Hen ri A- Mục tiờu cần đạt : Giỳp học sinh : - Khỏm phỏ vài nột cơ bản về nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mỹ O Hen ri , rung động trước cỏi hay, cỏi đẹp và lũng cảm thụng của tỏc gi
Trang 1Ngày soạn 5/10/2008
Tiết 30
Chiếc lỏ cuối cựng
( O Hen ri )
A- Mục tiờu cần đạt : Giỳp học sinh :
- Khỏm phỏ vài nột cơ bản về nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mỹ O Hen
ri , rung động trước cỏi hay, cỏi đẹp và lũng cảm thụng của tỏc giả đối với nỗi bất hạnh của người nghốo
B- Chuẩn bị
- Thầy : Soạn bài lờn lớp
- Trũ ụn bài cũ, chuẩn bị bài mới
C- Kiểm tra bài cũ ( 4’)
Dạy học bài mới :
GV trình chiếu: - hình ảnh nớc Mỹ, nhà văn và tác phẩm, nơi làm
việc của nhà văn và những nội dung chính đã học ở tiết 1
GV: Giới thiệu bài mới.
- GV gọi HS đọc “ Ngày hôm đó
trôi qua thế thôi ”
- Hôm qua, chiếc lá mùa đông –
ngời bạn đồng hành dũng cảm tuy
chẳng còn sung sức đã dùng tất cả
sức lực của mình trụ bám trên
cành và cũng là để ngăn cản
chuyến đi xa xôi bí ẩn của
Giôn-xi
? Và lại 1 đêm ma gió nữa trôi
qua, khi trời vừa hửng sáng,
Giôn-xi lại ra lệnh kéo mành lên, hành
động đó thể hiện điều gì?
? Khi thấy chiếc lá cuối cùng vẫn
không rụng sau cả đêm ma gió
em thấy thái độ Giôn-xi ntn?
- Chắc hẳn trong đầu cụ lỳc này
đang đặt ra nhiều cõu hỏi , nhiều
cảm xỳc đan xen
I - Đọc - hiểu chỳ thớch
II - Đọc - hiểu nội dung
1 - Nhõn vật Giụn xi
- HS đọc
-Tàn nhẫn, lạnh lùng, thờ ơ với chính bản thân mình Một tâm hồn yếu đuối, tuyệt vọng, gần nh cạn kiệt sự sống, Gắn thân phận của mình vào một chiếc lá mỏng manh giữa mùa đông
- Chiếc lỏ vẫn cũn đú -> ngỡ ngàng
" Giụn xi nằm nhỡn chiếc lỏ hồi lõu "
Và cái nhìn ấy dần dần hâm nóng trái tim yếu đuối, giá lạnh của cô
_
Trang 2? Theo em, Giôn xi đã cảm nhận
đợc điều gì từ chiếc lá cuối cùng
vẫn còn đó?
? Nhìn hình ảnh ấy, cô thấy mình
có lỗi Cô hối hận khi hiểu rằng
“muốn chết là một tội” Vậy thì cụ
đó chuộc lỗi như thế nào ?
? Chứng tỏ điều gỡ ?
? Em hiểu gỡ về những cõu núi của
bỏc sỹ ?
- Vậy là điều kỳ diệu đó xảy ra
GV: Vậy là từ chỗ tuyệt vọng,
không muốn sống, gửi phận mình
theo chiếc lá rơi -> ngỡ ngàng khi
chiếc lá không rụng > bừng tỉnh
-> muốn sống và sáng tạo nghệ
thuật Đó chính là diễn biến tâm
trạng của Giôn-xi, cô đã hồi sinh
? Vậy nguyờn nhõn nào dẫn đến
tâm trạng hồi sinh của Giôn-xi và
khiến cô khỏi bệnh ?
? Như vậy qua nhõn vật này tỏc
giả muốn núi với chúng ta điều
gỡ ?
? Theo em, trong sự hồi sinh của
- Chiếc lá mỏng manh đơn độc mà gan góc, kiên cờng ấy, trải bao ma gió phũ phàng vẫn tồn tại Giôn-xi ngỡ ngàng nhận ra ở chiếc lá ấy là cả 1 sức sống thật mãnh liệt bền bỉ
- Xin tý chỏo và chỳt sữa pha chỳt vang đỏ
- Đưa chiếc gương tay
- Xếp gối lại quanh em để em ngồi dậy xem chị nấu nướng
- Mong ớc một ngày đợc vẽ vịnh Naplơ.
- Nhu cầu sống, tỡnh yờu nghệ thuật hội hoạ đó trở lại với Giụn-xi Cô đó thắng
đợc những ý nghĩ yếu đuối, bi quan, tuyệt vọng của mình
- Giụn xi đó hồi sinh và vượt qua cỏi
chết
- Hỡnh ảnh chiếc lỏ đó khiến Giôn-xi bàng hoàng tỉnh ngộ và chính nó thổi bựng lờn trong cô khỏt vọng sống giỳp
cụ cú nghị lực, sức mạnh chiến thắng bệnh tật và cô đã từ cõi chết trở về
- Không có gì quý hơn sự sống dù cuộc sống ấy dẫu khó khăn vất vả và phải
đấu tranh để vợt lên mọi gian khó Một điều nữa là con ngời ta sống cần
có nghị lực v ni à ni ềm tin
_
Trang 3Giôn-xi, ngoài chiếc lá cuối cùng
còn có vai trò của ai nữa?
GV: Giôn xi khỏi bệnh còn vì sự
chăm sóc, động viên của ngời chị
nuôi là Xiu, vậy đây là một cô gái
nh thế nào? Chúng ta cùng tìm
hiểu tiếp
? Hãy tìm những chi tiết nói lên
tình cảm, tấm lòng của Xiu dành
cho Giôn-xi?
? Từ tất cả những điều đó, em có
thể nêu những cảm nhận của mình
về Xiu ?
? Khi khắc hoạ nhân vật Xiu, nhà
văn đã sử dụng 1 giọng kể nh thế
nào? Hiệu quả nghệ thuật của
giọng kể ấy?
? Nh trên các em đã biết, Giụnxi
khỏi bệnh vỡ chiếc lỏ Tại sao một
chiếc lỏ mong manh lại cú thể bền
bỉ chống lại được một đờm mưa
giú như vậy? Vậy bí mật về chiếc
lá cuối cùng gắn với nhân vật nào
của tác phẩm?
- GV gọi HS đọc đoạn cuối truyện
“ Và buổi chiều hôm đó ”- hết
? Dựa vào phần chữ in nhỏ, giới
thiệu một vài nét về cụ Bơ- men ?
2 - Nhõn vật Xiu
- Sợ sệt ngó ra ngoài cửa sổ nhìn dây
th-ờng xuân đang rụng dần hết lá mà chẳng biết nói năng gì
- Cố hết sức chăm sóc Giôn-xi: nấu cháo, pha sữa, mời bác sĩ…
- Hồi hộp chờ đợi bác sĩ thông báo kết quả về sức khoẻ của Giôn-xi
- Ngời bạn có trái tim nhân hậu tràn
đầy tình yêu thơng, ngời đã góp phần không nhỏ giành giật sự sống cho Giôn-xi.
- Từng lời nói, hành động, việc làm của Xiu đợc nhà văn kể với chất giọng thủ thỉ, tâm tình giống nh một làn hơi ấm, dịu dàng giữa đêm đông giá buốt
Và Xiu đã góp những màu sắc nhỏ nhẹ, trong sáng làm đẹp thêm bức tranh tình ngời bao la kì diệu
3 - Nhõn vật hoạ sỹ Bơmen
- HS đọc
- Bơmen, 1 họa sĩ già đã ngoài 60 tuổi,
ớc mơ vẽ đợc 1 kiệt tác, 1 tác phẩm nghệ thuật để đời Nhng suốt cả 40 năm cầm bút vẽ mà vẫn không chạm tới đợc gấu áo vị nữ thần nghệ thuật Và cụ đã
tự cho mình là “1 ngời thất bại trong nghệ thuật”
_
Trang 4? Theo em khi vẽ chiếc lá cuối
cùng, cụ Bơ-men có nghĩ đến việc
mình đang làm nghệ thuật, đang
thực hiện công trình để đợc lu
danh hậu thế không?
? Vậy cụ đó vẽ chiếc lỏ với mục
đớch gỡ
? Cụ vẽ chiếc lỏ trong hoàn cảnh
như thế nào ?
- Điều đỏng quý, cao thượng ở
con người này là khi làm việc tốt
cứu người, cụ cứ lẳng lặng làm
mà khụng cho ai biết
* Bài tập trắc nghiệm
? Tại sao tác giả không trực tiếp
miêu tả việc cụ Bơ-men vẽ chiếc
lá nh thế nào mà đợi đến dòng
cuối của truyện mới cho bạn đọc
biết qua lời của Xiu? ( trình
chiếu)
a Vì Xiu muốn tự mình kể
việc đó cho Giôn-xi nghe
b Vì nhà văn muốn tạo cho
nhân vật và ngời đọc sự bất
ngờ làm nổi bật đức hi
sinh , tấm lòng vị tha của cụ
Bơ -men
c Vì đó là việc không quan
trọng
d Vì đó là việc ngẫu nhiên
xảy ra , nhà văn khôngdự
tính trớc
? Em hãy hình dung tởng tợng và
miêu tả lại cảnh Bơmen đang vẽ
bức tranh trong cái đêm ma gió
bão tuyết ấy?
( GV: .cảnh cụ Bơ-men âm
thầm, lặng lẽ vẽ bức tranh giữa
đêm ma gió lạnh căm căm Những
bông tuyết thi nhau rơi xuống đầy
- (Không )
- Cụ không hề nghĩ nh vậy mà chỉ đơn giản là may ra có thể cứu đợc cô bé Giôn-xi đáng thơng
- Mục đớch vẽ : Đem lại niềm tin cho
Giụnxi , mong cứu sống cụ
- Âm thầm, bớ mật trong đờm mưa
tuyết lạnh buốt giữa ngoài trời bằng chứng là: “Ngời ta tìm thấy chiếc thang trộn lẫn ”
Đáp án đúng:
b Vì nhà văn muốn tạo cho nhân vật
và ngời đọc sự bất ngờ làm nổi bật
đức hi sinh , tấm lòng vị tha của cụ Bơ -men
Nhà văn rất khéo léo khi giấu bí mật của câu chuyện đến phút cuối cùng vì vậy
đã tạo ra 1 kết thúc rất bất ngờ
_
Trang 5mặt và ngời cụ Giầy và quần áo
của cụ ớt sũng lạnh buốt Mặc kệ,
Bơmen vẫn đa cành cọ miệt mài
lên tờng cao, vẽ chiếc lá cuối
cùng Trên đôi mắt cụ ánh lên một
niềm vui và tràn đầy hi vọng Tác
phẩm hoàn thành ngay trong đêm
ấy )
? Vậy việc làm của cụ có thành
công không?
? Nhng để đạt mục đích ấy, người
hoạ sỹ gi đã phải trả giá nhà đã phải trả giá nh ư thế
n o ?à đã phải trả giá nh
? Vậy qua những việc làm đó,
em có thể nêu những cảm nhận
của mình về hoạ sĩ Bơmen ?Tình
cảm của em dành cho Bơ-men ?
GV: Trong 1 phút xuất thần ấy,
ngời nghệ sĩ đã dồn nén cả tình
yêu thơng và dồn nén những khát
khao sáng tạo, những mơ ớc cả
cuộc đời vẽ thành công tác phẩm,
và sau đó cụ lặng lẽ ra đi
Cái chết của cụ già Bơmen
đẹp hơn mọi bài ca Hơn 1 thế kỷ
nay, hàng triệu độc giả trên hành
tinh đã cúi đầu nghiêng mình trớc
nghĩa cử và cái chết của ngời hoạ
sĩ già đáng kính ấy
? Các em thấy rằng, 3 nhân vật tuy
không phải máu mủ ruột rà mà
qua những gì họ đã làm, em thấy
tình cảm của họ giành cho nhau
nh thế nào?
GV: Trở lại với bức vẽ của cụ
Bơmen
* Thảo luận nhóm
? Xiu đó núi : Bức vẽ của cụ là
một kiệt tỏc, Em cú đồng ý
khụng ? Vỡ sao ?
( ? Trớc hết, em hiểu thế nào về
kiệt tác?)
- Chiếc lá cụ vẽ đã đem lại niềm tin và cứu sống Giôn-xi
- Cụ đó chết vỡ bệnh viờm phổi nặng
-> Có đức hy sinh và lòng vị tha cao cả
- Có thể nói truyện ngắn này là một
thiên cổ tích giữa đời thờng Là bài
ca về lòng nhân ái Nhà văn ca ngợi
tình yêu thơng cao cả giữa những con ngời nghèo khổ, những con ngời sẵn sàng xả thân vì nhau Đó chính
là nội dung xuyên suốt tác phẩm này
mà O Hen-ri muốn đề cao
( HS thảo luận )
- Bức vẽ là một kiệt tỏc + Chiếc lỏ giống y như thật (chiếc lá sống động nh thật, đánh lừa đợc cả những cặp mắt nhà nghề là 2 hoạ sĩ trẻ Xiu và Giôn xi)
+ Được vẽ bằng cả tấm lũng và sinh
_
Trang 6? Vậy theo cảm nhận của riêng
em, điều nào quyết định giá trị
của kiệt tác chiếc lá cuối cùng?
? Bức tranh của cụ không phải là
một thần dợc nhng góp phần cứu
sống Giôn-xi Vậy, tác giả muốn
gửi gắm quan điểm gì về nghệ
thuật chân chính ?
GV: Để có thể cảm nhận sâu hơn,
cô mời chúng ta cùng tìm ra câu
trả lời này qua một trò chơi tìm bí
ẩn từ các ô chữ
( Trò chơi )
GV: Chiếc lá ấy còn là một biểu
tợng của nghệ thuật chân chính
Nghệ sĩ Bơmen đã ngã xuống vì
nghệ thuật, đã hi sinh vì sự sống
và hạnh phúc của ngời khác Và
rõ ràng nghệ thuật đẹp nhất và
lâu bền nhất, đích thực nhất là
nghệ thuật nghệ thuật vị nhân
sinh, nghệ thuật hớng tới con ngời
? Ngoài cách kết thúc bất ngờ, em
còn học tập đợc điều gì từ nghệ
thuật kể chuyện và xây dựng tình
huống của nhà văn ?
văn Mỹ O.Hen-ri muốn gửi đến
mạng của mỡnh
+ Bức vẽ đó cứu được cuộc sống của
một con người
- Chiếc lá, bức kiệt tác đơn sơ đã gieo mầm xanh trong tâm hồn yếu đuối của Giôn-xi Và nó không bao giờ là chiếc lá cuối cùng, mãi mãi đây là chiếc lá đầu tiên, chiếc lá xanh, chiếc lá gieo
mầm sự sống - Và đó chính là 1 kiệt
tác vô giá.
=> Tác phẩm nghệ thuật chân chính
- Giá trị của NT đợc đo bằng tác dụng của nó với cuộc sống con ngời chứ không phải vẻ hào nhoáng bên ngoài
Và đó cũng chính là điều mà nhà văn muốn gửi gắm đến chúng ta
III - Tổng kết
1/ Nghệ thuật
- Nghệ thuật đảo ngựơc tỡnh huống truyện 2 lần
+ Ta đinh ninh Giụnxi chết vỡ bệnh sưng phổi khi chiếc lỏ cuối cựng lỡa cành Nhng cô lại đợc cứu sống
+ Cụ Bơmen khoẻ mạnh lại chết vỡ bệnh sưng phổi vỡ vẽ chiếc lỏ cuối cựng trong
_
Trang 7bạn đọc mọi thế hệ một bức thông
điệp màu xanh Vậy theo em nội
dung của bức thông điệp ấy là gì ?
- Trong cái tuyết lạnh của mùa
đông Bắc Mỹ, giữa cái nghèo khổ
và bệnh tật, truyện ngắn vẫn cứ
cứ toả sáng cái hơi ấm của tình
ngời kỳ diệu Hãy yêu thơng con
ngời, đó chính là bức thông điệp
màu xanh mà nhà văn muốn gửi
tới tất cả chúng ta
đờm mưa tuyết -> Cả hai nhõn vật đều liờn quan đến bệnh sng phổi và chiếc lá cuối cùng
- Làm cho truyện hấp dẫn
- Cốt truyện dàn dựng chu đỏo, tỡnh tiết được sắp xếp khộo lộo, bất ngờ
2/ Nội dung:
- Tỡnh yờu thương cao cả giữa những con người nghốo khổ
- Sức mạnh, giỏ trị nhõn văn của nghệ thuật
E/ Củng cố ( 3’)
? Em hãy đặt nhan đề khác cho truyện ngắn này và giải thích vì sao
nhà văn lại chọn hình tợng “chiếc lá cuối cùng” để đặt tên cho thiên truyện của mình?
Ngọc.
G/ Hớng dẫn học bài (2 )’)
- Thử viết một kết thúc khác cho câu chuyện và giải thích vì sao nhà văn không chọn 1 kết thúc nhẹ nhàng hơn?
- Soan bài Hai cõy phong
_