-Hiểu và vận dụng các phép phân tích, tổng hợp trong làm văn nghị luận.. -Rèn kĩ năng phân tích, tổng hợp trong bài văn nghị luận.. =>Sau khi phân tích những dẫn chứng cụ thể, tác giả đã
Trang 1PHÉP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP
I-Mục tiêu bài học.
1-Kiến thức.
-Nắm được khái niệm phân tích và tổng hợp
-Hiểu và vận dụng các phép phân tích, tổng hợp trong làm văn nghị luận
2-Kĩ năng.
-Rèn kĩ năng phân tích, tổng hợp trong bài văn nghị luận
3-Thái độ.
-Giáo dục ý thức viết đoạn văn phân tích và tổng hợp
II-Phương tiện thực hiện.
-Thầy: giáo án, sgk, bảng phụ
-Trò: vở bài tập, sgk, vở ghi
III-Cách thức tiến hành.
-Nêu vấn đề, thảo luận
-Phân tích tìm hiểu
IV-Tiến trình bài dạy.
A-Tổ chức.
B-Kiểm tra: kết hợp trong giờ.
C-Bài mới.
-HS đọc văn bản sgk/9
?Ở đoạn mở đầu, bài viết nêu ra một loạt dẫn
chứng về cách ăn mặc để rút ra nhận xét về
vấn đề gì?
-Ăn mặc chỉnh tề, hài hoà trang phục
của con người,
?Hai luận điểm chính trong văn bản này là gì?
-Trang phục phải phù hợp hoàn cảnh,
I-Tìm hiểu phép phân tích và tổng hợp.
1-Bài tập.
Văn bản: “Trang phục” sgk/9
-Phần mở bài đưa ra hàng loạt dẫn chứng về cách ăn mặc để rút ra nhận xét: ăn mặc chỉnh tề, cụ thể đó là sự đồng bộ hài hoà giữa quần áo với giầy, tất, trang phục của con người
*Hai luận điểm chính:
-Trang phục phải phù hợp với hoàn cảnh, tức là tuân thủ những “quy tắc
Trang 2-Trang phục phải phù hợp đạo đức.
?Tác giả đã dùng lập luận nào để rút ra 2 luận
điểm đó?
-Luận điểm 1: ăn cho mình mặc cho
người
+Cô gái một mình trong hang sâu chắc
không váy xoè váy ngắn, không mắt xanh môi
đỏ
+Anh thanh niên đi tát nước hay đi câu
cá ngoài cánh đồng vắng chắc không phải đầu
mượt bằng sáp thơm áo sơ mi là thẳng tắp
+Đi đám cưới không thể lôi thôi
+Đi đám ma không mặc quần áo loè loẹt
?Sau khi phân tích những dẫn chứng, tác giả
chỉ ra điều gì?
?Luận điểm 2 “Y phục xứng kì đức”
-Dù mặc đẹp đến đâu mà không phù hợp
thì cũng chỉ làm trò cười cho thiên hạ, làm
mình bị xấu đi
-Xưa nay, cái đẹp bao giờ cũng đi đôi với
cái giản dị, nhất là phù hợp với môi trường
?Cách phân tích trên làm rõ nhận định gì?
?Để chốt lại vấn đề, tác giả đã dùng phép lập
ngầm”mang tính văn hoá xã hội
-Trang phục phải phù hợp với đạo đức, tức là giản dị và hài hoà với môi trướng sống
=>Để xác lập 2 luận điểm trên, tác giả
đã sử dụng phép lập luận phân tích
+Luận điểm 1: “Ăn cho mình mặc cho người”
=>Sau khi phân tích những dẫn chứng
cụ thể, tác giả đã chỉ ra một quy tắc ngầm chi phối cách ăn mặc của con người, đó là văn hoá xã hội
+Luận điểm 2: “Y phục xứng kì đức”
=>Cách phân tích trên làm rõ nhận định của tác giả “ăn mặc phải phù hợp với hoàn cảnh riêng của mình và hoàn cảnh chung nơi công cộng
=>Chốt vấn đề dùng phép lập luận tổng hợp bằng một kết luận ở đoạn cuối bài
Trang 3luận nào?Phép lập luận này thường đứng ở vị
trí nào trong văn bản?
?Vai trò của phép phân tích và tổng hợp?
-Phân tích giúp ta hiểu sâu hơn các khía
cạnh khác nhau của trang phục đối với từng
người trong từng hoàn cảnh
-Tổng hợp giúp ta hiểu được ý nghĩa văn
hoá và đặc điểm của cách ăn mặc
?Em hiểu thế nào là phép phân tích, tổng hợp?
Vai trò và tác dụng của nó?
-HS đọc ghi nhớ
?Tìm hiểu kĩ năng phân tích trong văn bản
“Bàn về đọc sách” của Chu Quang Tiềm?
-Bài tập 1: tác giả đã phân tích như thế
nào để làm sáng tỏ luận điểm “Học vấn không
chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là
một con đường quan trọng của học vấn”
+Bất kì ai
?Tác giả đã phân tích những lí do phải chọn
sách để học như thế nào?
-Bất cứ lĩnh vực nào cũng nhiều sách nên
phải chọn sách cho kĩ để đọc
văn “Thế mới biết trang phục đẹp”
-Vai trò của phép phân tích, tổng hợp
2-Kết luận.
Ghi nhớ sgk/10
III-Luyện tập.
1-Bài tập.
-Phân tích:
+Học vấn là thành quả tích luỹ của nhân loại được lưu giữ và truyền lại cho đời sau
+Bất kì ai muốn phát triển học thuật cũng phải bắt đầu từ kho tàng quý báu, được lưu giữ trong sách Nếu không mọi sự bắt đầu đều sẽ là con số không thậm chí là lạc hậu, thụt lùi
+Đọc sách là hưởng thụ thành quả về tri thức và kinh nghiệm hàng nghìn năm của nhân loại, do là tiền đề cho sự phát triển học thuật của mỗi người
2-Bài 2:
-Phân tích lí do để chọn sách:
+Bất cứ lĩnh vực học vấn nào cũng có sách chất đầy thư viện do đó phải biết chọn sách mà đọc
+Phải chọn sách đích thực để học, không nên đọc những sách vô thưởng
vô phạt
+Đọc sách cũng như đánh trận cần phải
Trang 4-HS làm bài 3, GV sửa sai.
đánh vào thành trì kiên cố đánh bại quân địch tinh nhuệ
3-Bài 3: phân tích cách đọc sách.
D-Củng cố:
-GV hướng dẫn hs làm bài 3: phân tích cách đọc sách
+Đọc nhiều mà lướt qua thì chỉ lãng phí thời gian
+Phải đọc kĩ (ít mà kĩ thì sẽ tập thành thói quen, nếp suy nghĩ sâu xa)
+Có 2 loại sách cần đọc: sách phổ thông và sách chuyên môn
E-Hướng dẫn học bài.
-Về nhà học bài
-Làm bài 4 sgk/10: vai trò của phân tích trong lập luận
*Gợi ý:
-Phân tích là một thao tác bắt buộc mang tính tất yếu bởi không phân tích thì không làm sáng tỏ luận điểm, không thuyết phục được người đọc
-Mục đích của phân tích, tổng hợp là giúp cho người đọc, người nghe nhận thức đúng, hiểu đúng vấn đề, có phân tích, có tổng hợp và ngược lại
Trang 5LUYỆN TẬP PHÂN TÍCH TỔNG HỢP
I-Mục tiêu bài học.
1-Kiến thức.
-Hiểu và vận dụng các phép lập luận, phân tích, tổng hợp trong làm văn nghị luận
2-Kĩ năng
-Vận dụng viết văn bản nghị luận có phép phân tích, tổng hợp
3-Thái độ:
-Giáo dục ý thức viết văn nghị luận cho hs
II-Phương tiện thực hiện.
-Thầy: giáo án, sgk, bảng phụ
-Trò: vở bài tập, sgk, vở ghi
III-Cách thức tiến hành.
-Nêu vấn đề, thảo luận
-Phân tích, luyện tập
IVTiến trình bài dạy.
ATổ chức.
B-Kiểm tra:
?Thế nào là phép phân tích, tổng hợp?
?Gọi 2 em làm bài tập ở nhà?
C-Bài mới mới mới
?Để làm rõ ý nghĩa của sự vật hiện tượng nào
đó, ta thường dùng cách nào?
-Phép phân tích và tổng hợp
?Thế nào là phép phân tích, tổng hợp?
-Phân tích là trình bày từng bộ phận
phương diện của sự vật, hiện tượng
-Tổng hợp là rút ra cái chung từ những điều
đã phân tích
I-Lí thuyết.
*Khái niệm phép phân tích,tổng hợp
Trang 6?HS đọc các đoạn văn ở bài tập 1.
?Tác giả đã vân dụng phép lập luận nào? Và vận
dụng như thế nào?
?Ở đoạn a, tác giả đã trình bày luận điểm nào?
Trình tự phân tích như thế nao?
*Đoạn a: luận điểm “Thơ hay là xác”
-Trình tự phân tích:
+Thứ nhất: cái hay thể hiện ở cái điệu xanh
+Thứ hai: cái hay thể hiện ở những cử động
+Thứ ba: cái hay thể hiện ở các vần thơ
*Đoạn b: luận điểm “Mấu chốt của thành đạt
là ở chỗ nào?”
-Trình tự phân tích:
+Nguyên nhân khách quan
+Nguyên nhân chủ quan
?Dựa vào văn bản “Bàn về đọc sách” của Chu
Quang Tiềm, hãy phân tích các lí do khiến
người đọc phải đọc sách?
II-Luyện tập.
1-Bài tập 1:
a-Ở đoạn a:
*Thơ hay là hay cả hồn lẫn xác, hay
cả bài
-Cái hay thể hiện ở các điệu xanh:
xanh ao,xanh bờ, xanh sóng, xanh tre, xanh trời, xanh bèo
-Cái hay thể hiện ở những cử động:
thuyền nhúc nhích,sóng gợn tí, lá đưa vèo, tầng mây lơ lửng con cá động
-Cái hay thể hiện ở các vần thơ: tử vận hiểm hóc, kết hợp với từ với nghĩa chữ, tự nhiên không non ép
b-Đoạn b:
-Luận điểm “Mấu chốt ”
-Trình tự phân tích:
+Nguyên nhân khách quan: gặp thời, hoàn cảnh điều kiện học tập thuận lợi, tài năng trời phú
+Nguyên nhân chủ quan: tinh thần kiên trì phấn đấu, học tập không mệt mỏi và không ngừng trau dồi phẩm chất đạo đức tốt đẹp
2-Bài 3:
-Lí do phải đọc sách
-Sách là kho tri thức được tích luỹ từ hàng nghìn năm của nhân loại, bất kì
ai cũng muốn có hiểu biết đều phải
Trang 7-Lí do phải đọc sách.
-Vậy đọc sách là vô cùng quan trọng và cần
thiết nhưng cũng phải biết chọn sách
-Hiện nay có một số hs học qua loa, đối phó,
không thật sự.Hãy phân tích bản chất của lối học
đối phó để nêu lên tác hại của nó?
-HS phải xây dựng hệ thống luận điểm?
*Luận điểm 1: thế nào là học qua loa?
-Là học không có đầu có đuôi, không đến nơi
đến chốn, cái gì cũng biết một tí nhưng không
có kiến thức cơ bản hệ thống, sâu sắc
-Học cốt chỉ để khoe mẽ là có bằng nọ bằng
kia nhưng thực ra đầu óc trống rỗng, chỉ quen
nghe lỏm, học mót, nói dựa, ăn theo người khác,
không dám bày tỏ chính kiến của mình về các
vấn đề có liên quan đến học thuật
?Thế nào là đối phó?
-Học chỉ cốt để thầy cô không quở trách, cha
mẹ không kêu ca, chỉ để giải quyết cái trước
mắt như thi cử, kiểm tra
-Học đối phó thì kiến thức phiến diện, nông
cạn hời hợt Nếu cứ học kiểu này sẽ trở nên dối
trá, hư hỏng đây là nguyên nhân gây ra hiện
tượng tiến sĩ giấy mà xã hội lên án gay gắt
*Luận điểm 2:bản chất của học đối phó và tác
đọc sách
+Tri thức trong sgk bao gồm những kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn đã được đúc kết Nếu không đọc sách sẽ bị lạc hậu, không thể tiến
bộ được
+Đọc sách ta mới thấy kiến thức của nhân loại mênh mông còn hiểu biết của chúng ta thì vô cùng nhỏ bé, vậy chúng ta phải có ý chí cao trong học tập
3-Bài 2:
*Luận điểm 1:
a-Thế nào là học tập qua loa đối phó?
-Học không đến nơi đến chốn
-Học chỉ là khoe mẽ
b-Thế nào là học đối phó?
Trang 8hại của nó.
-Bản chất:
+Có hình thức học tập như: cũng đến lớp,
cũng đọc sách, cũng có điểm thi, cũng có bằng
cấp nhưng không thực chất, đầu óc trống rỗng
tuếch đến nỗi “ăn không nên đọi nói không nên
lời” hỏi cái gì cũng không biết, làm việc gì cũng
hỏng
-Tác hại:
+Đối với xã hội: những kẻ học đối phó sẽ
trở thành gánh nặng lâu dài cho xã hội về nhiều
mặt như kinh tế, tư tưởng, đạo đức lối sống
+Đối với bản thân: những kẻ học đối phó
sẽ không có hứng thú học tập và do đó hiệu quả
học tập ngày càng thấp
*Luận điểm 2: bản chất của việc học đối phó và tác hại của nó
D-Củng cố:
?Tại sao phải đọc sách?
-Vì:
+Sách là kho tàng lưu giữ tài sản tri thức nhân loại
+Đọc sách làm cho thế giới phát triển
E-Hướng dẫn học bài.
-Viết một đoạn văn tổng hợp đã phân tích trong bài “Bàn về đọc sách”
-Em có suy nghĩ gì về câu ngạn ngữ phương Đông “Hãy để lại cho con cái một ngôi nhà, một cái nghề và một quyển sách”