- Cảm nhận được lòng yêu sự sống, niềm khát khao tự do của người chiến sĩ cách mạng được thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm, lời thơ tha thiết và thể thơ lục bát quen thuộc.. Kĩ năng:
Trang 1Tiết 78 VB KHI CON TU HÚ
Tố Hữu
-I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Biết đọc - hiểu một tác phẩm thơ để bổ sung thêm kiến thức về tác giả, tác phẩm của thơ Việt Nam hiện đại
- Cảm nhận được lòng yêu sự sống, niềm khát khao tự do của người chiến sĩ cách mạng được thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm, lời thơ tha thiết và thể thơ lục bát quen thuộc
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu
- Nghệ thuật khắc hoạ hình ảnh( Thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)
- Niềm khát khao tự do, lí tưởng cách mạng của tác giả
2 Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm một tác phẩm thơ thể hiện tâm thư người chiến sĩ cách mạng bị giam giữ trong tù ngục
- Nhận ra và phân tích được sự nhất quán về cảm xúc giữa hai phần của bài thơ; thấy được sự vận dụng tài tình thể thơ truyền thống của tác giả bài thơ này
3 Các KNS cơ bản được giáo dục:
Trang 2- Giao tiếp: Trao đổi, trình bày suy nghĩ về tình yêu quê hương đất nước
được thể hiện trong bài thơ
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, vẻ đẹp của hình ảnh thơ
- Xác định giá trị bản thân: biết tôn trọng, bảo vệ thiên nhiên và có trách nhiệm đối với quê hương, đất nước
III CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:- Xem sgk, sgv, sbt, thiết kế bài giảng.
- Xem tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp Tố Hữu
- Chân dung Tố Hữu
2 Học sinh:- Xem sgk, sbt.
- Trả lời câu hỏi Tìm hiểu bài
- Tìm hiểu thêm về nhà thơ Tố Hữu qua những bài thơ đã được học
IV CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra.
3 Bài mới:
I Tìm hiểu chung:
Trang 3GV: Hướng dẫn cách đọc và gọi HS đọc bài thơ.
Hs đọc
GV: Gọi HS đọc chú thích* về tác giả - sgk/17
(H) Hãy nói tóm tắt về cuộc đời và sáng tác của ông?
-Tố Hữu (1920-2002) Ông được coi là lá cờ đầu của
thơ ca cách mạng Việt Nam Ông được giải thưởng
Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
(H) Giới thiệu các tập thơ của Tố Hữu và thể loại
sáng tác chính của ông?
Hs trả lời
(H) Hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
Bài thơ “ Khi con tu hú” được sáng tác trong nhà lao
Thừa phủ, khi tác giả mới bị bắt ở đây
GV: Giúp hs đi tim hiểu nghĩa của các tư khó dựa
vào phần chú thích trong sgk
- HS tìm hiểu
1 §äc:
2 Chú thích.
a Tác giả:
Tố Hữu (1920-2002) Ông được coi là lá cờ đầu của thơ
ca cách mạng Việt Nam Ông được giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
b Tác phẩm:
Bài thơ “ Khi con tu hú” được sáng tác trong nhà lao Thừa Phủ, khi tác giả mới bị bắt ở đây
c Giải nghĩa từ.
Trang 4(H) Hãy xác định bố cục của bài thơ?
Có hai phần: 6 câu đầu và 4 câu cuối
- P1: Tiếng chim tu hú thức dậy mùa hè rực rỡ trong
lòng nhà thơ
- P2: Tiếng chim tu hú bừng thức khát vọng tự do
cháy bỏng trong lòng người tù
3 Bố cục:
Có hai phần: 6 câu đầu và 4 câu cuối
(H)Em hiểu gì về nhan đề bài thơ?
- Là một mệnh đề phụ, chưa là câu gây sự chú ý
- Tiếng chim: tín hiệu của sự sống , mùa hè
(H) Tiếng chim tu hú đã thức dậy điều gì trong tâm
hồn người chiến sĩ trẻ lần đầu tiên nếm mùi tù ngục
của thực dân đế quốc?
Khung cảnh mùa hè bên ngoài xà lim
(H) H·y kể những sự vật mà tác giả nhắc đến trong
bức tranh mùa hè?
II Tìm hiểu văn bản:
1 Nhan đề bài thơ:
- Là một mệnh đề phụ, chưa
là câu gây sự chú ý
- Tiếng chim: tín hiệu của sự sống , mùa hè
2 Bức tranh mùa hè:
Trang 5- Lúa chiêm đang chín, trái cây, vườn râm, tiếng ve,
bắp rây, mảnh sân, nắng đào, bầu trời, tiếng diều sáo
(H)Em có nhận xét g× về phạm vi miêu tả đó?
-Phạm vi miêu tả rộng lớn, màu sắc rực rỡ, âm thanh
rộn rã, hương thơm ngào ngạt
Cảnh mùa hè đầy màu sắc, âm thanh, hương vị Mọi
vật sống động, đang phát triển hết sức tự nhiên,
mạnh mẽ
(H)Nghệ thuật tác giả sử dụng trong khổ thơ này?
- Từ ngữ chọn lọc, chi tiết đặc sắc:
những đéng từ mạnh mẽ: dậy, lộn nhào Những tính
từ chín, ngọt, đầy, rộng, cao để diễn tả sự hoạt động,
sự căng đầy nhựa sống của mùa hè Bầu trời được
mở rộng và cao thêm những cánh diều được tự do
bay lượn Tất cả tạo ra sự đối lập với không gian chật
hẹp trong phòng giam
- Lúa chiêm đang chín, trái cây, vườn râm, tiếng ve, bắp rây, mảnh sân, nắng đào, bầu trời, tiếng diều sáo
-Phạm vi miêu tả rộng lớn, màu sắc rực rỡ, âm thanh rộn
rã, hương thơm ngào ngạt
Cảnh mùa hè đầy màu sắc,
âm thanh, hương vị Mọi vật sống động, đang phát triển hết sức tự nhiên, mạnh mẽ
(H) Tác giả miêu tả cảnh vào hè có phải là cảnh được
nhìn thấy trực tiếp hay không? Câu thơ nào cho biết
điều đó?
- Tác giả đang ở trong tù không nhìn thấy trực tiếp
cảnh vào hè mà miêu tả theo trí tượng tượng
3 Tâm trạng của người tù:
- Tác giả đang ở trong tù không nhìn thấy trực tiếp cảnh vào hè mà miêu tả theo trí tượng tượng
Trang 6Ta nghe hè dậy bên lòng.
(H) Tâm trạng của người tù được thể hiện như thế
nào?
Tâm trạng của người tù là tâm trạng ngột ngạt uất
hận mọi sự vật cả những vật vô tri như cánh diều
cũng tự do trong khi đó người cách mạng thì bị tù,
không được tự do, bị tách rời khỏi đồng đội, đồng
chí.=> Thể hiện khát khao tự do của người tù
(H)Hãy so sánh hai câu thơ miêu tả tiếng chim tu hú
ở hai khổ thơ?
- Tiếng chim mở đầu bài thơ là tiếng chim hiền lành
gọi mùa hè đến đầy ắp sức sống, đầy ắp tự do
Tiếng chim khổ cuối thành tiếng kêu như giục giã,
khơi thêm những cảm giác tù túng tiếng chim như
tiếng đời, tiếng gọi tự do thôi thúc đấu tranh
Ta nghe hè dậy bên lòng.
Tâm trạng của người tù là tâm trạng ngột ngạt uất hận mọi sự vật cả những vật vô tri như cánh diều cũng tự do trong khi đó người cách mạng thì bị tù, không được
tự do, bị tách rời khỏi đồng đội, đồng chí.=> Thể hiện khát khao tự do của người tù
- Tiếng chim mở đầu bài thơ
là tiếng chim hiền lành gọi mùa hè đến đầy ắp sức sống, đầy ắp tự do
Tiếng chim khổ cuối thành tiếng kêu như giục giã, khơi thêm những cảm giác tù túng tiếng chim như tiếng đời, tiếng gọi tự do thôi thúc đấu tranh
(H) Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài
thơ?
- Viết theo thể thơ lục bát, giàu nhạc điệu, mượt mà,
uyển chuyển
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Lời thơ giàu nhạc điệu,
Trang 7- Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộ cảm xúc
khi thiết tha, khi lại sôi nổi, mạnh mẽ
- Sử dụng các biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt kê vừa
tạo nên tính thống nhất về chủ đề văn bản, vừa thể
hiện cảm nhận về sự đối lập giữa niềm khao khát sự
sống đích thực, đầy ý nghĩa với hiện tại buồn chán
cua tác giả vì bị giam hãm trong nhà tù thực dân
(H) Nêu ý nghĩa của bài thơ?
- Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởng của
người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh
ngục tù
mượt mà, uyển chuyển
- Lời thơ đầy ấn tượng
- Sử dụng các biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt kê
2 Ý nghĩa:
- Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởng của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh ngục tù
4 Củng cố, dặn dò:
a Củng cố:
Cho HS nhận xét nghệ thuật bài thơ
HS đọc lại bài thơ và nội dung phần ghi nhớ
b Dặn dò:
Học thuộc bài thơ, phân tích
Chuẩn bị bài Câu nghi vấn (tiếp theo)