Kiến thức: HS nắm được chủ đề của văn bản và tính thống nhất về chủ đề của văn bản.. Kỹ năng: - Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chu đề, biết xây dựng và duy trì đối tư
Trang 1Tiết 4 - Tập làm văn :
TÍNH THỐNG NHẤT CỦA CHỦ ĐỀ VĂN BẢN
1 Mục tiêu:
a Kiến thức: HS nắm được chủ đề của văn bản và tính thống nhất về chủ đề
của văn bản
b Kỹ năng:
- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chu đề, biết xây dựng và
duy trì đối tượng trình bày, chọ lọc, sắp xếp cá phần sao cho văn bản tập chung,
nêu bật được ý kiến và cảm súc của mình
- Rốn KN tự nhận thức, KN giải quyết vấn đề, KN tư duy sáng tạo
c Thái độ: Có ý thức viết văn bản đảm bảo tính thống nhất và chủ đề của văn
bản
2 Chuẩn bị.
- GV: Giỏo ỏn, phiếu học tập, bảng phụ, bài văn mẫu.
- HS : Đọc, soạn bài.
3 Các hoạt động dạy và học: (3p)
a Kiểm tra bài cũ:
? Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
b Bài mới: Giới thiệu bài
ở giờ trước các em đã được tìm hiểu về văn bản “ tôi đi học” các em đã nắm được những nét chính
xuyên suốt tác phẩm là truyện ngày đầu đi học của nhân vật tôi Vậy vấn đề chính ấy có phải là chủ đề
của văn bản không? VB ấy có tính thống nhất về chủ đề không ta cùng đi tim hiểu
Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 Tìm hiểu chủ đề của văn bản(12p)
- Gọi Hs đọc bài tập trong sgk
-Cho hs đọc lại văn bản
? Theo em tác giả nhớ lại những kỷ
niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu của
mình?
? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn
tượng gì trong lòng tác giả?
? Trong văn bản tôi đi học tác giả tập
chung miêu tả đối tượng nào?
? Vấn đề chính đề cập đến là gì
-> Tất cả các vấn đề phân tích ở trên
chính là chủ đề của vb “ Tôi đi học”
? Vậy chủ đề của văn bản này là gì?
? Vậy em hiểu thế nào là chủ đề của
- Đọc
- Nhận nhiệm
vụ thảo luận
- Các nhóm thống nhất đáp
án vào giấy
- Cử đại diện nhóm trình bày
- Các nhóm so sánh đối chiếu
- Chuyện đi học của nhân
I Chủ đề của văn bản 1.Vớ dụ (tr12)
2 Nhận xột.
- Tác giả nhớ lại kỷ niệm sâu sắc nhất là buổi tựu trường đầu tiên
- Cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tác giả
*) Chủ đề của truyện
- Tâm trang hồi hộp, cảm giác
Trang 2văn bản?
-Rút ra bìa học và đọc ghi nhớ
* HD phân biệt chủ đề và đề tài
? Chủ đề của văn bản “ tắt đèn” là gì
(“ Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân
của tầng lớp phong kiến , chế độ thực
dân pháp, nỗi thống khổ của NDLD bị
áp bức $ thể hiện vẻ đẹp tâm hồn, sức
sống tiềm tàng của người phụ nữ VN)
? Đề tài tác giả đề cập đến là gì
( Là các hiện tượng của đời sống, là
phạm vi đối tượng được miêu tả , phản
ánh nhận thức trong tác phẩm)
? Trong làm văn chủ đề và đề tài có
mqh như thế nào
(Có mqh chặt chẽ với nhau đề tài gắn
với việc sác lập chủ đề Chủ đề lại
được hình thành và thể hiện trên cơ sở
của đề tài đề tài giúp ta xác định tác
phẩm viết về cái gì, chủ đề nhằm giải
đáp các câu hỏi tác phẩm đặt ra)
?GV lấy ví dụ:
?GV lấy ví dụ: Văn bản “Tôi đi học”
+ Đề tài: Chuyện đi học ngày đầu tiên
của NV Tôi
+ Chủ đề:Tâm trạng cảm giác của Nv
Tôi trong ngày đầu tiên đi học
? Trong một tác phẩm có phải chỉ có
một chủ đề không? Vì sao?
-> Những tác phẩm có chủ đề thì ta
phải phân biệt giữa chủ đề chính và
chủ đề phụ
- Ví Dụ: Bài thơ “ngắm trăng” của Hồ
Chí Minh
+ Chủ đề chính; Tình yêu thiên nhien
của tác giả
+ Chủ đề phụ: Là vẻ đẹp của tâm hồn
thi sĩ trước vẻ đẹp của thiên nhiên,
vật tôi
- Hs rút ra khái niệm
- Trả lời:
- Lắng nghe
- Nghe làm bài
- không chỉ có một chủ đề mà
có thẻ có nhiều chủ đề( đa chủ đề) Vì trong tác phẩm tác giả có thể viết về một hoặc nhièu đối
bỡ ngỡ của NV tôi trong ngày đầu tiên đi học
* Ghi nhớ1 ( tr12)
Trang 3phong thái ung dung tự tại và sức
mạnh tinh thần của chiến sỹ cách
mạng
tượng, có thể đặt ra hàng loạt các vấn đề
- Lắng nghe tự phân tích
Hoạt động 2 Tìm hiểu về tính thống nhất về chủ đề của văn bản(10p).
- Gọi Hs đọc nội dung bài tập 1
? Căn cứ vào đâu em biết văn bản “
Tôi đi học” nói lên những kỷ niệm về
buổi đầu tiên đến trường?
-GV chốt ý
- Gọi Hs đọc bài tập 1
? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ tâm
trạng bồi hồi, cảm giác bỡ ngỡ của
nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu
tiên
-> các từ ngữ, chi tiết đều tập trung thể
hiện tâm trạng, cảm giác mới lạ, bỡ
ngỡ của nhân vật tôi
_ Gv đảo trật tự một số câu
? Nếu đảo như vậy có hợp lí không
? Qua bài tập trên em hiểu thế nào là
tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Gọi Hs đọc ghi nhớ 2
?Để có một văn bản thống nhất về chủ
đề cần lưu ý những gì?
(+ XĐ được nhan đề, đề mục
+ Qua hệ các phần các và các từ ngữ
thường lặp lại nhiều lần)
- Gọi Hs đọc ghi nhớ 3
- Hs đọc bài tập
- Trả lời
- Hs đọc -“ Lòng tôi …lo
sợ vẩn vơ, bỡ ngỡ đứng nép bên người thân…Ngập ngừng e sợ,chơ
vơ vụng về, lúng túng, nức
nở khóc
- Không vì các tri tiết được sắp xếp theo trật tự không xa rời chủ đề
- Trả lời theo phần bài học
- Đọc ghi nhớ
- trả lời
- Đọc ghi nhớ
II.Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
1 Vớ dụ: vb’'tôi đi học”
2 Nhận xột.
- Nhan đề: Tôi đi học
- Các từ ngữ ,các câu trong văn bản biểu thị một ý nghĩa đi học
và nhắc đến những kỷ niệm buổi tựu trường đầu tiên
+ Hằng năm cứ vào cuối thu… rụt rè núp dưới nón mẹ + Tôi quên thế nào được…cảm giác trong sáng ấy…
+ Hai quyển vở…nặng
*) Ghi nhớ 2
*)Ghi nhớ 3
Hoạt động 3: Hướng đẫn Hs luyện tập(15)
- Gọi Hs đọc bài tập 1(13) - Trả lời III Luyện tập.
Trang 4- Phân tích tình huống thống nhất về
chủ đề của văn bản sau
?Văn bản sau viết về đối tượng nào.?
Và về vấn đề gì
? Các đoạn văn đã trình bày đối tượng
và vấn đề theo một trật tự nào
? Theo em có thể thay thế được
không? Vì sao?
? Nêu chủ đề của văn bản trên
? Tìm các từ ngữ, các câu thể hiện chủ
đề của văn bản
- Gọi Hs đọc bài tập 2
? ý nào làm cho bài văn lạc đề
- Gọi Hs dọc lại bài tập 3
?Hãy bổ sung, lựa chọn và điều chỉnh
lại các từ ngữ , các ý cho sát với chủ
đề của vănbản
- Trả lời
- Không thể thay đổi vì muòn thay đổi chủ đề sẽ bị lạc, khó hiểu
- Trả lời
- Hs độc lập làm bài
- Bổ sung lựa chọn
1 Bài tập 1.
a Đối tượng: rừng cọ
- Vấn đề: Sự gắn bó của cây cọ với con người
- Các đoạn đã trình bày đối tượng và vấn đề theo thứ tự Giới thiệu cọ -> Tả cây cọ -> Tác dụng của cây cọ -> Tình cảm gắn bó với cây cọ
b Chủ đề:
Con người với rừng cọ -" Cuộc sống của quê tôi gắn bó… Cây cọ"
- " Người sông thao…Quê mình…."
2 Bài tập 2.
-ý: b,d : làm cho bài viết bị lạc đề
- Sửa lại: Bỏ 2 ý đó đi
3 Bài tập 3.
- Nên bỏ câu C,H vì chưa sát với yêu cầu của đề
-Viết lại câu B: Con đường quen thuộc này dường như bỗng trở nên mới lạ
c Củng cố: (3p)? Em hiểu thế nào về chủ đề của văn bản? Một văn bản có phải
chỉ có một chủ đề không
d Dặn dò: (2p)
- Về nhà học bài cũ, làm các bài tập
- Viết một đoạn văn bảo đảm tính thống nhất về chủ đề văn bẳn theo yêu cầu
cua r giáo viên
- Soạn bài" Bố cục của văn bản"