Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh: - Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu nghi vấn.. Bài mới: Trong Tiếng Việt cũng như nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu đều có một số đặc điểm
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 18 - TIẾT 75: CÂU NGHI VẤN
I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu nghi vấn Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác
- Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn: dùng để hỏi
II Chuẩn bị
- Giáo viên: Soạn bài
- Học sinh: Đọc trước bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Nhắc lại các kiểu câu đã học?
2 Bài mới:
Trong Tiếng Việt cũng như nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu đều có một số đặc điểm hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức thức này thường gắn liền với một chức năng chính.
Cho học sinh đọc VD
Trong đoạn trích trên những câu nào
có từ để hỏi và được kết thúc bằng dấu
chấm hỏi?
Chỉ ra các từ để hỏi trong những câu
trên?
I Đặc điểm hình thức và chức năng chính
1 Ví dụ
- Sáng ngày người ta đấm u có đau lắm không?
- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không
ăn khoai?
- Hay là u thuơng chúng con đói quá?
Trang 2không, hay là, sao
Thế nào là câu nghi vấn?
Về mặt hình thức những đặc điểm nào
giúp ta nhận b iết câu nghi vấn?
Có từ để hỏi và kết thúc bằng dấu chấm
hỏi
Những câu nghi vấn trên dùng để làm
gì?
Dùng để hỏi
Qua VD trên em nhận thức được gì về
câu nghi vấn(Hình thức, nội dung)?
Mỗi HS đặt một câu nghi vấn
* Lưu ý:
- Không phải câu nào có từ nghi vấn
cũng là câu nghi vấn, bởi vì từ nghi vấn
thuộc về một kết cấu nghi vấn bị bao
chứa trong một kết cấu khác
- Phân biệt từ nghi vấn và từ phiếm định
như: phân biệt từ ai trong “Ai biết”? và
trong “Ai cũng biết”, gì trong “Nó tìm
gì” và “Nó không tìm gì cả”, từ nào
trong “Anh thích cuốn sách nào?” và
“Cuốn nào tôi cũng thích”
GV hướng dẫn HS làm- >gọi HS lần lượt
lên chữa
=> Câu nghi vấn
2 Kết luận
II Luyện tập
Bài 1
a Chị khất tiền sưu đến chiều mai
phải không?
b Tại sao con người ta lại khiêm tốn
Trang 3Những từ in đậm và dấu chấm hỏi ở cuối
câu thể hiện hình thức đặc điểm của câu
nghi vấn
Từ hay có thể xuất hiện trong các kiểu
câu khác những riêng trong câu nghi vấn
này thì không thể thay thế từ hay bằng từ
hoặc được
Lưu ý:
Trong TV, tổ hợp từ X cũng như ai
cũng, gì cùng, nào cũng, sao cũng, bao
cũng, bao nhiêu cũng bao giờ cũng có
ý nghĩa khẳng định tuyệt đối(VD: Ai
cũng thấy thế, Có nghĩa là mọi người đều
thấy thế) x là một từ phiếm định, chứ
không phải là từ nghi vấn
GV hướng dẫn HS làm- >gọi HS lần lượt
lên chữa
như thế?
c Văn là gì?; Chương là gì?
d Chú mình muốn cùng tớ đùa vui
không?; Đùa trò gì?; Cái gì thế?;
Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà
ta đấy hả?
Bài 2
- Căn cứ để xác định câu nghi vấn:
Có từ hay
- Không thể thay từ hay bằng từ hoặc vì câu sẽ sai ngữ pháp hoặc
biến thành một kiểu câu khác và
có ý nghĩa khác hẳn
Bài 3
Không thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối các câu trên vì:
- Câu a và b có từ nghi vấn như: có, không, tại sao, nhưng những từ này chỉ làm chức năng bổ ngữ trong một câu
- Câu c, d, các từ thì, nào, ai là
những từ phiếm định
Bài 4
a Khác nhau:
- Về hình thức: có không,; đã chưa
- Khác nhau về ý nghĩa: câu thứ hai có giả định là người được hỏi trước đó có vấn đề về sức khoẻ, nếu điều giả định này không đúng thì câu hỏi trở nên vô lí, còn câu thứ nhất không hề có giả định đó,
Trang 4GV hướng dẫn HS làm- >gọi HS lần lượt
lên chữa
VD:
- Cái áo này cũ lắm không(đúng)
- Cái áo này đã cũ chưa? (đúng)
- Cái áo này mới lắm không(đúng)
- Cái áo này đã mới chưa?(sai)
Bài 5
- Khác biệt về hình thức giữa hai câu thể hiện ở trật tự từ:
+ Câu a: bao giờ đứng ở đầu câu + Câu b: bao giờ đứng ở cuối câu
- Khác biệt về ý nghĩa:
+ Câu a: hỏi về thời điểm của một hành động sẽ diễn ra trong tương lai
+ Câu b: hỏi về thời điểm của một hành động đã diễn ra trong quá khứ
Bài 6
- Câ a đúng vì không biết bao nhiêu
kg ta vẫn có thể cảm nhận được một vật nào đó nặng hay nhẹ
- Câu b: sai vì chưa biết giá bao nhiêu thì không nói món hàng đắt hay rẻ
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố:
- Nắm được đặc điểm nội dung, hình thức của câu nghi vấn
- Biết cách sử dụng câu nghi vấn
2 Huớng dẫn về nhà:
Trang 5- Học thuộc phần ghi nhớ
- BTVN: Tự đặt 5 câu nghi vấn và làm thêm các BT trong sách BT tập 2