Tuần 8 Tiết 29 Chiếc lá cuối cùng Trích -O.Hen ri- A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp hs: 1.Kiến thức: khám phá vài nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn của tác giả, rung động trước cái hay, cái
Trang 1Tuần 8 Tiết 29
Chiếc lá cuối cùng (Trích) -O.Hen ri-
A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp hs:
1.Kiến thức: khám phá vài nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn của tác giả, rung
động trước cái hay, cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất
hạnh của người nghèo
2.Rèn luyện kĩ năng đọc, kchuyện diễn cảm, ptích nvật và tình huống truyện
3.Thái độ: Giáo dục sự trân trọng tình cảm thiêng liêng của con người: tình cảm
bạn bè GD sự cảm thông, yêu mến và ktrọng những người làm nghệ thuật
B- CHUẨN BỊ:
1.Thầy: Sgk, sgv, giáo án, thiết kế ngữ văn 8
2 Trò: Sgk, vở ghi, soạn bài theo nd câu hỏi sgk
C- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Hoạt động 1 ÔĐTC:
Hoạt động 2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh:
? Những nét khác biệt chủ yếu giữa Đônkihôtê và Xan chô Pan xa là gì?
*Gợi ý: Nét khác biệt giữa 2 con người này là :
-Xa rời thực tế
-Hành động điên rồ
-Làm theo sách vở kiếm hiệp
-Theo đuổi lí tưởng lớn, cao đẹp
-Dũng cảm lao thẳng vào hiểm nguy
-Thực tế -Hành động khôn ngoan -Làm theo sở thích tự nhiên -Thích được q lợi vật chất đời thường -Tránh xa những nguy hiểm
Hoạt động 3.Tổ chức dạy - học bài mới:
*Giới thiệu bài:
Văn học Mĩ là một nền văn học trẻ đã xuất hiện những nnhà văn kiệt xuất
như Hê-ming-vvây, Giắc Lơn đơn…trong số đó tên tuổi của O.Hen ri nổi bật
lên như một tác giả truyện ngắn tài danh “Chiếc lá cuối cùng” là một trong
những truyện ngắn hướng vào cs nghèo khổ, bất hạnh của người dân Mĩ,
hướng vào sức mạnh của nghệ thuật chân chính đem lại niềm tin cho con
người.
? Nêu những hiểu biết của em
về tác giả và phong cách văn
chương của ông?
I-Tìm hiểu chung:
1.Tác giả: O.Hen- ri (1862-1910)
-Là nhà văn Mĩ từng sống lang thang, trải nhiều nghề để kiếm sống: nhân viên kế toán, vẽ tranh,
Trang 2-Gv hd hs đọc: chú ý làm nổi
bật sự tuyệt vọng của Giôn xi,
sự hối hận của cô sau khi thấy
chiếc lá kiên cường chống
chọi với mưa gió, sự dịu dàng,
kiên nhẫn của Xiu và lời tâm
sự tôn vinh kiệt tác cảu cụ Bơ
men
-Gv tóm tắt nd truyện
? Nêu vị trí của đoạn trích
học?
? Kể tóm tắt đoạn trích?
? Theo em đ trích có thể chia
làm mấy phần? Nd từng
phần?
? Trong đoạn trích học em
tháy Giôn xi đang ở trong tình
trạng ntn?
? Tình trạng ấy khiến Giôn xi
có tâm trạng gì?
thủ quỹ nhà băng
-Ông từng phải ngồi tù vì sự thất thoát tiền nhà băng khi làm thủ quỹ
-Sáng tác của ông phần lớn là truyện ngắn, ông nổi tiếng cũng nhờ thể truyện ngắn
-Các truyện ngắn của ông thường nhẹ nhàng nhưng toát lên tinh thần nhân đạo cao cả, tình thương yêu người nghèo khổ rất cảm động
-Ở Mĩ, hội nghệ thuật và khoa học đã lập giải thưởng O.Hen ri để tặng cho truyện ngắn hay nhất hàng năm sau khi nhà văn mất
2 Đọc và tìm hiểu chú thích:
-Đọc -Chú thích: SgkT89
3.Tác phẩm:
-Đoạn trích thuộc phần cuối truyện “Chiếc lá cuối cùng”
*Tóm tắt đoạn trích: Giôn xi ốm nặng và nằm đợi
chiếc lá cuối cùng rụng, khi đó cô sẽ chết Nhưng qua một buổi sáng và 1 đêm mưa gió phũ phàng, chiếc lá cuối cùngg vẫn không rụng Điều đó khiến Giôn xi thoát khỏi ý nghĩ về cái chết
Xiu đã cho Giôn xi biết chiếc lá cuối cùng chính
là bức tranh của cụ Bơ men đã bí mật vẽ trong một đêm mưa gió cứu Giôn xi trong khi chính cụ bị chết vì bệnh xưng phổi
-Cấu trúc: 3 phần:
.P1: Từ đầu -> “kiểu Hà Lan”: Giôn xi đợi cái chết P2: Tiếp -> “Vịnh Naplơ”: Giôn xi vượt qua cái chết
.P3: Còn lại: Bí mật của chiếc lá cuối cùng
II-Phân tích:
1.Diễn biến tâm trạng của Giôn xi:
-Giôn xi là một cô gái trẻ, một họa sĩ trẻ, cô đang
bị xưng phổi nặng+ nghèo túng -> Giôn xi chán nản, thẫn thờ mở to cặp mắt nhìn tấm mành mành đã kéo xuống
-Đó là tâm trạng thường gặp của những người ít nghị lực khi gặp bệnh tật hay khó khăn
Trang 3? Em có nhận xét gì về tâm
trạng đó của Giôn xi?
? Tại sao Giôn xi mở to cặp
mắt thẫn thờ nhìn tấm mành
mành và thều thào ra lệnh
“kéo nó lên”?
? Suy nghĩ của Giôn xi: khi
chiếc lá cuối cùng rụng thì
cùng lúc đó cô sẽ chết nói lên
điều gì?
? Em hiểu gì về trạng thái tinh
thần của Giôn xi từ câu nói
của cô: “Đó là chiếc lá cuối
cùng Em tưởng là nhất định
đêm vừa qua nó đã rụng…
Hôm nay nó sẽ rụng thôi và
cùng lúc đó thì em sẽ chết”?
? Giôn xi đã khong đáp lại
những loqì yêu thương của
bạn…chi tiết đó cho ta biết
thêm điều gì về Giôn xi?
? Giôn xi phát hiện ra điều gì
sau một đêm , khi trời vừa
hửng sáng?
? Tại sao khi nằm nhìn chiếc
lá hồi lâu Giôn xi tự thấy
mình là một con bé hư?
? Theo em , Giôn xi đã cảm
nhận được điều gì từ chiếc lá
cuối cùng vẫn còn đó?
? Chi tiết Giôn xi xin cháo và
sữa, đòi soi gương, muốn ngồi
dậy đã cho tháy điều thay đổi
nào ở cô?
? Vậy lí do khiến cô khỏi
bệnh, chiến thắng thần chết là
gì? Liệu có phải do sự chăm
sóc tận tình của Xiu hay td
của thuốc?
-Cô muốn nhìn xem chiếc lá thường xuân cuối cùng bên cửa sổ đã rụng chưa
-Đó là những suy nghĩ xuất hiện từ một cô gái yếu đuối, bệnh tật, ít nghị lực, thật ngớ ngẩn và đáng thương Nó chỉ chứng tỏ là Giôn xi đã chán sống lắm rồi
-Không còn tin vào sự sống của mình -Tâm trạng của kẻ đang chán nản chờ đợi phút giây chia tay với cuộc đời
-> Vô cùng cô đơn, tuyệt vọng -Không còn muốn sống
-Chiếc lá thường xuân cuối cùng vẫn chưa rụng -Giôn xi cảm nhận được có 1 cái gì đó đã làm cho chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó để cho cô thấy rằng mình đã tệ đến ntn
-Trong chiếc lá mỏng manh, nhỏ nhoi ấy chứa đựng 1 sức sống thật mãnh liệt, bền bỉ
-Nhu cầu sống đã quay trở lại với Giôn xi
-Giôn xi khỏi bệnh chủ yếu không phải vì td của thuốc men hay sự chăm sóc của Xiu mà chính từ tâm trạng hồi sinh, cái ý định muốn sống cứ mạnh dần trong cơ thể và tâm hồn cô
-Do khâm phục sự gan góc, kiên cường của chiếc lá
-> Cô tự chữa bệnh cho mình nnhờ chiếc lá, bằng chính sự thay đổi tinh thần, tâm trạng của mình -> Người ta tự chữa bệnh cho mình bằng nghị lực, bằng tình yêu cs, bằng sự đấu tranh và chiến thắng bệnh tật kết hợp với thuốc men, nghỉ ngơi, điều dưỡng
Trang 4? Việc Giôn xi khỏi bệnh nói
lên điều gì?
Hoạt động 4.Củng cố:
-Tóm tắt đoạn trích “Chiếc lá cuối cùng”
-Vì sao Giôn xi kkhông chết?
Hoạt động 5.HDVN:
-Tóm tắt đoạn trích, nắm chắc những diễn biến tâm trạng của Giôn xi -Soạn phần còn lại
Trang 5
-Tuần 8 Tiết 30
Chiếc lá cuối cùng (Trích) -O.Hen ri-
A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Tiếp tục giúp hs:
1.Kiến thức: khám phá vài nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn của tác giả, rung
động trước cái hay, cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất
hạnh của người nghèo
2.Rèn luyện kĩ năng đọc, kể chuyện diễn cảm, phân tích nhân vật và tình huống
truyện
3.Thái độ: Giáo dục sự trân trọng tình cảm thiêng liêng của con người: tình cảm
bạn bè Giáo dục sự cảm thông, yêu mến và kính trọng những người làm nghệ
thuật
B- CHUẨN BỊ:
1.Thầy: Sgk, sgv, giáo án, thiết kế ngữ văn 8
2 Trò: Sgk, vở ghi, soạn bài theo nd câu hỏi sgk
C- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Hoạt động 1 ÔĐTC:
Hoạt động 2.Kiểm tra sự chuẩn bị của hs:
?Tóm tắt đoạn trích? Vì sao Giôn xi không chết?
Hoạt động 3 Tổ chức dạy - học bài mới::
*Giới thiệu bài:
Ở tiết trước chúng ta đã biết Giôn xi khỏi bệnh, chiến thắng bệnh tật thần
chết và chiến thắng những phút giây bi quan mềm yếu của tâm hồn là do sự khích
lệ của chiếc lá dũng cảm- một kiệt tác của cụ Bơ men cộng với tình thương yêu và
sự chăm sóc tận tình, hết mình của Xiu Hai nhân vật Xiu và cụ Bơ men đã góp
những sắc màu nhỏ nhẹ, trong sáng làm đẹp thêm bức tranh tình người của câu
chuyện
? Tại sao Xiu và cụ Bơ men cùng sợ
sệt nhìn ra ngoài cửa sổ, nhìn cây
thường xuân rồi nhìn nhau, chẳng
nói năng gì?
II-Phân tích: (tiếp)
2.Nhân vật Xiu hay tấm lòng của một người bạn:
-Lo cho bênh tật và tính mệnh của Giôn xi, nhớ đến ý định sẽ chết cùng chiếc lá cuối cùng của bạn
( Hẳn lúc này tâm trạng của Xiu đang trĩu nặng tình thương và nỗi lo âu trước giờ phút
Trang 6? Khi Giôn xi ra lệnh cho Xiu kéo
mành lên thì Xiu đã làm với thái độ
ntn?
?Đối với Xiu, Giôn xi là 1 nửa cuộc
đời mình, vì thế Xiu đã cố hết sức
chăm sóc em Em hãy tìm những chi
tiết chứng tỏ điều đó?
? Qua đó em có nhận xét gì về
tinnhf abnj của Xiu?
? Trong đoạn tóm tắt phần đầu tác
phẩm , tác giả đã cho chúng ta biết
điều gì về nhân vật cụ Bơ men?
? Cụ Bơ men sợ sệt nhìn ra ngoài
cửa sổ, nhìn những chiếc lá cuối
cùng sắp rụng, nhìn Xiu, nhìn Giôn
xi, ngoài tâm trạng lo lắng, thương
yêu cô bạn đồng nghiệp trẻ, cụ còn
có ý nghĩ gì khác?
? Tác giả có trực tiếp tả cảnh cụ Bơ
men vẽ tranh không?
? Qua lời của bác sĩ và lời kể của
Xiu, em hình dung cụ đã hoàn thành
tác phẩm của mình ntn?
? Điều đó chứng tỏ phẩm chất gì của
cụ?
? Người họa sĩ già ấy phải trả giá
ntn cho bức vẽ chiếc lá cuối cùng
của mình?
? Tại sao Xiu lại gọi đó là một kiệt
tác?
-Bức tranh ấy không phải là thần
dược, nó là tác phẩm nt được tạo
nên bởi tình yêu thương yêu con
người
sức lực Giôn xi đang tàn dần) -Kéo mành lên 1 cách chán nản, gần nhhư là tuyệt vọng
*Chăm sóc bạn ân cần:
-Nấu cháo, pha sữa để bồi dưỡng sức khỏe cho bạn
-Mời bác sĩ và luôn thường trực bên cạnh bạn, tận tình chăm sóc và chiều chuộng bạn
=> Tình bạn cao cả, tấm lòng nhân ái, vị tha bao la, sâu nặng vô bờ
3.Cụ Bơ men và kiệt tác chiếc lá cuối cùng:
*Cụ Bơ men:
-Là một họa sĩ nghèo, 40 năm mơ ước vẽ một kiệt tác nhưng chưa thực hiện được, thường ngồi làm mẫu vẽ cho các họa sĩ để kiếm tiền
-Tuy không nói nhưng hẳn cụ đang nung nấu ý định vẽ tranh lá để cứu Giôn xi từ lúc ấy
( Cụ đã từng coi mình “là con chó xồm lớn
chuyên gác cửa bảo vệ hai họa sĩ trẻ”)
-Tác giả không trực tiếp tả cảnh cụ Bơ men
vẽ tranh Cho đến khi Giôn xi thoát khỏi cái chết ta mới biết được công việc của họ -Giữa đêm lạnh giá, gió bấc ào ào, mưa đạp mạnh vào cửa sổ, một mình cụ bắc thang trèo lên tường, cầm đèn bão, mang đầy đủ bút lông và bảng pha màu để sáng tác tác phẩm của mình
=> Dũng cảm, cao thượng, quên mình vì người khác
-Bị viêm phổi nặng và chết vì bị sưng phổi
*Kiệt tác chiếc lá cuối cùng:
-Sinh động, giống thật -Đem lại sự sống cho Giôn xi -Được vẽ bằng cả tình thương yêu bao la và lòng hi sinh cao thượng
Trang 7? Từ đó em hiểu thêm ý nghĩa nào
của truyện?
? Nghệ thuật đảo ngược tình huống
hai lần gây bất ngờ và tạo sự hấp
dẫn đặc biệt trong truyện là ở đâu?
( cả hai sự bất ngờ và đảo ngược đó
đều gắn liền với bệnh sưng phổi và
hình ảnh chiếc lá cuối cùng)
? Những nét độc đáo của nt truyện
ngắn này là gì?
? Chủ đề tư tưởng của tp?
-Gọi 2 hs đọc ghi nhớ
? Sau khi học xong đoạn trích, em
hiểu gì về tư tưởng và tài năng của
tác giả?
*Sức mạnh của nghệ thuật chân chính:
-NT chân chính được tạo ra từ tình thương yêu con người
-NT chân chính là nghệ thuật vì con người,
có khi nó phải trả giá bằng chính tính mạng của con người
*Nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần:
+ Lần 1: Ai cũng tưởng Giôn xi sẽ chết vì
bệnh tật, nghèo túng và chán sống Ai cũng tưởng chiếc lá ấy nnhất định sẽ rụng nhưng kết thúc truyện Giôn xi thoát chết
+ Lần 2: Cụ Bơ men tuy nghiện rượu nhưng
rất khỏe mạnh Vậy mà kết thúc truyện cụ lại chế vì bị viêm phổi
III-Tổng kết:
1.NT:
-Bố cục của truyện chặt chẽ, xây dựng nhiều tình huống hấp dẫn
-Mtả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế -Kết cấu đảo ngược tình huống 2 lần gây bất ngờ, hấp dẫn
2.ND: Truyện ca ngợi tình cảm trong sáng,
cao đẹp của những người nghệ sĩ chân chính, ca ngợi sự hi sinh quên mình của cụ
Bơ men để vẽ chiếc lá, cứu sống Giôn xi -Ca ngợi sức mạnh của tác phẩm nghệ thuật giúp con người chiến thắng cái chết, đem lại niềm vui, hạnh phúc cho con người
-Truyện cũng gợi những suy ngẫm về kiệt tác, về sự ấp ủ cả một đời và khoảnh khắc bất ngờ sáng tạo nên tác phẩm kiệt xuất
*Ghi nhớ: Sgk T90
IV-Luyện tập:
-Yêu thương, quý trọng người nghèo khổ -Tài viết truyện với những tình huống độc đáo, bất ngờ
Hoạt động 4.Củng cố:
-Qua đoạn trích em hiểu gì về 2 nhân vật: Xiu và cụ Bơ men?
Trang 8-Vì sao nói bức tranh chiếc lá cuối cùng là một kiệt tác?
Hoạt động 5.HDVN:
-Tóm tắt đoạn trích, nắm chắc nd và nt
-Chuẩn bị bài “Chương trình địa phương”