Kiến thức: Giúp h/s: - Củng cố, hệ thống hóa kiến thức phần truyện kí Việt Nam từ đầu HKI trên các mặt: đặc sắc về nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật.. Từ đó bước đầu thấy được
Trang 1TiÕt 38:
ÔN TẬP TRUYỆN KÍ
1 Mục tiêu:
a Kiến thức: Giúp h/s:
- Củng cố, hệ thống hóa kiến thức phần truyện kí Việt Nam từ đầu HKI trên các
mặt: đặc sắc về nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật Từ đó bước đầu thấy được quá trình hiện đại hóa văn học VN đã hoàn thành về cơ bản vào nửa đầu thế
kỉ XX
b Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng ghi nhớ, hệ thống hóa, so sánh, khái quát và trình bày nhận xét
trong qúa trình ôn tập
c Thái độ: Hs có ý thức khái quát ôn tập kiến thức tổng hợp.
2 Chuẩn bị:
- GV: Giáo án, hướng dẫn h/s chuẩn bị chu đáo.
- HS: Chuẩn bị bảng phụ theo nhóm ( bảng hệ thống ).
3 Các hoạt động dạy và học: (3p)
a Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s.
b Bài mới: Giới thiệu bài:
Trong các tiết học trước chúng ta đã tìm hiểu nội dung, nghệ thuật của các văn bản truyện kí Việt Nam Bài học hôm nay chúng ta sẽ khái quát lại toàn bộ giá trị nội dung và nghệ thuật để từ đó rút ra những đặc điểm chung cho nền VH giai đoạn này.
HĐ1: Hướng dẫn h/s lập bảng hệ thống kiến thức.(18p)
? Từ đầu HKI đến nay em
đã được học những tác
phẩm truyện kí VN nào?
bảng hệ thống kiến thức
- Tôi đi học.
- Trong lòng mẹ
( Trích: '' Những ngày thơ ấu '')
- Tức nước vỡ bờ
( Trích:'' Tắt đèn '' )
- Lão Hạc.
I Bảng hệ thống hóa kiến thức.
Yêu cầu h/s thảo luận theo nhóm Mỗi nhóm một bài theo những nội dung bảng sau:
( Hs tìm ra bảng phụ -> Gv treo lên sửa chữa và bổ sung ).
Trang 2Tên văn
bản
tên tác giả
Năm sáng tác Thể loại
Nội dung Đặc sắc nghệ thuật
Tôi đi học
Thanh Tịnh 1941
Truyện ngắn
Những kỉ niệm trong sáng về ngày đầu tiên đi học
- Tự sự xen trữ tình Kể
chuyện kết hợp với mtả và b/cảm Sử dụng h/ả so sánh
Trong lòng
mẹ
(Nguyên
Hồng)
( 1938)
1940 Hồi kí
Nỗi đau của chú
bé mồ côi và tình yêu thương mẹ mãnh liệt của bé Hồng khi xa mẹ , khi được nằm trong lòng mẹ
- Tự sự xen trữ tình.
- Kể chuyện kết hợp với
miêu tả và biểu cảm
- Sử dụng hình ảnh so
sánh, liên tưởng độc đáo
Tức nước
vỡ bờ (Ngô
Tất Tố ) 1939
Tiểu thuyết
Vạch trần bộ mặt bất nhân, tàn ác của chế độ TD nửa PK, tố cáo chính sách thuế khóa nặng nề vô nhân đạo
Ca ngợi phẩm chất cao quí và sức mạnh tiềm tàng của người phụ nữ VN trước CM
- Ngòi bút hiện thực chân
thực, sinh động
- Khắc họa nhân vật chủ
yếu qua ngôn ngữ, hành động trong thế tương phản với nhân vật khác
- Xây dựng tình huống
truyện bất ngờ có cao trào
và giải quyết hợp lí
Lão Hạc
( Nam Cao ) 1943
Truyện ngắn
Số phận đau thương và phẩm chất cao quí của người nông dân trong XHVN trước CMT8
- Thành công trong việc
miêu tả và phân tích diễn biến tâm lí
- Cách kể chuyện tự nhiên,
linh hoạt, vừa chân thực vừa đậm chất triết lí và trữ tình
- Ngôn ngữ chân thực,
Trang 3giản dị đậm đà chất nông thôn
Gv treo phần thảo luận của các nhóm Hs đọc phần bài làm của mình
? Gọi h/s nhóm khác nhận xét?
Hoạt động 2: Hướng dẫn h/s so sánh sự giống và khác nhau về nội dung tư tưởng
và hình thức NT của ba văn bản 2, 3, 4: (12p)
? Yêu cầu h/s thảo luận theo
nhóm? ( Nhóm bàn )
- GV: Có thể nói những
điểm giống nhau của ba văn
bản nêu trên đều là đặc điểm
chung nhất của dòng văn
xuôi hiện thực nước ta trước
CM - dòng văn bắt đầu khơi
nguồn từ những năm 20,
phát triển mạnh mẽ và rực
a, Giống nhau: - Về thể loại:
đều là văn tự sự, là truyện kí hiện đại ( được sáng tác vào thời kì 1930, 1945 )
- Đề tài, chủ đề: Đều lấy đề tài
về con người và cuộc sống XH đương thời của tác giả; đều đi sâu miêu tả số phận cực khổ của những con người bị vùi dập
- Giá trị tư tưởng: đều chan
chứa tinh thần nhân đạo ( yêu thương trân trọng những tình cảm, những phẩm chất đẹp đẽ, cao quí của con người, tố cáo những gì tàn ác, xấu xa )
- Giá trị nghệ thuật: đều có lối
viết chân thực, gần gũi.với đời sống giản dị, cách kể chuyện, miêu tả người, tâm lí rất cụ thể, hấp dẫn
b, Khác nhau:
+ Thể loại: hồi kí - tiểu thuyết
- truyện ngắn.
+ Phương thức biểu đạt: tự sự xen trữ tình, tự sự
II So sánh sự giống và khác nhau về nội dung
tư tưởng và hình thức NT của ba văn bản 2, 3, 4.
Trang 4rỡ vào những năm 30 và đầu
những năm 40 của thế kỉ
XX với tên tuổi của những
nhà văn: Phạm Duy Tốn,
Nguyễn Công Hoan, Ngô
Tất Tố, Vũ Trọng Phụng,
Nam Cao,Tô Hoài, Bùi Hiển
Tình
? Em hiểu hồi kí là gì? Hãy
nhắc lại?
- GV: Thực ra sự khác nhau
này cũng chỉ rất tương đối
và chính nhờ đó tạo nên sự
đa dạng, đa diện hấp dẫn
của VH hiện thực phê phán
- Là một thể của kí ở đó người
viết kể lại những chuyện, điều chính mình đã trải qua, đã chứng kiến
Gợi ý: - Đó là đoạn văn
HĐ3: Hướng dẫn luyện tập (7p)
? Trong các văn bản 2,3 và 4
em thích nhất nhân vật nào ,
đoạn văn nào? Vì sao?
Hình thức: Làm cá nhân
trình bày trước lớp
Gợi ý: - Đó là đoạn văn
trong văn bản của tác giả
- Lí do yêu thích:
a, Về nội dung tư tưởng:
b, Về hình thức nghệ thuật:
c, Lí do khác:
III Luyện tập.
*) Bài tập:
c Củng cố: (3p
Khái quát ND ôn tập của tiết học
d Dặn dò: (2p) Về nhà:
- Ôn lại nội dung tư tưởng, NT của các văn bản trên.
- Chuẩn bị bài: '' Thông tin ''
- BT: Viết một đoạn văn hồi tưởng lại buổi đầu tiên em đến trường.
- Giải thích ý nghĩa xâu thành ngữ: '' Tức nước vỡ bờ '' Câu thành ngữ ấy
được chọn làm nhan đề cho đoạn trích có thỏa đáng không? Vì sao?