MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp học sinh: - Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách.. b Tác phẩm Văn bản Bàn về đọc sách - Xuất xứ: trích trong cuốn Danh nhân Trung Quốc
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
Chu Quang Tiềm
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh:
- Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách
- Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc, sinh động, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm
- Giáo dục thói quen, lòng đam mê đọc sách
B CHUẨN BỊ
C HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động của giáo viên và học
sinh
Yêu cầu cần đạt
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
Hoạt động 2: Dạy học bài mới
? Trình bày những hiểu biết của em
về tác giả, tác phẩm?
HS trả lời, GV bổ sung
I Đọc và tìm hiểu chung về văn bản
1.Tác giả - tác phẩm
a) Tác giả
Chu Quang Tiềm (1897-1986) là nhà mĩ học, lí luận học nổi tiếng của Trung Quốc
- Đây không phải là lần đầu ông bàn về đọc sách
- Bài viết là kết quả của quá trình tích luỹ
Trang 2GV giới thiệu văn bản Bàn về đọc
sách.
GV yêu cầu HS đọc văn bản: Đọc rõ
ràng, mạch lạc
GV yêu cầu học sinh dựa vào SGK
giải thích một số từ
?Hãy nêu bố cục của văn bản Dựa
vào bố cục luận điểm của tác giả
khi triển khai vấn đề nghị luận.
HS trình bày, các HS khác bổ sung
kinh nghiệm, dày công suy nghĩ, là những lời bàn tâm huyết, những kinh nghiệm quý báu của thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau, được đúc kết bằng trải nghiệm của mấy mươi năm, bằng cả cuộc đời của một con người - cả một thế hệ, một lớp người
đi trước
b) Tác phẩm
Văn bản Bàn về đọc sách
- Xuất xứ: trích trong cuốn Danh nhân
Trung Quốc bàn về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách - Bắc Kinh, 1995.
- Người dịch: Trần Đình Sử
- Phương thức biểu đạt: Nghị luận
- Vấn đề nghị luận: Bàn về đọc sách
2 Đọc - chú thích
(SGK)
3 Bố cục
Văn bản có thể chia làm 3 phần:
- Phần 1 (từ đầu… đến “thế giới mới”): khẳng định tầm quan trọng và ý nghĩa cần thiết của việc đọc sách
- Phần 2(Tiếp đến “tiêu hao lực lượng”): nêu các khó khăn, các nguy hại dễ gặp
Trang 3? Hãy trình bày tóm tắt ý kiến của
tác giả về tầm quan trọng của sách.
Ý nghĩa của sách là gì?
(Gợi ý : Tác giả đã đưa ra những
luận điểm, luận cứ nào để chứng
minh tầm quan trọng của sách và ý
nghĩa của việc đọc sách)
HS thảo luân, trả lời
? Tác giả đã trình bày ý nghĩa của
việc đọc sách như thế nào?
HS trả lời, GV nhận xét, bổ sung
của việc đọc sách trong tình hình hiện nay
- Phần 3 (còn lại): Bàn về các phương pháp đọc sách:
+ Cách lựa chọn sách cần đọc
+ Cách đọc thế nào để có hiệu quả
II Tìm hiểu văn bản
1 Tầm quan trọng, ý nghĩa cần thiết của việc đọc sách.
- Sách có ý nghĩa quan trọng trên con
đường phát triển của nhân loại:
+ Sách ghi chép, cô đúc và lưu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài người tìm tòi, tích lũy được qua từng thời đại
+ Những cuốn sách có giá trị có thể xem
là những cột mốc trên con đường phát triển học thuật của nhân loại
+ Sách trở thành kho tàng quý báu của di sản tinh thần mà lào người thu lượm được, nung nấu suốt trên con đường phát triển mấy nghìn năm của mình
- Ý nghĩa:
+ Đọc sách là con đường tích lũy, nâng cao vốn tri thức
+ Đối với mỗi con người đọc sách chính
là sự chuẩn bị để “ làm một cuộc trường
Trang 4GV: Tác giả đã lập luận vấn đề này
một cách chặt chẽ, em hãy tìm chi
tiết chứng minh.
HS thảo luận, trình bày
chinh vạn dặm trên con đường học vấn, nhằm phát hiện thế giới mới”,
+Là kế thừa thành tựu của những thế hệ trước để thu được những thành tựu mới
2 Các khó khăn, các nguy hại dễ gặp của việc đọc sách trong tình hình hiện nay.
- “Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu” Sách dễ kiếm, cho nên một người có thể từng đọc hàng vạn cuốn sách, thực ra “Liếc qua tuy rất nhiều nhưng lưu tâm thì rất ít”
- “Sách nhiều dễ khiến người đọc lạc hướng”, khiến “ nhiều người mới học tham nhiều mà không vụ thực chất, đã lãng phí thời gian và sức lực trên những cuốn sách vô thưởng vô phạt, nên không tránh khỏi bỏ qua mất thời gian để đọc những cuốn sách quan trọng, cơ bản”
3 Phương pháp đọc sách: được nêu lên
trong một câu văn ngắn gọn “Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ.”
a Cách chọn sách:
Cần phải biết phân loại sách để chọn đọc: sách thường thức và sách chuyên môn
b Cách đọc sách:
Trang 5GV hướng dẫn HS phân tích lời bàn
của tác giả về cách lựa chọn sách
đọc, phương pháp đọc qua các câu
hỏi gợi ý:
- Theo em đọc sách có dễ không?
- Cần lựa chọn sách khi đọc như thế
nào?
HS thảo luận, trình bày trên cơ sở
tìm hiểu văn bản
GV hướng dẫn HS phân tích lời bàn
của tác giả về phương pháp đọc sách
qua một hệ thống câu hỏi gợi ý Ví
dụ:
- Khi đọc sách, cần chú ý những
điểm gì?
- Việc đọc sách còn có ý nghĩa gì
đối với việc rèn luyện tính cách,
nhân cách con người?
HS phân tích văn bản và trả lời Các
HS khác nhận xét, bổ sung
GV: Sự hấp dẫn của văn bản đối với
- Không nên đọc lướt qua cốt đọc nhiều
mà “coi là vinh dự” đọc “chỉ để trang trí
bộ mặt” Chẳng thà “đọc ít mà đọc kĩ”, đọc những sách “thật sự có giá trị”, vừa đọc vừa “suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích lũy, tưởng tượng”
- Không nên đọc kĩ một cách tràn lan, theo kiểu hứng thú cá nhân mà cần đọc một cách có kế hoạch và có hệ thống Đọc sách phải theo phương châm “trước hãy biết rộng rồi sau mới nắm chắc”, mới chuyên sâu
4 Tính thuyết phục, sức hấp dẫn của văn bản:
- Nội dung các lời bàn thật xác đáng, sâu sắc
- Cách trình bày phong phú: bằng cách phân tích cụ thể, bằng giọng chuyện trò, tâm tình thân mật
- Bố cục bài viết chặt chẽ, hợp lí, các ý kiến dẫn dắt rất tự nhiên
- Cách viết giàu hình ảnh Nhiều chỗ tác giả dùng lối mói ví von thật cụ thể và giàu tính biểu cảm Chảng hạn như: ““Liếc qua” tuy rất nhiều, nhưng “lưu tâm” thì rất ít, giống như ăn uống, các thứ không tiêu hóa được tích càng nhiều, thì càng dễ sinh ra bệnh đau dạ dày, nhiều thói xấu hư
Trang 6bạn đọc còn được thể hiện ở những
phương diện nào?
HS trả lời, nhận xét
Hoạt động 3 Hướng dẫn học ở
nhà
- Học bài và làm bài tập
- Chuẩn bị tiết sau
danh nông cạn đều do lối ăn tươi nuốt sống đó mà sinh ra cả”
III Tổng kết
- Về nội dung
Bài viết của tác giả đã nêu ra những ý kiến xác đáng về việc chọn sách và đọc sách, phương pháp đọc sách hiệu quả trong thời đại ngày nay
- Về nghệ thuật
Sức thuyết phục, hấp dẫn của văn bản được thể hiện ở:
+ Nội dung luôn thấu tình đạt lý Các ý kiến nhận xét đưa ra thật xác đáng, có lý
lẽ đưa ra với tư cách là một học giả có uy tín, cách trò chuyện thân tình, chia sẻ những kinh nghiệm trong cuộc sống
+ Bố cục chặt chẽ, hợp lý, ý kiến dẫn dắt
tự nhiên
+ Cách viết giàu hình ảnh, ví von cụ thể sinh động