Hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

Luận án quan niệm Tham mưu trong quản lý hành chính nhà nước là một dạng đặc thù trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước nhằm cung cấp ý kiến, đề xuất phương án, giải pháp để cá nhân, cấp có thẩm quyền xem xét, sử dụng trong quá trình ra quyết định. Chủ thể hoạt động này là những cá nhân, tổ chức chuyên trách trong hệ thống, chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung, kết quả tham mưu. Luận án chứng minh được vai trò, khẳng định được yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

-

BỘ NỘI VỤ - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

-

BỘ NỘI VỤ - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công

trình nào khác

Tác giả

Lê Ngọc Hồng

LỜI CẢM ƠN

Đề tài “Hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương” là đề tài được tác giả tâm đắc và được các thầy các cô Học viện Hành chính Quốc gia khuyến khích và giúp đỡ thực hiện

Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới hai giảng viên hướng dẫn tận tình và hết mình vì sự nghiệp đào tạo, vì khoa học hành chính: Phó giáo sư, Tiến sĩ Lưu Kiếm Thanh và Phó giáo sư, tiến sĩ Ngô Thành Can Các thầy đã tận tâm giúp

đỡ tác giả hoàn thành Luận án này

Tác giả gửi lời cảm ơn tới các giáo sư: PGS.TS Văn Tất Thu, GS.TSKH NGND Nguyễn Văn Thâm, PGS.TS Dương Văn Khảm, PGS.TS Nguyễn Văn Hậu… đã mở đường chỉ lối, định hướng khoa học cho tác giả hoàn thành Luận án

Tác giả cảm ơn Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Lãnh đạo Bộ Nội vụ, Lãnh đạo Học viện Hành chính, Lãnh đạo và các thầy cô Khoa Sau Đại học và Khoa Văn bản và Công nghệ Hành chính- Học viện Hành chính Quốc gia đã quan tâm, hỗ trợ, động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành Luận án

Tác giả cảm ơn lãnh đạo các đơn vị Bộ Nông nghiệp phát triển Nông thôn,

Bộ Tư pháp, Bộ Y tế, Bộ Thông tin truyền thông, Bộ Tài Nguyên Môi trường, Bộ Giáo dục và Đào tạo… đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả nghiên cứu và thực hiện cuộc khảo sát tại các cơ quan đơn vị

Do thời gian có hạn, nội dung nghiên cứu lại khá rộng, vì vậy Luận án chắc chắn không trách khỏi thiếu sót Tác giả mong muốn nhận được sự giúp đỡ nhiều hơn của các nhà khoa học, các thầy cô để nội dung nghiên cứu được hoàn thiện, góp phần vào công cuộc nghiên cứu và triển khai cải cách hành chính ở Việt Nam

Trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm

Tác giả

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN………

LỜI CAM ĐOAN………

MỤC LỤC ………

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT………

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ………

MỞ ĐẦU………

Trang i ii iii vii viii 1 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG TÁC THAM MƯU CỦA CƠ QUAN HCNN Ở TRUNG ƯƠNG ………

1.1 Về khái niệm tham mưu và thuật ngữ liên quan ………

1.2 Về kỹ năng, quy trình, phương tiện kỹ thuật tham mưu …………

1.3 Về nghiên cứu, tổ chức công tác tham mưu

1.4 Về điều kiện, yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tham mưu…………

1.5 Về giải pháp, công nghệ hoàn thiện công tác tham mưu………

1.6 Kinh nghiệm quốc tế về đổi mới công tác tham mưu ………

Tiểu kết chương 1………

11 12 13 17 18 19 23 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THAM MƯU CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TRUNG ƯƠNG 2.1 Khái niệm, chức năng, đặc điểm, vai trò của tham mưu của cơ quan hành chính NN ở trung ương 2.1.1 Khái niệm tham mưu và các thuật ngữ liên quan……… 24

2.1.2 Chức năng , nhiệm vụ của bộ phận tham mưu……… 25

2.1.3 Đặc điểm, phạm vi, đối tượng của tham mưu trong hành chính nhà nước ở trung ương ……… 28

2.1.4 Trách nhiệm, quyền, nghĩa vụ của tham mưu……… 29

2.2 Nội dung, kỹ năng, quy trình và các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tham mưu của cơ quan HCNN ở trung ương 2.2.1 Nội dung công tác tham mưu của cơ quan HCNN ở TƯ……… 31

2.2.2 Kỹ năng và quy trình tham mưu……… 32

2.2.3 Điều kiện, yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tham mưu………… 34

2.3 Yêu cầu, nguyên tắc tổ chức hoạt động tham mưu của cơ quan hành chính

nhà nước ở trung ương

2.3.1 Yêu cầu về năng lực và tổ chức bộ máy tham mưu ……… 35

2.3.2 Những nguyên tắc chủ yếu trong công tác tham mưu của cơ quan hành

chính nhà nước ở trung ương 39

2.4 Tổ chức bộ máy, đội ngũ nhân sự tham mưu của cơ quan hành chính nhà

nước ở trung ương

2.4.2 Tổ chức, quản lý đội ngũ nhân sự tham mưu HCNN ở TƯ.… 44

2.5 Phương tiện kỹ thuật, công nghệ tham mưu

2.6 Quy trình, phương pháp thực hiện hoạt động tham mưu

2.6.1 Phương pháp xác định vấn đề 49

2.6.2 Tổ chức hệ thống CSDL, thông tin tham mưu 50

2.6.3 Phương pháp xây dựng phương án, chiến lược, kế hoạch, quy

hoạch

51

2.7 Kinh nghiệm công tác tham mưu hành chính trên thế giới 53

Tiểu kết chương

2………

57

Chương 3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THAM MƯU CỦA CƠ QUAN HÀNH

CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TRUNG ƯƠNG

3.1 Khái quát về cơ quan hành chính nhà nước trung ương………… 59

3.2 Hệ thống văn bản quy định hiện hành và thực trạng cơ cấu tổ chức bộ máy,

nhân sự tham mưu hành chính NN ở trung ương

3.2.1 Hệ thống văn bản quy định hiện hành của nhà nước về công tác tham

3.2.3 Thực trạng đội ngũ nhân sự tham mưu của cơ quan hành chính NN ở

3.3.2 Thực trạng tổng hợp, phân tích thông tin 77

3.3.4 Thực trạng trình bày phương án, trình lãnh đạo…… 84

3.3.5 Tổng hợp đánh giá chất lượng thực hiện các giai đoạn tham

mưu…… 87

3.4 Thực trạng đánh giá chất lượng hoạt động tham mưu của cơ quan HCNN

ở trung ương

3.4.3 Định giá sản phẩm tham mưu……… 93

3.5 Thực trạng đảm bảo các điều kiện đảm bảo hiệu quả cho tham mưu của

cơ quan HCNN ở TƯ

3.5.2 Thực trạng đảm bảo các điều kiện vật chất, thông tin, môi trường pháp

lý cho tham mưu của cơ quan HCNN ở TƯ

101

3.6 Đánh giá chung và phân tích nguyên nhân chất lượng hoạt động tham

HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TRUNG ƯƠNG

4.1 Quan điểm chỉ đạo, giải pháp thể chế hóa, đổi mới cơ chế, tổ chức bộ máy

tham mưu của cơ quan HCNN ở trung ương

4.1.1 Quan điểm chỉ đạo về đổi mới công tác tham mưu của cơ quan HCNN ở

trung ương……… 110

4.1.2 Giải pháp thể chế hóa hoạt động tham mưu………

4.1.3 Giải pháp về tổ chức bộ máy tham mưu………

111 112 4.2 Giải pháp về tổ chức đội ngũ nhân sự tham mưu 4.2.1 Đổi mới cơ chế tổ chức đội ngũ nhân sự tham mưu……… 114

4.2.2 Xây dựng khung năng lực cán bộ tham mưu ……… 116

4.3 Áp dụng công nghệ tự động hóa, mô hình liên thông, tích hợp thông tin trong tham mưu 4.3.1 Tự động hóa trong phân loại, xử lý sai số, đảm bảo tính định lượng của thông tin ………

4.3.2 Tự động hóa trong điều tra thống kê, xử lý số liệu………

4.3.3 Xây dựng mô hình liên thông, tổ chức nguồn tin dùng chung trong tham mưu………

4.3.4 Xây dựng hệ thống tích hợp thông tin trong tham mưu………

120 122 123 124 4.4 Đổi mới phương pháp, quy trình tham mưu chiến lược 4.4.1 Đổi mới phương xác định vấn đề, phân công giải quyết…… 128

4.4.2 Đổi mới phương pháp kỹ thuật trong xây dựng phương án, quản lý chiến lược, kế hoạch, quy hoạch……… 130

4.4.3 Đổi mới phương pháp trình bày phương án tham mưu …… 139

4.4.4 Xây dựng phương pháp làm việc với lãnh đạo… ……… 140

4.5 Giải pháp về đánh giá và định giá sản phẩm tham mưu, xây dựng thị trường ý tưởng 4.5.1 Giải pháp đánh giá sản phẩm tham mưu………

4.5.2 Định giá sản phẩm tham mưu………

146 150 4.5.3 Giải pháp xây dựng thị trường ý tưởng tham mưu……… 151

Tiểu kết chương 4……… 155

KẾT LUẬN……… 156

DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU……… 158

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 159

PHỤ LỤC……… 165

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BCH TƯ : Ban chấp hành Trung ương

CBCC : Cán bộ công chức

CAND : Công an nhân dân

CVBĐTƯ : Chuyên viên ban đảng trung ương

KNTM : Kỹ năng tham mưu

NCKH : Nghiên cứu khoa học

NN : Nhà nước

NQTƯ : Nghị quyết trung ương

NQTƯ : Nghị quyết trung ương

TƯ : Trung ương

TTĐT : Thông tin điện tử

UBND : Ủy ban nhân dân

VPCP : Văn phòng Chính phủ

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

I DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1.: Khảo sát năng lực đội ngũ và công tác tổ chức tham mưu

2010-2014……… 71

Bảng 3.2.: Bảng Tổng hợp khảo sát khối lượng công việc và hiệu quả đảm bảo thông tin tham mưu……… 77

Bảng 3.3.: Bảng Tổng hợp đánh giá chất lượng thực hiện các giai đoạn tham mưu 88

Bảng 3.4.: Bảng Tổng hợp kết quả đánh giá chất lượng tham mưu năm 2011-2014……… 90

Bảng 3.5.: Bảng Tổng hợp Khảo sát đánh giá kết quả đào tạo bồi dưỡng cán bộ tham mưu………

93 Bảng 3.6.: Bảng So sánh mức độ phù hợp nội dung đào tạo bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ tham mưu năm 2011-2014………… 95

Bảng 3.7.: Bảng Tổng hợp khảo sát khối lượng công việc chuyên môn trong bộ máy tham mưu……… 100

Bảng 3.8.: Bảng Tổng hợp kết quả đánh giá điều kiện, môi trường phục vụ hoạt động tham mưu năm 2010-2014……… 106

Bảng 4.1.: Mẫu bảng đánh giá năng lực đội ngũ tham mưu…… 117

Bảng 4.2.: Mẫu bảng trắc nghiệm thái độ……… 145

Bảng 4.3.: Mẫu bảng đánh giá sản phẩm tham mưu……… 147

Bảng 4.4.: Mẫu bảng tính chi phí sản phẩm tham mưu……… 148

II DANH MỤC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ

Đồ thị 3.4: Đồ thị Tương quan năng lực tham mưu với điều kiện, môi

trường tham mưu……… 107

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn hội nhập sâu với việc tham gia vào các tổ chức kinh tế- thương mại quốc tế, Việt Nam phải đương đầu với nhiều thách thức về nâng cao trình độ quản lý hành chính nhà nước, nâng cao chất lượng quyết định hành chính và năng lực quản lý hành chính nhà nước, tăng cường kiểm tra, giám sát cũng như xây dựng chiến lược tầm xa để tăng chỉ số cạnh tranh, đưa đất nước vượt qua khó khăn, thách thức của sân chơi lớn Khi trình độ quản lý không tương xứng với yêu cầu phát triển, Việt Nam rất dễ thua thiệt trong sân chơi quốc tế và khu vực với những yêu cầu khắt khe về cạnh tranh lành mạnh, công khai thông tin, bồi thường hậu quả của các quyết định HC sai lầm

Thứ nhất, có thể thấy rõ vai trò quan trọng của công tác tham mưu trong hoạt

động quản lý hành chính nhà nước Một trong những điều kiện cơ bản đảm bảo cho quyết định hành chính và năng lực quản lý hành chính được nâng cao nằm ở vai trò của tham mưu Bộ máy tham mưu có nhiệm vụ đề xuất các phương án trong chính sách, chiến lược cũng như trong tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát thực hiện Đội ngũ tham mưu là cầu nối nhà quản lý với đối tượng thực thi, đối tượng quản lý, là cánh tay phải đắc lực giúp lãnh đạo có đầy đủ điều kiện đưa ra các quyết sách đúng đắn Đôi khi, nhờ sức mạnh của tham mưu nhà lãnh đạo có thể lật ngược tình thế, đạt mục tiêu thắng lợi trong điều kiện nguồn lực hết sức hạn chế Vị trí vai trò, tầm quan trọng của nhà lãnh đạo cũng được nâng cao, trách nhiệm cũng nặng nề hơn Việc đảm bảo chất lượng tham mưu còn phụ thuộc rất nhiều vào phương pháp làm việc, phối hợp giữa người tham mưu với lãnh đạo, đối tượng phục vụ của đội ngũ tham mưu

Thứ hai, những thách thức do sự phát triển, thay đổi nhanh chóng của nền

kinh tế xã hội trong giai đoạn hội nhập toàn cầu đặt ra những yêu cầu đổi mới, chủ động, sáng tạo trong quản lý nhà nước và trực tiếp là yêu cầu đổi mới hoạt động tham mưu Thời đại kinh tế tri thức đòi hỏi sự tăng cường hàm lượng tri thức trong các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội Vị trí tham mưu qua đó được nâng cao như

là một trong những yếu tố cơ bản, mang tính quyết định cho sự phát triển Những quyết định hành chính cũng phức tạp hơn, đòi hỏi chất lượng tham mưu nâng cao lên một bước Cũng như bất kỳ hoạt động nào trong bộ máy quản lý, việc nâng hiệu quả hoạt động tham mưu cần đảm bảo theo hướng tăng cường tính định lượng trong

tổ chức và đánh giá công việc, tính toán, cung cấp cơ sở vật chất kỹ thuật, công nghệ đáp ứng yêu cầu hoạt động tham mưu; chuyển dần từ tính nghệ thuật, tính cá nhân

trong công tác tham mưu sang thành các yếu tố kỹ thuật, xây dựng thành quy trình, tiêu chuẩn thông qua việc lượng hóa hoạt động tham mưu, đảm bảo tính chuyên nghiệp từ khâu tổ chức đến nội dung kỹ thuật tham mưu Tăng thêm tính khách quan trong tham mưu cũng là biện pháp hướng tới của việc đảm bảo các yếu tố kỹ thuật cho tham mưu

Chúng ta đang sống ở môi trường động, khi mà thời sự thế giới có quá nhiều thay đổi và chúng ta nhanh chóng nhận ra rằng chúng ta là một phần gắn liền chặt chẽ với thế giới còn lại, chúng ta sẽ cố gắng để làm cho sự khác biệt của chúng ta với thế giới còn lại đó không quá lớn lao, để chúng ta có thể sánh chung bước với nhân loại Kinh nghiệm ở nhiều nước trên thế giới và trong khu vực đã cho thấy sự cần thiết, tích cực chủ động trong nghiên cứu xây dựng đường lối và ứng phó kịp thời với những thay đổi của tự nhiên và xã hội của chính quyền trong giai đoạn hiện nay mang tính sống còn

Thứ ba, hoạt động tổ chức và thực hiện công tác tham mưu của cơ quan hành

chính nhà nước ở trung ương hiện nay chưa thực sự phù hợp với yêu cầu của quản lý nhà nước Các vấn đề nảy sinh trong hoạt động cả về kỹ thuật cũng như trong khâu

tổ chức tham mưu cho thấy tính cấp thiết của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật cũng như đảm bảo các yếu tố kỹ thuật cho bộ máy tham mưu hoạt động xứng tầm với nhiệm vụ trong thời kỳ mới Các vấn đề nảy sinh nổi cộm như: vị trí pháp lý chưa đảm bảo cho đội ngũ thực hiện đầy đủ trách nhiệm; chức năng tham mưu và thực thi chưa được phân định rõ, do đó nhiều chính sách chưa thực sự đảm bảo tính khách quan; vấn đề tổ chức nguồn tin và xử lý thông tin còn mang tính phụ thuộc vào thông tin tổ chức quốc tế bên ngoài dẫn đến quyết định không khách quan và phần nhiều bị thua thiệt trong môi trường cạnh tranh; các nội dung nhiệm vụ như xây dựng kế hoạch, quy hoạch còn mang tính chủ quan, duy ý chí, tính khả thi còn rất thấp; Các quyết định hành chính còn thiếu tính đột phá; khoảng cách giữa công tác dự báo còn quá xa so với yêu cầu thực tế; sự phối hợp giữa các bộ phận khác nhau trong hệ thống tham mưu hành chính còn rời rạc; Những hoạt động cần tham mưu hỗ trợ trực tiếp như họp báo, các chuyến công du cho thấy đội ngũ tham mưu còn nhiều bị động, lúng túng, thiếu chuyên nghiệp; vấn đề tổ chức đội ngũ tham mưu cũng nảy sinh nhiều bất cập, việc xác định khối lượng công việc, phân công trong đội ngũ tham mưu, đánh giá kết quả tham mưu còn tuỳ tiện, chưa sâu sát… Có thể nói, chất lượng nội dung tham mưu chưa thực sự đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của quản lý hành chính nhà nước Tính kịp thời, chất lượng tổng hợp thông tin chưa cao Đội ngũ tham mưu làm việc chưa thực sự chuyên nghiệp Vấn đề đặt ra là cần nghiên cứu xây dựng những giải pháp tổng hợp làm cơ sở để tăng cường chất lượng tham mưu cho đúng tầm với vai trò và vị trí của tham mưu thời kỳ đổi mới Khi có

biến thì sức mạnh đường lối chưa được thể hiện rõ ràng, quá trình chuẩn bị cũng chưa liên tục và chủ động Những kết quả này chịu ảnh hưởng trực tiếp từ phương thức, cách thức tham mưu chính sách nói chung

Thứ tư, Những kinh nghiệm cụ thể, quý báu về tổ chức công tác tham mưu

trên thế giới được nghiên cứu và ứng dụng vào Việt Nam còn đơn lẻ, chưa mang tính hệ thống Tổng hợp một số tư liệu, đề tài, bài viết nghiên cứu khoa học cũng như qua khảo sát thực tiễn Việt Nam và nước ngoài, qua đánh giá sơ bộ có mấy vấn

đề cần xem xét một cách nghiêm túc và đầy đủ về công tác tham mưu và hoạt động xây dựng chính sách ở Việt Nam như sau:

Công tác tham mưu trong hoạt động quản lý nhà nước ở Việt nam được xây dựng hiện có những khác biệt với nhiều nước trên thế giới, mô hình tham mưu chiến lược của thế giới có nhiều thay đổi mang tính linh hoạt Hiệu quả công tác tham mưu của Việt nam chưa cao, chưa có những đột phá ở tầm chiến lược.Việc đánh giá về hiệu quả công tác này ở Việt nam cũng chưa đầy đủ, thống nhất, rõ ràng

và bài bản Trong khi đó, các nước đã có những nghiên cứu và đánh giá hiệu quả chính sách rất tốt, từ đó có thể đánh giá được hiệu quả vận hành của hoạt động tham mưu.Kết quả tham mưu, hiệu quả của các chính sách hiện ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế xã hội, thậm chí cả an ninh quốc phòng, vị thế và vận mệnh quốc gia Yêu cầu chất lượng đối với công tác tham mưu cần phải theo chuẩn quốc tế

Ngay các nước có hệ thống chính trị tương đồng với nước ta cũng có những đột phá lớn về hoạt động tham mưu, xây dựng chính sách Việc điều chỉnh, thay đổi,

áp dụng mô hình tham mưu đã thành công ở nhiều nước vào Việt nam có là hợp lý? Trước tiên cần đặt vấn đề Việt nam được gì và mất gì nếu áp dụng những mô hình

đó Có vẻ như theo cơ chế hiện hành, mô hình quản lý ở Việt Nam hiện nay thiên về yêu cầu quá cao, quá nhiều những tố chất cá nhân của đội ngũ tham mưu Sử dụng trí tuệ và chất xám xã hội như thế nào để có thể tận dụng được những tinh hoa trí tuệ trong xã hội Các nước phát triển không xây dựng chính sách tham mưu trí tuệ mang tính lệ thuộc cá nhân mà thường xây dựng một cơ chế linh hoạt và hiệu quả nhằm tổ chức họat động tham mưu, xây dựng chính sách ở tầm mức cao

Liệu có thể tạo môi trường thử nghiệm mô hình đổi mới, cải cách hoạt động tham mưu xây dựng chính sách trong bối cảnh Việt Nam: Xây dựng cầu nối giữa bộ máy tham mưu chuyên trách kết nối với hệ thống cơ quan, tổ chức, viện nghiên cứu chuyên nghiệp? Tóm lại có thể xã hội hóa công tác tham mưu, xây dựng trung tâm trợ giúp liên ngành trong tham mưu nhà nước? Hoạt động tham mưu, đề xuất ý tưởng, chính sách có thể thương mại hóa được không? Nhằm làm cho hoạt động tham mưu thực sự là chuyên nghiệp chứ không phải chuyên trách nhưng cứng nhắc, cồng kềnh như hiện nay Phân biệt, tách bạch rõ hoạt động sự vụ với đề xuất ý tưởng

chiến lược trong công tác tham mưu.Về cơ chế, cơ chế chính sách hiện nay có là rào cản để cải cách bộ máy tham mưu? Lãnh đạo và tham mưu là cặp bài trùng không thể tách rời Cần đặt ra yêu cầu đối với lãnh đạo trong xây dựng cơ chế tương tác với bộ máy tham mưu Việc đổi mới hệ thống lãnh đạo không chỉ đơn giản là nhận thức mà là cần thay đổi cả tư duy Có những phương pháp gì để khuyến khích vật chất, xây dựng động lực cho đội ngũ tham mưu

Hoàn thiện công tác tham mưu phục vụ lãnh đạo trong quản lý HCNN là tập trung vào: Cơ chế lãnh đạo, nhận thức của Lãnh đạo với vai trò tham mưu và đổi mới cơ chế tổ chức hoạt động tham mưu; Xây dựng công cụ đánh giá, lượng hóa tối

đa tiêu chuẩn đánh giá hoạt động tham mưu; Xây dựng cơ chế khuyến khích vật chất, tạo động lực cho hoạt động tham mưu; Xây dựng quy trình tổ chức tham mưu một cách linh hoạt; Xây dựng hệ thống trung tâm hỗ trợ thông tin tham mưu liên ngành, viện xây dựng chính sách chiến lược, xã hội hóa công tác tham mưu Kỹ thuật hóa, tiêu chuẩn và quy trình hóa một số hoạt động tham mưu Cần quản lý sáng kiến một cách thường xuyên, liên tục và định kỳ Đây chính là lý do tác giả lựa chọn

hướng nghiên cứu là “Hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính

nhà nước ở trung ương”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu lý luận về công tác tham mưu của cơ quan nhà nước ở trung ương để có cơ sở khoa học đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

Nhiệm vụ nghiên cứu: Luận án tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về: công tác tham mưu; vai trò và nội dung các yếu tố kỹ thuật, công nghệ của công tác tham mưu, đặc biệt là hệ thống hoạt động tham mưu cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước cấp trung ương

- Thực hiện việc khảo sát thực trạng tổ chức quản lý hoạt động tham mưu, thực trạng, kết quả hoạt động tham mưu và thực trạng việc đảm bảo yếu tố kỹ thuật, công nghệ cho công tác tham mưu ở các cơ quan hành chính nhà nước cấp trung ương Từ các khảo sát trên, Luận án tiến hành phân tích thực trạng, xác định mối quan hệ giữa các yếu tố,mức độ ảnh hưởng giữa các yếu tố với nhau Qua đó tiến hành đánh giá và xác định nguyên nhân của kết quả tham mưu, trong đó xác định rõ mức độ đảm bảo của yếu tố kỹ thuật, công nghệ trong tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước trung ương trong sự so sánh hợp lý với mô hình tổ chức tham mưu các nước trên thế giới

- Trên cơ sở đánh giá thực trạng và phân tích nguyên nhân, Luận án đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung

ương, cụ thể là đảm bảo các yếu tố kỹ thuật, công nghệ cho công tác tham mưu, giới thiệu mô hình tổ chức tham mưu phù hợp với yêu cầu hiện tại và các điều kiện cần thiết khi áp dụng mô hình hiện đại hóa công tác tham mưu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Luận án là hòan thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

Phạm vi nghiên cứu của Luận án:

Phạm vi về thời gian: Tìm hiểu công tác tham mưu trong quản lý HCNN trong giai đoạn hiện nay được xem xét theo quá trình tương ứng quá trình đẩy mạnh cải cách hành chính Về khảo sát số liệu minh chứng, tác giả tập trung thu thập thông tin khảo sát cụ thể 5 năm phát triển gần đây, trong khoảng từ 2009-2014 là giai đoạn tuy ngắn nhưng có nhiều thay đổi mãnh liệt, gắn với mốc Việt Nam đang bước đầu đẩy mạnh cải cách hành chính giai đoạn 2 với những bước tiến nhằm hiện đại hóa nền hành chính, bắt nhịp với toàn cầu hóa Giai đoạn này cũng đồng thời có rất nhiều thay đổi trong chính sách pháp luật về tổ chức hành chính, đặc biệt là trong lĩnh vực tổ chức thông tin, văn phòng, tham mưu Bối cảnh kinh tế xã hội thời kỳ này cũng gắn với khủng hoảng kinh tế, là cơ sở để thử thách chất lượng quyết định hành chính, bản lĩnh tham mưu, qua đó đánh giá hiệu quả tham mưu trong điều kiện khắc nghiệt của thực tế

Phạm vi về không gian: Đề tài nhận diện và khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức và thực hiện các yếu tố đảm bảo cho công tác tham mưu giới hạn trong hoạt động tham mưu của các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương Cụ thể ở đây tác giả giới hạn phạm vi không gian là hoạt động của các bộ mà trong đó tập trung nghiên cứu hoạt động của các vụ thuộc bộ

Phạm vi về nội dung: Luận án giới hạn trong việc nghiên cứu thực trạng, đưa

ra các giải pháp hòan thiện công tác tham mưu của cơ quan quản lý hành chính NN

Đề tài nghiên cứu thực trạng công tác tham mưu, bao gồm bộ máy, nhân sự, quy trình, phương pháp, công cụ thực hiện Cùng với đó, Luận án nghiên cứu và các điều kiện chủ quan đảm bảo thực hiện hoạt động này Luận án xác định tập trung vào tìm hiểu hoạt động tham mưu chuyên ngành, tức là tham mưu trong các bộ mà không phân tích kỹ hoạt động tham mưu tổng hợp tại các văn phòng của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương Luận án tìm hiểu công tác tham mưu trong cơ quan hành chính nhà nước giúp lãnh đạo ban hành quyết định cũng như hoạt động tham mưu trong xây dựng chính sách của các cơ quan hành chính nhà nước

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận:

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận Chủ nghĩa Mac Lenin và

tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân

do dân và vì dân

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp cụ thể được áp dụng để nghiên cứu:

- Phương pháp điều tra xã hội học,

- Phương pháp thống kê, xử lý, phân tích số liệu:Phân tích định tính tài liệu phỏng vấn sâu, kết quả quan sát;

- Phương pháp tổng hợp, đối chiếu, so sánh, phương pháp giả định, sử dụng công cụ đánh giá, đo lường;

- Phương pháp hệ thống;

- Phương pháp thiết kế công cụ nghiên cứu

Phương pháp tổng hợp, đối chiếu được áp dụng để xác định mối liên quan của kết quả tham mưu với các yếu tố ảnh hưởng, mức độ ảnh hưởng của các yếu tố lên kết quả tham mưu, từ đó xác định hiệu quả công tác tham mưu Phương pháp đối chiếu còn dùng để xác định mức độ liên quan giữa các yếu tố cấu thành của công tác tham mưu và mức độ liên quan, để đánh giá vai trò các giai đoạn trong quy trình tham mưu đối với kết quả tham mưu cũng như vai trò của công tác tham mưu đối với hoạt động quản lý hành chính NN Phương pháp này giải quyết các nhiệm vụ trong Chương 2 và Chương 3

Phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp hệ thống sử dụng công cụ đánh giá được áp dụng để xử lý kết quả đánh giá từ nhiều kênh khác nhau, từ đó có nhận định chung về chất lượng tham mưu được làm rõ ở Chương 3

Phương pháp so sánh được dùng để đánh giá điều kiện, hoàn cảnh, cách thức

áp dụng kinh nghiệm công tác tham mưu của các nước trong điều kiện hoàn cảnh Việt Nam, để phân tích đặc điểm quả công tác này ở các cơ quan trong hành chính ở trung ương so với các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương cũng như so sánh thực trạng công tác tham mưu giữa các cơ quan hành chính NN ở trung ương với nhau Phương pháp so sánh còn được tiến hành để đánh giá công tác tham mưu qua từng giai đoạn Phương pháp so sánh được thực hiện giải quyết các nhiệm vụ ở Chương 3 và Chương 4

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài bao gồm giai đoạn tìm hiểu, tổng hợp, phân tích, hê thống hóa lý thuyết, các kết quả nghiên cứu thực tiễn của các tác gỉa trong và ngoài nước được đăng tải trên các sách, báo, tạp chí, đề tài khoa học về vấn đề có liên quan

Phương pháp giả định được sử dụng để phân tích, chọn lọc đối tượng tìm hiểu cũng như để xây dựng giải pháp cho công tác tham mưu ở chương 4 dựa trên kết quả phân tích ở chương 3

Về phương pháp điều tra xã hội học thực hiện nhiệm vụ ở Chương 3, trong quá trình áp dụng phương pháp,có thể thấy rằng tham mưu là một hoạt động mang tính phức tạp, hàm lượng tri thức rất cao, mang tính tổng quát, đồng thời mang tính sáng tạo, thậm chí có dấu ấn cá nhân, tính mới và tính phát hiện Vì vậy, phương pháp

điều tra khảo sát thống kê ở đây phụ thuộc nhiều vào hình thức điều tra chuyên môn

là phù hợp Còn hình thức điều tra trọng điểm và chọn mẫu thì áp dụng không phải

là chủ đạo Điều đó có nguyên nhân do đặc thù của công tác tham mưu kể trên cần nghiên cứu sâu vào kinh nghiệm cá biệt của người cán bộ tham mưu làm kinh nghiệm; nhiều tính chất kỹ năng của đội ngũ tham mưu không đơn thuần phản ánh thông qua số lượng Việc lựa chọn các con số khảo sát thực sự cần chọn lọc nhằm

mang tính điển hình Với hình thức điều tra chuyên môn, Luận án chọn mẫu không

thiên về số lượng khách thể nghiên cứu là các vụ và các bộ mà chỉ chọn một số khách thể tiêu biểu, có tính đặc thù và đi sâu làm rõ công tác tổ chức, quy trình, cách

thức vận hành của hoạt động tham mưu của những tổ chức này

Cụ thể, tác giả đã lựa chọn tiến hành nghiên cứu khảo sát hoạt động tổ chức

và thực hiện công tác tham mưu chủ yếu ở 5 bộ: Bộ Tài nguyên môi trường, Bộ Y

tế, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Tư pháp, Bộ Giáo dục và đào tạo Trong đó, Bộ Tư pháp đóng vai trò thẩm định các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật do các bộ ban hành và tham mưu cho chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý dân sự Các bộ còn lại có chứa năng tham mưu cho Chính phủ quản lý xã hội theo từng lĩnh vực kinh tế và xã hội Về yếu tố công nghệ, phương pháp, Bộ Nông nghiệp và Bộ Tài nguyên Môi trường là những điển hình thí điểm về đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, công nghệ trong cải cách hành chính Ngoài ra, tác giả có thu thập bổ sung thêm thông tin, tìm hiểu kinh nghiệm về tổ chức hoạt động tham mưu của một số bộ khác ngoài 5 bộ trên

Đối với 5 bộ là đối tượng khảo sát chính, ở mỗi bộ, tác giả lựa chọn 2 vụ tiêu biểu, thường là vụ pháp chế và 1 vụ chuyên môn

Về đối tượng cụ thể để phát phiếu khảo sát, tác giả lựa chọn các công chức tham mưu là chuyên viên chính trở lên, thường xuyên và trực tiếp xây dựng và đề xuất dự thảo văn bản chính sách, giải pháp cho các vấn đề thuộc lĩnh vực được phân công Cụ thể, tác giả đã phát 87 phiếu khảo sát cho các công chức tham mưu thuộc các vụ đã chọn

Phương pháp chuyên gia, được tiến hành nhằm trưng cầu ý kiến đóng góp của các nhà chuyên môn có kinh nghiệm trong lĩnh vực… về những nội dung cần thết của…, làm cơ sở lý luận cho nghiên cứu

Về đối tượng lãnh đạo trong bộ máy tham mưu: tác giả lựa chọn đối tượng là các vụ trưởng, vụ phó Cụ thể tác giả đã phát 9 phiếu khảo sát cho lãnh đạo cấp vụ

Và 2 phiếu phỏng vấn sâu Tác giả cũng có phỏng vấn 01 lãnh đạo cấp bộ về công tác đánh giá chất lượng sản phẩm tham mưu và hoạt động tham mưu

Nguồn thông tin làm cơ sở xây dựng bảng hỏi: Khung lý thuyết đưa ra về công tác tham mưu; Kết quả trưng cầu ý kiến chuyên gia ;Kết quả trưng cầu ý kiến của cán bộ lãnh đạo; Kết quả thăm dò Tổng hợp các nguồn trên, xây dựng Bảng hỏi: 01 bảng hỏi về mức độ thực hiện, yêu cầu điều kiện dành cho công chức tham mưu; 01 bảng hỏi tìm hiểu ý kiến đánh giá của lãnh đạo Về mức độ: 01 bảng hỏi phỏng vấn sâu Bảng hỏi dành cho cấp lãnh đạo: Nhằm tìm hiểu đánh giá khách quan của lãnh đạo về mức độ cần thiết và mức độ thực hịên Bảng phỏng vấn sâu: Chuẩn bị các câu hỏi theo yêu cầu nghiên cứu của đề tài

6 Câu hỏi nghiên cứu và Giả thuyết khoa học

Câu hỏi nghiên cứu:

a, Công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương được nghiên cứu trên cơ sở lý luận nào?

b, Công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương hiện nay được tổ chức và thực hiện theo cách thức nào? Mức độ đáp ứng yêu cầu quản lý hành chính nhà nước của công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương hiện nay như thế nào? Công tác này hiện nay có những ưu điểm gì cần phát huy và hạn chế gì cần khắc phục? Các điều kiện cốt lõi đảm bảo chất lượng công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương hiện nay được đáp ứng ở mức độ nào?

d, Cần có giải pháp gì để hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương?

Giả thuyết khoa học:

Hệ thống cơ sở lý luận về công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương hiện nay còn chưa đầy đủ, cần phải được bổ sung, hoàn chỉnh để bảo đảm là cơ sở nghiên cứu thực trạng và xây dựng giải pháp hoàn thiện công tác này

Giả định các giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước đã có và đã đúng và đã được triển khai thực hiện là giải pháp cốt lõi trong việc hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương, Luận án chứng minh:

Một là, thực trạng công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương hiện nay chưa đáp ứng được thực tiễn yêu cầu của quản lý hành chính nhà nước

Hai là thực trạng các điều kiện cơ bản hiện nay chưa đảm bảo chất lượng công tác tham mưu của cơ quan hành chính phù hợp với yêu cầu của quản lý hành chính nhà nước

Ba là, việc áp dụng kết quả nghiên cứu của Luận án sẽ xây dựng được các điều kiện phù hợp, giải quyết được các hạn chế trong hoạt động tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

Các giải pháp được xây dựng chủ yếu tập trung vào áp dụng kỹ thuật, công nghệ hiện đại cho công tác tham mưu cho cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương đảm bảo tính định lượng cho thông tin tham mưu, tăng cường tính dự báo, giúp giảm thiểu các sai số cho quyết định quản lý Tổ chức và hoạt động tham mưu được xây dựng và tiến hành một cách linh hoạt, tập hợp được trí tuệ của tập thể, của

xã hội Các tiêu chuẩn và mức độ cảnh báo cũng như xây dựng phương án tham mưu chiến lược phù hợp với yêu cầu, tiêu chuẩn quốc tế Phát huy hiệu quả mô hình tự động hóa trong tham mưu Tổ chức và hoạt động tham mưu được xây dựng và tiến hành một cách linh hoạt, tập hợp được trí tuệ của tập thể, của xã hội Thành lập những trung tâm kết nối và hỗ trợ tham mưu về mặt thông tin và phương pháp một cách thông suốt và hệ thống trong toàn bộ bộ máy QLNN ở trung ương, có sự kết nối tới các bộ phận, giai tầng của xã hội và kết nối, tư vấn, hỗ trợ tối đa cho tham mưu địa phương

Dưới góc độ khoa học quản lý hành chính công, việc xây dựng các giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương sẽ đảm bảo chất lượng, đảm bảo các yêu cầu về tính hợp lý, hợp pháp, tính nhất quán, tính khả thi cho các quyết định quản lý hành chính nhà nước ở trung ương, đảm bảo tính hiệu quả cho các chỉ đạo ở tầm vĩ mô; Từ đó, đảm bảo hiệu quả hoạt động quản

lý hành chính nhà nước nói chung

7 Những đóng góp mới của Luận án

a, Về mặt lý luận:

Luận án xác định lại khái niệm tham mưu và chủ thể tham mưu; xác định vị trí, nhiệm vụ, vai trò công tác tham mưu đối với hoạt động quản lý hành chính NN; xây dựng và hoàn chỉnh nội dung, lý luận về công tác tổ chức hoạt động tham mưu, quy trình, phương pháp tham mưu; xác định các điều kiện và yếu tố ảnh hưởng tới công tác tham mưu

b, Về mặt thực tiễn,

Luận án có những đóng góp sau:

- Đánh giá thực trạng tổ chức và thực trạng đội ngũ tham mưu hành chính nhà nước ở trung ương hiện nay, xác định mức độ ảnh hưởng của các điều kiện chủ quan tới hiệu quả hoạt động tham mưu

Trên cơ sở áp dụng công cụ đánh giá sản phẩm tham mưu, xây dựng cơ chế

và phương pháp định giá sản phẩm tham mưu hướng tới tạo các điều kiện cho việc xây dựng thị trường ý tưởng, thu hút trí tuệ xã hội

7.Cấu trúc luận án

Luận án chia làm 4 chương:

Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 2 Cơ sở lý luận về công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước Chương 3 Thực trạng công tác tham mưu của cơ quan hành chính NN ở trung ương Chương 4 Quan điểm chỉ đạo và giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1 Về khái niệm tham mưu và các thuật ngữ liên quan

Có thể giới thiệu một số công trình nghiên cứu liên quan trực tiếp đến công

tác tham mưu như: Nguyễn Công Dũng (2010), “Kỹ năng tham mưu của chuyên

viên ban Đảng cấp TƯ”, Luận án tiến sỹ, chuyên ngành: Tâm lý học chuyên ngành

62.31.80.05 H 2010 Viện Khoa học xã hội- Viện khoa học xã hội Việt NamVăn Tất

Thu(2009), “Hoàn thiện công tác tham mưu tổng hợp phục vụ sự chỉ đạo và điều

hành công việc của lãnh đạo Bộ Nội vụ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính hiện nay”, Đề tài NCKH cấp bộ, Bộ Nội vụ, Hà Nội và một số bài viết khoa học, sách

chuyên khảo về tham mưu, tài liệu Hội thảo Công tác tham mưu cơ quan TƯ Đảng

(2010) đã đúc kết khái niệm, nội dung tham mưu và các thuật ngữ có liên quan như

tư vấn, cố vấn

Các tài liệu đã xây dựng được khái niệm tham mưu và các khái niệm tương đồng như tư vấn, cố vấn; chỉ ra được bản chất của tham mưu

Qua tổng hợp cho thấy tham mưu là một dạng đặc thù của hoạt động tư vấn,

có đối tượng thiên về lĩnh vực hành chính, chính trị nhằm cung cấp ý kiến, đề xuất ý kiến để cá nhân, cấp có thẩm quyền tham khảo, sử dụng trong quá trình ra quyết định, chủ thể hoạt động này là những cá nhân đạt được trình độ chuyên môn nhất định, hoặc những cá nhân có kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn ở bậc cao, được

xã hội thừa nhận về vị thế, uy tín và danh tiếng

Tuy nhiên, các khái niệm tham mưu như Luận án chỉ đề cập khái niệm tham mưu từ góc độ hoạt động của một cá nhân mà chưa đề cập đến hoạt động tham mưu

mà chủ thể là một tổ chức

Xuất phát từ quan niệm cho rằng “bản chất của công việc tham mưu chính là

tư vấn” một số nhà nghiên cứu như Caplan, Dougherty (2009)… trong những công tình nghiên cứu của mình đã chỉ ra những năng lực và phẩm chất rất cần thiết cho những người làm công việc tham mưu (tư vấn)

Xét theo đối tượng nghiên cứu của luận án, thuật ngữ tham mưu trong khu vực nhà nước được các nhà nghiên cứu phương Tây sử dụng bằng các thuật ngữ tương đương như: tư vấn chính sách (policy consultation), phân tích chính sách (public policy analysis) Ở đây các công trình nghiên cứu thường tập trung vào nội dung đào tạo kỹ năng cho một nhà tham mưu (tư vấn) chính sách, bao gồm:

Kỹ năng chuẩn bị báo cáo

Kỹ năng xây dựng chính sách thiết yếu

Kỹ năng phân tích, đề xuất chính sách

Kỹ năng giải quyết các vấn đề chính sách

1.2 Về kỹ năng, quy trình và phương tiện kỹ thuật tham mưu

Các nghiên cứu tập trung giới thiệu nội dung kỹ năng tham mưu và quy trình thực hịên các hoạt động của công chức tham mưu.Về thực tiễn, các tài liệu khảo sát

kỹ năng tham mưu cán bộ ban đảng TƯ, bộ máy tham mưu văn phòng bộ Một số tài

liệu tiêu biểu như: Luận án tiến sỹ tâm lý học 2010- Viện Tâm lý học.: Kỹ năng

tham mưu của chuyên viên ban Đảng cấp trung ương Các nhà khoa học Duane

Brown, Walter B Pryzwansky,Ann C.Sulte(1995) cũng cho rằng tương ứng với các giai đoạn của quá trình tham mưu (tư vấn) cần phải có các kỹ năng cần thiết theo từng giai đoạn

Luận án Kỹ năng tham mưu chuyên viên Ban Đảng TƯ giới thịêu rất kỹ về

khái niệm kỹ năng, tham mưu, xây dựng hệ thống phương pháp luận nghiên cứu kỹ năng tham mưu.Về lý luận: định hướng nghiên cứu, xây dựng khái niệm tham mưu, chỉ rõ 3 nhóm KNTM cơ bản của CVBĐTƯvới cấu trúc các KN bộ phận và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng này Hướng về lý luận tâm lý học về kỹ năng tham mưu, một loại kỹ năng còn rất ít được nghiên cứu ở VN với tư cách là một loại kỹ năng đặc thù trong lĩnh vực tham mưu chính trị theo chức năng nhiệm

vụ của các ban đảng cấp TƯ Về thực tiễn: Luận án chỉ ra thực trạng kỹ năng tham mưu của chuyên viên ban Đảng cấp TƯ hiện nay, đánh giá mặt mạnh, hạn chế trong nhóm kỹ năng cơ bản ( kỹ năng thu thập và xử lý thông tin tham mưu, kỹ năng xây dựng phương án giải quyết vấn đề tham mưu và kỹ năng hoàn thành sản phẩm tham mưu) và những yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng này; khẳng định tính khả thi của biện pháp nâng cao KNTM Luận án TS về kỹ năng tham mưu chuyên viên ban Đảng TƯ

đã báo cáo kết quả thực trạng kỹ năng chuyên viên Ban Đảng TƯ:

Nhóm kỹ năng thu thập, xử lý thông tin tham mưu của các cơ quan Đảng TƯ: Các CV còn nhiều hạn chế trong việc chủ động bao quát thông tin từ các kênh khác nhau, đặc bịêt là thông tin mang tính phát hiện, dự báo thông tin Bên cạnh đó, nội dung khác như sử dụng kỹ thuật nghiệp vụ để kiểm tra, xác minh, hệ thống hóa thông tin, bảo vệ bí mật thông tin… vẫn còn thiếu

Kỹ năng xây dựng phương án giải quyết vấn đề tham mưu nhận thức là rất cần thiết nhưng khi vận dụng nội dung kỹ năng này chỉ được thực hiện ở mức trung bình, thậm chí phần nhiều ở mức thấp

Kỹ năng hoàn thành sản phẩm tham mưu: Hầu hết chuyên viên nhận thức kỹ năng thành phần trong nhóm kỹ năng này là rất cần thiết, tuy điểm số kỹ năng chỉ ở mức trung bình,

Luận án cũng chỉ ra thực trạng yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng tham mưu của chuyên viên BĐTƯ mang tính chủ quan và khách quan

Về phương tiện, công cụ phục vụ tham mưu: Nội dung các tài liệu nghiên cứu

cũng mới ở mức độ giới thiệu lý thuyết và nhận định chủ quan về thực trạng phương tiện, công cụ tham mưu Công cụ thuộc về tính năng máy móc, kỹ thuật như máy tính, phần mềm chuyên dụng, các thiết bị tuyền thông, liên lạc…Công cụ thuộc về

tư duy, chuyên môn như: kỹ năng tư duy trong công việc, các phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật thống kế, các mô hình dự báo, phân tích…(biết mã hóa thông tin).Tổ chức tư vấn nhóm và hợp tác GFA đề nghị sử dụng công cụ phân tích SWOT (điểm mạnh, điểm yếu,cơ hội, thách thức) để kiểm chứng và minh họa nội dung này Harold lập kế hoạch gồm 8 bước cơ bản GFA đề nghị phải lượng hóa được bằng cách tuân theo tiêu chuẩn SMART, phương pháp bảo vệ sản phẩm tham mưu Việc ứng dụng sâu các công cụ này phục vụ trực tiếp cho hoạt đông tham mưu chính sách cũng như việc xây dựng các công cụ chuyên biệt để phân tích và tổng hợp thông tin Công cụ đánh giá sản phẩm thông tin cũng chưa được đề cập

Các tài liệu trong và ngoài nước đã xác định được nội dung kỹ năng tham mưu, các giai đoạn của hoạt động tham mưu, song chưa xây dựng quy trình tham mưu trong hoạt động của cơ quan, tổ chức hành chính cũng như chưa xây dựng được phương pháp tổ chức và vận hành bộ máy tham mưu, cách thức tham gia phối hợp của các bộ phận, cá nhân trong cỗ máy tham mưu

1.3 Nghiên cứu thực trạng tổ chức hoạt động tham mưu

Bài viết của các tác giả trong Hội thảo về Đổi mới công tác tham mưu cơ quan ban Đảng ở TƯ (2010) hướng tới xác định yêu cầu, giải pháp đối với công tác tham mưu cơ quan ban Đảng TƯ, xác định yếu tố chính trị trong tham mưu

Các tác giả đã chú ý tới các yếu tố ảnh hưởng kỹ năng tham mưu Về tổ chức, chú ý yêu cầu về quy trình tham mưu, công tác thẩm định…Tuy nhiên các ý kiến mới chỉ dừng ở đề xuất, chưa có nghiên cứu cụ thể Tố chất của cán bộ tham mưu, Các tác giả Hội thảo Công tác tham mưu ban Đảng TƯ (2010) cho rằng : Phẩm chất, chính trị, đạo đức: Sự trung thành, mẫn cán, sáng tạo Sự trong sáng, không vụ lợi Dám chịu trách nhiệm, biết hy sinh; Trung thực, không xu thời Về năng lực, bản lĩnh trí tuệ, khoa học, các tác giả Đoàn thị Thu Hà, Nguyễn Ngọc Huyền cho rằng để

đưa ra các kiến nghị cho người sử dụng, chủ thể phải đáp ứng được 5 nhóm yêu cầu

cơ bản

Về tổ chức công tác tham mưu, tác giả Hoàng Chí Bảo – Hội đồng lý luận TƯ- Báo cáo dẫn đề hội thảo Đổi mới công tác tham mưu ban Đảng TƯ(2010) xác định tham mưu là hoạt động trí tuệ, là lĩnh vực công tác đặc thù, gắn liền với các tổ chức cơ quan khoa học khác cùng chung lĩnh vực chuyên môn; Tham mưu như một thiết chế tổ chức bộ máy Cần xác định rõ mối quan hệ chức năng, quyền hạn, cơ cấu, thẩm quyền, trách nhiệm, cũng như cần xác định mô hình phối kết hợp nhằm nâng cao hiệu quả và tránh lãng phí chồng chéo Từ đó đặt ra yêu cầu đổi mới nhận thức về tham mưu và yêu cầu tổ chức và thực hiện công tác tham mưu cho lãnh đạo cấp cao của Đảng

Hoạt động tham mưu nằm trong mối quan hệ, trong đó nổi bật, trực tiếp nhất

là quan hệ chủ thể, đối tượng Công tác tham mưu phục vụ yêu cầu lãnh đạo cấp cao của Đảng ở các cơ quan TƯ, bên cạnh những thành tích to lớn đã đạt được cũng đang bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém, bất cập, chưa ngang tầm chức năng nhiệm vụ

Nhiều vấn đề bức xúc đặt ra cần thiết phải tập trung giải quyết: nhận thức,hụt hẫng

cán bộ, thiếu nghiên cứu lý luận, vấn đề cơ chế chính sách và dân chủ Vấn đề dân

chủ và thực hành dân chủ chưa được đẩy mạnh

Thực trạng tổ chức tham mưu trong lực lượng CAND: Theo các tài lịêu

hướng dẫn và tổng kết về công tác tham mưu trong lực lượng CAND ( Cổng TTĐT

Bộ Công an) công tác tham mưu trong lực lượng CAND có những đổi mới mạnh mẽ

trong thời gian qua Thực hiện các chủ trương, chỉ thị của Đảng ủy Công an Trung

ương và lãnh đạo Bộ Công an về “Tăng cường công tác tham mưu và lãnh đạo, chỉ huy trong lực lượng CAND”, công tác tham mưu CAND đã có những bước phát triển vượt bậc, đạt được những thành tựu to lớn Các mặt công tác tham mưu thực sự được đổi mới, nhất là công tác tổ chức thông tin đã từng bước được quy trình hóa; công tác xây dựng văn bản thể hiện tính chuyên nghiệp hơn Công tác tham mưu ngày càng gắn kết với hoạt động nghiên cứu khoa học Các điều kiện đảm bảo cho công tác tham mưu ngày càng được tăng cường, trong đó chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin tạo sự đồng bộ hóa công tác tham mưu Đã xây dựng và khai thác có hiệu quả hệ thống truyền hình trực tuyến, cổng thông tin điện tử ở Bộ và Công an các đơn vị, địa phương Hệ thống cơ quan tham mưu được củng cố, kiện toàn theo hướng tập trung, chuyên sâu, thống nhất, ngày càng xác định rõ hơn chức năng, nhiệm vụ, cơ chế, mối quan hệ phối hợp với các đơn vị Tuy nhiên, trước yêu cầu, nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới, công tác tham mưu CAND cũng đang bộc lộ những hạn chế, bất cập cần khắc phục

Xác định nội dung, phương thức tổ chức thực hiện chức năng tham mưu qua nghiên cứu hoạt động của văn phòng cấp bộ: Sách tham khảo “Tổ chức và hoạt động của văn phòng bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ”- TS Văn Tất

Thu (2011): Tài liệu đưa ra nghiên cứu về công tác tham mưu tổng hợp trong bộ máy văn phòng bộ Các nghiên cứu nói chung chưa đề cập đến tham mưu về chuyên môn cũng như chưa có đánh giá tổng thể về tổ chức tham mưu trong hệ thống chính quyền trung ương Tài liệu khẳng định chức năng tham mưu của văn phòng các bộ,

cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ Trong đó trình bày kỹ nội dung chức năng tham mưu của văn phòng cấp này chủ yếu là tham mưu điều hành công việc, tham mưu một số lĩnh vực công tác có đặc thù riêng Từ đó, phân biệt và xác định mối quan hệ với tham mưu của các đơn vị Cụ thể tham mưu văn phòng là tham mưu tổng hợp, là tham mưu ở giai đoạn sau, ở mức độ cao hơn Ở đây xác định mối quan hệ khăng khít giữa tham mưu và tổng hợp Trình bày một số nội dung nhiệm

vụ liên quan đến công tác tham mưu và hướng dẫn kỹ năng, phương pháp thực hiện các nhiệm vụ đó Trong tham mưu, về công tác thông tin, cuốn sách có đề cập đến quy trình thông tin, phân loại nguồn tin, đặc biệt hướng dẫn kỹ vấn đề khảo sát thực tiễn, kiện toàn hệ thống thông tin Vấn đề xử lý và tổng hợp tin dưới hình thức các bản tổng quan, tổng lược, bản tóm tắt, chú thích, kết luận đưa ra nguyên tắc, yêu cầu đối với việc phân tích, tổng hợp tin với việc xác định

Đề tài NCKH cấp bộ 2009, Nghiên cứu hoàn thiện công tác tham mưu, tổng hợp của văn phòng phục vụ chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo Bộ Nội vụ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chủ nhiệm: TS Văn Tất Thu: Đề tài chỉ ra yêu cầu, kỹ thuật, kỹ năng đối với hoạt động cơ bản của bộ máy tham mưu thông thường; Đồng thời xác định chức năng nhiệm vụ của tham mưu văn phòng bộ; Xác định rõ mối liên hệ phân tích và tổng hợp tin, yêu cầu của tổng hợp tin phục vụ tham mưu đòi hỏi cao hơn với tổng hợp tin thông thường; Vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác tham mưu, tổng hợp trong hoạt động của văn phòng bộ, cơ sở lý luận và thực tiễn thực hiện công tác tham mưu, tổng hợp phục vụ chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo

Bộ Nội vụ; Cơ sở lý luận và pháp lý của công tác tham mưu, vị trí, vai trò công tác tham mưu của văn phòng bộ Ở đây, cuốn sách có những biện giải hợp lý về khẳng định chức năng tham mưu của văn phòng bộ khi có một số ý kiến phủ nhận chức năng này của văn phòng bộ Như vậy đã phần nào phân biệt chức năng tham mưu tổng hợp của văn phòng và chức năng tham mưu chuyên ngành của các vụ

Về yêu cầu và nguyên tắc trong công tác tham mưu của văn phòng bộ: được trình bày theo yêu cầu từ hình thức đến nội dung, từ yêu cầu nhiệm vụ đến chất lượng công việc, tính khả thi và xa hơn, đáp ứng yêu cầu trong cải cách hành chính với yêu cầu cụ thể trước mắt và sự phát triển trong tương lai Về những nguyên tắc

chủ yếu trong công tác tham mưu của văn phòng bộ: Về nguyên tắp hợp pháp, đúng định hướng chính sách, có cơ sở khách quan, trung thực và đặc biệt tính đề cao trách nhiệm trong tham mưu, nguyên tắc toàn diện, tổng hợp.Tính đề cao trách nhiệm được xác định trên cơ sở khách quan, rõ ràng, đặc biệt là trách nhiệm cá nhân, thể hiện tư chất, bản lĩnh của cán bộ tham mưu Về tổ chức bộ máy văn phòng, tham mưu tổng hợp: Cuốn sách trình bày cơ sở khoa học của tổ chức bộ máy văn phòng

bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ thông qua nghiên cứu quan điểm, phương pháp luận khoa học Nội dung cuốn sách đề cập đến các nguyên tắc tổ chức

bộ máy văn phòng bộ, bên cạnh những nguyên tắc chung đối với cơ cấu tổ chức bộ máy như gọn nhẹ, ít đầu mối, không chồng chéo, trùng lắp chức năng, nguyên tắc tiêu chuẩn chức danh và các nguyên tắc khác như nguyên tắc pháp chế, nguyên tắc tài chính, nguyên tắc tổ chức bộ máy…

Các tài liệu tập trung vào nghiên cứu thực trạng kỹ năng tham mưu của cán

bộ Các tài lịêu cũng mới chỉ đề cập đến công tác tham mưu của các cơ quan Đảng trung ương; về đội ngũ cơ quan chính quyền cũng mới chỉ dừng ở nhận xét đánh giá thực tiễn công tác tham mưu lực lượng vũ trang như công an, quân đội, công tác tham mưu Chưa có tài liệu bao quát tình hình cụ thể tham mưu chính quyền cũng như chưa có nghiên cứu chung về tổ chức tham mưu, các tài liệu chỉ đánh giá hoạt động tham mưu của cá nhân cán bộ tham mưu

Về yêu cầu đối với việc hoàn thiện công tác tham mưu

Các tài liệu cũng chỉ ra yêu cầu đối với kỹ năng thực hịên một số hoạt động tham mưu, tổng hợp: Những mặt tồn tại, hạn chế: Chất lượng chương trình, kế hoạch còn yếu, phải điều chỉnh nhiều trong quá trình thực hiện, chưa có tính liên thông, chưa mang tính kế thừa, chưa kịp thời, nhiều khi chưa thực tế, mang tính áp đặt chủ quan, đối phó Công tác thông tin, công tác thư ký chưa chuyên sâu; Tổ chức

bộ máy chưa đúng người đúng việc, công tác quy hoạch, bồi dưỡng còn hạn chế…

Yêu cầu đối với tham mưu ban đảng TƯ : Từ thực tiễn hoạt động tham mưu,

các tác giả hội thảo “Công tác tham mưu Ban Đảng TƯ” đã rút ra những yêu cầu

quan trọng để hoàn thiện công tác tham mưu Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu cụ thể

về thực trạng tổ chức tham mưu để xác định yêu cầu cụ thể nhằm xây dựng giải pháp cho hoạt động tham mưu.Theo Hồng Hà, nguyên Bí thư TƯĐảng (Hội thảo đã dẫn) do yêu cầu tình hình thế giới và trong nước diễn ra sôi động, nhanh chóng, phức tạp, trong bối cảnh cách mạng khoa học diễn ra như vũ bão, trào lưu toàn cầu hóa mở rộng, các yêu cầu đặt tiêu chuẩn cán bộ tham mưu.Vấn đề đặt ra: Cần có chính sách đãi ngộ thỏa đáng đối với cán bộ nghiên cứu, Trong việc đề xuất ý kiến, các ban Đảng TƯ phải dũng cảm bảo vệ chân lý

Tài liệu Hội thảo Công tác tham mưu ban Đảng trung ương (2010) công bố

các nghiên cứu của các tác giả: TS Nguyễn Văn Hòa đặt vấn đề nhận thức, vấn đề thẩm định văn bản tham mưu, vấn đề trao đổi thông tin giữa chủ thể và đối tượng tham mưu, công tác thẩm định TS Nguyễn Xuân Kiên đặt ra các yêu cầu về đổi mới, dự báo tham mưu chiến lược Đồng thời tác giả cũng nêu những tồn tại trong công tác tham mưu ban Đảng trong thời gian qua: Chưa coi trọng thực sự những ý tưởng sáng tạo, Chưa cải tiến quy trình cất nhắc, quy trình này còn nặng nề, quá nhiều khâu vì thế bỏ sót nhân tài Đội ngũ chuyên trách đông nhưng không tinh, bị công tác sự vụ che lấp Chưa quan tâm tới kinh nghiệm của khoa học dự báo, với các kinh nghiệm của phương đông

1.4 Các điều kiện, yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tham mưu

Khi nghiên cứu công tác tham mưu tại các cơ quan Đảng TƯ: Đảng CSVN nhiều tác giả (Nguyễn Viết Thông, Hoàng Chí Bảo, Hồng Hà, Nguyễn Văn Hòa, Nguyễn văn Ban, Nhị Lê, Lê Minh Thông…(2010) trong Hội thảo công tác tham mưu ban Đảng Trung ương đã chỉ ra một số yêu cầu cần thiết phẩm chất chính trị, đạo đức cũng như tố chất, năng lực, kỹ năng cần thiết cho hoạt động tham mưu Đặc

biệt, các tác giả nhấn mạnh tới các yếu tố chính trị, văn hóa trong tham mưu Ngoài

ra, các tác giả cũng đề cập tới một số vấn đề liên quan đến yếu tố kỹ thuật trong yêu

cầu đối với công tác tham mưu Các tác giả cho rằng, để hoạt động tham mưu đạt hiệu quả cao, bên cạnh yếu tố chủ quan về năng lực, phẩm chất của đội ngũ tham mưu, phải quan tâm đến các yếu tố: Môi trường thuận lợi để người tham gia hoạt động tham mưu thu thập, lưu truyền, xử lý, trao đổi, so sánh, công bố… thông tin

Đó là nền tảng để tổng hợp thông tin, đánh giá tình hình, dự báo xu hướng Điều kiện để người hoạt động tham mưu khẳng định vị thế cá nhân, phát triển và thăng tiến bằng con đường tham mưu.Cơ hội để người hoạt động tham mưu huy động được đông đảo lực lượng các đồng sự Có điều kiện để đảm bảo và nâng cao chất lượng đời sống của họ.Đặc điểm hoạt động tham mưu

Yếu tố khách quan: Cơ chế, chính sách tuyển dụng, đãi ngộ đối với chuyên viên; Công tác đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ tham mưu; Điều kiện đảm bảo củng cố

và phát triển kỹ năng và tổ chức tham mưu Về cơ chế chính sách: Các nghiên cứu của tác giả Hoàng Anh Tuấn (2005), Lê Văn Hảo (2005) đã chỉ ra rằng, chính sách đãi ngộ, tiền lương, thu nhập chính là các yếu tố thuộc về động lực bên ngoài thúc đẩy, phát huy hiệu quả làm việc Yếu tố đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ tham mưu: đây là giải pháp quan trọng để nâng cao KNTM

Các bài nghiên cứu đã chỉ ra được những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động tham mưu, song chưa có công trình nghiên cứu hệ thống hóa được tác

yếu tố này cũng như chưa đi sâu đánh giá và phân tích đầy đủ mức độ tương quan giữa các yếu tố đã đề cập với chất lượng tham mưu

1.5 Về nghiên cứu giải pháp hoàn thiện công tác tham mưu

Các kiến nghị, giải pháp cho hoạt động tham mưu được đề cập ở các sách

tham khảo liên quan đến tham mưu: “Công tác tham mưu tại các cơ quan Đảng

trung ương- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Hội đồng Khoa học các cơ quan

Đảng trung ương, H, NXB Chính trị Quốc gia, 2010; Văn Tất Thu(2009), “Hoàn

thiện công tác tham mưu tổng hợp phục vụ sự chỉ đạo và điều hành công việc của lãnh đạo Bộ Nội vụ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính hiện nay”, Đề tài NCKH

cấp bộ, Bộ Nội vụ, Hà Nội Đỗ Ngọc Quang(2000), “Một số vấn đề về công tác

tham mưu, tổ chức, lãnh đạo, chỉ huy trong công an nhân dân”, H, NXB Công an

nhân dân…

Các kiến nghị đề xuất giải pháp qua cac công trình nghiên cứu mới chỉ dừng lại giải pháp cụ thể cho vịêc nâng cao kỹ năng tham mưu ban đảng TƯ cũng như chưa có giải pháp về tổ chức công tác tham mưu

Các giải pháp cũng mang tính đơn lẻ về công tác đào tạo bồi dưỡng, chế độ chính sách cụ thể đối với cán bộ tham mưu, chưa có giải pháp tổng thể mang tầm vĩ

mô về tính thống nhất, tổ chức bộ máy tham mưu tư vấn chính sách mang tính liên kết, chưa có giải pháp phát triển công nghệ hỗ trợ và áp dụng các công cụ tính toán

Về nguyên nhân, giải pháp hoàn thiện về đổi mới nhận thức về vai trò, chức năng tham mưu tổng hợp của văn phòng bộ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, các tài liệu chỉ ra: Tham mưu xây dựng chương trình kế hoạch công tác; Tham mưu thẩm định văn bản, đề án; Tham mưu các lĩnh vực đặc thù như: kế toán tài vụ, văn thư lưu trữ, quản trị hành chính; Đổi mới nhận thức về công tác tổng hợp Đối với việc xây dựng chương trình, kế hoạch công tác, đề ra nguyên tắc: xác định, phân nhóm nhiệm vụ theo mục đích, độ phức tạp, tính toán các yêu cầu về nhân lực, tài chính Tuân thủ nguyên tắc toàn diện, tổng thể, chú ý giải pháp thực hiện, xác định thời gian bắt đầu, kết thúc công việc Khai thác sử dụng nguồn thông tin từ cấp trên gửi xuống; Cải tiến khâu kiểm tra, đôn đốc Chủ động tham mưu đề xuất sửa đổi quy chế: đề xuất một số lĩnh vực cần sửa đổi, bổ sung xây dựng quy chế

Đổi mới công nghệ tham mưu trong lực lượng công an nhân dân, những kết

quả và giải pháp tiếp theo: Theo các tài lịêu hướng dẫn và tổng kết về “Công tác

tham mưu trong lực lượng CAND” ( Cổng TTĐT Bộ Công an) công tác tham mưu

trong lực lượng CAND cần tập trung thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ sau: Một

là, Cấp ủy, lãnh đạo chỉ huy các cấp trong CAND cần quan tâm xây dựng cơ quan

tham mưu vững mạnh toàn diện theo hướng: Củng cố về tổ chức, tăng cường quyền

hạn để thực hiện nhiệm vụ của cơ quan tham mưu Hai là, đổi mới các khâu của

công tác tham mưu theo hướng nâng tầm trí tuệ và tính chuyên nghiệp nhằm tạo sự chuyển biến thật sự rõ nét về chất lượng công tác tham mưu Tăng cường công tác nghiên cứu cơ bản, tham mưu chiến lược, gắn công tác tham mưu với công tác nghiên cứu khoa học Cần chú trọng nâng cao chất lượng công tác dự báo vĩ mô

trong CAND Ba là, tập trung xây dựng, củng cố tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ

làm công tác tham mưu Làm tốt công tác xây dựng Đảng theo tinh thần Nghị quyết

Trung ương 4 khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” Bốn

là, tập trung nghiên cứu, biên soạn các bài giảng về công tác tham mưu và bổ sung

vào chương trình đào tạo trong các trường CAND Năm là, củng cố, hoàn thiện hệ

thống thông tin chỉ huy, củng cố mạng máy tính nội bộ, hệ thống truyền hình trực tuyến; xây dựng các trung tâm thông tin chỉ huy thực sự là đầu mối tiếp nhận đầy đủ thông tin, phân tích nhanh chóng, chính xác và kịp thời đề xuất các chủ trương, giải pháp để xử lý tình hình

1.6 Kinh nghiệm quốc tế về đổi mới công tác tham mưu

Tài liệu nước ngoài liên quan đến tham mưu, tư vấn chính sách có thể kế

đến: Duane Brown, Walter B.Pryzwansky, Ann Cshulte (1995), “consultantion,

introdution to theory and practice”, University of North Carolina, Chapel Hill; John

R Schermer horn, Jr James G.Hunt, Richard N Osborn (2002), “Organizational

Behavior”, University of Phoenix; Neukrug E.D, “The world of counselor, An introduction to the counseling profession”, Brooks/Cole Publishing Company,

International Thomson Publishing Company, USA, 1999…

Các tài liệu, sách chuyên khảo, bài viết tạp chí giới thiệu chủ yếu về các nội dung kinh nghiệm quốc tế đổi mới hoạt động tư vấn chính sách thông qua đổi mới

cơ chế tổ chức, kiểm soát, đánh giá, chính sách với công tác tham mưu

a, Kinh nghiệm đổi mới trong xây dựng chính sách điều hành của Chính phủ trong môi trường cạnh tranh

Cuốn “Đổi mới hoạt động của Chính phủ”của D Osborne và T Gaebler

(1997) đã chỉ cho thấy lợi ích của cạnh tranh trong sản xuất xã hội, giữa khu vực

công, khu vực tư, trong nội bộ các khu vực Sự độc quyền sẽ dẫn đến trì trệ Môi trường cạnh tranh đặt ra cho hoạt động điều hành của Chính phủ về xây dựng chính sách, tập hợp lực lượng trí tuệ những vấn đề: một sự quy ra giá trị tương đồng (giá

cả, mua bán), tiến hành các chợ ý tưởng có thể thực hiện hoặc những biện pháp như

có đơn vị thẩm định độc lập các đề xuất Vấn đề môi trường thử nghiệm ý tưởng

Về quy trình xây dựng chính sách, các tài liệu đưa ra kinh nghiệm về đánh giá tác động pháp luật, xác định mối quan hệ tham mưu với các tổ chức khác

b, Nội dung hoàn thiện kỹ năng làm việc với lãnh đạo và phân tích tâm lý, tạo

sự phối hợp hiệu quả

Một số tài liệu giới thiệu về tâm lý, phong cách lãnh đạo cũng như phương pháp nhận biết, điều chỉnh phong cách bản thân, có thể ứng dụng trong giai đoạn trình bày phương án tham mưu, tiêu biểu là Cuốn Bốn phong cách làm việc Robert Bolton và Dorothy Grover Bolton (2008) và Cuốn 10 sự thật bị che giấu của nhà lãnh đạo: Đây là cách đọc để nhận biết được tính cách cá nhân, dùng để tạo dựng các mối quan hệ nhằm đảm bảo đạt hiệu quả cao nhất khi kết hợp trong công việc Theo Cuốn Bốn phong cách làm việc (2008): Dựa vào các dạng tâm lý, Carl Jung miêu tả

4 dạng con người: David Merill phân loại thành 4 phong cách dựa trên quan sát trực tiếp Nguyên tắc: Cân bằng 4 phong cách (không tốt không xấu, đều có điểm mạnh, yếu, phải chấp nhận phong cách riêng biệt của đối tượng) Định nghĩa phong cách

“Lối cư xử quyết đoán và tiếp thu, cần thiết cho việc tiên đoán cách thức mà người

đó mong muốn làm việc với người khác” Nhân tố cơ bản: thái độ, lối cư xử, thói quen, dự đoán hành vi xảy ra Phong cách được đoán thông qua bảng trắc nghiệm thái độ: xác định thông qua sự giao thoa giữa tính quyết đoán với tính dễ cảm Nghịch lý trong áp dụng phương pháp này các nhân viên không được trang bị để nhìn nhận lãnh đạo theo hướng bất lợi CEO không giải thích được những vấn đề của mình ra ngoài vì như vậy có thể làm hạ thấp uy tín hoặc năng lực

c, Mô hình tổ chức hệ thống cung cấp thông tin, đề xuất ý tưởng tham mưu cho quản lý

Tài liệu Strengthen thinktank accountability cho rằng: Tỷ lệ quyết sách sai

lầm tại các nước phát triển ở phương Tây khá thấp, đó là do phương Tây tận dụng được các thinktanks, một loại hình tổ chức có tính chất tư vấn hiến kế cho tầng lớp lãnh đạo quốc gia thinktanks không phải là sở hữu riêng của các chính khách thinktanks là hiện tượng phổ biến của "xã hội công dân" Việt Nam đang rơi

vào khủng hoảng của chất lượng chính sách, đối mặt với nhiều thử thách lớn, trong

hầu hết các lĩnh vực, nhưng vẫn chưa thể định hình những chính sách có tính chiến lược một cách khoa học Con đường để thoát hiểm phải bắt đầu bằng việc tái cấu trúc tiến trình xây dựng sách lược, trong đó có việc xây dựng tầng lớp tư duy chiến lược chuyên nghiệp dưới hình thức các thinktanks.Tài liệu đưa ra khái niệm thinktank, và đúc kết những kinh nghiệm áp dụng ở các nước

Tuy nhiên, chưa có tài liệu đưa ra phương pháp, quy trình cụ thể trong việc định giá, tổ chức mô hình phối kết hợp, xã hội hóa trong xây dựng ý tưởng trong tham mưu

Thinktank hay Viện chính sách (tiếng Anh: thinktank, tiếng Hán-Việt: Tăng duy) là một tổ chức hoặc nhóm các cá nhân hoạt động nghiên cứu đưa ra các tư vấn

về chính sách, chiến lược trong các lĩnh vực, ban đầu là quân sự, sau đó mở rộng sang các lĩnh vực khác như chính trị, kinh tế, giáo dục, khoa học - kĩ thuật Nhiều

thinktank là các tổ chức phi lợi nhuận, như ở Hoa Kỳ và Canađa Các thinktank khác được thành lập hoặc tài trợ bởi các chính phủ hoặc các cá nhân.Thinktank không

nghiên cứu quy luật phát triển của xã hội hoặc thiên nhiên mà tập trung nghiên cứu

hình thành các giải pháp, quyết sách có tính khả thi nhằm đối phó tình hình trong một thời kỳ nhất định Các kết quả này thông thường được công bố trên các ấn

phẩm, các phương tiện truyền thông và các hình thức trao đổi thông tin khác nhằm tranh thủ sự tán thành của công chúng và sự chú ý của lãnh đạo quốc gia Thời đại càng tiến lên, các vấn đề cần xử lý ngày một nhiều, tới mức hệ thống nghiên cứu-tư vấn của nhà nước không thể xử lý hết

1.7 Đánh giá chung về các công trình tổng quan

Về mức độ nghiên cứu, các nghiên cứu về tham mưu trong và ngoài nước bao

gồm lụân án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ, đề tài nghiên cứu khoa học từ cấp bộ, sách chuyên khảo, bài nghiên cứu tạp chí, hội thảo, đăng trên diễn đàn mạng… Các tài liệu chỉ có Lụân án tiến sỹ về kỹ năng tham mưu ban Đảng, đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ về bộ máy tham mưu văn phòng bộ, còn phần lớn là bài viết hội thảo, sách chuyên khảo, bài báo khoa học Đánh giá chung về nhóm tài liệu nghiên cứu về công tác tham mưu trong hành chính nhà nước có thể được xem xét dưới các góc độ sau:

Những nội dung Luận án có thể kế thừa trong các công trình nghiên cứu

về tham mưu:

Về nội dung lý luận về công tác tham mưu:

Các tài liệu đã xây dựng khái niệm, quy trình, kỹ năng tham mưu của các cá nhân chuyên trách, song chưa thực sự có nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện nào về công tác tham mưu; mức độ nghiên cứu cũng không đầy đủ

Các tài liệu ngoài nước thì tập trung giới thiệu về mô hình liên kết trong tư vấn chính sách cũng như đưa ra nội dung lý luận về kỹ năng cụ thể và phương pháp hiện đại trong xử lý thông tin, lập kế hoạch, thống kê dự báo, lựa chọn phương án

Tài liệu trong và ngoài nước, chủ yếu dưới dạng sách chuyên khảo về công nghệ hành chính đã giới thiệu nhiều phương pháp, công cụ mới liên quan đến nội dung yếu tố công nghệ thực hiện công tác tham mưu: Phương pháp xây dựng hệ thống thông tin trong quản lý, áp dụng công nghệ tích hợp, xử lý thông tin, dữ liệu; Phương pháp sử dụng công cụ lập kế hoạch, chiến lược, quy hoạch, Thiết kế, phân công công việc trong các hoạt động, đo lường, đánh giá kết quả lao động

Về phạm vi khách thể nghiêncứu:

Các tài liệu tập trung vào nghiên cứu thực trạng kỹ năng tham mưu của các cá nhân Các tài liệu đề cập đến công tác tham mưu của các cơ quan Đảng trung ương Đội ngũ cơ quan chính quyền cũng mới chỉ dừng ở nhận xét đánh giá thực tiễn công

tác tham mưu lực lượng vũ trang như công an, quân đội đề cập đến công tác tham mưu của các cơ quan Đảng trung ương Đội ngũ cơ quan chính quyền cũng mới chỉ dừng ở nhận xét đánh giá thực tiễn công tác tham mưu lực lượng vũ trang như công

an, quân đội

Về thực trạng, giải pháp đối với công tác tham mưu :

Các nghiên cứu tập trung giới thiệu nội dung kỹ năng tham mưu và quy trình thực hịên các hoạt động của cán bộ tham mưu.Về thực tiễn, các tài liệu khảo sát kỹ năng tham mưu cán bộ ban đảng TƯ, bộ máy tham mưu văn phòng bộ

Các tài liệu giới thiệu lý thuyết và nhận định chủ quan về thực trạng phương tiện, công cụ tham mưu Công cụ thuộc về tính năng máy móc, kỹ thuật như máy tính, phần mềm chuyên dụng, các thiết bị tuyền thông, liên lạc…Công cụ thuộc về

tư duy, chuyên môn như: kỹ năng tư duy trong công việc, các phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật thống kê, các mô hình dự báo, phân tích…Các tài liệu tập trung vào nghiên cứu thực trạng kỹ năng tham mưu của các cá nhân

Các nội dung liên quan đến đề tài Luận án chưa được đề cập hoặc làm rõ trong các công trình tổng quan:

Chưa có tài liệu bao quát tình hình cụ thể tham mưu trong lĩnh vực hành chính cũng như chưa có nghiên cứu chung về tổ chức tham mưu

Khái niệm tham mưu chưa được tìm hiểu dưới góc độ là một hoạt động của tổ chức Từ góc độ này cần xây dựng hệ thống lý luận về tổ chức tham mưu, quy trình tham mưu của tổ chức

Các tài liệu chưa làm rõ nguyên tắc, yêu cầu đối với công tác này Cần thiết xây dựng hệ thống các nguyên tắc và yêu cầu trong tổ chức và thực hiện hoạt động tham mưu

Các tài liệu chưa đi sâu giới thiệu cách thức và hiệu quả của việc áp dụng công nghệ trong quá trình thực hiện từng giai đoạn của quá trình Các tài liệu chưa chỉ rõ cụ thể phương pháp, cách thức đặc thù áp dụng công cụ trên trong hoạt động tham mưu, tư vấn chính sách lĩnh vực cụ thể mà chỉ đề cập đến phương pháp quản lý nói chung Các tài liệu chưa làm rõ yêu cầu đối với bộ máy, nhân sự thực hiện công tác tham mưu

Các điều kiện, yếu tố ảnh hưởng tới công tác tham mưu cần được hệ thống hóa và làm rõ tính chất ảnh hưởng lên chất lượng hiệu qủa hoạt động tham mưu

Các tài liệu chưa đề cập đến cách thức đánh giá chất lượng, kết quả, hiệu quả hoạt động tham mưu Tham mưu từ góc độ tổ chức cần làm rõ tính chất và các hiệu quả của các mô hình tổ chức tham mưu áp dụng trên thế giới và khả năng áp dụng ở Việt Nam

Trên đây là những vấn đề cần được xây dựng, hệ thống hóa trong cơ sở lý luận về công tác tham mưu làm nền tảng nghiên cứu thực trạng và giải pháp cho công tác này trong quá trình nghiên cứu thực hiện mục tiêu của Luận án

Tiểu kết chương 1

Về nội dung nghiên cứu, Luận án có thể kế thừa: Các nội dung lý luận như khái niệm, nội dung kỹ năng tham mưu, yêu cầu, các yếu tố ảnh hưởng tới công tác tham mưu Về thực tiễn khảo sát, các tài liệu làm rõ thực trạng kỹ năng tham mưu ban Đảng TƯ, thực trạng tổ chức hoạt động tham mưu văn phòng bộ Các tài liệu ngoài nước thì tập trung giới thiệu về mô hình liên kết trong tư vấn chính sách cũng như đưa ra nội dung lý luận về kỹ năng cụ thể và phương pháp hiện đại trong xử lý thông tin, lập kế hoạch, thống kê dự báo, lựa chọn phương án

Các kiến nghị đề xuất giải pháp mới được đề cập cho vịêc nâng cao kỹ năng tham mưu ban đảng TƯ, chưa nghiên cứu giải pháp cho hoạt động tham mưu hành chính, chưa có giải pháp về tổ chức công tác tham mưu Tài liệu nghiên cứu về tham mưu trong hành chính cũng mới tìm hiểu một số yêu cầu đề xuất trong lực lượng vũ trang, chưa đưa ra yêu cầu cụ thể cho tham mưu chính sách trong lĩnh vực chuyên môn quản lý HCNN

Các giải pháp cũng mang tính đơn lẻ về công tác đào tạo bồi dưỡng, chế độ đối với cán bộ tham mưu, chưa có giải pháp tổng thể mang tầm vĩ mô về tính thống nhất, tổ chức bộ máy tham mưu tư vấn chính sách mang tính liên kết, phát triển công nghệ hỗ trợ và áp dụng các công cụ tính toán cụ thể

Như vậy, việc hoàn thiện công tác tham mưu trong cơ quan quản lý hành chính nhà nước ở trung ương là vấn đề mới, chưa được nghiên cứu thấu đáo và đầy

đủ trong các công trình khoa học, tài lịêu tham khảo

Nhiệm vụ nghiên cứu còn bỏ ngỏ cần tiếp tục đó là :

- Hệ thống lại các lý lụân về công tác tham mưu, xác định vị trí, vai trò, yêu cầu tổ chức công tác tham mưu, các yếu tố kỹ thuật, công nghệ trong tham mưu

- Đánh giá chi tiết, đầy đủ và sát hợp về chất lượng công tác tham mưu hành chính nhà nước ở trung ương trong mối quan hệ với các điều kiện, với chất lượng tổ chức công tác tham mưu

- Xác định giải pháp về tổ chức bộ máy, liên kết hoạt động tham mưu, tăng cường yếu tố tổ chức thông tin, đánh giá sản phẩm tham mưu, xây dựng phương thức áp dụng mô hình tập hợp trí tuệ cũng như phương thức áp dụng các công cụ hỗ trợ phân tích chính sách trong tham mưu

2.1.1 Khái niệm tham mưu và các thuật ngữ liên quan

Các công trình khoa học, sách chuyên khảo về tham mưu đã đúc kết khái niệm, nội dung tham mưu và các thuật ngữ có liên quan như tư vấn, cố vấn Các công trình trên về cơ bản đã đúc kết khái niệm tham mưu:

Người tham mưu thường là các cá nhân có uy tín, có kiến thức uyên bác, trí tuệ, hiệu biết sâu rộng về nhiều lĩnh vực với các tên gọi như: Quân sư, cố vấn, mưu

sĩ, tư vấn… trong xã hội hiện nay, có thể nhận thấy sự đa dạng của thuật ngữ này qua nhiều công việc chuyên môn khác nhau như: tư vấn chính sách, cố vấn pháp lý,

tư vấn quản lý

Tư vấn, theo từ điển tiếng Việt được định nghĩa là cung cấp ý kiến về vấn đề được hỏi, nhưng không có quyết định Theo tác giả Fiz Steele (2007), trong một tổ chức hoặc cả một hệ thống tư vấn được hiểu là “bất kỳ hình thức giúp đỡ nào về nội dung, quá trình hoặc cấu tạo của nhiệm vụ hoặc một loạt nhiệm vụ mà người tư vấn không chịu trách nhiệm để thực hiện nhiệm vụ đó mà chỉ giúp cho người nào đó thực hiện”

Cố vấn: Theo từ điển bách khoa toàn thư, đó là những người thường xuyên được hỏi ý kiến để tham khảo khi giải quyết công việc…

Xuất phát từ quan niệm cho rằng “bản chất của công việc tham mưu chính là

tư vấn” một số nhà nghiên cứu như Caplan, Dougherty (2009) … trong những công trình nghiên cứu của mình đã chỉ ra những năng lực và phẩm chất rất cần thiết cho những người làm công việc tham mưu (tư vấn) Phương tây có khái niệm thinktank Xét theo đối tượng nghiên cứu của luận án, thuật ngữ tham mưu trong khu vực nhà nước được các nhà nghiên cứu phương Tây bằng các thuật ngữ tương đương như: tư vấn chính sách (policy consultation), phân tích chính sách (public policy analysis)

Ở đây các công trình nghiên cứu thường tập trung vào nội dung đào tạo kỹ năng cho một nhà tham mưu (tư vấn) chính sách, bao gồm:

- Kỹ năng chuẩn bị báo cáo;

- Kỹ năng xây dựng chính sách thiết yếu;

- Kỹ năng phân tích, đề xuất chính sách;

- Kỹ năng giải quyết các vấn đề chính sách;

- Kỹ năng phát triển chính sách

Tìm hiểu sự tương đồng khái niệm tham mưu giữa các ngôn ngữ khác nhau

có thể đưa ra nhận xét rằng, khái niệm tham mưu theo ngôn ngữ phương đông mà đại diện là tiếng hán tập trung làm rõ trách nhiệm mang tính hành chính quyền lực của chủ thể tham mưu, theo hướng cá nhân, còn khái niệm tham mưu dựa vào các học thuyết phương tây chú trọng vào tính tham khảo, thể hiện quan điểm mở mang tính hỗ trợ, tư vấn

Tóm lại, tham mưu là một loại nhiệm vụ, hoạt động mang tính chuyên nghiệp của một cá nhân hoặc một bộ phận chuyên trách trong tổ chức, phục vụ cho lãnh đạo trong việc ban hành quyết định, tổ chức thực hiện quyết định thông qua việc thực hiện công tác thông tin, phân tích, đề xuất phương án giải quyết đúng đắn, hiệu quả trong lĩnh vực chuyên môn nhất định

Qua tổng hợp cho thấy: Tham mưu trong quản lý hành chính nhà nước là một

dạng đặc thù trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước nhằm cung cấp ý kiến, đề xuất phương án, giải pháp để cá nhân, cấp có thẩm quyền xem xét, sử dụng trong quá trình ra quyết định Chủ thể hoạt động này là những cá nhân, tổ chức chuyên trách trong hệ thống, chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung, kết quả tham mưu thông qua việc thực hiện công tác thông tin, phân tích, đề xuất phương án giải quyết đúng đắn, hiệu quả trong lĩnh vực chuyên môn

Những cá nhân thực hiện công tác tham mưu phải đạt được trình độ chuyên môn nhất định, hoặc những cá nhân có kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn ở bậc cao, được xã hội thừa nhận về vị thế, uy tín và danh tiếng

Khái quát rộng về chức năng tham mưu trong hành chính có thể thấy tham

mưu không chỉ là hoạt động của một cá nhân hoặc một bộ phận mà còn có thể là

một cơ quan, tổ chức chuyên trách tham mưu cho một tổ chức lãnh đạo trong trường

hợp bộ tham mưu cho Chính phủ trong việc xây dựng chính sách, ban hành quyết định và tổ chức thực hiện quyết định

Về khái niệm công tác tham mưu, từ góc độ tìm hiểu tham mưu như hoạt động của một tổ chức, tham mưu không còn đơn thuẩn chỉ như những hoạt động của các cá nhân đơn lẻ mà là một công tác hoàn chỉnh bao hàm các yếu tố cấu thành là

bộ máy tổ chức, đội ngũ nhân sự, công nghệ, phương tiện được sử dụng, quy trình thực hiện sản phẩm cuối cùng là các nội dung tham mưu, đề xuất nhằm mục đích phục vụ cho hiệu quả hoạt động quản lý Vì vậy, tìm hiểu công tác tham mưu là tìm hiểu sự kết hợp của tất cả các yếu tố nói trên trong một tổng thể thống nhất

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của bộ phận tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

Tổng hợp Giáo trình Luật hiến pháp và Luật tổ chức bộ máy nhà nước, Học viện Hành chính Quốc gia, 2012, và các văn bản Luật về tổ chức bộ máy nhà nước

như Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015 và trước đó là Luật tổ chức Chính phủ số 32/2001/QH10, cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương được xác định gồm Chính ph, các bộ và cơ quan ngang bộ Trong đó Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội Còn các bộ thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước về một hoặc một số ngành, lĩnh vực và dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực trong phạm vi toàn quốc

Đối tượng tham mưu, từ góc độ tham mưu là một tổ chức, có thể hiểu đó là những cấp quản lý lãnh đạo có quyền lực ban hành và thực hiện các quyết định quản

lý

Tìm hiểu chủ thể công tác tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương có thể xác định đó là những cá nhân, tổ chức thực hiện công tác tham mưu cho đối tượng lãnh đạo là cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

Bộ phận thực hiện công tác tham mưu ở các cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương có thể hiểu đó là các bộ, cơ quan ngang bộ tham mưu cho Chính phủ và các vụ thuộc bộ tham mưu cho lãnh đạo bộ

Vì vậy, sản phẩm của tham mưu có thể là các quyết định quản lý cụ thể hoặc tham mưu về xây dựng chính sách vĩ mô

Bộ phận tham mưu được xây dựng với chức năng giúp nhà quản lý, lãnh đạo ban hành các quyết định một cách chính xác, hợp lý, đạt hiệu quả cao cũng như tăng cường hiệu quả các nội dung hoạt động của lãnh đạo trong việc tổ chức thực hiện các quyết định Với cách hiểu như vậy, bộ phận tham mưu có đặc thù là luôn ở vị trí trợ giúp một chủ thể là nhà lãnh đạo, quản lý Chính đặc điểm, những yêu cầu mới của chủ thể lãnh đạo sẽ quyết định tính chất, đặc điểm của đội ngũ tham mưu

Về nội dung tham mưu, có thể chia làm 2 loại; tham mưu tổng hợp và tham mưu chuyên ngành Tham mưu chuyên ngành là họat động tham mưu về một lĩnh vực chuyên môn cụ thể; còn tham mưu tổng hợp, theo TS Văn Tất Thu (2011) là tham mưu mang tầm khái quát, tham mưu ở bậc cao phục vụ cấp có thẩm quyền; Tham mưu tổng hợp là tham mưu ở giai đoạn cuối cùng, giai đoạn quyết định và có tầm cao hơn, chính xác hơn Xét về cơ cấu tổ chức thì bộ thực hiện chức năng tham mưu chuyên ngành theo ngành, lĩnh vực Văn phòng Chính phủ thực hiện chức năng tham mưu tổng hợp Trong cơ cấu tổ chức một bộ, các vụ thực hiện chức năng tham mưu chuyên ngành, còn văn phòng bộ thực hiện chức năng tham mưu tổng hợp

Chức năng tham mưu của bộ: Bộ thực hiện chức năng tham mưu (chuyên ngành) cho Chính phủ những nội dung thuộc lĩnh vực đã phân công, cụ thể: Bộ thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại nghị định của Chính phủ quy định chức

năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ và những nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể

Chức năng tham mưu tổng hợp của Văn phòng Chính phủ: Văn phòng Chính phủ tham mưu tổng hợp, điều phối giúp Chính phủ phối hợp với các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, các cơ quan, tổ chức liên quan trong quá trình chuẩn bị và hoàn chỉnh các đề án, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trình Chính phủ xem xét, quyết định theo quy định của pháp luật; thẩm tra về trình tự, thủ tục, thẩm quyền xử lý và tham mưu tổng hợp về nội dung; có ý kiến độc lập đối với các đề án,

dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, các báo cáo theo chương trình công tác của Chính phủ và các công việc khác do các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, các cơ quan, tổ chức liên quan trình Chính phủ

Trong cơ cấu các bộ, thực hiện chức năng tham mưu chuyên ngành và tham mưu tổng hợp chủ yếu và trực tiếp có các vụ thuộc bộ và văn phòng bộ Còn các đơn

vị khác như cục và viện có tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước ở mức độ: cục chỉ đảm trách tham mưu giải quyết vụ việc trong thực thi hoạt động quản lý theo lĩnh vực; viện hỗ trợ trong việc nghiên cứu xây dựng đổi mới chính sách

Chức năng tham mưu của các vụ thuộc bộ: Vụ là đơn vị thuộc bộ có chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng thực hiện quản lý nhà nước về công tác theo quy định của pháp luật; đề xuất những định hướng lớn trong công tác

Chức năng tham mưu tổng hợp của văn phòng bộ: Theo TS Văn Tất Thu (2011), chức năng tham mưu của văn phòng bộ, ngành được quy định cụ thể trong các quyết định của Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của văn phòng Chức năng tham mưu của văn phòng bộ được xác định bởi đặc điểm, đặc thù và địa vị pháp lý của nó Đây là tổ chức trực tiếp giúp Bộ trưởng, lãnh đạo bộ điều hành công việc và các hoạt động của bộ và cơ quan ngang bộ; đồng thời là trung tâm thông tin tổng hợp phục vụ lãnh đạo và quản lý Văn phòng bộ có điều kiện làm chức năng tham mưu hơn các vụ chức năng do có đầy đủ các cơ sở dữ liệu thông tin, có các nguồn, các kênh thông tin khác nhau để phân tích, xử lý, tổng hợp tham mưu cho Bộ trưởng, cho lãnh đạo bộ ra các quyết định quản lý chính xác Chức năng tham mưu của văn phòng bộ khác với chức năng tham mưu của các đơn vị chuyên môn Đó là tham mưu tổng hợp, tham mưu ở giai đoạn cuối cùng, giai đoạn quyết định và ở tầm cao hơn, chính xác hơn Công tác tham mưu của văn phòng bộ có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng

Chức năng tham mưu ngành, lĩnh vực của các vụ chuyên ngành mang tính chất chuyên sâu đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia lĩnh vực cũng như kinh nghiệm thực tiễn Các vụ là trung tâm đầu mối thông tin chuyên ngành, lĩnh vực,

nắm bắt thông tin thực tiễn đối tượng quản lý, các kinh nghiệm quản lý nhà nước ngành, lĩnh vực trên thế giới cũng như các quy định luật pháp hiện hành Bộ máy cấp vụ tham mưu lĩnh vực cho bộ và từ đó, tham mưu cho Chính phủ những nội dung đổi mới quan trọng, không chỉ trong hoạt động ban hành quy định, chính sách

mà còn tham mưu trong kiểm tra, kiểm soát hoạt động của các cục trong tổ chức thực hiện chính sách và tham mưu đánh giá thực tiễn và đổi mới, cải cách

Từ góc độ sản phẩm tham mưu có thể phân loại thành Tham mưu chiến lược (sản phẩm của loại tham mưu này là cơ sở cho sự ra đời của các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, văn kiện, nghị quyết ); Tham mưu xây dựng thể chế, pháp luật (sản phẩm loại tham mưu này là sự ra đời các dự án Luật, dự thảo nghị quyết, nghị định, các văn bản QPPL khác); Tham mưu trong xử lý các vấn đề cụ thể trong quản

lý, chỉ đạo, điều hành (sản phẩm của loại tham mưu này giúp hình thành nên các quyết định hành chính cá biệt, các kết luận, ý kiến chỉ đạo, điều hành của người lãnh đạo, cơ quan quản lý)

2.1.3 Đặc điểm, phạm vi, đối tượng của hoạt động tham mưu của cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

Đặc điểm, phạm vi của quản lý hành chính NN ở TƯ: Đối tượng phục vụ của tham mưu trong hành chính nhà nước ở trung ương là hoạt động quản lý, lãnh đạo trong hành chính nhà nước TƯ Cụ thể các đối tượng phục vụ của tham mưu HCNN

ở TƯ đó là Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo cơ quan bộ, cơ quan ngang

bộ Bộ máy tham mưu cho hệ thống quản lý hành chính NN ở trung ương là các cơ quan giúp việc Chính phủ và cụ thể là các vụ tham mưu giúp việc cho lãnh đạo bộ Đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước là hoạt động mang tính ảnh hưởng trực tiếp tới mọi mặt của đời sống xã hội, của công dân Về phạm vi ảnh hưởng, hoạt động hành chính nhà nước ở TƯ tạo ảnh hưởng trực tiếp lên nhiều đối tượng của một ngành, lĩnh vực trong phạm vi toàn ngành, toàn quốc, nhiều địa phương, đặc biệt là cả những lĩnh vực liên quan đến hoạt động đối ngoại, có yếu tố nước ngoài Tham mưu hành chính NN là cầu nối trong hiện thực hóa đường lối của đảng, văn bản luật khung của Quốc hội đến với đời sống xã hội cụ thể Những đặc điểm như vậy của đối tượng phục vụ tạo nên yêu cầu đặc thù đối với tham mưu hành chính nhà nước như: yêu cầu về tính nghiêm minh, tính hợp pháp, tính thống nhất, cùng với đó là tính công khai, tính tổng hợp, tính đặc thù chuyên biệt trong từng ngành, lĩnh vực, tính đầy đủ, tính mềm dẻo linh hoạt nhằm đảm bảo vận dụng thực hiện trong từng trường hợp cụ thể; kết hợp với tính dân chủ, tính xã hội cao, có sự bao quát lên nhiều địa phương, vùng lãnh thổ Qua phân tích trên có thể thấy rõ mấy đặc trưng sau của tham mưu hành chính NN ở trung ương:

Thứ nhất, công tác tham mưu là hoạt động mang tính trợ giúp, nghĩa là luôn

gắn liền với hoạt động quản lý lãnh đạo, trong đó, hoạt động quản lý lãnh đạo là trung tâm, là đối tượng phục vụ của tham mưu

Thứ hai, công tác tham mưu mang tính chuyên nghiệp, gắn liền một lĩnh vực,

một chuyên môn cụ thể, là hoạt động mang tính chuyên môn sâu Do vậy, thực hiện hoạt động tham mưu phải là các chuyên gia, chuyên môn có trình độ, năng lực Đây

là hoạt động mang tính cao cấp về chuyên môn nên không thể có tham mưu chung chung mà chỉ có tham mưu lĩnh vực Đối với tham mưu tổng hợp thì cũng là nhiệm

vụ giải quyết các vấn đề quản lý tổng hợp của một cấp quản lý cụ thể

Thứ ba, công tác tham mưu mang tính chuyên trách, tức là những người thực

hiên công tác tham mưu phải là đội ngũ chuyên trách trong tổ chức, có trách nhiệm tham mưu, thực hiện hoạt động này một cách thường xuyên, chịu trách nhiệm về kết quả tham mưu, về tính đúng đắn hiệu quả mà phương án tham mưu đưa lại

Từ vế thứ ba này, hoạt động tham mưu còn mang trọng trách lớn hơn là một

vị trí phục vụ Trong các tổ chức lớn, đặc biệt trong quản lý nhà nước, đội ngũ tham mưu còn có vai trò kiềm chế sự tùy tiện của việc ban hành quyết định quản lý, sự độc đoán, lộng hành trong quản lý Đội ngũ tham mưu chịu trách nhiệm không chỉ trước lãnh đạo cấp mình mà còn trước lãnh đạo cấp trên, trước pháp luật về công tác tham mưu Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, các quyết định quản lý được ban hành bắt buộc phải thực hiện đúng quy trình và có ý kiến của bộ phận tham mưu Việc này được kiểm soát thông qua các quy định về chữ ký tắt của những

vị trí có trách nhiệm tham mưu trong bản gốc văn bản Chính vì vậy, bộ phận tham mưu phải luôn chuẩn bị đây đủ, sẵn sàng hệ thống thông tin để đảm bảo tính đúng đắn, kịp thời của nội dung tham mưu theo yêu cầu của quản lý Tuy nhiên, dù có trách nhiệm quan trọng như vậy, nhưng không có nghĩa là lãnh đạo bắt buộc phải nghe theo ý kiến tham mưu Trường hợp lãnh đạo ban hành quyết định khác với ý kiến tham mưu thì lãnh đạo phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về quyết định của mình Cần xác định rõ, dù có quyền không nghe theo ý kiến tham mưu không có nghĩa là lãnh đạo có quyền tùy tiện không lấy ý kiến tham mưu Việc lấy ý kiến tham mưu là thủ tục bắt buộc trong ban hành văn bản quản lý NN

Thứ tư, tham mưu phục vụ lãnh đạo luôn gắn liền với công tác thông tin

Trách nhiệm được giao phó đòi hỏi bộ phận tham mưu phải đảm bảo thông tin mọi mặt, kịp thời, đầy đủ Yêu cầu đối với tham mưu không chỉ ở chất lượng, nội dung thông tin cần cung cấp mà còn nâng cấp cao hơn là trình độ phân tích thông tin, xây dựng phương án phù hợp và phương pháp tham mưu, trình bày, thuyết phục

Tham mưu cần nắm rõ đối tượng phục vụ là bộ máy lãnh đạo, ê kíp quản lý, không chỉ nắm rõ yêu cầu của tổ chức mà còn cần nắm vững tâm lý quản lý, phong