Đọc văn bản “Ôn dịch thuốc lá” của bác sĩ, nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện, chúng ta được cảnh báo thêm về một vấn đề thiết yếu đối với đời sống mỗi người.. Trong đo, thông tin nào được nêu
Trang 1Tuần 12 Tiết 45
Ôn dịch, thuốc lá
A-M ỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp hs:
1.Kiến thức: xác định được quyết tâm phòng chống thuốc lá trên cơ sở nhận
thức được tác hại to lớn , nhiều mặt của thuốc lá đối với đời sống cá nhân và cộng đồng Thấy được sự kết hợp chặt chẽ giữa hai phương thức lập luận và thuyết minh trong văn bản
2.Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, phân tích tác phẩm văn nhật dụng sử dụng
phương thức lập luận và thuyết minh
3.Thái độ: giáo dục ý thức cộng đồng, ý thức tuyên truyền không hút thuốc
lá và bỏ thuốc lá đối với người đã trót nghiện thuốc
B- CHUẨN BỊ:
1.Thầy: Sgk, sgv, giáo án, thiết kế ngữ văn 8, một vỏ bao thuốc lá có in dòng
chữ cảnh báo về tác hại của thuốc lá
2 Trò: Sgk, vở ghi, soạn bài theo câu hỏi sgk
C- TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
Hoạt động 1: ÔĐTC:
Hoạt động 2:Kiểm tra sự chuẩn bị của hs:
? Nêu tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông? Chúng ta phải làm gì để giữ gìn vệ sinh môi trường của địa phương và giữ gìn trái đất- ngôi nhà chung của nhân loại?
Hoạt động 3: Tổ chức dạy - học bài mới:
*Giới thiệu bài:
Trang 2Qua bài “Thông tin về ngày Trái Đất năm 2000”, các nhà khoa học đã cảnh báo cho chúng ta một nguy cơ ô nhiễm môi trườnglà nạn sử dụng bao bì ni lông một cách bừa bãi Song còn biết bao tệ nạn XH khác nữa cần cảnh báo, thậm chí cần báo động Một trong những tệ nạn ấy là tệ nghiện thuốc lá Đọc văn bản “Ôn dịch thuốc lá” của bác sĩ, nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện, chúng ta được cảnh báo thêm về một vấn đề thiết yếu đối với đời sống mỗi người Vậy, tại sao văn bản có tên là “Ôn dịch thuốc lá” và thuốc lá có tác hại ntn, chúng ta cùng tìm hiểu trong tiết học này
Hoạt động của thầy và trò Yêu cầu cần đạt
-Gv hd hs đọc: rõ ràng, mạch lạc,
chú ý những câu in nghiêng cần
đọc chậm, nnhững câu cảm thán
đọc với giọng phù hợp
-Chú ý các chú thích: 1,2,3,4,5,8,9
? Văn bản này thuộc kiểu loại văn
bản nào? Có giống bài “Thông
tin…” không?
? Văn bản có thể chia làm mấy
phần? Nd từng phần?
I-Tìm hiểu chung:
1 Đọc và tìm hiểu chú thích:
-Đọc
-Chú thích: ôn dịch: loại bệnh nguy hiểm, lây lan rộng, làm chết hàng loạt trong một thời gian nhất định
2.Tác phẩm:
-Kiểu loại văn bản: Văn bản nhật dụng thuyết minh về một vấn đề khoa học XH
-Bố cục: 3 phần:
P1: Từ đầu -> … “AIDS” : Thông báo về nạn dịch thuốc lá
P2: Tiếp -> … “phạm pháp”: Tác hại của thuốc lá
P3: Còn lại : Kiến nghị chống thuốc lá
Trang 3? Em hiểu ntn về nhan đề của văn
bản?
? Có thể sửa thành “Ôn dich thuốc
lá” (bỏ dấu phẩy) hoặc “Thuốc lá
là một loại ôn dịch” không?
Và ngay từ phần MB của văn bản
tiếng báo động đã trực tiếp vang
lên
? Những tin tức nào được thông
báo trong phần MB của văn bản?
? Trong đo, thông tin nào được nêu
II-Phân tích:
-Tiêu đề văn bản: Tác giả dùng từ “thuốc lá” sau từ “ôn dịch” là muốn so sánh tệ nghiện thuốc như 1 thứ bệnh có đặc điểm là dễ lây lan như dịch tả, dịch cúm… Nhưng không viết “dịch thuốc lá” mà viết là “ôn dịch, thuốc lá”- một từ dùng làm tiếng chửi rủa, hơn nữa lại đặt dấu phẩy ở giữa hai từ như một biện pháp tu từ, người viết biểu lộ thái độ vừa căm tức, vừa ghê rợn Ta có thể hiểu thâm ý là
“Thuốc lá! Mày là đồ ôn dịch, đáng ghét,
đáng tiêu diệt”
-Nếu thay đổi như vậy: về nd không sai nhưng tính chất biểu cảm không rõ ràng (cách dùng của tác giả tỏ được thái độ nguyền rủa đồng thời gây được sự chú ý đến người đọc)
1.Thông báo về nạn dịch thuốc lá:
-Từ tin mừng: loài người hầu như đã diệt trừ được những dịch kkủng khiếp một thời nnhư dịch hạch, thổ tả, tác giả đã thông báo: có những ôn dịch mới xuất hiện vào cuối thế kỉ này, đặc biệt là nạn dịch AIDS và ôn dịch thuốc lá
-Câu in nghiêng : “Ôn dịch thuốc lá đe dọa
sức khỏe và tính mạng loài người”
-Sử dụng các từ thông dụng của ngành y tế :
ôn dịch, dịch hạch, thổ tả, AIDS
-Sử dụng phép so sánh: Ôn dịch thuốc lá còn nặng hơn cả AIDS
Td: Thông báo ngắn gọn, chính xác nạn dịch
Trang 4thành chủ đề của văn bản?
? Nhận xét về ngôn ngữ thuyết
minh trong các thông tin này?
? Tác dụng của việc sử dụng ngôn
ngữ đó?
? Vậy, vì sao ôn dịch thuốc lá đe
dọa sức khỏe và tính mạng con
người, nó có tác dụng cụ thể ntn?
Chta cùng tìm hiểu phần tiếp theo
? Tác hại của thuốc lá được thuyết
minh trên những phương diện nào?
Xác định đoạn văn thuyết minh
cho từng phương diện đó?
? Tại sao tác giả lại viện dẫn lời
của Trần Hưng Đạo về việc đánh
giặc ngoại xâm trước khi phân tích
tác hại của thuốc lá?
-Theo dõi đoạn văn thuyết minh về
tác hại của thuốc lá đối với sức
khỏe con người và cho biết:
? Sự hủy hoại của thuốc lá đối với
thuốc lá, nhấn mạnh hiểm họa to lớn của nạn dịch này
2.Tác hại của thuốc lá:
-Phương diện đạo đức cá nhân và cộng đồng Thuốc lá và sức khỏe: “Ngày trước…tội ác” Thuốc lá và đạo đức : “Tiếp -> “phạm pháp”
-Tác giả mượn lời của người xưa bàn về binh pháp để nhấn mạnh mức độ nguy hiểm và kiểu cách phá hoại của tệ nghiện thuốc lá nguy hiểm không kém gì giặc ngoại xâm Thuốc lá phá hoại cs con người như tằm gặm nhấm lá dâu Với tằm ăn lá dâu thì ta có thể nhìn thấy, có thể cho phép hay ngăn chặn Còn thuốc lá thì gặm nhấm âm thầm, bí mật từng ngày, từng giờ không dễ nhìn thấy hay ngăn chặn
*Thuốc lá và sức khỏe:
+Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc thấm sâu vào cơ thể người hút (chất hắc ín, chất ô-xit các bon, chất ni-cô-tin)
-> Gây ho hen, viêm phế quản, ung thư vòm họng, ung thư phổi, huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim,…
-Chứng cứ khoa học, được chứng minh bằng những số liệu thống kê (…đến bệnh viện K
… bác sĩ viện trưởng…đến viện nghiên cứu các bệnh tim mạch, bác sĩ viện trưởng cho
Trang 5sức khỏe con người được phân tích
trên các chứng cứ nào?
? Nhận xét về những chứng cứ mà
tác giả dùng để thuyết minh trong
đoạn văn này?
? Tác dụng của phương pháp
thuyết minh đó?
? Có người bảo: “Tôi hút, tôi bị
bệnh , mặc tôi” được đưa ra như
một dẫn chứng, một tiếng nói khá
phổ biến của những con nghiện có
ý nghĩa gì?
? Khói thuốc lá có tác hại lớn, trực
tiếp đến sức khỏe của người hút
Vậy, khói thuốc lá có hại đối với
người xung quanh ntn?
? Trong đoạn này, tgiả có thể hiện
thái độ, sự phê phán đối với tệ
nghiện thuốc lá không? Tdụng của
việc thể hiện đó?
(Làm tăng sức thuyết phục đối với
người đọc)
biết…)
=> Thuyết phục cao đối với người đọc, người nghe
-Câu nói của người nghiện thường nói với một cách chây ỳ, có khi như một lời nói đùa tếu táo nhưng đó là 1 sự thật chứng tỏ sự vô trách nhiệm trước gđình, những người thân, trước cộng đồng của họ
+Khói thuốc lá còn đầu độc cơ thể và sức khỏe những người xung quanh, đó là vợ con,
là những người làm việc cùng phòng với nnhững người nghiện thuốc cũng bị nhiễm độc (hút thuốc lá thụ động)
->Đau tim, viêm phế quản, ung thư, đẻ non, thai nhi yếu,…
“Tội nghiệp thay …Hút thuốc cạnh 1 người đàn bà có thai quả là một tội ác”
-Tác giả đã thể hiện rõ thái độ phê phán của mình đối với tệ nghiện thuốc lá
=> Nhấn mạnh vào tác hại to lớn của thuốc lá đối với sức khỏe của con người
=> Hủy hoại sức khỏe của con người -Là nguyên nhân của nhiều cái chết bệnh
*Thuốc lá và đạo đức con người:
-Tỉ lệ thanh thiếu niên hút thuốc ở các thành phố lớn nước ta ngang cới ở các thành phố Âu
Trang 6? Qua đoạn văn bản trên, em hãy
cho biết mức độ tác hại của thuóc
lá đối với sức khỏe con người ntn?
? Theo dõi đoạn văn bản thuyết
minnh về ảnh hưởng của thuốc lá
đối với đạo đức con người và cho
biết những thông tin chính ở đoạn
văn bản này là gì?
? Ở đoạn này, tgiả đã sử dụng
phương pháp so sánh ntn?
? Dụng ý của tác giả khi sử dụng
phương pháp so sánh đó là gì?
? Điều đó cho thấy mức độ nguy
hại của thuốc lá đối với đạo đức
con người ntn?
? Toàn bộ thông tin ở phần thân
bài cho ta hiểu biết về thuốc lá
ntn?
Phần cuối văn bản thông tin về vấn
đề gì?
? Em hiểu ntn là chiến dịch?
Mĩ -Để có tiền hút thuốc sang-> trộm cắp -Nghiện thuốc lá -> nghiện ma túy
So sánh: số tiền nhỏ 1 đô la Mĩ để mua 1 bao
555 của thanh niên Mĩ và số tiền lớn 15000đ
VN để mua
-Tỉ lệ thanh niên VN- Mĩ hút thuốc ngang nhau
=> Cảnh báo nạn đua đòi hút thuốc ở nước nghèo đánh vàotúi tiền ít ỏi của người dân
VN Từ đó nảy sinh ra các tệ nạn XH khác
=> Hủy hoại lối sống, nhân cách của người dân VN nhất là tầng lớp thanh thiếu niên
-Là một thứ độc hại ghê gớm đối với sức khỏe con người và cộng đồng
-Có thể hủy hoại nhân cách tuổi trẻ
3.Kiến nghị chống hút thuốc lá:
-Chiến dịch chống hút thuốc lá
(Các việc làm tập trung và khẩn trương, huy động nnhiều lực lượng trong một thời gian ) -Ở Bỉ năm 1987
-Cuối thế kỉ XX “Một Châu Âu không còn
thuốc lá”
=> Thuyết phục người đọc tin ở tính khách
Trang 7?Cách thuyết minh ở đây là dùng
các ví dụ, số liệu thống kê, so
sánh Hãy chỉ ra trong văn bản?
? Tác dụng của phương pháp
thuyết minh này là gì?
? Khi nêu kiến nghị chống thuốc
lá, tác giả đã bày tỏ thái độ ntn
trong phần kết bài?
? Những đặc sắc nghệ thuật của
văn bản?
? Nd chính của văn bản?
-Gọi 2 hs đọc
quan của chiến dịch phòng chống thuốc lá -Cổ vũ chiến dịch chống thuốc lá
-Tin ở sự thắng lợi của chiến dịch này
IV-Tổng kết:
1.Nghệ thuật:
Bài viết có lập luận chặt chẽ, có căn cứ khoa học tin cậy, so sánh độc đáo, giàu sức thuyết phục
2.Nội dung:
Thuốc lá có nhiều tác hại to lớn đe dọa sức khỏe và tính mạng loài người còn hơn cả đại dịch AIDS Thuốc lá nguy hiểm vì nó gặmm nhấm dần sức khỏe của con người một cách lặng lẽ, âm thầm, đến khi nhận ra nó thì đã muộn Cuộc đấu tranh chống thuốc lá phải làm kiên trì và rộng rãi mới có kết quả
*Ghi nhớ: SgkT122 IV-Luyện tập:
1.Hs tìm hiểu 2.Hd hs:
-Hs nam: Từ cái chết của chầng tỉ phú -> Tác hại nghiêm trọng của thuốc lá-> Xác định sẽ không hút
-Hs nữ: Vận động mọi người không hút
Trang 8? Tìm hiểu thực trạng hút thuốc lảơ
1 số người thân hoặc bạn bè quen
biết?
Dùng 5 dòng ghi lại cảm xúc của
mình sau khi đọc bản tin của bài
“Sài Gòn tiếp thị” trích in ở bài
đọc thêm số 2?
Hoạt động 4 Củng cố:
Suy nghĩ của em về trách nhiệm của những hs trong việc chống hút thuốc lá?
Hoạt động 5 HDVN:
-Học kĩ bài, làm bài tập 2 Sgk
-Chuẩn bị bài “Câu ghép”