MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Nắm chắc quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép.. H Hãy kể thêm các ví dụ thể hiện mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu ghép: Tìm ví dụ, phân tích theo hướng
Trang 1Tiết 46 TV: CÂU GHÉP
(tiếp theo)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
Nắm chắc quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1 Kiến thức:
- Mối quan hệ về ý nghĩa giữa các vế câu ghép
- Cách thể hiện quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép
2 Kĩ năng:
- Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép dựa vào văn cảnh hoặc hoàn cảnh giao tiếp
- Tạo lập tương đối thành thạo câu ghép phù hợp với yêu cầu giao tiếp
3 Thỏi độ:
- Ra quyết định: Nhận ra và biết sử dụng câu ghép theo mục đích giao tiếp cụ III.CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
-Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng
-Bảng phụ, bút viết, các mẫu câu
Trang 2* Phương pháp: Thuyết trình, thảo luận nhóm, đàm thoại,…
2 Học sinh:
-Đọc và soạn bài
-Tìm hiểu thêm các ví dụ
IV.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: (H) Em hãy nêu những tác hại của thuốc lá trong văn bản
“ Ôn dịch thuốc lá”?
Trả lời: Tác hại của thuốc lá:
+ Người hút bị nhiều bệnh tật
+ Những người xung quanh cũng bị ảnh hưởng bởi khói thuốc
+ Làm gương xấu cho trẻ em
+ Dễ dẫn đến má túy rồi dẫn đến tội phạm
3 Bài mới:
GV: Gọi HS đọc ví dụ trong sgk (bảng phụ)
Có lẽ tiếng Việt
(H) Hãy xác định các cụm C-V trong câu ghép
trên?
I.Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu:
*VÝ dô:
Vế 1: Có lẽ tiếng Việt của chúng
Trang 3Vế 1: Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp => kết
quả
Vế 2: bởi vì tâm hồn , => nguyên nhân.
(H)Xác định cách nối các vế câu trong câu
ghép đó!
- Vế 1 nối vế 2: quan hệ từ bởi vì
- Vế 3 nối vế 1: dấu phẩy và quan hệ từ bởi vì
(H) Vậy quan hệ giữa các vế trong câu ghép
trên là quan hệ gì? Mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa
gì?
Vế 1 là kết quả, vế 2 và 3 là nguyên nhân dẫn
đến kết quả ở vế 1 quan hệ nguyên nhân -
kết quả
(H) Hãy kể thêm các ví dụ thể hiện mối quan
hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu ghép:
Tìm ví dụ, phân tích theo hướng dẫn của GV:
1- Quan hệ điều kiện-kÕt qu¶
vd- Nếu ai buồn phiền, cau có thì gương cũng
buồn phiền, cau có theo
ta đẹp => kết quả
Vế 2: bởi vì tâm hồn , =>
nguyên nhân
Vế 3: bởi vì đời sống =>
nguyên nhân
- Vế 1 nối vế 2: quan hệ từ bởi vì
- Vế 3 nối vế 1: dấu phẩy và
quan hệ từ bởi vì
Vế 1 là kết quả, vế 2 và 3 là nguyên nhân dẫn đến kết quả ở vế 1 quan hệ nguyên nhân - kết quả
Trang 42- Quan hệ tương phản.
vd- Tuy nhà xa nhưng em vẫn đi học đúng giờ
3- Quan hệ tăng tiến
vd- Bạn càng lười häc, bạn càng không hiểu
bài
4- Quan hệ lựa chọn
vd- Bạn muốn học bài hay bạn muốn đi chơi?
5- Quan hệ bổ sung
vd- Lan không những học giỏi mà bạn ấy còn
là một đứa con ngoan
6- Quan hệ nối tiếp
vd- Nó vừa mới học giỏi mà nó đã kiêu căng
7- Quan hệ giải thích
vd- Tôi học tiến bộ là do bạn ấy giúp đỡ nhiệt
tình
8- Quan hệ đồng thời
vd- Tôi đọc báo còn nó đọc sách
(H) Trong các ví dụ trên, để xác định quan hệ ý
nghĩa giữa các vế câu, ta dựa vào những yếu tố
nào?
Tìm ví dụ, phân tích theo hướng dẫn của GV:
1- Nếu ai buồn phiền, cau có thì
gương cũng buồn phiền, cau có theo
2- Tuy nhà xa nhưng em vẫn đi học đúng giờ
3- Bạn càng lười häc, bạn càng không hiểu bài
4- Bạn muốn học bài hay bạn muốn đi chơi?
5- Lan không những học giỏi mà bạn ấy còn là một đứa con ngoan
6- Nó vừa mới học giỏi mà nó đã kiêu căng
7- Tôi học tiến bộ là do bạn ấy giúp đỡ nhiệt tình
8- Tôi đọc báo còn nó đọc sách
- Dựa vào cách nối các vế câu trong câu ghép, tuỳ theo từ ngữ nối mà có các quan hệ ý nghĩa
Trang 5(H) Gọi HS đọc ghi nhớ.
GV: Gọi hs đọc yêu cầu của bài tập 1:
(H) Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong
những câu ghép trong bài tập 1:
Hs làm bài tập
a Quan hệ giải thích
b Quan hệ điều kiện
c Quan hệ tăng tiến
d Quan hệ tương phản
e Quan hệ nối tiếp
GV: Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài tập 2:
(H) Tìm câu ghép trong các đoạn trích trong
BT2?
a Các câu ghép:
-Đoạn 1: câu 2, 3, 4, 5
-Đoạn 2: câu 2, 3
(H) Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong
mỗi câu ghép?
b Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong câu
ghép:
khác nhau
II.Luyện tập Bài 1:
a.Quan hệ giải thích
b.Quan hệ điều kiện
c.Quan hệ tăng tiến
d.Quan hệ tương phản
e.Quan hệ nối tiếp
Bµi 2:
a.Các câu ghép:
-Đoạn 1: câu 2, 3, 4, 5
-Đoạn 2: câu 2, 3
b Quan hệ ý nghĩa giữa các vế
Trang 6-Đoạn 1: quan hệ điều kiện - kết quả, quan
hệ đồng thời
-Đoạn 2: quan hệ điều kiện - kết quả
(H) Có thể tách mỗi vế câu nói trên thành một
câu đơn không? Vì sao?
c Không nên tách các vế câu thành các câu
đơn vì sẽ làm mất đi cái hay Đó là những câu
miêu tả xuất phát từ những tâm trạng, điểm
nhìn nhất định nên rất tinh tế, cái này diễn ra sẽ
kéo theo cái kia…
GV: Gọi hs đọc yêu cầu của bài tập 3
(H) Trong các đoạn trích ở bài tập 3 có hai câu
ghép rất dài Xét về mặt lập luận, có thể tách
mỗi vế của câu ghép ấy thành một câu đơn
được không? Vì sao? Xét về giá trị biểu hiện,
những câu ghép dài như vậy có tác dụng như
thế nào trong việc miêu tả lời lẽ của Lão Hạc?
- Xét về lập luận thì mỗi vế câu trong câu ghép
biểu thị một việc lão Hạc muốn nhờ ông giáo
Xét về giá trị biểu đạt thì tác giả cố ý viết dài
để tái hiện cách kể lể dài dòng của lão Hạc Vì
thế không nên tách mỗi vế câu thành một câu
đơn Câu ghép trên dài nhưng ta vẫn thấy rõ
được hai việc mà lão Hạc nhờ ông giáo
câu trong câu ghép:
-Đoạn 1: quan hệ điều kiện - kết quả, quan hệ đồng thời
c Không nên tách các vế câu thành các câu đơn vì sẽ làm mất
đi cái hay Đó là những câu miêu
tả xuất phát từ những tâm trạng, điểm nhìn nhất định nên rất tinh
tế, cái này diễn ra sẽ kéo theo cái kia…
Bµi 3:
Xét về lập luận thì mỗi vế câu trong câu ghép biểu thị một việc lão Hạc muốn nhờ ông giáo Xét
về giá trị biểu đạt thì tác giả cố ý viết dài để tái hiện cách kể lể dài dòng của lão Hạc Vì thế không nên tách mỗi vế câu thành một câu đơn Câu ghép trên dài nhưng
ta vẫn thấy rõ được hai việc mà
Trang 7GV: Gọi hs đọc yêu cầu của bài tập 4:
(H) Quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu
ghép thứ hai là quan hệ gì? Có nên tách mỗi vế
câu thành một câu đơn không? Vì sao?
a Quan hệ về ý nghĩa giữa các vế của câu ghép
thứ hai là quan hệ điều kiện-kết quả, tức là giữa
các vế có sự ràng buộc lẫn nhau khá chặt chẽ,
do đó không nên tách thành câu đơn
(H) Thử tách mỗi vế trong các câu ghép thứ
nhất và thứ ba thành một câu đơn So sánh cách
viết ấy với cách viết trong đoạn trích, qua mỗi
cách viết, em hình dung nhân vật nói như thế
nào?
- Nếu tách mỗi vế thành một câu đơn thì ta có
cảm tưởng nhân vật nói nhát gừng vì quá nghẹn
ngào, đau đớn
lão Hạc nhờ ông giáo
Bµi 4:
IV Củng cố, dặn dò:
1 Củng cố: - Xem lại các nội dung đã học Làm bài tập.
2 Dặn dò: Chuẩn bị bài tiết 49 Phương pháp thuyết minh
* ĐIỀU CHỈNH KẾ HOẠCH:
………
………