BÀI DỰ THI VIẾT “LỊCH SỬ QUAN HỆ ĐẶC BIỆT VIỆT NAM – LÀO, LÀO – VIỆT NAM”

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nhân dân hai nước đã cùng sát cánh bên nhau, viết nên những trang sử hào hùng và cùng nhau xây dựng mối quan hệ đoàn kết đặc biệ

BỘ CÔNG AN

CÔNG AN TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU

-   -

BÀI DỰ THI VIẾT “LỊCH SỬ QUAN HỆ ĐẶC BIỆT

VIỆT NAM – LÀO, LÀO – VIỆT NAM”

Chủ đề:

VAI TRÒ CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH, CHỦ TỊCH KAYXỎN

PHOMVIHẢN, CHỦ TỊCH SUPHANUVONG VÀ CÁC NHÀ LÃNH

ĐẠO CẤP CAO CỦA HAI ĐẢNG, HAI NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ

TRÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN MỐI QUAN HỆ ĐẶC BIỆT

VIỆT NAM – LÀO, LÀO – VIỆT NAM

Họ và tên: Nguyễn Thị Hiền

Năm sinh: 14/9/1982; Giới tính: Nữ

Nghề nghiệp: Sĩ Quan CAND

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Đơn vị công tác: Phòng PH41 - Công An tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Nơi thường trú: 59/24 Phan Chu Trinh, Phường 2, TP Vũng Tàu

SĐT: 0968 08 08 28

Vũng Tàu, tháng 7 năm 2017

A LỜI MỞ ĐẦU

Trên thế giới từ trước đến nay, ở phương Đông cũng như phương Tây, trong cuộc đấu tranh để sinh tồn và phát triển của các quốc gia, các dân tộc, các tập đoàn giai cấp đã từng xuất hiện nhiều mối quan hệ liên minh hợp tác với những hình thức, nội dung khác nhau như liên minh chiến lược, liên minh sách lược, liên minh hữu cơ

Đối với Lào và Việt Nam là hai quốc gia láng giềng có chung đường biên giới dài 2069 km, cùng tựa lưng vào dãy Trường Sơn hùng vĩ và cùng có nhiều nét tương đồng về lịch sử và văn hóa Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nhân dân hai nước đã cùng sát cánh bên nhau, viết nên những trang sử hào hùng và cùng nhau xây dựng mối quan hệ đoàn kết đặc biệt giữa hai quốc gia do Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đồng chí Cayxỏn Phômvihản, đồng chí Xuphanuvông đã dày công vun đắp

Nhưng có thể nói ít có nơi nào và lúc nào có được mối quan hệ đoàn kết, hợp tác bền vững lâu dài, mẫu mực trong sáng như mối quan hệ chiến lược Việt – Lào

Cùng với thời gian mối quan hệ đó đã không ngừng được củng cố và phát triển, từ quan hệ láng giềng gần gũi, thân thiện giữa hai quốc gia trong thời phong kiến, tiến đến quan hệ gắn bó trong cuộc đấu tranh tự phát của các trào lưu dân tộc và của các thân sĩ tiến bộ, khi hai nước đều bị đế quốc thực dân xâm lược, thống trị

Đặc biệt, từ ngày Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời đảm nhận sứ mệnh lịch sử lãnh đạo cách mạng ba nước (Campuchia – Lào – Việt Nam), mối quan

hệ Lào – Việt có sự biến đổi về chất, trở thành mỗi quan hệ tự giác, kiểu mới, mang bản chất chủ nghĩa quốc tế vô sản

Trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, quan hệ đoàn kết, liên minh chiến đấu Lào – Việt được củng cố và nâng cao thành một quy luật tồn tại, phát triển, một nhân tố cơ bản bảo đảm thắng lợi của cách mạng mỗi nước và cả hai nước

Xác định tính chất, nội dung để đặt tên cho mối quan hệ này, cố Chủ tịch

Cayxỏn Phômvihản thường nói: "Tôi còn nhớ như in buổi làm việc thân tình

trong căn nhà của Bác Khi thảo luận về mối quan hệ hai Đảng và hai Nhà nước

và giữa nhân dân hai nước, Bác Hồ và chúng tôi đều thấy rằng, ngoài mối quan

hệ giữa hai Đảng cùng chung lý tưởng cộng sản, giữa hai nước XHCN láng giềng, mối quan hệ giữa hai Đảng và nhân dân hai nước chúng ta còn có sự gắn

bó thân thiết không giống bất cứ nước nào Bác Hồ gõ tay lên trán rồi nói:

"Chúng ta phải gọi là quan hệ đặc biệt" "Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới Ai làm cách mạng thế giới đều là đồng chí của Cách mạng Việt Nam Đã là đồng chí thì sung sướng và gian khổ phải có nhau " Đó là nhận thức đầu tiên, là tiền đề xây dựng khối đoàn kết giữa các

dân tộc bị áp bức, bị xâm lược nói chung trong đó có tình đoàn kết của nhân dân

ba nước Đông Dương, tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt – Lào Năm 1925

ngay tại Pháp, Hồ Chí Minh đã viết: "Ở Luang Prabang nhiều phụ nữ nghèo khổ

thân thương phải mang xiềng đi quét đường chỉ vì một tội không đủ nộp thuế." Đây là văn bản đầu tiên thể hiện sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh

đối với nhân dân Lào

Sau Cách mạng Tháng Tám thành công, ngay những ngày đầu tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mời Hoàng thân Suphanuvong đến Hà Nội

để gặp gỡ, trao đổi những vấn đề liên quan đến hai nước và khu vực Như vậy muốn cứu nước, không có con đường nào khác là phải làm cách mạng vô sản Khi đã xác định đường đi cho dân tộc mình thì đồng thời Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nhận ra rằng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc mình cần phải có những người bạn đồng minh Trước hết đó là hai dân tộc láng giềng Miên và Lào

Trong khuôn khổ của một bài tìm hiểu, với kiến thức và thời gian hạn hẹp, bài viết của tôi là sự sưu tầm tổng hợp, những tư liệu, mẩu chuyện từ những cuốn sách, bài báo, sự kiện minh chứng cho mối quan hệ sinh động, thủy chung, trong sáng của mối quan hệ Việt – Lào, Lào - Việt được được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hoàng thân Xuphanuvông và chủ tịch Cayxỏn Phômvihản trước đây, các nhà lãnh đạo hai nước ngày nay đã dày công xây xựng

Tác giả mong rằng, đây là nguồn tư liệu nhỏ cho các bạn trẻ tham khảo, từ

đó góp phần mình vun đắp thêm mối quan hệ thủy chung bền chặt này, đúng như lời chủ tịch Hồ Chí Minh:

“Thương nhau mấy núi cũng trèo, Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua

Việt – Lào, hai nước chúng ta, Tình sâu hơn nước Hồng hà, Cửu Long”

Vũng Tàu, ngày 28 tháng 7 năm 2017

Người dự thi

Nguyễn Thị Hiền

B NỘI DUNG VAI TRÒ CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH, CHỦ TỊCH CAYXỎN PHÔMVIHẢN, CHỦ TỊCH SUPHANUVONG VÀ CÁC NHÀ LÃNH ĐẠO CẤP CAO CỦA HAI ĐẢNG, HAI NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN MỐI QUAN HỆ ĐẶC BIỆT VIỆT NAM – LÀO, LÀO – VIỆT NAM

1 KHÁI QUÁT MỐI QUAN HỆ VIỆT – LÀO TRONG LỊCH SỬ

Đặc điểm nổi bật về quan hệ Việt Nam – Lào và mối bang giao giữa các triều đại là thân thiện, hữu hảo Giữa hai dân tộc không có sự

áp bức và nô dịch nhau, không có hiềm khích và thù hằn nhau Nhân dân hai nước có truyền thống giúp đỡ, tương trợ lẫn nhau, là láng giềng chí cốt

Cuối thế kỷ XIX, thực dân Pháp tiến hành xâm lược và đặt ách đô

hộ Việt Nam (1883), Campuchia (1863) và Lào (1893) Từ đó ba nước có cùng một kẻ thù và chung một cảnh ngộ bị xâm lược và áp bức Phát huy truyền thống đoàn kết hữu nghị sẵn có, nhân dân ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia dễ dàng đồng cảm, liên kết tự nhiên với nhau Tự nguyện phối hợp với nhau trong một vận mệnh chung đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược, giành độc lập, tự do

Những năm 20 thế kỷ XX, diễn ra nhiều cuộc khởi nghĩa và các hoạt động đấu tranh của nhân dân Việt Nam Điển hình như phong trào Cần Vương dưới ngọn

cờ yêu nước của Vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết (năm 1885) Nhiều phong trào đã nhận được sự ủng hộ giúp đỡ của nhân dân Lào từ Hạ Lào, Trung Lào lên Thượng Lào

Đặc biệt, trong những năm đầu thế kỷ XX, nhiều cuộc khởi nghĩa của nhân dân Lào đã gây cho quân Pháp nhiều thiệt hại Ví dụ cuộc khởi nghĩa Hạ Lào do ông Kẹo và ông Côm-ma-đăm lãnh đạo (1901- 1937) cùng nghĩa quân dân tộc Xơ-đăng ở Tây Nguyên (Việt Nam) Phong trào chống Pháp của người Mông ở Tây Bắc Việt Nam do Chạu Phạ-pắt-chây lãnh đạo (1918 – 1922) lan rộng trên địa bàn hai nước thuộc Thượng Lào và Tây Bắc Việt Nam

Cuối những năm 20 thế kỷ XX, quá trình truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng giải phóng dân tộc của đồng chí Nguyễn Ái Quốc lan rộng Phong trào công nhân và phong trào yêu nước phát triển mạnh Những điều kiện khách quan và chủ quan cho việc thành lập Đảng của giai cấp công nhân ở Đông Dương, trước hết là ở Việt Nam, đã chín muồi

Ngày 03/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập Con đường giải phóng và phát triển của dân tộc Việt Nam theo tư tưởng Nguyễn Ái Quốc được Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua cũng là con đường phù hợp, chứa đựng những giải pháp giải phóng dân tộc Lào khỏi ách nô lệ, đưa đất nước Lào đến thịnh vượng Việt Nam và Lào có cùng hoàn cảnh lịch sử bị thực dân Pháp thống trị, có cùng mục tiêu và khát vọng độc lập, tự do

Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trọng đại, chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về lý luận, đường lối và lực lượng lãnh đạo phong trào đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam Đồng thời, thúc đẩy phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân Lào chuyển biến theo xu hướng cách mạng vô sản

Tháng 10 năm 1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam quyết nghị đổi tên Đảng Cộng sản Việt Nam thành Đảng Cộng sản Đông Dương Hội nghị đã xác lập các nguyên tắc, phương hướng, đường lối chính trị và những nhiệm vụ cơ bản cho phong trào cách mạng của ba dân tộc ở Đông Dương

Hội nghị đã đặt phong trào cách mạng Việt Nam và phong trào cách mạng Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương Đồng thời xác định cụ thể, toàn diện hơn về mặt lý luận cho mối quan hệ giữa phong trào cách mạng Việt Nam và phong trào cách mạng Lào

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, các cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam và Lào có mối quan hệ mật thiết, hỗ trợ lẫn nhau Cùng góp phần thúc đẩy sự phát triển phong trào cách mạng mỗi nước Sự đoàn kết đấu tranh trong thời gian này là cơ sở để nhân dân Việt Nam – Lào tiếp tục phối hợp đấu tranh tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền ở mỗi nước

Giai đoạn 1930-1945: Đây là thời kỳ nhân dân Việt Nam và Lào, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, đã cùng đấu tranh vì độc lập, tự do Hai dân tộc cùng đấu tranh chống thực dân Pháp và phát xít Nhật, giành độc lập,

tự do Sự nghiệp cùng đấu tranh chống kẻ thù chung đó xuất phát từ những điều kiện về địa lý, chính trị, kinh tế, văn hoá Đặc biệt từ yêu cầu khách quan của công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, mang bản chất quốc tế vô sản, mang lại hiệu quả rõ rệt

Trong tiến trình lịch sử đó, bộ phận nhân sĩ, trí thức tiến bộ và các tầng lớp nhân dân Lào có vai trò quyết định quá trình phát triển của phong trào cách

mạng Lào Cũng như trong việc duy trì và phát triển mối quan hệ Việt Nam – Lào Người Việt ở Lào là một lực lượng tích cực trong phong trào cách mạng Lào và là nhân tố quan trọng xây đắp mối quan hệ đặc biệt giữa hai dân tộc

Dưới sự lãnh đạo đúng đắn, kịp thời, sáng tạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, nhân dân hai nước Việt Nam – Lào đã đoàn kết, phối hợp chặt chẽ trong kháng chiến Cùng tiến hành các cuộc khởi nghĩa đấu tranh quyết liệt chống các thế lực thực dân đế quốc và tay sai Đưa Cách mạng hai nước từng bước tới thắng lợi cuối cùng Cùng với thắng lợi của cuộc cách mạng tháng 8/1945 ở Việt Nam, thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 ở Lào đã mở

ra một kỷ nguyên mới cho nhân dân Lào đứng lên làm chủ vận mệnh của mình sau hơn 100 năm sống dưới ách nô lệ

Ngày 02/9/1945 Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà thành lập Ngày 12/10/1945 Chính phủ Lào txalạ cũng ra đời Hai bên cùng xây dựng mối quan hệ Việt nam – Lào hoàn hảo và vững chãi hơn trước Đây là một trong những cơ sở đưa tình đoàn kết, giúp đỡ nhau lên tầm liên minh chiến đấu

Giai đoạn 1945-1954: Liên minh chiến đấu Việt-Lào chống thực dân pháp xâm lược Chính phủ hai nước đã ký Hiệp ước tương trợ Việt Nam – Lào và Hiệp định về tổ chức Liên quân Việt – Lào Đây là cơ sở pháp lý đầu tiên cho sự hợp tác giúp đỡ và liên minh chiến đấu chống kẻ thù chung của hai dân tộc

Ngày 23/9/1945, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn, rồi mở rộng chiến tranh ra toàn cõi Đông Dương Trước tình hình đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ra Chỉ thị Kháng chiến kiến quốc để chỉ đạo

sự nghiệp giải phóng dân tộc của ba nước Đông Dương Chỉ thị chủ trương:

“Thống nhất mặt trận Việt – Miên – Lào chống Pháp xâm lược”

Trong những năm 1945-1948, liên minh chiến đấu Việt Nam – Lào từng bước được hình thành Góp phần thúc đẩy quan hệ đoàn kết chiến đấu Việt Nam – Lào gắn bó mật thiết hơn

Quan hệ Việt nam – Lào càng được củng cố vào đầu năm 1951 khi Mặt trận nhân dân ba nước Lào, Khơ Me, Việt thành lập “Mặt trận Liên minh đoàn kết Lào-Miên-Việt” đã góp phần đưa sự nghiệp kháng chiến chống thực dân Pháp của ba nước đến thắng lợi Dẫn tới ký kết Hiệp định Giơnevơ, lập lại hoà bình ở Đông dương năm 1954

Sầm Nưa 1953: Với sự đoàn kết và phối hợp chặt chẽ của Việt Nam, cuộc kháng chiến của nhân dân Lào đã giành được kết quả quan trọng Bao gồm tất cả các lĩnh vực chính trị, quân sự, văn hóa xã hội, ngoại giao Tháng 4/1953, Chính phủ Kháng chiến Lào và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quyết định mở chiến dịch Thượng Lào, giải phóng toàn bộ tỉnh Sầm Nưa

Tháng 12/1953, một bộ phận quân chủ lực Việt Nam phối hợp với bộ đội Lào txalạ mở chiến dịch Trung, Hạ Lào Chiến thắng của Liên quân Việt – Lào góp phần làm phá sản kế hoạch tập trung quân của Nava Buộc địch phải phân

tán lực lượng đối phó trên nhiều chiến trường Tạo điều kiện củng cố, phát triển thế phối hợp chiến lược giữa hai nước Lào và Việt Nam

Điện Biên Phủ 1954: Ngày 13/3/1954, quân và dân Việt Nam mở đầu cuộc tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ Cùng với Việt Nam, quân và dân Lào liên tục đẩy mạnh các hoạt động quân sự từ Bắc xuống Nam Lào Mục đích để kiềm chế lực lượng địch, đồng thời ủng hộ Mặt trận Điện Biên Phủ

Trải qua 55 ngày đêm chiến đấu gian khổ, quyết liệt và anh dũng, ngày 07/5/1954 tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt hoàn toàn Đó là thắng lợi to lớn của nhân dân Việt Nam Cũng là thắng lợi của khối đoàn kết, liên minh chiến đấu giữa quân đội và nhân dân ba nước trong sự nghiệp kháng chiến chống kẻ thù chung

Từ đây, cục diện chiến tranh Đông Dương chuyển sang thế có lợi cho cuộc đấu tranh của nhân dân Lào, Campuchia, Việt Nam tại Hội nghị Giơnevơ

Ngày 08/5/1954, Hội nghị quốc tế về chấm dứt chiến tranh Đông Dương khai mạc tại Giơnevơ Ngày 21/7/1954, các bên đàm phán ký tuyên bố chung và các hiệp định về chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương Nước Pháp và các nước tham gia hội nghị cam kết tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Lào, Campuchia, Việt Nam

Đó là cơ sở pháp lý quốc tế rất quan trọng để nhân dân ba nước Đông Dương tiến lên giành độc lập, hoàn thành thống nhất đất nước ở mỗi nước

2 CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỚI MỐI QUAN HỆ ĐẶC BIỆT VIỆT NAM – LÀO, LÀO – VIỆT NAM

Có thể khẳng định rằng: Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặt nền móng cho mối quan hệ đặc biệt Việt nam – Lào, Lào - Việt Nam Đặc biệt với sự lãnh đạo, chỉ đạo và tầm nhìn chiến lược đặc biệt của Hồ Chí Minh đối với việc xây dựng vun đắp tình đoàn kết của quân và dân hai nước chống thù chung qua các thời kỳ lịch sử của hai dân tộc Việt – Lào

Từ thực tế tình hình trong nước và các nước Đông Dương những năm đầu

thế kỷ XX, Hồ Chí Minh đã xác định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc

không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” Người luôn đặt

cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam gắn bó mật thiết với cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân các nước trong đó có dân tộc Lào Người cũng luôn quan tâm sâu sắc và coi việc giúp đỡ Lào vừa là trách nhiệm vừa là nghĩa

vụ, là một nội dung quan trọng nhất của tình đoàn kết và liên minh chiến đấu Việt - Lào Người không chỉ đóng góp về lý luận, đường lối, phương hướng cách mạng mà Người còn quan tâm đến cả việc tổ chức, chỉ đạo thực tiễn cách mạng Lào

Vì vậy, mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước Việt – Lào được khẳng định

từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam Tháng

10/1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định đổi tên thành Đảng Cộng sản Đông Dương, đặt phong trào cách mạng hai nước Việt Nam và Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu Sự kiện này đánh dấu mốc quan trọng trong mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa hai quốc gia Việt Nam - Lào

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các phong trào đấu tranh ở Việt Nam diễn ra mạnh mẽ và lan rộng trong cả nước và có ảnh hưởng lớn đến Lào Các phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam cũng đã nhận được sự ủng hộ của nhân dân Lào Trước vận mệnh của các dân tộc Đông Dương, Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương đã liên tiếp tổ chức các cuộc hội nghị quan trọng để bàn chủ trương và biện pháp lãnh đạo phong trào đấu tranh của nhân dân đi đến thắng lợi Đặc biệt, tháng 5/1941 lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chủ trì Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ VIII quyết định đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu của cách mạng Đông Dương, giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước và thành lập ở mỗi nước một Mặt trận Dân tộc Thống nhất rộng rãi

Cuối tháng 7/1945, thực hiện chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh triệu tập đoàn cán bộ Xứ uỷ Ai Lao dự Hội nghị cán bộ toàn quốc của Đảng và Quốc dân đại hội tại Tân Trào, Tổng Bí thư Trường Chinh đã giao nhiệm vụ cho đồng chí Nguyễn Chính Giao chuyển chỉ thị của Trung ương gửi Xứ uỷ Ai Lao và tổ chức đưa đại biểu về dự hai hội nghị quan trọng này, đồng thời giao 500 đồng Đông Dương làm lộ phí về Việt Nam cùng thư của Trung ương gửi Xứ uỷ được giấu trong miếng trầu Tối 17/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đoàn đại biểu Lào Người hỏi kỹ tình hình Lào và cũng chính trong buổi gặp đó, các đại biểu Lào lần đầu tiên được trực tiếp nghe những chỉ thị của Người Sau khi trở về Lào, cùng với tập thể xứ uỷ, các đại biểu đã thực hiện nghiêm túc những căn dặn của Bác lãnh đạo lực lượng cách mạng và lực lượng những người yêu nước ở Lào đấu tranh giành thắng lợi trong công cuộc khởi nghĩa giành chính quyền Lúc này ở Việt Nam, cuộc Tổng khởi nghĩa đang diễn ra sôi động và kết thúc thắng lợi hoàn toàn trên cả nước Giữa thời điểm công việc bộn bề đó, theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí Nguyễn Lương Bằng, Trần Huy Liệu…vào Huế trực tiếp nhận sự thoái vị của Bảo Đại Cũng theo mệnh lệnh của Người, Uỷ ban nhân dân Khu 4 đã đến gặp Hoàng thân Xuphanuvông lúc đó đang ở Vinh giữ chức vụ Hạt trưởng giao thông Trung kỳ chuyển lời mời Hoàng thân ra Hà Nội gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh để bàn công việc Chiều tối ngày 3/9/1945 đoàn ra đến thị xã Phủ Lý Mưa ngập đường, nhưng Hoàng thân Xuphanuvông vẫn quyết: Mưa thế này chứ mưa to hơn cũng cứ đi Hà Nội luôn Trong đêm đó Hoàng thân về đã đến Hà Nội Chính phủ xếp chỗ nghỉ cho Hoàng thân, đó là một biệt thự nhỏ 2 tầng nằm trong khuôn viên của thư viện Quốc gia phía sát với ngã tư đường Hai Bà Trưng và Quang Trung ngày nay, đoàn được bố trí ở tầng 2 Buổi tiếp đón Hoàng thân Xuphanuvông và cựu Hoàng đế Bảo Đại được tổ chức rất trọng thể tại phòng khách lớn ở Bắc Bộ phủ

- nơi làm việc của Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà tháng 9/1945

Sau này, khi đã trở thành "Ông Hoàng Đỏ", dành trọn cuộc đời của mình

cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân các bộ tộc Lào, Hoàng thân vẫn nhớ mãi những buổi gặp gỡ đầu tiên đó Trong hồi ký của Hoàng thân Xuphanuvông, ông

kể lại: Khi ở Hà Nội, có nhiều lần Chủ tịch Hồ Chí Minh ra thăm và nói chuyện với Hoàng thân tại biệt thự Có lần Người còn nghỉ lại để cùng tranh thủ bàn công việc cách mạng ở Lào Chính những lần tiếp xúc này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra ý kiến nước Lào đang rất cần sự có mặt của Hoàng thân về nước

để trực tiếp đóng góp sức mình với phong trào cách mạng của nhân dân Lào Người còn nói rằng đây là hành động cần thiết nhất đáp ứng lại mong mỏi của nhân dân các bộ tộc Lào, tuy rằng còn nhiều khó khăn, thử thách ở phía trước

Thực hiện chỉ thị của Hồ Chí Minh, Hoàng thân trở về Lào Ngày 3/10/1945, hàng vạn nhân dân tỉnh Savẳnnàkhẹt mít tinh đón chào sự trở về của Hoàng thân Xuphanuvông tham gia chính phủ Lào Ngày 12/10/1945 tại Thủ đô Vientiane, Chính phủ lâm thời Lào Itsala được thành lập, thông qua Hiến pháp

và tuyên bố nền độc lập trước thế giới Ngày 14/10/1945, Việt Nam là nước đầu tiên gửi điện chúc mừng và tuyên bố thừa nhận Chính phủ Lào độc lập và ngày 30/10/1945, hai nước đã ký Hiệp ước Hợp tác tương trợ Việt -Lào Từ đây, quan

hệ Việt - Lào đã chuyển sang một giai đoạn mới - giai đoạn phát triển quan hệ đoàn kết giữa hai dân tộc anh em không chỉ trong quan hệ giữa nhân dân hai nước, mà còn trên tầm quan hệ gắn bó giữa hai nhà nước như Hoàng thân Xuphanuvông đã từng tuyên bố: Quan hệ Lào - Việt từ nay sẽ mở ra một kỷ nguyên mới

Được sự tín nhiệm của những người cách mạng và nhân dân các bộ tộc Lào, năm 1948 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho đội xung phong vùng Lao

Nửa bức thư có nội dung: “Việc thành lập khu căn cứ Lào độc lập là nhiệm vụ

cấp bách; Ban lãnh đạo đội xung phong vùng Lao Nửa phải cố gắng xây dựng

cơ sở nhân dân ở vùng địch tạm chiếm cho bằng được Tôi xin chúc Ban lãnh đạo hãy nhanh chóng thành lập khu giải phóng dân tộc” Ngày 20/l/1949, dưới

sự giúp đỡ, chỉ đạo sát sao của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, Đội Lạtsạvông được thành lập và trở thành lực lượng vũ trang cách mạng và đây là tiền thân của Quân đội Nhân dân Lào hiện nay Sự ra đời của Đội Lạtsạvông đã đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của cách mạng Lào Chủ tịch Hồ Chí Minh còn khẳng định trách nhiệm của cách mạng Việt Nam đối với việc giúp đỡ cách

mạng Lào là “phải đề cao tinh thần hy sinh quốc tế” Người còn căn dặn cán

bộ, chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế ở Lào: “Giúp

nhân dân nước bạn tức là mình tự giúp mình” Lời dặn của Người giàu ý nghĩa

chính trị, nhân văn là vũ khí sắc bén chống tư tưởng dân tộc ích kỷ, hẹp hòi Ngày 14/9/1952, trong cuộc nói chuyện với cán bộ chiến sĩ hai nước Việt-Lào sau đợt tập huấn Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ Việt Nam nhắc nhở

cán bộ Việt Nam sang công tác ở Lào phải hoàn toàn dưới sự lãnh đạo của Chính phủ Trung ương Lào, nhất là đồng chí Xuphanuvông Tuyệt đối không được cho mình là hơn bạn đồng thời càng không được bao biện việc gì của bạn cũng làm thay Bất kỳ việc gì cũng phải nghe lời Chính phủ Lào Cán bộ Việt Nam phải đoàn kết tinh thần, đoàn kết công tác với cán bộ và nhân dân Lào Cuối buổi, Người nhờ Đoàn đại biểu Lào chuyển về nước món quà gửi tặng Chủ tịch Xuphanuvông gồm: một tấm lụa, một thanh kiếm và một bộ quần áo, Người

giải thích: "Tấm lụa tượng trưng cho sự mềm mỏng và đại đoàn kết, đoàn kết

chặt chẽ như những sợi tơ trong tấm lụa Mềm mỏng là để đối với nhân dân Thanh kiếm là tượng trưng cho sự sắc sảo và kiên quyết Còn bộ quần áo là để tặng cho cán bộ Lào thi đua giỏi nhất"

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc, nhân dân hai nước phải tiếp tục đối mặt với quân xâm lược đế quốc Mỹ Sự nghiệp cách mạng của hai nước Lào-Việt Nam có mối quan hệ và ảnh hưởng lẫn nhau một cách đặc biệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhìn nhận thấy từ lâu, Người thường căn dặn: Cách mạng Lào không thể thiếu sự giúp đỡ của cách mạng Việt Nam và cách mạng Việt Nam cũng không thể thiếu sự giúp đỡ của cách mạng Lào Chính vì vậy, trong cuộc đấu tranh giành độc lập, Đảng, Chính phủ và nhân dân Việt Nam đã cử hàng chục vạn người con yêu quý của mình sang công tác và phối hợp với quân và dân Lào chiến đấu tại các chiến trường của Lào, máu của biết bao anh hùng, liệt sĩ Việt Nam hòa quyện với máu của quân và dân Lào để đem lại thắng lợi vẻ vang cho hai dân tộc Quan tâm, chia sẻ cùng đồng cam cộng khổ trong hai cuộc kháng chiến, Đảng, Chính phủ và nhân dân Lào đã dành phần đất của mình để giúp Việt Nam xây dựng “Đường Hồ Chí Minh”, “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”…

Đầu năm 1964, hai đồng chí Xuphanuvông và Kayxỏn Phomvihẳn đến Hà Nội, vào Khu Phủ Chủ tịch thăm Bác Trong lúc nói chuyện, gió mùa đông bắc lùa hơi lạnh vào phòng khách, Bác chợt hỏi: "Ở Lào không rét như ở Việt Nam Các đồng chí có lạnh lắm không? Sao hai đồng chí không quàng khăn cổ?", nói rồi Bác đứng dậy mở tủ lấy ra hai chiếc khăn quàng mới rồi nói: "Đồng chí Xuphanuvông và tôi là người già, nhiều tuổi, mỗi người một khăn quàng mới"

và Bác tháo chiếc khăn đang quàng đưa cho đồng chí Kayxỏn: "Bác trao khăn này để đồng chí Kayxỏn quàng" Khi ra về, đồng chí Xuphanuvông hớn hở: "Tôi với Bác mỗi người một khăn mới", còn đồng chí Kayxỏn thì gật gù: "Còn tôi được kế thừa chiếc khăn của Bác Hồ" Kể từ đó, theo sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh hàng năm đều có những cuộc gặp gỡ cấp cao giữa hai Đảng tại Hà Nội, nề nếp đó đã góp phần rất quan trọng bồi đắp tình hữu nghị đặc biệt Việt-Lào trở thành mẫu mực hiếm có trong thời đại ngày nay Ngày 15/12/1968, tại Khu Phủ Chủ tịch, đã có buổi gặp gỡ ấm áp tình hữu nghị cuối cùng giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo Đảng Nhân dân cách mạng Lào: Kayxỏn Phomvihẳn, Xuphanuvông, Nuhắc Phumxavẳn, Khămtày Xiphănđon,

Phuni Vôngvichít Ngày 10/4/1969, Người gửi bức điện cuối cùng đến chúc Vua Lào Xri xavang Vatthana nhân dịp Tết năm mới của dân tộc Lào

Ngày 30/4/1975, miền Nam Việt Nam hoàn toàn giải phóng là điều kiện thuận lợi cho cách mạng Lào giành thắng lợi hoàn toàn, thiết lập nên nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào ngày 2/12/1975 Thắng lợi to lớn và có ý nghĩa lịch sử trọng đại đó, là minh chứng hùng hồn cho tình hữu nghị đoàn kết đặc biệt, thủy chung, trong sáng và khẳng định lời Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Việt Nam kháng chiến có thành công, thì kháng chiến Miên, Lào mới thắng lợi; và kháng chiến Miên, Lào có thắng lợi, thì kháng chiến Việt Nam mới hoàn toàn thắng lợi”

Kế thừa di sản quý báu của Chủ tịch Hồ chí Minh, phát huy tinh thần truyền thống quý báu được xây dựng từ nhiều thế hệ, từ sau ngày hai nước được hoàn toàn giải phóng, quan hệ hai nước bước vào giai đoạn mới chặt chẽ hơn, toàn diện hơn, giúp nhau khắc phục những hậu quả nặng nề của chiến tranh; xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ với nền kinh tế, văn hóa, khoa học phát triển; giữ vững quốc phòng-an ninh; làm thất bại âm mưu bao vây cấm vận, phá hoại của các thế lực thù địch Ngày 18/7/1977, Hiệp ước hữu nghị và hợp tác Việt Nam - Lào được ký kết, là cơ sở pháp lý quan trọng, đánh dấu mốc phát triển mới của mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước, nhằm khai thác tiềm năng, thế mạnh bảo đảm cho sự nghiệp xây dựng phát triển và bảo vệ đất nước của mỗi nước Ngày nay, hai Đảng và nhân dân hai nước không ngừng phấn đấu đưa quan hệ đặc biệt Việt – Lào phát triển lên tầm cao mới, vì sự nghiệp bảo vệ

và xây dựng đất nước thân yêu của mình, vì hòa bình, ổn định, hữu nghị và hợp tác trong khu vực và trên thế giới

3 CHỦ TỊCH KAYXỎN PHOMVIHẢN VÀ MỐI QUAN HỆ VIỆT NAM – LÀO, LÀO – VIỆT NAM

Đồng chí Cayxỏn Phomvihản sinh ngày 13-12-1920, tại bản Naxeng, huyện Khămthạbuni, tỉnh Xavẳnnakhệt, Lào Năm 1935, đồng chí Cayxỏn Phômvihản, với tên gọi Nguyễn Trí Mưu, rời quê hương Lào đi Hà Nội, Việt Nam để dự thi vào Trường Bưởi (nay là Trường phổ thông trung học Chu Văn

An, Hà Nội) Trong những ngày học tại Trường Bưởi, đồng chí đã giác ngộ cách mạng theo đường lối của Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh Đồng chí cũng đã từng học Đại học Luật khoa ở Hà Nội, từng tham gia phong trào học sinh, sinh viên chống thực dân Pháp và phát xít Nhật ở Việt Nam

Mùa thu 1945, đồng chí tham gia khởi nghĩa giành chính quyền ở Xavanakhet, sau đó trực tiếp xây dựng khu du kích Hủaphăn, thành lập đội vũ trang Latxavông đầu tiên Năm 1946, đồng chí làm việc tại Ban liên lạc Lào - Việt Nam ở Hà Nội và phụ trách những người yêu nước Lào ở Việt Nam chống Pháp

Năm 1948, đồng chí trở về nước, lãnh đạo phong trào kháng chiến chống Pháp ở vùng Đông Bắc Lào Đồng chí Cayxỏn Phômvihản gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương từ 1949 và cũng vào năm đó, đồng chí chủ trì lễ thành lập Quân đội Itxala (Quân đội nhân dân Lào), đơn vị Latxavông được vinh dự làm hạt nhân cho việc thành lập Quân đội Lào Itxala và được cử làm Tư lệnh

Tháng 8-1950, Chính phủ kháng chiến Lào Itxala do Hoàng thân Xuphanuvông làm Chủ tịch được thành lập, đồng chí Cayxỏn Phômvihản được

cử làm Phó chủ tịch, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Tháng 2-1951, đồng chí dẫn đầu Đoàn đại biểu Lào tham dự Đại hội II Đảng Cộng sản Đông Dương

Ngày 22-3-1955, tại tỉnh Hủaphăn, đồng chí đã chủ trì Đại hội thành lập Đảng Nhân dân Lào (22-3 – 6-4-1955) theo Nghị quyết Đại hội II Đảng Cộng sản Đông Dương Cùng với các nhà lãnh đạo cách mạng Lào, đồng chí đã tổ chức ra Đảng Nhân dân Lào (Phắc Paxaxôn Lào) trên cơ sở Đảng bộ Lào thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương và được bầu làm Bí thư thứ nhất của Ban lãnh đạo Đảng, Bí thư Quân ủy trung ương, đồng thời là Tư lệnh tối cao

Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954 về Đông Dương, đồng chí chỉ đạo cuộc đấu tranh bảo vệ hai tỉnh tập kết Sầm Nưa và Phongxalì Năm 1956, thực hiện đường lối hòa hợp dân tộc, đoàn kết các bộ tộc và các tầng lớp nhân dân, Đảng Nhân dân Lào đã thành lập Mặt trận Lào yêu nước (Neo Lào Hăcsạt), đồng chí được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Mặt trận Lào yêu nước Đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến tranh hòng tiêu diệt cách mạng Lào Đảng Nhân dân Lào đã củng cố và phát triển lực lượng vũ trang, lần lượt đánh bại mọi âm mưu của đế quốc Mỹ và tay sai

Tháng 2-1972, Đảng Nhân dân Lào triệu tập Đại hội lần thứ hai, đổi tên là Đảng Nhân dân cách mạng Lào, đồng chí Cayxỏn Phômvihản được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương; tiếp tục làm Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng các khoá III và IV (1982, và 1986) và đến Đại hội Đảng lần V (3-1991), đồng chí được bầu giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào

Tháng 2-1973, đế quốc Mỹ và tay sai buộc phải ký Hiệp định Viêng Chăn lập lại hòa bình, thực hiện hòa hợp dân tộc ở Lào Trong tình hình mới có nhiều thuận lợi, Đảng Nhân dân cách mạng Lào đẩy mạnh cuộc đấu tranh hoàn thành cách mạng dân chủ nhân dân trong cả nước Ngày 2-12-1975, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ra đời, đồng chí Cayxỏn Phômvihản được cử làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và đầu năm 1991 được bầu làm Chủ tịch nước

Là một trí thức yêu nước, rất tâm huyết với nhân dân các bộ tộc Lào, đồng chí luôn luôn phấn đấu không mệt mỏi vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc, cống hiến sức lực, trí tuệ, tài năng vào việc lãnh đạo và chỉ huy các lực lượng vũ trang cách mạng Lào đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng Đảng Nhân dân cách mạng Lào và xây dựng nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào hòa bình, độc lập Trong sự nghiệp đổi mới của Lào, đồng chí chủ trương quan điểm đổi mới toàn diện, có nguyên tắc, từng bước vững chắc, không nóng vội, dựa vào sức mình là chính, đồng thời tranh thủ sự hợp tác quốc tế, nhằm tạo sự thay đổi tích cực trong sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, thúc đẩy kinh tế, văn hóa, xã hội phát triển

Là một trong những nhà hoạt động quốc tế tích cực của Đảng và Nhà nước Lào, đồng chí luôn luôn nêu cao tinh thần quốc tế trong sáng, đóng góp nhiệt tình vào sự nghiệp đấu tranh của nhân dân thế giới, vì một nền hòa bình, hợp tác, hữu nghị giữa các dân tộc Hoạt động quốc tế của đồng chí đã góp phần quan trọng nâng cao vị thế của nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào trên trường quốc tế

Có thể nói rằng đồng chí Cayxỏn Phômvihản luôn luôn chăm lo mối tình đoàn kết, thủy chung son sắt, quan hệ đặc biệt Lào – Việt Nam Theo đồng chí, thắng lợi của cách mạng Lào cũng là thắng lợi của tình đoàn kết chiến đấu chặt chẽ giữa cách mạng của ba nước Đông Dương, đã kề vai, sát cánh, chiến đấu hỗ trợ nhau, hạt gạo cắn đôi, cọng rau bẻ nửa, san sẻ với nhau những khó khăn, tạo cho nhau những thuận lợi, khích lệ động viên nhau Đó là sự hợp đồng chiến đấu theo tinh thần anh em và tình đồng chí giữa cách mạng ba nước; đó cũng là mối quan hệ quốc tế trong sáng và mẫu mực Đồng chí nói “Nhân dân Lào chúng tôi

vô cùng hãnh diện có nhân dân Việt Nam anh hùng vừa là đồng chí vừa là anh

em thân thiết của mình” Mối quan hệ Lào – Việt Nam được bắt nguồn từ nền móng tư tưởng vững chắc do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản xây dựng là mối quan hệ đặc biệt, hợp tác toàn diện, trước sau như một, không bao giờ thay đổi

Là một trí thức yêu nước, rất tâm huyết với nhân dân các bộ tộc Lào, ông luôn luôn phấn đấu không mệt mỏi vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc; đã cống hiến sức lực, trí tuệ, tài năng vào việc lãnh đạo và chỉ huy các lực lượng vũ trang cách mạng Lào đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Ông có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng Đảng Nhân dân cách mạng Lào và xây dựng nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào hòa bình, độc lập Trong sự nghiệp đổi mới của Lào, ông chủ trương quan điểm đổi mới toàn diện, có nguyên tắc, từng bước vững chắc, không nóng vội, có tính toán cẩn thận, không lấy ý chí chủ quan thay cho điều kiện thực tế ở Lào, dựa vào sức mình là chính, đồng thời tranh thủ sự hợp tác quốc tế, nhằm tạo sự thay đổi tích cực trong sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, thúc đẩy kinh tế, văn hóa, xã hội phát triển

Là một trong những nhà hoạt động quốc tế tích cực của Đảng và Nhà nước Lào, ông luôn luôn nêu cao tinh thần quốc tế trong sáng, đóng góp nhiệt tình vào sự nghiệp đấu tranh của nhân dân thế giới nhằm mục tiêu một nền hòa

bình, hợp tác, hữu nghị giữa các dân tộc Hoạt động quốc tế của ông đã góp phần quan trọng nâng cao vị thế của nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào trên trường quốc tế

Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản luôn luôn chăm lo mối tình đoàn kết, thủy chung son sắt, quan hệ đặc biệt Lào – Việt Nam Theo ông, thắng lợi của cách mạng Lào cũng là thắng lợi của tình đoàn kết chiến đấu chặt chẽ giữa cách mạng của ba nước Đông Dương Trong mấy chục năm qua, ba dân tộc của ba nước Đông Dương cùng chung một chiến hào chống thực dân Pháp và trên tuyến đầu chống Mỹ, đã kề vai, sát cánh, chiến đấu hỗ trợ nhau, hạt gạo cắn đôi, cọng rau

bẻ nửa, san sẻ với nhau những khó khăn, tạo cho nhau những thuận lợi, khích lệ động viên nhau Đó là sự hợp đồng chiến đấu theo tinh thần anh em và tình đồng chí giữa cách mạng ba nước; đó cũng là mối quan hệ quốc tế trong sáng và mẫu mực Ông nói “Nhân dân Lào chúng tôi vô cùng hãnh diện có nhân dân Việt Nam anh hùng vừa là đồng chí vừa là anh em thân thiết của mình” Mối quan hệ Lào – Việt Nam được bắt nguồn từ nền móng tư tưởng vững chắc do Chủ tịch

Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cayxỏn Phômvihản xây dựng là mối quan hệ đặc biệt, hợp tác toàn diện, trước sau như một, không bao giờ thay đổi Ông qua đời ngày 21-11-1992 tại Thủ đô Viêng Chăn, hưởng thọ 72 tuổi

4 CHỦ TỊCH SUPHANUVONG TRONG MỐI QUAN HỆ ĐẶC VIỆT NAM – LÀO, LÀO – VIỆT NAM

Hoàng thân Chủ tịch Xuphanuvong sinh ngày 13/7/1909 tại kinh đô Luang prabang trong một gia đình hoàng tộc: cha là phó vương Bunkhoong (phó vương cuối cùng của Luang prabang), mẹ là bà Monkhamquana

Năm mới 11 tuổi, Hoàng thân đã đến Việt Nam học tại trường ALBert Saraut Hà Nội 10 năm sau, năm 1920, ông sang học tại Pháp và tốt nghiệp Đại học Quốc gia Cầu đường Pari, trở thành kỹ sư cầu đường đầu tiên ở Đông Dương Sau đó, ông về trung kỳ Việt Nam công tác và đã từng đảm nhiệm chức

vụ Kiến trúc sư trưởng khu công chánh tại Nha Trang, tham gia thiết kế xây dựng khá nhiều công trình thủy lợi trên đất Việt Nam, trong đó có những công trình cho đến ngày nay vẫn còn giữ nguyên giá trị, tiêu biểu như: Đài tháp nước Phan Thiết, đập Bãi Thượng miền núi Thanh Hóa và Đô Lương - Nghệ An… hiện vẫn đang được khai thác phục vụ sản xuất

Hoàng thân Xuphanuvong là một trong những người Lào đầu tiên tiếp xúc với Chủ tịch Hồ Chí Minh Sau cách mạng tháng 8 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phái ông Lê Văn Hiến vào Vinh mời Hoàng thân ra Hà Nội để gặp gỡ, trao đổi những vấn đề liên quan đến cách mạng hai nước Việt - Lào Cuộc gặp đầu tiên với Chủ tịch Hồ Chí Minh diễn ra ngày 4/9/1945 sau khi nước Việt Nam chính thức tuyên bố độc lập đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời người kỹ sư yêu nước đầy tài năng Từ đó ông bắt đầu sự nghiệp cách mạng của mình

Tháng 10/1945 Hoàng thân Xuphanuvong được Chính phủ độc lập lâm thời Itxala bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao

Ngày 30/10/1945 tại thủ đô Viêng Chăn, khi thành lập liên quân Việt- Lào, Hoàng thân được cử làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Tổng chỉ huy liên quân Lào - Việt Từ đó Hoàng thân luôn gắn bó với các chiến sĩ bộ đội Việt Nam cùng họ sống chiến đấu vì nền độc lập của hai dân tộc Với lối sống khiêm nhường giản dị, các chiến sĩ không phân biệt được đâu là vị Hoàng thân, một vị tổng chỉ huy mà chỉ thấy ở Hoàng thân toát lên vẻ bình dị, đôn hậu luôn hết mình vì cách mạng

Năm 1946 thực dân Pháp trở lại xâm lược ba nước Đông Dương, ngày 21/3/1946, trong một trận chiến đấu bảo vệ thành phố Thà Khẹt, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Hoàng thân, liên quân Lào - Việt đã chiến đấu anh dũng, nhưng trước sức mạnh vượt trội của giặc Pháp được sự tiếp sức của quân Anh, Hoàng thân và lực lượng liên quân phải vượt sông Mê Kông dời sang đất Thái Lan để bảo toàn lực lượng Để bảo vệ an toàn cho Hoàng thân, đồng chí Lê Thiệu Huy, Tham mưu trưởng liên quân đã lấy thân mình che đạn cho Hoàng thân và đã anh dũng hy sinh, và Hoàng thân cũng bị thương nặng Máu của lực lượng chiến đấu liên quân Lào - Việt và nhân dân đã nhuộm đỏ dòng Mê Kông, khắc sâu tội ác của thực dân Pháp xâm lược Tinh thần chiến đấu dũng cảm của cán bộ chiến sĩ Việt Nam đã để lại cho nhân dân các bộ tộc Lào nói chung và Hoàng thân nhiều tình cảm sâu đậm

Sau khi bình phục vết thương, Hoàng thân tiếp tục chỉ đạo cuộc kháng chiến trong nước, song điều kiện lúc bấy giờ không thuận lợi Chính phủ Thái Lan không ủng hộ phong trào cứu nước của Lào Trong tình thế khó khăn đó, Hoàng thân nhận được lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến vùng tự do của Việt Nam để bàn bạc việc cứu nước và Hoàng thân đã nhận lời

Tháng 11/1949, Hoàng thân cùng một số đồng chí trung kiên của Lào lên đường sang Việt Nam Đồng chí Nguyễn Tử Quý, tình nguyện quân Việt Nam là người bảo vệ và dẫn đường, từ Băngkoc đi xe lửa đến Udon, từ Udon đi xe hơi đến Nọong khai (Thái Lan) rồi xuống thuyền vượt sông Mê kong cập bến Bạn Bung Quang Lên tới bờ, Hoàng thân quỳ xuống lạy Tổ quốc thân yêu sau 4 năm

xa cách Sau chặng đường dài vượt bao khó khăn gian khổ, đi bộ hàng ngàn cây

số qua rừng Trường Sơn để đến với bạn chung lý tưởng Việt Nam Ngay sau khi đến An toàn khu Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho người đi mời Hoàng thân đến gặp Người để trao đổi những vấn đề quan trọng của đất nước

Những ngày sau đó Bác Hồ tự đi bộ đến thăm Hoàng thân Bác Hồ đã thay mặt Chính phủ Việt Nam nhiệt liệt hoan nghênh tinh thần dũng cảm, lòng yêu nước nồng nàn của Hoàng thân Xuphanuvong và tỏ mong muốn hợp tác giúp đỡ Lào, tạo thành một lực lượng đoàn kết vững mạnh đánh bại quân thù Bác Hồ nói “ Lào - Việt Nam là bạn láng giềng thân thiết có chung một kẻ thù,

ta phải đoàn kết lại đấu tranh đánh bại giặc Pháp, giành độc lập tự do cho mỗi

nước, nước Lào có độc lập thì Việt Nam mới có độc lập thật sự” Những ngày sau đó Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Đông Dương đã tổ chức cho đoàn cán bộ Lào học chính trị lý luận cách mạng trong thời gian 3 tháng và giúp bạn tổ chức Đại hội Neo Lào Itxala lần thứ nhất từ ngày 13-15/8/1950 tại khu căn cứ huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang Đại hội tập trung đại biểu của mọi tầng lớp dân tộc, lực lượng vũ trang Lào trên mọi miền tổ quốc đến dự Đại hội quyết định thành lập mặt trận Neo Lào Itxala (mặt trận Lào tự do) để tập hợp mọi tầng lớp lực lượng yêu nước, yêu tự do và dân chủ vào trong một khối đoàn kết thống nhất

Đại hội đã bầu Hoàng thân Xuphanuvong làm chủ tịch Neo Lào Itxala và kiêm Thủ tướng Chính phủ Lào kháng chiến và nhiều vị trí quan trọng khác trong chính phủ Đồng chí Cayxonphonvihan, Phó Chủ tịch Neo Lào Itxala kiêm

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng chỉ huy quân đội Lào Itxala

Trong 2 ngày, 1 và 2/12/1975, Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc Lào

đã họp tại thủ đô Viêng chăn với 264 đại biểu đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các bộ tộc tôn giáo, trí thức, lực lượng vũ trang Đại hội lần này đã chấp nhận sự thoái vị của vua Xỉ Xá Vàng Vắt tha na, quyết định giải thể Chính phủ liên hợp dân tộc lâm thời và Hội đồng Quốc gia chính trị liên hiệp, xóa bỏ chế

độ phong kiến thành lập chế độ cộng hòa dân chủ nhân dân Chủ tịch Xuphanuvong được đại hội bầu làm Chủ tịch nước kiêm Chủ tịch Hội đồng nhân dân tối cao, Chủ tịch Trung ương Neo lào Hắc xạt

Chủ tịch Xuphanuvong là Chủ tịch nước đầu tiên của Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.’

Trong mối quan hệ hữu nghị và tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào -Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Xuphanuvong vừa là kiến trúc

sư vừa là biểu tượng của tình đoàn kết đó Với câu nói nổi tiếng của Chủ tịch Hồ Chí Minh với cán bộ chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế

ở Lào: “Giúp nhân dân nước bạn tức là mình tự giúp mình” Bác còn căn dặn cán

bộ chiến sĩ nhân dân Việt Nam “ Hãy cố gắng gìn giữ, bảo vệ tình hữu nghị và đoàn kết đặc biệt Việt - Lào như bảo vệ con ngươi của mắt mình”

Được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hoàng thân Xuphanuvông bắt đầu sự nghiệp đấu tranh cách mạng Từ đó, trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Xuphanuvông luôn mang nặng ân tình với Bác Hồ kính yêu và tình cảm sâu đậm hơn với nhân dân Việt Nam, Xuphanuvông đã từng trìu mến gọi Bác Hồ là Papa

Hồ, tức cha Hồ Và, luôn phấn đấu không mệt mỏi cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng nhân dân, đồng chí trở thành tấm gương sáng ngời, một hiện thân cao đẹp của tình đoàn kết keo sơn, thuỷ chung, trong sáng Việt Nam - Lào

Hoàng thân Xuphanuvông là một người luôn không thích những trói buộc, không thích cuộc sống giàu sang nơi cung đình Ông thích tìm hiểu cuộc

sống thực tế của nhân dân mình, mong muốn được học hỏi nhiều điều, đi nhiều nơi v.v để làm giàu vốn tri thức của bản thân mình

Sau khi học ở Trường Anbe Xarô (Việt Nam), Hoàng thân sang tu nghiệp tại nước Pháp Từng được đào tạo cơ bản và trở thành một kỹ sư cầu đường ở một trong những trung tâm chính trị, văn hóa lớn của thế giới (Paris, Pháp); từng biết và nói giỏi nhiều ngôn ngữ của các quốc gia; song lại rất yêu “nhân dân gian nan vất vả của mình”, Hoàng thân đã trở về làm việc tại Việt Nam, gần đất nước Lào thân yêu của ông

Đang có mặt ở Vinh khi đó, Hoàng thân Xuphanuvông đã nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Hà Nội hội kiến với Người vào ngày 4/9/1945 Lần đầu gặp nhau, trước mắt Hoàng thân khi đó, Hồ Chí Minh chính là tác giả bản “Yêu sách của nhân dân An Nam”, là một Nguyễn Ái Quốc - Người yêu nước đầy nhiệt thành cách mạng khi xưa ông đã từng được nghe nói

Cũng là một người yêu nước chân thành và đầy nhiệt huyết, Hoàng thân thật sự ngưỡng mộ Chủ tịch Hồ Chí Minh, ủng hộ lý tưởng cuộc Cách mạng tháng Tám ở Việt Nam và khát vọng muốn làm “một cái gì đó” cho đất nước và nhân dân Lào của Hoàng thân trở nên mãnh liệt

Sau cuộc hội ngộ lịch sử ấy, bằng niềm tin của chính bản thân mình vào một vị Hoàng thân yêu nước và yêu thương nhân dân các bộ tộc Lào, Chủ tịch

Hồ Chí Minh không chỉ quan tâm, theo dõi bước đường đấu tranh cách mạng của Hoàng thân, mà còn theo dõi từng bước trưởng thành của cách mạng Lào Người luôn vui trước mỗi thắng lợi của nhân dân các bộ tộc Lào, lo nỗi lo khi mối tình đoàn kết Việt - Lào bị chia rẽ

Người từng nói “giúp nhân dân nước bạn là tự giúp mình”, song cũng không quên nhắc nhở rằng: Công việc của nước bạn là do bạn tự quyết định Một Hồ Chí Minh thân tình, nồng hậu song cũng luôn tuân thủ nguyên tắc của tình đoàn kết quốc tế vô sản cao cả

Cuộc gặp đầu tiên giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Hoàng thân Xuphanuvông là bước ngoặt lớn, mở đầu trang lịch sử cùng chung một chiến hào đánh Pháp, Mỹ của nhân dân hai nước Việt - Lào sau đó Cuộc gặp đó đã

mở đầu một tình bạn hữu nghị thủy chung, trong sáng, đặc biệt, một mối thân tình thiêng liêng như “ruột thịt” trong lịch sử quan hệ Lào - Việt và trong quan

hệ quốc tế đương đại

Sau này, khi đã trở thành lãnh tụ của nhân dân các bộ tộc Lào trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do và thiết lập Nhà nước CHDCND Lào, Hoàng thân từng nói, cuộc gặp gỡ định mệnh vào mùa thu ấy đã giúp ông “học được nhiều điều rất bổ ích”

Người con trai út của Hoàng thân, Xixana Xuphanuvông (tên Việt Nam

do Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt là Chí Long) viết trong hồi ký của mình rằng: Một trong những ngày hệ trọng nhất trong cuộc đời của Hoàng thân là lần đầu tiên

ông được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh Ông nhớ nhất lần gặp đó và “chính cuộc

gặp gỡ đó, đã biến đổi ông từ một thái tử của Hoàng gia Lào thành người chiến

Trở về nước vào tháng 10/1945, Hoàng thân đảm nhận chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao và Tổng chỉ huy quân đội trong Chính phủ Lào Itxala (10/1945) Sau

đó, khi Pháp gây hấn ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ của Việt Nam và tấn công miền Nam Lào, Hoàng thân chỉ huy lực lượng kháng chiến Lào và quân đội liên minh Lào - Việt ở mặt trận Thà Khẹt (3/1946)

Trong điều kiện tương quan lực lượng quá chênh lệch, cuối cùng Hoàng thân và những người yêu nước đã phải rút khỏi Thà Khẹt Khi vượt qua sông Mê Kông để rút sang Thái Lan, ông bị thương nặng và người chiến sĩ Lê Thiệu Huy của liên quân Lào - Việt đã anh dũng hy sinh để che đạn cho Hoàng thân

Thời gian sau, khi Chính phủ lâm thời Lào Itxala bị phân hóa, Hoàng thân không trở về Viêng Chăn cộng tác với thực dân Pháp như một số thành viên khác mà tuyên bố “tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân chúng tôi trong cuộc kháng chiến” Ông và một số người yêu nước đã trở về nước, đi cùng cuộc kháng chiến của nhân dân Lào

Cuối năm 1949, Hoàng thân đã nhận được thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh mời ông sang Việt Bắc làm việc, cùng Người bàn về nhiệm vụ cách mạng của hai nước trong sự nghiệp chống kẻ thù chung của nhân dân Đông Dương

Tháng 8/1950, Đại hội Đại biểu quốc dân Lào họp, thành lập Mặt trận Neo Lào Itxala, Hoàng thân được bầu làm Chủ tịch Mặt trận Neo Lào Itxala, Thủ tướng Chính phủ kháng chiến kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao của Chính phủ Neo Lào Itxala

Tháng 9/1950, Hoàng thân đã sang Việt Bắc gặp và làm việc cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và ông Sơn Ngọc Minh, Thủ tướng Chính phủ kháng chiến Miên (Campuchia) Trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng chủ quyền quốc gia, lãnh thổ, hết sức giúp đỡ nhau về mọi mặt để đưa cuộc kháng chiến của nhân dân ba nước Đông Dương đi đến thắng lợi hoàn toàn, những công việc chuẩn bị cho sự ra đời của Mặt trận liên minh đoàn kết Việt - Miên - Lào đã được xúc tiến

Thời kỳ này, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Hoàng thân thường trao đổi thư từ, điện về những vấn đề liên quan đến nhiệm vụ của cách mạng Lào, đến việc xây dựng mối liên minh, đoàn kết trong cuộc chiến đấu chung của hai nước, để cùng hoàn thành nhiệm vụ giải phóng Đông Dương, “thành lập một xã hội mới, một

xã hội nảy nở ra hạnh phúc, tự do, tình yêu và sự chân thành”

Ngày 11/3/1951, tại Việt Bắc, Hội nghị liên minh nhân dân ba nước Việt - Miên - Lào họp đã quyết định thành lập khối liên minh chiến đấu của nhân dân Đông Dương

Từ Việt Bắc trở về Lào, Hoàng thân đã cùng những cán bộ lãnh đạo của đất nước Lào đẩy mạnh cuộc vận động, tuyên truyền nhân dân các bộ tộc Lào v.v đoàn kết trong Mặt trận dân tộc thống nhất (Mặt trận Neo Lào Itxala 1950, Mặt trận Neo Lào Hacxạc 1956), phát triển mạnh cuộc kháng chiến Hơn ai hết, cũng giống như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hoàng thân và các đồng chí: Cayxỏn Phômvihản, Nuhắc Phumsavẳn, Phumi Vôngvichít đều hiểu sâu sắc rằng: đoàn kết là sống, chia rẽ là chết, nên ông đã không ngừng phấn đấu và trở thành linh hồn của khối đại đoàn kết các bộ tộc Lào

Sau đó, cùng với những thăng trầm của cách mạng Lào, Hoàng thân còn tham gia Chính phủ liên hiệp do Hoàng thân Xuvana Phuma làm Thủ tướng Ông từng bị bắt giam trong nhà ngục Phôn Khêng cùng 15 đồng chí khác vào tháng 7/1959 Trong 300 ngày bị giam cầm đó, một Hoàng thân kiên cường cách mạng, kiên trì luyện tập thể thao, sống tràn đầy nghị lực và kiên định với con đường mình đã chọn, và đặc biệt là luôn nhớ về Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là nguồn cổ vũ đối với mọi người xung quanh

Thật đặc biệt, song không hề bất ngờ là trong số những tài liệu của Đảng

và thư từ được chuyển ra ngoài của Hoàng thân, bà Viêng Khăm (người vợ Việt Nam của Hoàng thân, tên Nguyễn Thị Kỳ Nam) đã nhận được một bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh do Hoàng thân vẽ

Trong nhà ngục, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người hơn Hoàng thân

19 tuổi và được ông kính trọng gọi là “Papa Hồ” đã thực sự trở thành “người cha tinh thần” theo đúng nghĩa của từ này

Sau đó, ngày 24/5/1960, với sự giúp đỡ của một tổ công tác đặc biệt của Việt Nam, cuộc vượt ngục đã thành công Hoàng thân và các đồng chí của mình cùng nhân dân Lào yêu nước lại tiếp tục cuộc hành trình đấu tranh cách mạng Trong suốt hành trình đi cùng cuộc kháng chiến của nhân dân các bộ tộc Lào,

Hoàng thân luôn tâm niệm ý nghĩa những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ý nghĩa sâu sắc món quà tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi cho ông

Đó là một tấm lụa, một thanh kiếm và một bộ quần áo với lời giải thích:

“Tấm lụa tượng trưng cho sự mềm mỏng và đại đoàn kết Đoàn kết chặt chẽ như những sợi tơ trong tấm lụa Mềm mỏng là để đối với nhân dân Thanh kiếm là

tượng trưng cho sự sắc sảo và kiên quyết Còn bộ quần áo là để tặng cho cán bộ Lào thi đua giỏi nhất”

Hơn 15 năm sau cuộc vượt ngục huyền thoại ấy, tháng 12/1975, Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc họp ở Viêng Chăn đã quyết định xóa bỏ chế độ quân chủ và thiết lập chế độ dân chủ nhân dân Lịch sử cách mạng Lào đã bước sang một trang mới với một thể chế nhà nước mới do nhân dân các bộ tộc Lào đồng lòng lựa chọn Hoàng thân Xuphanuvông, vị lãnh tụ đức độ, tài năng, ngọn

cờ đoàn kết của nhân dân các bộ tộc Lào, đã được bầu làm Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tối cao của nước CHDCND Lào

Kể từ cuộc gặp đầu tiên (4/9/1945) đến cuộc gặp cuối cùng giữa Hoàng thân và Chủ tịch Hồ Chí Minh (7/7/1969 - ngày sinh nhật lần thứ 60 của Hoàng thân), Hoàng thân Xuphanuvông và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất nhiều lần gặp nhau, gửi thư từ, điện, bưu thiếp và ăn cơm cùng nhau Mối thâm tình vừa là đồng chí, vừa như ruột thịt giữa hai vị lãnh tụ của nhân dân Việt Nam và nhân dân các bộ tộc Lào được lưu lại qua những bức ảnh, qua những câu chuyện kể, qua ký ức của những người cùng thời

Rất nhiều bức ảnh đã ghi lại khoảnh khắc trong những ngày Hoàng thân làm việc cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng, Chính phủ Việt Nam

ở Việt Bắc, ở thủ đô Hà Nội Bức ảnh chụp hai nhà lãnh đạo trong bộ quân phục gọn gàng, giản dị đang đứng trao đổi công việc; bức ảnh chụp hai vị lãnh tụ thân mật

ngồi trên một cành cây khô trong chiến khu Việt Bắc v.v

Trong số các bức ảnh đầy kỷ niệm hiện đang được lưu giữ ở Bảo tàng Hồ Chí Minh và ở nhiều nơi khác nữa của Việt Nam và Lào, còn có cả những bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh chụp cùng những người thân của gia đình Hoàng thân Xuphanuvông Yêu quý các con của Hoàng thân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt tên Việt Nam (Quang, Minh, Chính, Đại, Long ) cho họ

Cũng trong hồi ký của mình, Chí Long từng viết: tình bạn giữa cha anh - Hoàng thân Xuphanuvông và Chủ tịch Hồ Chí Minh sâu sắc, gần gũi và thiêng liêng như ruột thịt Trong phòng làm việc của Hoàng thân, có rất nhiều kỷ vật gắn bó với cuộc đời ông, song trong ngăn bàn ở căn phòng đó có những kỷ vật

vô cùng quý giá, đó là hai chiếc phong bì: một chiếc Hoàng thân đề “với Hai ta”

để những bức ảnh chụp ông và bà Viêng Khăm; chiếc nữa đề “với Papa Hồ” để những bức ảnh chụp cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Không chỉ dừng lại ở đó, trong chuyến đi công tác tại CHDCND Lào tháng 9/2008, đoàn cán bộ Bảo tàng Hồ Chí Minh khi đến thăm Di tích Chủ tịch Xuphanuvông ở thủ đô Viêng Chăn đã thực sự xúc động được nghe giới thiệu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Hoàng thân và tình bạn cao cả giữa Hoàng thân và Chủ tịch Hồ Chí Minh

Xúc động hơn khi nhìn thấy trên góc tường bức ký họa chân dung: Chủ tịch Hồ Chí Minh, Lênin và Phiđen Cátxtơrô bằng chì đen Mỗi khi nói về mối thâm tình đặc biệt giữa hai con người vĩ đại này, trong ký ức của chúng tôi vẫn hiện lên lời thuyết minh của bạn Thoong Vanh: Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, nhớ về Người, Hoàng thân từng nhắc Chí Long: “Hôm nay là ngày 19 tháng 5 Con đi mua hoa tươi, trái cây về để ta thắp hương tưởng nhớ Bác Hồ”

Giờ đây, cả Chủ tịch Hồ Chí Minh và Hoàng thân Xuphanuvông đều đã đi

xa, song cuộc hội ngộ đầu tiên, ân tình thắm thiết giữa hai người vẫn còn mãi Cùng với thời gian, những kỷ niệm sâu sắc, tình bạn thiêng liêng giữa Hoàng thân và Chủ tịch Hồ Chí Minh hàm chứa trong những bức thư, bức điện, những bức ảnh, những kỷ vật và những câu chuyện kể mà chúng ta luôn nâng niu, gìn giữ ở Việt Nam, ở Lào mãi mãi là hiện thân của mối tình hữu nghị đoàn kết đặc biệt, sâu sắc Lào - Việt

Sau này, với nhiều cương vị lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và Mặt trận đoàn kết Lào, đồng chí Xuphanuvông càng có điều kiện quan tâm, chăm lo xây dựng, vun đắp tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào ngày càng xanh tươi và bền vững Đặc biệt, từ sau khi nước Lào hoàn toàn độc lập, với trọng trách Chủ tịch nước kiêm Chủ tịch Hội đồng nhân dân tối cao nước Cộng hoà dân chủ nhân dân

Lào, tinh thần ấy càng được nhân lên, mà kết quả là hai nước đã ký kết “Hiệp ước

hữu nghị hợp tác toàn diện” với những cam kết "Hết lòng ủng hộ và giúp đỡ

nhau, hợp tác chặt chẽ với nhau trên tất cả các lĩnh vực”

Đánh giá công lao của đồng chí Xuphanuvông, đồng chí Cayxỏn Phômvihẳn đã nói: “Đồng chí Xuphanuvông đã cùng với tập thể ban lãnh đạo của Đảng từ những năm đầu của cuộc cách mạng, tham gia xây dựng cơ sở cách mạng

và căn cứ địa vững chắc trong cả hai cuộc kháng chiến lâu dài của nhân dân ta góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc đấu tranh vì hoà bình, hoà hợp dân tộc, thống nhất đất nước và đoàn kết quốc tế”

Trong điện chia buồn gửi tới Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Quốc hội, Chính phủ nước Cộng hoà nhân dân Lào, Uỷ ban Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong ngày lễ tang Chủ tịch Xuphanuvông (ngày 11/1/1995), Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, UBTW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

đã khẳng định: "Đồng chí Xuphanuvông là nhà lãnh đạo cách mạng anh dũng kiên cường, đã suốt đời cống hiến trí tuệ, sức lực cho độc lập dân tộc và phồn vinh của đất nước Lào; người bạn lớn rất thân thiết, thuỷ chung của nhân dân Việt Nam, đã có nhiều đóng góp quan trọng vào việc xây dựng, củng cố và phát triển mối quan hệ hữu nghị đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào

Đồng chí Xuphanuvông mất đi là một tổn thất lớn của Đảng, Nhà nước, các bộ tộc Lào và gia đình đồng chí; đồng thời là nỗi đau buồn của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam"

Với những đóng góp to lớn của đồng chí cho quan hệ hợp tác hữu nghị và liên minh chiến đấu đặc biệt Việt Nam – Lào, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã trân trọng trao tặng đồng chí Xuphanuvông phần thưởng cao quý nhất của Việt

Nam: Huân chương Sao vàng và Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều phần

thưởng cao quý khác

Trong dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh Chủ tịch Xuphanuvông lần này, Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị Việt Nam đã thiết kế một chương trình "Theo dấu chân Hoàng thân Xuphanuvông", tổ chức cho đoàn cán bộ của Hội Hữu nghị Lào - Việt, các nhà báo, phóng viên, giảng viên Trường Đại học Xuphanuvông và gia đình của Chủ tịch sang thăm Việt Nam, đến những nơi Xuphanuvông đã từng sống, làm việc, gắn bó trong cuộc sống và có những đóng góp bằng các công trình do chính Chủ tịch Xuphanuvông thiết kế, xây dựng ở Việt Nam

Hiện nay, chúng ta thật sự vui mừng nhận thấy mối quan hệ đầy ân tình

và sinh động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Xuphanuvông đã được phát huy có hiệu quả và ngày càng có nhiều bước tiến bộ mới Những công lao to lớn, tình cảm thuỷ chung son sắt và tinh thần đoàn kết cao đẹp của Chủ tịch Xuphanuvông dành cho nhân dân Việt Nam vẫn mãi mãi ngời sáng trên con đường xây dựng tình đoàn kết hữu nghị và quan hệ đặc biệt của hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước chúng ta

Ngày 25/5/1971, nhận lời mời của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Chủ tịch Xuphanuvong sang thăm Việt Nam Trở lại mảnh đất có nhiều gắn bó với sự nghiệp cách mạng của mình, đến đâu Người cũng được nhân dân Việt Nam nồng nhiệt đón tiếp Trong bầu không khí thắm tình đoàn kết hữu nghị, thủy chung Người phát biểu: “Quan hệ hữu nghị anh em giữa nhân dân Lào và Việt Nam thật là vĩ đại Không có bài hát, bài thơ nào ca ngợi hết được Tình đoàn kết Lào - Việt Nam cao hơn núi, dài hơn sông, rộng hơn biển cả, đẹp hơn trăng rằm, ngát thơm hơn bất cứ đóa hoa nào thơm nhất Tình hữu nghị tốt đẹp đó được vun đắp bằng tinh thần trong sáng không có kẻ thù nào phá nổi” Chính sức mạnh đoàn kết đó, cách mạng hai nước Việt - Lào đã đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác và cùng giành thắng lợi trọn vẹn vào năm 1975 mở ra trang mới cho hai nước Việt Nam - Lào

Sau này, với nhiều cương vị lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và Mặt trận đoàn kết Lào, đồng chí Xuphanuvông càng có điều kiện quan tâm, chăm lo xây dựng, vun đắp tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào ngày càng xanh tươi và bền vững Đặc biệt, từ sau khi nước Lào hoàn toàn độc lập, với trọng trách Chủ tịch nước kiêm Chủ tịch Hội đồng nhân dân tối cao nước Cộng hoà dân chủ nhân dân

Lào, tinh thần ấy càng được nhân lên, mà kết quả là hai nước đã ký kết “Hiệp ước

hữu nghị hợp tác toàn diện” với những cam kết "Hết lòng ủng hộ và giúp đỡ

nhau, hợp tác chặt chẽ với nhau trên tất cả các lĩnh vực”