Giáo án Ngữ văn 9 bài 18: Bàn về đọc sách Chu Quang Tiềm

Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh: - Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách - Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc, sinh

Trang 1

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH

A Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh:

- Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách

- Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc, sinh động, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm

B Tổ chức các hoạt động dạy và học

1 Ổn định:

2 Kiểm tra:

- Vở soạn kì II

- Giới thiệu chương trình SGK kì II lớp 9

+ Văn: - Văn bản nhật dụng

- Văn học hiện đại: thơ, truyện

- Văn học nước ngoài

- Kịch + TLV: - Nghị luận 1 vấn đề về tư tưởng, đạo lí

- Nghị luận văn học

3 Bài mới:

- Học trò nho TQ, VN thuộc lòng giáo huấn của thánh hiền

"Thiên tử trong hiền hào Văn chương giáo nhỡ tào Vạn bạn giai hạ phẩm

Trang 2

(Nghĩa: Vua coi trọng người hiền đức, văn chương giáo dục con người, trên đời, mọi nghề đều thấp kém, chỉ có đọc sách là cao quý nhất  bao ý kiến về đọc sách: Macxôm Gorky - học giả Chua Quan Tiểm là một minh chứng)

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Mục tiêu cần đạt

Hoạt động 1: Hướng dẫn

học sinh đọc hiểu văn bản

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả:

- Gọi HS đọc và giải nghĩa

các chú thích? Vấn đề nghị

luận của bài viết này là gì?

Bài viết chia bố cục như thế

nào? Nêu rõ từng luận

điểm?

- HS suy nghĩ trả lời

- Chu Quag Tiềm (1897 - 1986) là nhà mĩ học và lí luận văn học nổi tiếng của Trung Quốc

2 Tác phẩm:

- In trong cuốn "Danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách"

3 Đọc, hiểu văn bản

a Đọc, tìm hiểu chú thích

b Bố cục: 3 phần

- Phần 1: từ đầu đến thế giới mới: Sự cần thiết, ý nghĩa của việc đọc sách

- Phần 2: tự tiêu hao lực lượng: Những khó khăn, nguy hại hay gặp của việc đọc sách trong tình hình hiện nay

- Phần 3: Còn lại: Bàn về phương pháp

chọn sách và đọc sách

c Phương pháp biểu đạt: Nghị luận về

Trang 3

- Xem xét bố cục, nội dung

và cách thể hiện, ta thấy

văn bản được viết theo

phương thức biểu đạt chính

nào ?

một vấn đề xã hội khá sáng tỏ, mạch lạc, chặt chẽ

Hoạt động 2: Hướng dẫn

phân tích:

- Gọi HS đọc kĩ phần 1 của

văn bản

- Tác giả đã lí giải tầm quan

trọng và sự cần thiết của

việc đọc sách đối với mỗi

người như thế nào ?

- Tại sao tác giả lại khẳng

định như vậy ?

- Học vấn là gì ?

- Nhưng tích luỹ bằng cách

nào? ở đâu ?

- Trong thời đại hiện nay,

để trau dồi học vấn, ngoạiu

con đường đọc sách còn có

những con đường nào

khác ? tìm ví dụ? So sánh

- Là thành quả tích luỹ lâu dài của nhân loại

- Tích luỹ bằng sách

và ở sách

- (VD: so sánh với con đường văn hóa nghe

II Phân tích:

1 Sự cần thiết và ý nghĩa của việc đọc sách:

- Đọc sách là một con đường quan trọng của học vấn (không phải là con đường duy nhất)

+ Sách là kho tàng quý báu lưu giữ tin thần nhân loại, những cột mốc ghi dấu sự tiến hóa của nhân loại

+ Coi thường sách, không đọc sách là xóa

bỏ quá khứ, là kẻ thụt lùi, lạc hậu, là kẻ kiêu ngạo một cách ngu xuất

+ Đọc sách là trả nợ quá khứ, là ôn lại kinh nghiệm loài người, là hưởng thụ kiến thức, lời dạy tâm huyết của quá khứ

+ Đọc sách là để chuẩn bị hành trang, thực lực về mọi mặt để con người có thể tiếp tục tiến xa (chương trình vạn dặm) trên con đường học tập, phát hiện thế giới

Trang 4

những con đường đó và rút

ra kết luận về tầm quan

trọng và ý nghĩa của việc

đọc sách hiện nay qua lời

bàn của giáo sư Chu ?

-Tác giả nhấn mạnh: "nếu

chúng ta mong tiến lên

làm điểm xuất phát" Điều

đó có nghĩa là gì ?

- Đọc sách giúp chúng ta khám phá

và sử dụng kho tàng tinh thần của nhân loại, từ những thành tựu, những hiểu biết, những việc làm và cách làm để thúc đẩy cuộc sống tiến lên

- "Đọc sách là muốn trả

món nợ " nghĩa là thế

nào ?

- Đọc sách và làm theo những điều quý báu, những lời dạy thiết thực đó

là thế hệ trẻ ngày nay sẽ làm vừa làng thế hệ đi trước, đáp lại tấm thịnh tình của cha ông, giải tỏa những trăn trở, những khát khao thể hiện trong sách đó

là cách thể hiện tư

Trang 5

tưởng đền ơn, đáp nghĩa thế hệ đi trước

- Nhận xét về cách lập luận

của tác giả ở đoạn văn trên - HS suy nghĩ trả lời

- Cách lập luận hợp lí lẽ, thấu tình đạt lí và kín kẽ, sâu sắc Trên con đường gian nan trau dồi học vấn của con người, đọc sách

là một con đường quan trọng để tích luỹ

và nâng cao tri thức Đọc sách là tự học với các thấy vắng mặt Đọc sách có ý nghĩa lớn lao và lâu dài đối với mỗi con người

HS đọc tiếp đoạn 2 Chú ý

hai đoạn văn so sánh:

giống như ăn uống, giống

như đánh trận

2 Cái khó của việc đọc sách:

- Cái hại đầu tiên trong việc

đọc sách hiện nay là gì ?

Lối đọc ấy có tác hại gì ?

- Để minh chứng cho cái

hại đó, tác giả so sánh biện

thuyết như thế nào ? Em có

tán thành luận chứng của

tác giả hay không?

- ý kiến của em về những

con mọt sách (những người

đọc rất nhiều, rất ham mê

đọc sách)

- Học sinh bàn luận trả lời

- Một là sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu, nghĩa là ham đọc nhiều mà không thể đọc kĩ, chỉ đọc qua, hời hợt nên liếc qua nhiều mà đọc lại chẳng bao nhiêu (So sánh với cách đọc sách của người xưa: đọc kĩ càng, nghiền ngẫm từng câu, từng chữ Một trong những lí do là sách ít, thời gian nhiều Bây giờ ngược lại)

Trang 6

- Học sinh tiếp tục phân

tích cái hại thứ hai

- Nêu nhận xét của em về

hai hình ảnh so sánh: giống

như đánh trận và như kẻ

trọc phú khoe của ?

- Từ hai cái hại trên dẫn tới

kết luận quan trọng làm tiền

đề cho luận điểm thứ ba

như thế nào ?

- Lối đọc ấy không chỉ vô bổ, lãng phí thời gian và công sức mà có khi còn mang hại (So sánh với việc ăn uống vô tội vạ, ăn tươi nuốt sống Các thứ không tiêu hóa được tích càng nhiều càng hay sinh bệnh Thói xấu hư danh, nông cạn do đọc nhiều

mà dối, đọc để khoẻ khoang Đọc lấy được ăn tươi nuốt sống cũng chính từ đó

mà ra Lời bàn thật sâu sắc và chí lí)

- Sách nhiều khiến người đọc khó chọn lựa, lãng phí thời gian và sức lực về những cuốn không thật có ích

* Cách lập luận theo kiểu so sánh nhẹ nhàng, mới mẻ mà vẫn quen thuộc và khá

lí thú Tác giả còn lấy dẫn chứng thực tế rất thuyết phục khiến cho nhiều người chúng ta không khỏi giật mình lo sợ trước tình trạng đọc sách hiện nay

Đọc đoạn 3

- Phân tích lời bàn của tác

giả bài viết về phương pháp

đọc sách? Tác giả Chu gợi

ý và hướng dẫn chúng ta

nên theo một vài cách chọn

sách hữu ích như thế nào?

3 Phương pháp đọc sách

a Cách chọn sách:

- Chọn cho tinh, không cốt lấy nhiều + Đọc nhiều không thể coi là vinh dự (nếu nhiều mà dối), đọc ít cũng không phải là xấu hổ (nếu ít mà kĩ càng, chất lượng ) + Tìm được những cuốn sách thật sự có giá trị và cần thiết đối với bản thân

- Cách đọc sách đúng đắn + Chọn có mục đích, định hướng rõ ràng,

Trang 7

nên như thế nào ? Cái hại

của việc đọc sách hời hợt

được tác giả chế giễu ra

sao?

- Em hiểu câu thơ: "Sách cũ

trăm lần xem không chán

Thuộc lòng ngẫm nghĩ một

mình hay" như thế nào?

- Em hiểu hình ảnh so sánh

của ông Chu: "cưỡi ngựa đi

qua chợ ", "kẻ trọc phú

khoe của" như thế nào?

- Tác giả đã triển khai luận

điểm trên như thế nào ?

Trên những mặt nào ? ý

kiên định, không tùy hứng, nhất thời

- Sách chọn nên hướng vào hai loại:

+ Loại phổ thông: (nên chọn lấy khoảng

50 cuốn để đọc trong thời gian học phổ thông và đại học là đủ)

+ Loại chuyên môn (chọn, đọc suốt đời) b) Cách đọc:

* Đọc chuyên sâu

- Đọc kĩ, đọc đi đọc lại, đọc nhiều lần, đến thuộc lòng

- Đọc với sự say mê, ngẫm nghĩ, suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, kiên định mục đích (VD: đọc của các học giả Trung Hoa thời cổ đại)

* Đọc không chuyên sâu: là cách đọc liếch qua tuy rất nhiều, nhưng "đọc lại" thì rất

ít (VD: cách đọc của một số học giả trẻ hiện nay)

- Tác hại của lối đọc này: như người cưỡi ngựa qua chợ, mắt hoa ý loạn, tay không

mà về; như trọc phú khoe của, lừa mình dối người, thể hiện phẩm chất tầm thường, thấp kém

- Đọc - hiểu: (có nhiều cách: đọc to, thành tiếng, đọc thầm bằng mắt, đọc một lần, nhiều lần, đọc kết hợp với ghi chép, thu

Trang 8

nghĩa giáo dục sư phạm của

luận điểm này là ở chỗ nào?

- HS suy nghĩ trả lời hoạch )

4 Mối quan hệ giữa học vấn phổ thông

và học vấn chuyên môn với việc đọc sách

- Bác bỏ quan niệm của một số người chỉ chú ý đến học vấn chuyên môn mà lãng quên hoặc coi thường học vấn phổ thông

để trở thành phiến diện, khép kín Tác giả phân tích rõ sự liên quan, gắn bó tương hỗ giữa hai loại học vấn này để chỉ ra rằng: bên ngoài thì chúng có phần biệt lập nhưng bên trong không thể tách rời

Đó là những kết luận được trình bày một cách giản dị liên quan đến việc đọc rộng

và sâu cần kết hợp với nhau

 Đọc sách cũng là công việc rèn luyện, một cuộc chuẩn bị âm thầm và gian khổ Đọc sách đâu chỉ là việc học tập tri thứcd

mà đó còn là chuyện rèn luyện tính cách, chuyên học làm người

- Bài viết "bàn về đọc sách"

có sức thuyết phục cao

IV Ghi nhớ : SGK trang 7

1 Nghệ thuật

- Cách trình bày vừa đạt lý thấu tình

Trang 9

Theo em điều ấy được tạo

nên từ những yếu tố cơ bản

nào ?

- Văn bản "bàn về đọc

sách" có nhiều chỗ tác giả

sử dụng cách ví von thật là

cụ thể và thú vị Như vậy

văn bản này có thể coi là

văn bản biểu cảm được

không?

- Qua văn bản này, em

thấm thía nhất điều gì? Em

hiểu gì về tác giả Chu từ lời

bàn về đọc sách của ông?

- Không

- Bố cục của bài viết chặt chẽ, hợp lí, các

ý kiến được dẫn dắt rất tự nhiên

- Bài văn nghị luận có tính thuyết phục, sức hấp dẫn cao bởi cách viết giàu hình ảnh

2 Nội dung: (Ghi nhớ SGK tr7)

3 Chu Quang Tiềm là người yêu quý sách:

- Là người có học vấn cao nhờ biết cách đọc sách

- Là nhà khoa học có khả năng hướng dẫn việc đọc sách cho mọi người

b Thái độ khen chê rõ ràng

- Lí lẽ được phân tích cụ thể, liên hệ, so sánh gần gũi nên dễ thuyết phục

- Em học tập được điều gì

trong cách viết văn nghị

luận của tác giả này ?

- Nếu chọn một lời bàn về

đọc sách hay nhất để ghi

lên giá sách của mình em sẽ

chọn câu nào của ông Chu

Quang Tiềm? Vì sao em

chọn câu đó ?

Trang 10

V Luyện tập:

1 Hãy viết bài nêu cảm nghĩ điều thu hoạch thấm thía nhất khi học bài "Bàn về đọc sách" này

2 Tập theo dõi các buổi đọc truyện đêm khuya trên đài tiếng nói VN, chuyên mục "mỗi ngày một cuốn sách, làm thẻ thư viện đọc, mượn, kế hoạch mua sách cho tủ sách riêng hàng tháng, hàng năm

4 Củng cố luyện tập: Phát biểu điều em thấm thía nhất khi đọc văn bản "Bàn và

đọc sách"

HS tự bộc lộ

GV có thể đọc bài: Mác xim Gorky viết về sách

5 Dặn dò:

- Hoàn thành bài tập = 1 đoạn văn

- Soạn bài : Khơi ngữ

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	66 KB