiện 2 sựviệc này nhân vật
Lão Hạc, NC muốn nói gì
với mọi người?
Cứu lấy con người, bảo vệ
nhân phẩm con người
trước nạn đói, cơn lũ có
thể cuốn giăng tất cả mị
giá trị
Vậy có phải việc được
phản ánh trong văn nghệ
chỉ đơn thuần là phản ánh
hiện thực không? Hay
ngoài ra nó còn có điều gì
khác?
Để làm sáng tỏa những
điểm đó, tác gia đưa ra
những dẫn chứng cụ thể
nào?
Không Nó còn gởi gấm tâm tư, tình cảm, tư tưởng của tác giả
Văn nghệ phản ánh hiện thực qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ
( nếu lạc quan-> nghĩ sự việc theo chiều hướng tốt đẹp, màu hồng, nếu bi quan-> anh sẽ thấy nó màu đen ảm đạm)
Thơ tả cảnh của Nguyễn Du
Truyện Kiều
Tác phẩm An-na
Ca-rê-Nhưng đó không phải là sự aso chép mà thông qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ, có cả tư tưởng, tấm lòng của họ trong đó
Mang đến cho người đọc: nhận thức & rung cảm: “ Mỗi tác phẩm
Trang 7Nội dung ấy mang đến
điều gì cho người đọc,
người nghe?
Thể hiện ở câu văn nào?
G: Truyện Kiều đọc TK:
khâm phục TH, mến KT,
căm ghét MGS, Tú bà…,
ghê sợ Hoạn thư…
Vậy em hiểu nội dung chủ
yếu của văn nghệ là gì?
Nhận xét
Chốt/
nhi-na ( lêpTpn_xtôi)
Học sinh thảo luận – trả lời nhận xét, bổ sung
“ Mỗi tác phẩm lớn như rọi… của tâm hồn”
SGK/14
“ Chúng ta nhận…phẫn kịch”
Có như vậy … tập trung khám phá, thể hiện chiều sâu tính cách, số phận con người và cả thế giới bên trong con người
Học sinh trả lời
lờn…tâm hồn”, “ Chúng ta nhận… phẫn khích”
Nội dung chủ yếu của văn nghệ là hiện thực mang tính cụ thể, sinh động, là đời sống tình cảm của con người qua cái nhìn và tình cảm có tính cá nhân của nghệ sĩ
c/ Củng cố, luyện tập :(3’)
Tìm trong phần 1 những lý lẽ + dẫn chứng mà tác giả nêu ra để khẳng định nội dung chủ yếu của văn nghệ?
5/ Chuẩn bị tiết sau: ( 2’)
Trang 8Học bài, học cả những dẫn chứng tiêu biểu.
Chuẩn bị phần còn lại ( câu hỏi 3,4,5 sgk/17)
- e/ phần bổ sung của đồng nghiệp hoặc của cá nhân
………
………
……… Tiết 2
1/ Mục Tiêu:
2/ Chuẩn bị của Giáo Viên và Của Học Sinh
3/ Tiến trình bày dạy
a/ Kiểm tra bài cũ: (3’)
Kiểm tra việc việc chuẩn bị bài ở tiết 2
b// Dạy nội dung bài mới :
a/ Giới thiệu bài:
Nội phản ánh của văn nghệ như bạn A vừa trình bày có vai trò ý nghĩa như thế nào đối với đời sống con người? nó có sứcmạnh riêng như thế nào? -> tìm hiểu phần tiếp theo
b/ Tổ chức hoạt động:
Hoạt động 2: Đọc - Hiểu văn bản: ( 26’)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nôi dung chính ( ghi bảng)
Gọi học sinh đọc lại phần
2:
Tại sao con người cần
tiếng nói của văn nghệ?
Học sinh đọc lại phần 2 tiếp theo ở sgk sau đó suy nghĩ và trả lời
2/ Vai trò, ý nghĩa của văn nghệ đối với đời sống con người.
Trang 9Gợi: tác giả đã đưa ra
những dẫn chứng, tình
huống cụ thể nào để lập
luận?
Trong những trường hợp
con ngừơi bị ngăn cách với
cuộc sống tiếng nói của
văn nghệ nối họ với cuộc
sống bên ngoài
Vd: người tù chính trị từ sở
mật thám, họ:
Bị ngăn cách với thế giới
bên ngoài
Bị tra tấn, đánh đập
Sống trong không gian tăm
tối, chật hẹp
Tiếng nói của văn nghệ đối
với họ như một phép màu
nhiệm, một sức mạnh cổ
vũ tinh thần to lớn hay
những người sống trong
lam lũ vất vả, u tối cả cuộc
đời tiếng nói “ văn nghệ
làm cho tâm hồn họ được
sống” quên đi nổi cơ cực
hàng ngày
Khi bị ngăn cách với cuộc sống, tiếng nói của văng nghệ đối với cuộc sống bên ngoài, đem lại sức cổ
vũ tinh thần to lớn
Sống trong lam lũ vất vã, con người được tiếng nói văn nghệ làm cho tâm hồn sống dậy, qiên đi nổi cơ cựchàng ngày
Nuôi dưỡng đời sống tình cảm con người, giúp họ biết sống lạc quan, biết ước mơ
Trang 10Những tác phẩm văn nghệ
hay luôn nuôi dưỡng làm
cho đời sống tình cảm con
người thêm phong phú
Qua văn nghệ, con người
trở nên lạc quan, biết rung
cảm và biết ước mơ
Minh họa: những vở cải
lương: Tô Ánh Nguyệt ->
thân phận người phụ nữ
ngày xưa-ngày nay
Lưu Bình – Dương Lễ:
tình cảm bạn bè, vợ chồng
Em có nhận xét gì về
những dẫn chứng và lý lẽ
mà tác giả đưa ra để lập
luận?
Dẫn chứng cụ thể, sinh
động, lý lẽ sắc sảo, lập
luận chặt chẽ đầy sức
thuyết phục
Với cách lập luận chặt chẽ
đầy sức thuyết phục tác giả
cho ta tin rằng: nghệ thuật
là tiếng nói của tình cảm,
chứa đựng tình yêu, ghét
nổi buồn, vui của chúg ta
Dẫn chứng cụ thể, sinh động, lý lẽ sắc sảo, lập luận chặt chẽ đầy sức thuyết phục
Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm
“ Tôn-xtôi”
Trang 11trong cuộc sống hay như
Tôn-xtôi:
“ Nghệ thuật là tiếng nói
của tình cảm”
Gọi học sinh đọc tiếp phần
còn lại
Tiếng nói của văn nghệ
không đơn thuần là tình
cảm mà nó còn chứa đựng
những gì? Văn nghệ đối
với con người bằng cách
nào?
Học sinh nêu ý kiến nhận
xét bổ sung
Yêu cầu: văn nghệ đối với
con người bằng tình cảm
ngoài ra nghệ thuật không
thể thiếu tư tưởng tư
tưởng trong nghệ thuật
lh6ng khô khan, trừu tượng
mà thấm sâu những cảm
xúc đi vào nhận thức tâm
hồn chúng ta qua con
đường tình cảm, giúp con
người tự nhận thức mình,
tụ xây dựng mình,
3/ Sức mạnh kỳ diệu của văn nghệ
Văn nghệ với những tư tưởng từ ngay trong cuộc sống hàng ngày xảy ra, và thấm trong tất cả cuộc sống, đối với con người bằng tình cảm, để vào tâm hồn con người, giúp con người tự nhận thức mình,
tự xây dựng mình
Trang 12Bằng cách thức đặc biệt
đó, văn nghệ thực hiện
chúc năng của nó một cách
tự nhiên, hiệu quả, sâu sắc,
lâu bền
Yêu cầu: thảo luận ý kiến
sau “ Văn nghệ là một thứ
tuyên truyền-không tuyên
truyền nhưng lại hiệu quả
và sâu sắc hơn cả” em
hiểu ý kiến ấy như thế
nào? Vì sao?
Vì sao nói mặt dù không
tuyên truyền – văn nghệ lại
có tác dụng tuyên truyền
Tự nhiên văn nghệ, những tác phẩm chính đã có nội dung tuyên truyền vì tác phẩm chân chính bao giờ cũng được soi sáng bằng một tư tưởng tiếng bộ hướng người đọc, người nghe vào một lẽ sống, một cách nghĩ đúng đắn, nhân đạo mà vẫn có tác dụng tuyên truyền cho một quan điểm, một giai cấp, một dân tộc nào đó Nhưng nó
Trang 13hiệu quả hơn, sâu sắc hơn?
Gợi: văn nghệ dùng những
gì để tuyên truyền? văn
nghệ tuyên truyền bằng
con đường nào?
Văn nghệ tuyên truyền
bằng con đường đặc
biệt-con đường tình cảm qua
tình cảm, văn nghệ lai
động toàn bộ con tim, khối
óc của chúng ta Nghệ sĩ
truyền điện thằng vào con
tim và khối óc chúng ta
một cách tự nhiên, sâu sắc
và thấm thía Nghệ thuật
giàu đốt lửa trong lòng
chúng ta, khiến chúng ta
phải tự buớc lên con
đường ấy
Minh họa: càng cảm
thương cho thân phận
Thúy Kiều bao nhiêu->
căm ghét các thế lực đen
tối, tàn bạo bấy nhiêu; cảm
phục anh hùng Từ Hải bấy
nhiêu-> đấu tranh chống
không tuyên truyền một cách lộ liễm, khô khan, không diễn thuyết, minh họa cho các tư tưởng chính trị
Vì văn nghệ là cả sự sống con người, là mọi trạng thái cảm xúc, tình cảm phong phú của con người trong đời sống cụ thể, sinh động
Trang 14lại cái ác, cái xấu.
Bên cạnh đó, nghệ thuật
mở rộng khả năng cảm
nhận, thưởng thức của tâm
hồn
Nghệ thuật giải phóng con
người khỏi những giới hạn
chật hẹp của đời sống con
người, của chính bản thân
mình
Nói tóm lại, nghê thuật có
sức mạnh kỳ diệu, sức cảm
hóa to lớn, “ nghệ thuật
xây dựng con người”, “
xây dựng đời sống tâm hồn
cho xã hội”
Minh họa: kể một số câu
chuyện ngắn minh họa cho
sức cảm hóa kỳ diệu của
văn nghệ:
Câu chuyên bó đủa: gia
đình tinh thần đoàn kết
Sự tích trầu cau: tình anh
em, vợ chồng
Thạch Sanh: thiện thắng
ác]
Mở rộng khả năng cảm nhận, thưởng thức của tâm hồn
“ Giải phóng được cho con người khỏi những biên giới của chính mình”, “ xây dựng con người”
“ Nghệ thuật xây dựng đời sống tâm hồn cho xã hội”
Trang 15Hoạt động 3: Tổng kết ( 5’)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nôi dung chính ( ghi bảng)
Nêu những đắc sắc về cách
viết văn nghị luận của
Nguyễn Đình Thi?
Học sinh nêu ý kiến ->
nhận xét bổ sung
GV chốt
Qua bài tiểu luận, NĐT
muốn khẳng định với
chúng ta điều gì?
Học sinh đọc ghi nhớ
SGK/17
III/ Tổng kết:
1/ Nghệ thuật:
Bố cục: hợp lý
Luận điểm: sắp xế hệ thống, rõ ràng, dẫn chứng sinh động, tiêu biểu
Cách viết giàu hình ảnh, dẫn dắt tự nhiên
Lời văn chân thành, say sưa, dầy nhiệt quyết
2/ Nội dung:
Ghi nhớ sgk/17
c/ Củng cố, luyện tập :( 3’)
Nêu mọt tác phẩm văn nghệ mà em yêu thích và phân tích ý nghĩa, tác động của tác phẩm ấy đối với mình?
Tùy học sinh giáo viên nhận xét góp ý
d/ Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: ( 2’)
Học bài, học thuộc các đoạn trích sau:Soạn: chuẩn bị hành trang vào thế kỷ mới
Chuẩn bị tiết kế tiếp: các thành phần biệt lập: tình thái, cảm thán
Trang 16- e/ phần bổ sung của đồng nghiệp hoặc của cá
nhân………
………