Giáo án Ngữ văn 8 bài 11: Câu ghép

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Nắm được đặc điểm của câu ghép, cách nối các vế câu ghép.. Câu có hai hoặc nhiều cụm C-V Cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn Các cụm C-V không bao chứa nhau Câu có một c

Tiết 43 TV: CÂU GHÉP

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Nắm được đặc điểm của câu ghép, cách nối các vế câu ghép.

- Biết sử dụng câu ghép phù hợp với yêu cầu giao tiếp

II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:

1.Kiến thức:

-Nắm được đặc điểm của câu ghép.

-Nắm được cách nối các vế câu câu ghép.

2.Kĩ năng:

- Phân biệt câu ghép với câu đơn và mở rộng thành phần câu.

- Sử dụng câu ghép phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

- Nối được các vế của câu ghép theo yêu cầu

3 Thỏi độ: Phân biệt câu ghép với câu đơn và mở rộng thành phần câu.

* Phương pháp: Thuyết trình, thảo luận nhóm, đàm thoại,…

III CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:-Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, sách thiết kế bài giảng.

-Bảng phụ, bút viết bảng, các ví dụ

2 Học sinh:-Đọc sách, tìm hiểu bài.

-Tìm các ví dụ tương tự

* Phương pháp: Thuyết trình, thảo luận nhóm, đàm thoại,…

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra.

3.Bài mới:

GV: Cho HS đọc đoạn trích, sgk

(H) Xác định các cụm C-V trong những câu in

đậm!

1- Tôi // quên thế nào được những cảm giác trong

sáng ấy / nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa

tươi / mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

2- Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu

và gió lạnh, mẹ tôi // âu yếm nắm tay tôi dẫn đi

trên con đường làng dài và hẹp

3- Cảnh vật chung quanh tôi // đều thay đổi, vì

chính lòng tôi // đang có sự thay đổi lớn: hôm

I Đặc điểm của câu ghép:

1.VÝ dô:

nay tôi // đi học

(H) Về số lượng cụm C-V, ba câu này có gì khác

nhau?

- Câu 2 có 1 cụm C-V; câu 1,3 có nhiều cụm C-V

(H) Phân tích cấu tạo của câu (1,3)

- Câu 2 có 1 cụm C-V; câu 1,3

có nhiều cụm C-V

* Phân tích:

- Câu 1 có 3 cụm V; 2 cụm

C-V nhỏ nằm trong cụm C-C-V lớn (2 cụm C-V nhỏ làm phụ ngữ

cho động từ quên và động từ

nảy nở).

- Câu 3 có 3 cụm C-V, các cụm C-V không bao chứa nhau (cụm C-V cuối cùng giải thích cho cụm C-V thứ hai)

HS Trình bày kết quả phân tích ở hai bước trên vào bảng mẫu:

Kiểu cấu tạo câu

Câu có hai

hoặc nhiều

cụm C-V

Cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn

Các cụm C-V không bao chứa nhau

Câu có một cụm C-V

Câu có hai hoặc nhiều cụm C-V

Cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn

Các cụm C-V không bao chứa nhau

(H) Dựa vào kiến thức đã học hãy cho biết đâu là

câu ghép? Câu nào không phải là câu ghép? Vì

sao?

- Câu 1 là câu ghép vì các cụm C-V không bao

chứa nhau

- Câu 2 và 3 không phải là câu ghép vì C©u 2

có 1 Cụm C-V (câu đơn) Câu 3 có nhiều cụm

chủ vị nhưng có cụm V nhỏ nằm trong cụm

C-V lớn

(H) Vậy, thế nào là câu ghép?

- Câu ghép là câu có hai hoặc nhiều cụm chủ vị

không bao chứa nhau (hay nằm ngoài nhau) Mỗi

cụm C-V này được gọi là một vế câu

- Câu 1 là câu ghép vì các cụm C-V không bao chứa nhau

- Câu 2 và 3 không phải là câu ghép vì Cau2 có 1 Cụm C-V (ccâu đơn) Câu 3 có nhiều cụm chủ vị nhưng có cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn

2: Ghi nhí: SGK ( 112)

(H) Phân tích cấu trúc cú pháp của các câu sau:

a.Trời // mưa to quá nên tôi // không đi học

II Cách nối các vế câu:

1 VÝ dô

b.Vì trời // mưa to quá nên tôi // không đi học

được

c.Trời // mưa to qua, tôi // không đi học đợc

d.Trời // càng mưa to, đường // càng lầy lội.

(H) Các câu trên thuộc kiểu câu gì?

- Các câu trên đều là những câu ghép

(H) Các vế nhau được nối với nhau như thế nào?

Dùng quan hệ từ, dùng cặp quan hệ từ, dùng dấu

phẩy, cặp từ hô ứng…

(H) Có những cách nào để nối các vế câu trong

câu ghép?

- Các cách nối các vế trong câu ghép:

- Dùng những từ có tác dụng nối:

+ Nối bằng quan hệ từ;

+ Nối bằng một cặp quan hệ từ;

+ Nối bằng cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ

thường đi đôi với nhau (cặp từ hô ứng)

- Không dùng từ nối: trong trtường hợp này giữa

các vế câu cần có dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc 2 Ghi nhí: SGK

dấu hai chấm

GV: Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài

tập 1:

(H) Tìm câu ghép trong các đoạn

trích trong SGK? Cho biết trong mỗi

câu ghép, các vế câu đợc nối với nhau

bằng những cách nào?

a.- U van Dần, u lạy Dần! (dấu phẩy)

- Dần hóy để cho chị đi với u, đừng giữ chị

nữa (dấu phẩy)

- Chị con cú đi, u mới cú tiền nộp sưu, thầy

Dần mới được về với Dần chứ! (dấu phẩy)

- Sỏng ngày người ta đỏnh trúi thầy Dần

như thế, Dần cú thương khụng? (dấu phẩy)

- Nếu Dần khụng buụng chị ra, chốc nữa

ụng lớ vào đõy, ụng trúi nốt cả u, cả Dần đấy (dấu

phẩy)

b Cô tôi dứt câu, cổ họng tôi đã

nghẹn ứ khóc không ra tiếng (dấu

phẩy)

- giá những hủ tục đã đày đoạ mẹ tôi

là một vật nh hòn đá hay cục thuỷ

tinh, đầu mẩu gỗ,(thì) tôi quyết vồ

lấy ngay mà cắn, mà nhai, mà nghiến

III.Luyện tập:

Bài 1:

a.- U van Dần, u lạy Dần! (dấu phẩy)

- Dần hóy để cho chị đi với u, đừng giữ chị nữa (dấu phẩy)

- Chị con cú đi, u mới cú tiền nộp sưu, thầy Dần mới được

về với Dần chứ! (dấu phẩy)

- Sỏng ngày người ta đỏnh trúi thầy Dần như thế, Dần cú thương khụng? (dấu phẩy)

- Nếu Dần khụng buụng chị ra, chốc nữa ụng lớ vào đõy, ụng trúi nốt cả u, cả Dần đấy (dấu phẩy)

b Cô tôi dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng (dấu

phẩy)

- giá những hủ tục đã

đày đoạ mẹ tôi là một vật nh hòn đá hay cục

cho kì nát vụn mới thôi (nối bằng dấu

phẩy có thể thay dấu phẩy bằng từ

thì)

c Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất:

lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã

cay cay (nối bằng dấu hai chấm)

d Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn

không a lão Hạc bởi vì lão lơng thiện

quá (nối bằng quan hệ từ bởi vì)

Gọi hs đọc yêu cầu của bài tập 2:

(H) Hãy đặt câu ghép với quan hệ từ

đã cho?

a.Vỡ trời mưa to nờn đường rất trơn

thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, (thì) tôi quyết vồ lấy ngay mà cắn, mà nhai,

mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi (nối bằng dấu phẩy có thể thay dấu phẩy bằng từ thì)

c Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay (nối bằng dấu hai chấm)

d Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không a lão Hạc bởi vì lão lơng thiện quá (nối bằng quan hệ từ bởi vì)

Bài 2:

a.Vỡ trời mưa to nờn đường rất trơn

b.Nếu Nam chăm học thỡ nú sẽ thi đỗ

c.Tuy nhà khỏ xa nhưng Bắc vẫn

đi học đỳng giờ

d.Khụng những Võn học giỏi mà

b.Nếu Nam chăm học thỡ nú sẽ thi đỗ.

c.Tuy nhà khỏ xa nhưng Bắc vẫn đi học đỳng giờ

d.Khụng những Võn học giỏi mà cụ ấy cũn rất

khộo tay

Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài tập 3

(H) Chuyển những câu ghép em vừa

đặt đợc thành những câu ghép mới

bằng một trong hai cách sau:

a Bỏ bớt một quan hệ từ

b Đảo lại trật tự các vế câu

a.- Trời mưa to nờn đường lầy lội

- Đường lầy lội vỡ trời mưa to

b.- Nam chăm học thỡ nú sẽ thi đỗ

- Nam sẽ thi đỗ nếu nú chăm học

c.- Nhà khỏ xa nhưng Bắc vẫn đi học đỳng giờ

- Bắc vẫn đi học đỳng giờ dự nhà khỏ xa

d.- Võn học giỏi mà cụ ấy cũn rất khộo tay

- Võn chẳng những khộo tay mà cụ ấy học rất

giỏi

cụ ấy cũn rất khộo tay

Bài 3:

a.- Trời mưa to nờn đường lầy lội

- Đường lầy lội vỡ trời mưa to

b.- Nam chăm học thỡ nú sẽ thi đỗ

- Nam sẽ thi đỗ nếu nú chăm học

c.- Nhà khỏ xa nhưng Bắc vẫn đi học đỳng giờ

- Bắc vẫn đi học đỳng giờ dự nhà khỏ xa

d.- Võn học giỏi mà cụ ấy cũn rất khộo tay

- Võn chẳng những khộo tay

mà cụ ấy học rất giỏi

*BTVN: 4,5

IV Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối:

a Củng cố: - Hãy đặt một câu ghép Thay đổi các cách nối các vế câu

- Cho HS đọc lại toàn bộ nội dung hai ghi nhớ

2 Dặn dò.

-Yêu cầu HS: - Học bài-Làm bài tập

Chuẩn bị bài: Tìm hiểu chung về văn thuyết minh

* ĐIỀU CHỈNH KẾ HOẠCH:

………

………