MỤC TIÊU: 1.Kiến thức: Nắm được đặc điểm và công dụng của các thành phần biệt lập gọi-đáp, phụ chú trong câu; biết đặt câu có thành phần gọi-đáp, thành phần phụ chú.. Trong những từ ngữ
Trang 1Tiết: 104 CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
Ngày soạn: 8/2
Ngày dạy: 10/2
A MỤC TIÊU:
1.Kiến thức: Nắm được đặc điểm và công dụng của các thành phần biệt
lập gọi-đáp, phụ chú trong câu; biết đặt câu có thành phần gọi-đáp, thành phần phụ chú
2 Kỹ năng: Rèn kĩ năng nhận diện, sử dụng các thành phần biệt lập
3 Thái độ: Giáo dục HS có ý thức sử dụng và đặt câu có sử dụng các
thành phần trên
B.PHƯƠNGPHÁP: Đàm thoại, thảo luận, thực hành
C CHUẨN BỊ:
1 Giáoviên: Soạn bài, ví dụ, bảng phụ
2 Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK
D TIẾN TRÌNH:
I Ổn định: 1’ Sĩ số: Vắng:
II Bài cũ: 2’ ? Thành phần biệt lập của câu là gì?
? Xác định thành phần tình thái, cảm thán trong các câu sau:
a) Phiền một nỗi, anh ấy lại quá thương con.
b) Chao, đường còn xa lắm!
III Bài mới:
Trang 21.Đặt
vấnđề:
1’ GV nhận xét bài cũ, chuyển ý giới thiệu bài mới
2.Triểnkhai:
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức
Hoạt động 1: (10’) Hướng dẫn tìm hiểu thành phần gọi - đáp.
* GV dùng bảng phụ ghi 2 ví dụ trong
SGK, cho HS quan sát
? Trong 2 từ in đậm, từ nào dùng để gọi, từ
nào dùng để đáp?
? Những từ dùng để gọi – đáp có tham gia
diễn đạt ý nghĩa sự việc của câu hay
không? (Không)
? Trong những từ ngữ gọi – đáp ấy, từ ngữ
nào được dùng để tạo lập cuộc thoại, từ
ngữ nào được dùng để duy trì cuộc thoại
đang diễn ra?
? Vậy công dụng của thành phần gọi – đáp
là gì?
* HS trả lời ghi nhớ 1
* GV nhận xét, bổ sung thêm:
- Phần gọi: dùng để thu hút sự chú ý của
người nhận lời
I Thành phần gọi – đáp
1 Ví dụ:
- Này: dùng để gọi -> dùng để tạo
lập cuộc thoại, mở đầu sự giao tiếp
- Thưa ông: dùng để đáp -> dùng
để duy trì cuộc thoại, thể hiện sự hợp tác đối thoại
2 Ghi nhớ 1: SGK
Trang 3- Phần đáp: hồi âm phần gọi, xác nhận đã
tiếp nhận lời
Hoạt động 2: (10’) Hướng dẫn tìm hiểu thành phần phụ chú
* GV dùng bảng phụ ghi 2 ví dụ trong
SGK, cho HS quan sát
? Nếu lược bỏ các từ ngữ in đậm, nghĩa sự
việc của các câu trên có thay đổi không?
Vì sao?
(Không thay đổi vì các từ ngữ in đậm là
thành phần biệt lập được viết thêm vào, nó
nằm ngoài cấu tríc ngữ pháp của câu)
? Câu a), các từ in đậm được thêm vào để
chú thích cho cụm từ nào?
? Trong câu b), cụm chủ vị in đậm, chú
thích cho điều gì?
? Các từ in đậm được gọi là thành phần
phụ chú Em có nhận xét gì về vị trí của
những từ này? (không bao giờ đứng đầu
câu)
? Từ bài tập trên, em rút ra bài học gì về
thành phần phụ chú?
* HS trả lời ghi nhớ 2
II Thành phần phụ chú
1 Ví dụ:
a) – và cũng là đứa con duy nhất của anh- chú thích cho cụm từ “
đứa con gái đầu lòng”
b) tôi nghĩ vậy – chú thích cho điều
suy nghĩ riêng của nhân vật “tôi”
2 Ghi nhớ 2: SGK
Trang 4* GV nhận xét, bổ sung:
- Thành phần phụ chú còn gọi là phần chú
thích
Hoạt động 3: (15’) Hướng dẫn luyện tập.
? Tìm thành phần gọi – đáp và cho biết từ
nào dùng để gọi, đáp, quan hệ?
* HS: lên bảng làm
* GV nhận xét, cho điểm
? Tìm thành phần gọi – đáp và cho biết lời
gọi – đáp hướng tới ai?
? Tìm thành phần phụ chú và cho biết
chúng bổ sung điều gì?
III Luyện tập:
1 Bài tập 1:
- Từ dùng để gọi: Này
- Từ dùng để đáp: Vâng
- Quan hệ giữa người gọi và người đáp: quan hệ trên dưới, thân mật
2 Bài tập 2:
- Thành phần gọi đáp: Bầu ơi
- Đây là lời gọi hướng tới mọi người nói chung
3 Bài tập 3:
a) - kể cả anh- giải thích cho cum từ
“mọi người”
b) – các thầy cô giáo người mẹ -
giải thích cho cụm từ “những người cánh cửa này”
c) - những người chủ tới - giải thích cho cụm từ “lớp trẻ”
d) – có ai ngờ - thể hiện thái độ
Trang 5? Hãy cho biết thành phần phụ chú ở mỗi
câu trong bài tập 3 liên quan đến những từ
ngữ nào trước đó?
tôi
- thương thương quá đi thôi - thể
hiện tình cảm mến thương của người nói
4 Bài tập 4:
- Các thành phần phụ chú liên quan đến những từ ngữ mà nó có nhiệm
vụ giải thích hoặc cung cấp thông tin phụ về thái độ, suy nghĩ, tình cảm của các nhân vật đối với nhau
IV Củngcố: 2’ GV khái quát, hệ thống lại toàn bộ đặc điểm và công dụng
của các thành phần biệt lập đã học
V Dặn dò: 4’ - Học thuộc lòng ghi nhớ SGK
- Hoàn thiện các bài tập, làm bài tập 5: viết đoạn văn có sử dụng các thành phần biệt lập: phụ chú
- Chuẩn bị bài: Viết bài Tập làm văn số 5 (Văn nghị luậnvềvấnđềxãhội)
- Xem và tham khảo các đề trong SGK trang 33-34
VI Bổsung: