Mục tiêu cần đạtGiúp học sinh: - Hiểu được tác giả bài nghị luận văn chương đã dùng biện pháp so sánh hình tượng con cừu và con chó sói trong thơ ngụ ngôn của La Phông Ten với những dòng
Trang 1A Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Hiểu được tác giả bài nghị luận văn chương đã dùng biện pháp so sánh hình
tượng con cừu và con chó sói trong thơ ngụ ngôn của La Phông Ten với những
dòng viết về hai con vật ấy của nhà khoa học Buy – phông nhằm làm nổi bật
đặc trưng của sáng tác nghệ thuật
B Tổ chức các hoạt động dạy và học
1 Ổn định
2 Kiểm tra :
- Viết 10 phút: Trình bày bố cục của văn bản chuẩn bị hành trang vào thế kỷ mới
Liên hệ bản thân
3 Bài mới
của trò
Mục tiêu cần đạt
- GV giới thiệu ngắn gọn về La Phông
Ten (1621 – 1695)
- GV gọi hs đọc nhanh bài ngụ ngôn qua
bản dịch của Tú Mỡ, sgk trang 41, 42
phần đọc thêm
- HS đọc tiếp chú thích (*) tr 40 để hiểu
HS suy nghĩ trả lời
I Đọc- Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
- H.Ten là một triết gia người Pháp thế kỉ XIX, tác giả công trình nghiên cứu văn học nổi tiếng: La Phông ten và thơ ngụ ngôn của
Trang 2về tác giả văn bản:
- Gọi HS đọc và giải thích từ khó
- Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của
La Phông Ten là nhan đề văn bản do
người biện soạn sgk đặt
- Theo em, vì sao có thể đặt cho văn bản
cái tên ấy?
- Tên ấy nêu được nội dung chính của
văn bản: bình luận về chó sói và cừu
trong thơ ngụ ngôn của La Phông ten
- Nếu cần một nhan đề khác cho văn bản
này thì em sẽ có những tên nào?
+ Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của
La Phông ten và trong ghi chép của
Buy-phông
- Nhà thơ La Phông Ten và nhà khoa học
Buy Phông nhìn nhận chó sói và cừu như
thế nào?
- Chó sói và cừu trong cách nhìn của nhà
khoa học và nhà thơ
ông
- Văn bản “Chó sói và cừu non” được trích từ công trình ấy
- Vì sao văn bản này gọi là văn bản nghị
luận văn học ?
2 Văn bản
- Thể loại: nghị luận văn học
Trang 3- Viết theo phương pháp lập luận
- Đối tượng nghị luận là tác phẩm văn
học (ở đây là lời bàn về đặc điểm sáng
tạo nghệ thuật của La Phông Ten qua
hình tượng chó sói và cừu trong thơ ngụ
ngôn của ông)
- Hãy xác định bố cục của văn bản này - Bố cục: 3 phần:
+ Phần thứ nhất: từ đầu đến “tốt bụng như thế”: Hình tượng cừu dưới ngòi bút của La Phông Ten và Buy Phông
+ Còn lại: Hình tượng chó sói dưới ngòi bút của La Phông Ten và Buy phông
2 Đọc hiểu đoạn 1:
- Dưới con mắt của nhà khoa học Buy
phông, cừu là con vật như thế nào ?
- HS tái hiện qua những chi tiết trong văn
bản, GV tổng kết lại
HS suy nghĩ trả lời
II Đọc – hiểu chi tiết văn bản
1 Hình tượng cừu dưới ngòi bút của La Phông Ten và Buy phông
- Dưới mắt nhà khoa học Buy Phông: “Chúng thường tụ tập làm theo”
- Từ đó, Buy Phông nêu bật đặc điểm nào
của cừu ?
Cừu là con vật đần độn, sợ hãi, thụ động, không biết trốn tránh
Trang 4- Nhận xét của Buy Phông về cừu có
đáng tin cậy không? Vì sao?
Đáng tin, vì Buy Phông đã dựa trên
những hoạt động bản năng của cừu do
trực tiếp quan sát được để nhận xét
- HS đọc bài thơ của La Phông ten, sau
đó thảo luận câu hỏi 3 sgk
hiểm nguy
- Trong con mắt của nhà thơ La Phông Ten:
- “Nhưng không chỉ có vậy đã bú xong”
- Để xây dựng hình ảnh con cừu trong
thơ ngụ ngôn, LPT đã làm như thế nào?
+ Đặt chú cừu non bé bỏng vào hoàn
cảnh đặc biệt: đối mặt với chú sói trên
dòng suối
+ Dựa vào nét tính cách đặc trưng của
loài cừu: nhút nhát
HS suy nghĩ trả lời
- Nhận xét về cách lựa chọn đối tượng
của La Phông ten và cách khắc họa tính
cách ?
+ Khắc họa tính cách qua: thái độ, ngôn
từ, đặc điểm vốn có của loài cừu: hiền
lành, nhút nhát, không hại ai
Tìm chi tiết minh hoạ ?
+ Gặp chó sói, cừu gọi “bệ hạ”, xưng “kẻ
HS suy nghĩ trả lời
Trang 5hèn này”
+ Ra sức thanh minh cho mình chứng tỏ
vô tội
- Không uống nước ở dòng suối
- Không nói xấu sói vì chưa ra đời
- Không có anh em
Thế nhưng cừu vẫn bị chó sói tha vào
rừng ăn thịt
- Qua cuộc đối thoại với chó sói, em cảm
nhận được gì về cừu non? Trong cái
nhìn của La Phông ten, cừu cóp hải là
con vật đần độn và sợ hãi không? Vì sao?
- ý thức là kẻ yếu nên hết sức nhún
nhường tới mức nhút nhát
- Nhờ đâu mà La Phông ten viết được
như vậy?
- Nhờ trí tưởng tượng phóng khoáng và
tình yêu thương loài vật La phông ten đã
động lòng thương cảm với bao nỗi buồn
rầu và tốt bụng như thế
HS suy nghĩ trả lời
Ngoài những đặc tính trên, cừu
còn là con vật dịu dàng, tội nghiệp, đáng thương, tốt bụng, giàu tình cảm.Cừu có sợ sệt nhưng không
đần độn Khi bị sói gầm lên đe dọa
ăn thịt, cừu không dám cãi lại vì oan ức mà chỉ một mực dịu dàng, rành mạch đáp lời sói, gọi là “bệ hạ”, nhẹ nhàng nhẫn nhục xin sói nguôi giận mà xét lại rằng mình là
kẻ hèn, còn đang bú mẹ” Không phải cừu không ý thức được tình huống bất tiện của mình mà thể hiện tình mẫn tử cao đẹp, là sự chịu đựng tự nguyện, sự hi sinh của cừu
Trang 6mẹ cho con bất chấp nguy hiểm.
3 Hình tượng chó sói trong cái nhìn
của Buy Phông và La Phông ten
- Tóm tắt những ghi chép của Buy Phông
về chó sói ? ở đây Buy phông đã nhìn
thấy những đặc điểm nào của chó sói?
- Tình cảm của ông đối với con vật này
ra sao?
2 Hình tượng chó sói trong con mắt của nhà thơ và của nhà khoa học
a Nhà khoa học
- “Thù ghét mọi sự kết bè kết bạn tính hư hỏng”
- Nhận xét của Buy Phông về chó sói có
đúng không? Vì sao?
+ Đúng, vì dựa trên sự quan sát những
biểu hiện bản năng xấu của loài vật này
HS suy nghĩ trả lời
Đó là những biểu hiện bản năng
về thói quen và mọi sự xấu xí
Chó sói đơn giản là tên bạo chúa khát máu, đáng ghét sống gây hại, chết vô dụng, bẩn thỉu, hôi hám, hư hỏng
b La Phông Ten
? Trong thơ La Phông ten, chó sói hiện
ra như thế nào ?
+ Để xây dựng hình tượng chó sói, nhà
thơ đã làm như thế nào ?
- Chó sói xuất hiện kiếm cớ gây sự với
cừu non bên dòng suối
Trang 7- Làm đục nước nguồn trên (dù cừu uống
nước nguồn dưới)
- Nói xấu ta ngăm ngoái (dù khi đó cừu
còn chưa sinh)
- Anh của cừu nói xấu (dù cừu chỉ có một
mình )
- Chó sói đói meo, gầy giơ xương đi
kiếm mồi Gặp chú cừu non đang uống
nước – muốn ăn thịt, nhưng giấu tâm địa
kiếm cớ bắt tội trừng phạt cừu
Lời nói của sói thật vô lí Đó là lời lẽ
của kẻ gian ngoan, xảo trá, ỷ mạnh, bắt
nạt kẻ yếu
? La Phông ten dựa trên cơ sở nào để
khắc hoạ tính cách của sói
- Dựa trên đặc tính săn mồi của sói: ăn
tươi nuốt sống những con vật bé nhỏ yếu
hơn mình (giống nhận xét của Buy
Phông)
- Chó sói được nhân hóa dưới ngòi bút
phóng khoáng của tác giả
- Sói đáng ghét bởi nó gian giảo, hống
- Tính cách phức tạp: độc ác mà khổ sở, trộm cướp bất hạnh, vụng
về, gã vô lại thường xuyên đói meo, bị ăn đòn, bị truy đuổi, đáng ghét và đáng thương
Tàn bạo và đáng thương
Trang 8hách, bắt nạt kẻ yếu, là một bạo chúa.
? Tình cảm của La Phông ten đối với
chúng ra sao?
HS suy nghĩ trả lời
- Tình cảm của tác giả: vừa ghê sợ, vừa đáng theơng (đó là một tên trộm cướp, nhưng khốn khổ và bất hạnh)
- Cách cảm nhận chân thực và gợi cảm xúc, vừa ghê sợ, vừa thương cảm
? Em nghĩ gì về cách cảm nhận này ?
? Trong hai cách nhìn nhận trên về loài
vật, em thích cách nhìn nhận nào hơn?
Vì sao?
HS tự bộc lộ
? Tác giả đã bình luận về 2 cách nhìn ấy
như sau: “Nếu nhà bác học nên hóa
rồ”
? Em hiểu “đầu óc phóng khoáng” hơn
của nhà thơ như thế nào?
? Nhà thơ đã thấy và hiểu về con sói
khác với nhà bác học ở những điểm
nào ?
HS suy nghĩ trả lời
3 Sự sáng tạo của nhà nghệ sĩ
- “Đầu óc phóng khoáng”: suy nghĩ tưởng tượng không bị gò bó, khuôn phép theo định kiến
- Nhà thơ đã thấy và hiểu con sói là một kẻ độc ác khổ sở, trộm cướp ngờ nghệch hóa rồ vì luôn bị đói khát
Trang 9? Từ đó em hiểu như thế nào về nhận
định của tác giả: “nhưng một tính cách
thì phức tạp?
- Tính cách phức tạp là tính cách không đơn giản một chiều, có nhiều biểu hiện khác nhau trong một tính cách
? Em hiểu như thế nào về lời bình luận
sau đây của tác giả:
- Buy phông dựng một vở kịch về sự độc
ác?
- Nhà nghệ thuật thường cảm nhận
và xây dựng những tính cách như thế trong tác phẩm Điều này làm thành tính chân thực của sự phản ánh bằng nghệ thuật
? La Phông ten dựng hài kịch về sự ngu
ngốc?
- Buy Phông nhìn thấy kẻ ác thú khát máu trong con sói đã gieo họa cho những con vật yếu hèn để mọi người ghê tởm và sợ hãi loài vật này
?Theo em, Buy Phông đã tả hai con vật
bằng phương pháp nào nhằm mục đích
gì?
- La Phông ten nhìn thấy ở con vật này những biểu hiện bề ngoài của
dã thú, nhưng bên trong thì ngu ngốc tầm thường để người đọc ghe tởm nhưng không sợ hãi chúng
? Còn La phông ten, nhà nghệ sĩ, ông
cũng tả hai con vật ấy bằng phương
pháp nào, nhằm mục đích gì khác ?
HS suy nghĩ trả lời
* Tóm lại:
- Cùng viết về một đối tượng là chó sói và cừu, cách viết của nhà khoa học là nêu lên những đặc tính cơ
Trang 10bản một cách chính xác dựa trên quan sát, nghiên cứu, phân tích để khái quát những đặc tính cơ bản của từng loài vật, làm cho người đọc thấy rõ đặc trưng cơ bản của hai loài vật
- Nhà nghệ sĩ dựa trên một số đặc tính cơ bản của loài vật, đồng thời nhân hóa loài vật như con người Người nghệ sĩ tả với sự quan sát tinh tế, nhạy cảm trái tim, trí tưởng tượng phong phú Mục đích là để xây dựng hình tượng nghệ thuật (cừu con đáng thương, chó sói độc
ác, đáng ghét
Cùng viết về những đối tượng giống nhau mà hai cách viết hoàn toàn khác nhau, từ đó nêu bật đặc trưng sáng tác nghệ thuật
? Từ cách viết của La phông ten, tác giả
so sánh sự khác biệt giữa hai cách viết
của Buy phông và La phông ten nhằm
HS suy nghĩ trả lời
4 Nghệ thuật nghị luận của H.ten
- Phân tích, so sánh, đối chiếu hai cách nhìn khác nhau về cùng một đối tượng, chứng minh Tác
Trang 11mục đích gì ? dụng: luận điểm được nổi bật, sáng
tỏ, sống động, thuyết phục
- Mạch nghị luận được triển khai theo trình tự: từng con vật hiện ra dưới ngòi bút của La phông ten của Buy phông, rồi của La Phông ten
- Bố cục chặt chẽ Theo phương pháp quy nạp, từ cụ thể đến khái quát, từ hiện tượng đến quy luật
? Cách luận chứng của Ten trong văn
bản là gì và như thế nào? Tác dụng?
? Mạch lập luận trong văn bản như thế
nào ? Tác dụng.
III Tổng kết: ghi nhớ sgk
- HS trả lời dựa vào phần ghi nhớ
- Nhà nghệ thuật có cái nhìn về nhân vật phóng khoáng hơn nhà khoa học
- Trong khi phản ánh nhân vật, nhà nghệ thuật thường bộc lộ thái độ qua cảm xúc
- Nhân vật trong tác phẩm văn học
Trang 12thường là những tính cách phức tạp
- Do đó, nghệ thuật có thể phán ánh đời sống một cách chân thực và xúc động
? Ghi nhớ trong sgk giúp em hiểu gì về
văn bản “chó sói và cừu trong thơ ngụ
ngôn của La Phông ten”?
? Qua phân tích bài văn này, em hiểu
thêm đặc trưng nào của sáng tạo nghệ
thuật.
- Quan sát và xúc cảm để có thể cảm nhận và miêu tả đối tượng như những tính cách phức tạp, nhằm đưa tới người đọc những hình tượng chân thực và xúc động
? Từ đó em hiểu gì về lao động nghệ
thuật của những nhà văn, nhà thơ như
La Phông ten ?
- Lập luận dựa trên các luận cứ có sẵn trong văn bản, được so sánh đối chiếu
? Em học tập được gì về nghệ thuật viết
bình luận văn học của Hipôlít ten từ văn
bản này?
? Từ hình tượng cho sói và cừu trong thơ
ngụ ngôn của La Phông ten, em liên
tưởng đến hình tượng loài vật trong các
tác phẩm nào khác mà em được đọc hoặc
Trang 13được xem ?
4 Dặn dò về nhà:
Học thuộc ghi nhớ, chuẩn bị bài: Con cò