Bố cục mạch lạc, chặt chẽ theo vấn đề, luận điểm của văn bản nghị luận: bài toỏn dõn số là gỡ và cỏch giải quyết.. Bố cục mạch lạc, chặt chẽ theo vấn đề, luận điểm của văn bản nghị luận:
Trang 1Tiết 49 VB: BÀI TOÁN DÂN SỐ
I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Biết đọc – hiểu một văn bản nhật dụng
- Hiểu được việc hạn chế sự bùng nổ và gia tăng dân số là đòi hỏi tất yếu của sự phát triển loài người
- Thấy được sự kết hợp của phương thức tự sự với lập luận tạo nên sức thuyết phục của bài viết
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Sự hạn chế gia tăng dân số là con đường “Tồn tại hay không tồn tại” của loài người
- Sự chặt chẽ, khả năng thuyết phục của cách lập luận bắt đầu bằng một câu chuyện nhẹ nhàng mà hấp dẫn
2 Kĩ năng: - Tích hợp với phần tập làm văn, vận dụng kiến thức đã học ở bài
Phương pháp thuyết minh Để đọc – hiểu, nắm bắt được vấn đề có ý nghĩa thời sự
trong văn bản
- Vận dụng vào viết bài văn thuyết minh
3 Thái độ: Liên hệ môi trường và sự gia tăng dân số.
III.CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:-Sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài giảng.
Trang 2-Tài liệu và cỏc thụng tin về tỡnh hỡnh dõn số.
2 Học sinh:
-Đọc văn bản, trả lời cõu hỏi Đọc - Hiểu văn bản
-Tỡm hiểu thờm tỡnh hỡnh dõn số ở địa phương
3 Phương phỏp: Vấn đỏp, đàm thoại, thảo luận nhúm,…
IV.CÁC BƯỚC LấN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn bài của học sinh.
3.Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRề NỘI DUNG
GV: Hớng dẫn giọng đọc: Chú ý giọng đọc rõ ràng,
chú ý các câu cảm, những con số, những từ phiên
âm
GV: Đọc mẫu – Gọi học sinh đọc – Nhận xét
giọng đọc
GV:Hớng dẫn học sinh tìm hiểu các từ khó trong
SGK
I/Tìm hiểu chung:
1 Đọc:
2 Chú thích:
a Từ khó:
Trang 3(H) Em hiểu thế nào là “tuổi cập kê”?
Hs trả lời
GV: Giảng thêm:
Chàng Ađam và nàng Eva: Theo kinh thánh của
đạo Thiên Chúa (Kitô, Gia tô) đó cặp vợ chồng đầu
tiên trên trái đất đợc chúa tạo ra và sai xuống trần
gian để hình thành và phát triển loài ngời
Tồn tại hay không tồn tại: Câu nói nổi tiếng của
Hăm- let trong vở bi kịch Hăm- lét của Sêc-xpia
(Anh)
(H) Văn bản trờn thuộc lọai văn bản gỡ? Phương
thức biểu đạt
-Văn bản nhật dụng
Phương thức biểu đạt: nghị luận giải thớch chứng
minh vấn đề xó hội gia tăng dõn số và những hậu
quả của nú
(H) Em hãy cho biết văn bản có thể chia ra làm
mấy phần? Em hãy nêu nội dung từng phần?
- Mở bài: “Từ đầu đến sáng mắt ra” Bài toán dân số
và kế hoạch hoá gia đình đợc đặt ra từ thời cổ đại
- Thân bài: (Đó là câu chuyện từ bài toán cổ ô thứ
31 của bàn cờ) chứng minh và giải thích vì sao tác
giả lại sáng mắt ra
+ Câu chuyện nhà thông thái kén rể bằng cách ra
đề ra toán hạt thóc
b Thể loại văn bản:
-Văn bản nhật dụng
Phương thức biểu đạt: nghị luận giải thớch chứng minh vấn đề xó hội gia tăng dõn số
và những hậu quả của nú
Trang 4+ giả thiết của tác giả về tốc độ phát triển của dân
số loài ngời
+ Đối chiếu với tỉ lệ sinh con trong thực tế của phụ
nữ thế giới và Việt Nam
- Kết bài: phần còn lại: Lời khuyến nghị khẩn thiết
(H) Nờu nhận xột của em về bố cục?
Bố cục mạch lạc, chặt chẽ theo vấn đề, luận điểm
của văn bản nghị luận: bài toỏn dõn số là gỡ và cỏch
giải quyết
3- Bố cục: 3 đoạn
Đoạn 1: Từ đầu đến “ sỏng
mắt ra”: Nêu vấn đề dân số và
kế hoạch hoá gia đình
Đoạn 2: tiếp theo đến “ bàn
cờ”: Làm rõ vấn đề dân số và
kế hoach hoá gia đình
Đoạn 3: cũn lại.
Bày tỏ thái độ về vấn đề này
Bố cục mạch lạc, chặt chẽ theo vấn đề, luận điểm của văn bản nghị luận: bài toỏn dõn số là gỡ và cỏch giải quyết
GV: Gọi hs đọc phần mở bài
(H) Vấn đề chớnh mà tỏc giả đặt ra trong VB này là
gỡ?
II/- Tìm hiểu văn bản:
1- Đặt vấn đề:
- Vấn đề chớnh mà tỏc giả đặt
Trang 5- Vấn đề chính mà tác giả đặt ra trong VB là: vấn
đề dân số và kế hoạch hóa gia đình
(H) Tác giả “sáng mắt ra” về điều gì?
- Vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình được đặt
đặt ra từ thời cổ đại
(H) Em hiểu thế nào về vấn đề dân số và kế hoạch
hóa gia đình?
GV: Cho học sinh thảo luận theo nhóm bàn và
phát phiếu học tập: thảo luận trong vòng 5 phút
Gv: Phát phiếu học tập
Sau 5 phút gọi các nhóm trình bày bài
Gọi nhóm khác nhận xét trình bày bài của nhóm
mình Sau đó giáo viên treo bảng phụ và khẳng
định lại nội dung
(H) Khi nói mình sáng mắt ra, tác giả muốn điều gì
ở người đọc văn bản?
- Cũng sáng mắt ra về vấn đề dân số và kế hoạch
hóa gia đình
(H) Đoạn văn mở đầu có cách đặt vấn đề như thế
nào? Tác dụng?
- Nhẹ nhàng, giản dị, thân mật, tình cảm Dễ thuyết
phục
ra trong VB là: vấn đề dân số
và kế hoạch hóa gia đình
- Vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình được đặt đặt ra từ thời cổ đại
Trang 6- Nhẹ nhàng, giản dị, thõn mật, tỡnh cảm Dễ thuyết phục
GV: Gọi hs đọc phần thõn bài
(H) Để làm rừ vấn đề đặt ra ở phần đặt vấn đề, tỏc
giả đó lập luận thuyết minh trờn cỏc ý chớnh nào,
tương ứng với mỗi đoạn văn bản nào?
- Tỏc giả lập luận qua 3 ý chớnh tương ứng với 3
đoạn văn
1- Vấn đề dõn số được nhỡn nhận từ bài toỏn cổ để
thấy dõn số phỏt triển theo cấp số nhõn
2- Bài toỏn dõn số được tớnh toỏn từ cõu chuyện
trong kinh thỏnh
3- Vấn đề dõn số được nhỡn nhận từ thực tế sinh
sản của người phụ nữ theo Hội nghị tại Cai rụ (Ai
Cập)
(H) Em cú thể túm tắt bài toỏn cổ như thế nào?
- Có một bàn cờ gồm 64 ô
- Đặt 1 hạt thóc vào ô thứ nhất, ô thứ 2 đặt hai hạt
thóc, các ô tiếp cứ thế nhân đôi
- Tổng số thúc thu được cú thể phủ khắp bề mặt
2- Giải quyết vấn đề:
- Tỏc giả lập luận qua 3 ý chớnh tương ứng với 3 đoạn văn
1- Vấn đề dõn số được nhỡn nhận từ bài toỏn cổ để thấy dõn số phỏt triển theo cấp số nhõn
2- Bài toỏn dõn số được tớnh toỏn từ cõu chuyện trong kinh thỏnh
3- Vấn đề dõn số được nhỡn nhận từ thực tế sinh sản của người phụ nữ theo Hội nghị tại Cai rụ (Ai Cập)
- Tổng số thúc thu được cú thể phủ khắp bề mặt trỏi đất
Trang 7trái đất.
(H) Tác giả đưa bài toán cổ vào để lập luận về bài
toán dân số có tác dụng g×?
Bài toán cổ số gạo tăng dần theo cấp số nhân Ban
đầu ai cũng tưởng dễ thực hiện Nó tương ứng với
sự phát triển dân số hiện nay => một con số khúng
khiếp
(H)Tác giả đưa câu chuyện trong kinh thánh vào để
lập luận về bài toán dân số có tác dụng g×?
- Tác giả đưa câu chuyện trong kinh thánh vào để
cho thấy nếu hiện nay mỗi gia đình chỉ có hai con
thì năm 1995 sẽ là 5,63 tỷ người So với bài toán
cổ, con số này xÊp xỉ ô thứ 30 Có tác dụng giúp
người đọc lưu ý đến sự phát triển dân số hiện nay
(H) Các số liệu thuyết minh ở đây có tác dông gì?
Các số liệu thuyết minh ở đây có tác dung giúp cho
người đọc thấy sự phát triển dân số nhanh chóng
mà có suy nghĩ trong hành động của mình
Cách đặt vấn đề như vậy có tác dụng gây hứng thú người đọc
GV: Gọi hs đọc phần 3 thân bài
(H) Tác giả dùng thống kê để thuyết minh dân số
tăng từ khả năng sinh sản của ngừơi phụ nữ đã đạt
được mục đích gì?
- Cắt nghĩa được vấn đề gia tăng dân số từ khả năng sinh sản tự nhiên của người phụ
Trang 8- Cắt nghĩa được vấn đề gia tăng dõn số từ khả
năng sinh sản tự nhiờn của người phụ nữ => Cảnh
bỏo nguy cơ tiềm ẩn của sự tăng dõn số và cỏi gốc
của vấn đề hạn chế tăng dõn số là vấn đề SĐCKH
(H) Theo thống kờ của Hội nghị Cai rụ, cỏc nước
cú tỷ lệ sinh con cao thuộc cỏc chõu lục nào?
- Cỏc nước đú thuộc Chõu Phi, Chõu Á (trong đú
VN)
(H) Em hiểu gỡ về thực trạng kinh tế của cỏc nước
đú? Từ đú rỳt ra kết luận quan hệ giữa sự phỏt triển
dõn số và sự phỏt triển kinh tế?
- Rất nhiều cỏc nước đú trong tỡnh trạng nghốo nàn
lạc hậu
- Dõn số tăng kỡm hóm sự phỏt triển kinh tế, kỡm
hóm sự phỏt triển xó hội là nguyờn nhõn dẫn đến
nghốo nàn lạc hậu
(H) Em học tập được gỡ từ cỏch lập luận của tỏc giả
trong phần thõn bài?
- Lý lẽ đơn giản chứng cứ đầy đủ Vận dụng cỏc
phương phỏp thuyết minh như: Thống kờ, so sỏnh,
phõn tớch kết hợp cỏc dấu cõu
(H) Dân số tăng nó có ảnh hởng gì tới môi trờng
sống và sinh hoạt của chúng ta không?
- Dân số tăng, thu hẹp dần môi trờng sống của con
ngời, con ngời sẽ thiếu đất sống
nữ => Cảnh bỏo nguy cơ tiềm
ẩn của sự tăng dõn số và cỏi gốc của vấn đề hạn chế tăng dõn số là vấn đề SĐCKH
- Cỏc nước đú thuộc Chõu Phi, Chõu Á (trong đú VN)
- Rất nhiều cỏc nước đú trong tỡnh trạng nghốo nàn lạc hậu
- Dõn số tăng kỡm hóm sự phỏt triển kinh tế, kỡm hóm sự phỏt triển xó hội là nguyờn nhõn dẫn đến nhốo nàn lạc hậu
- Lý lẽ đơn giản chứng cứ đầy
đủ Vận dụng cỏc phương phỏp thuyết minh như: Thống
kờ, so sỏnh, phõn tớch kết hợp
Trang 9- Dân số tăng đi liền với các hiểm hoạ về đạo đức,
kinh tế văn hoá, kìm hãm sự phát triển của cá nhân
và cộng đồng
cỏc dấu cõu
GV: Gọi hs đọc phần kết bài
(H) Em hiểu thế nào về lời núi của tỏc giả “đừng
để cho càng tốt”?
- Nếu số sinh theo cấp số nhõn của bài toỏn cổ thỡ
đến lỳc nào đú con người sẽ khụng đất sống =>
phải SĐCKH để hạn chế sự gia tăng dõn số trờn
toàn cầu
(H) Tại sao tỏc giả cho rằng: “Đú là con đường tồn
tại hay khụng tồn tại của lũai người”?
- Muốn sống con người cần đất đai Đất đai thỡ
khụng sinh ra, con người ngày một nhiều Do đú
con người cần phải KHHGĐ
(H) Qua những lời lẽ đú, tỏc giả đó bộc lộ quan
điểm và thỏi độ của mình về vấn đề DS và
KHHGĐ như thế nào ?
- Nhận thức rừ vấn đề gia tăng dõn số là một hiểm
họa
Cú trỏch nhiệm với cộng đồng
Trõn trọng cuộc sống tốt đẹp của con ngừời
3- Kết bài:
- Nếu số sinh theo cấp số nhõn của bài toỏn cổ thỡ đến lỳc nào
đú con người sẽ khụng đất sống => phải SĐCKH để hạn chế sự gia tăng dõn số trờn toàn cầu
- Muốn sống con người cần đất đai Đất đai thỡ khụng sinh
ra, con người ngày một nhiều
Do đú con người cần phải KHHGĐ
- Nhận thức rừ vấn đề gia tăng dõn số là một hiểm họa
Cú trỏch nhiệm với cộng đồng
Trõn trọng cuộc sống tốt đẹp của con ngừời
Trang 10(H) Em hãy nêu những nét chính về nội dung và
nghệ thuật của văn bản?
Hs trả lời, đọc nội dung phần ghi nhớ trong SGK
Đối với phần luyện tập giáo viên đa ra 4 phiếu học
tập to và chia lớp ra làm 4 nhóm để hoạt động mỗi
nhóm 1 câu hỏi
Nhóm 1: Bài văn đem lại cho em những hiểu biết gì
về vấn đề dân số và kế hoạch hoá gia đình
Nhóm 2: Con đờng tốt nhất để hạn chế gia tăng dân
số là gì?
Nhóm 3: Vì sao gia tăng dân số có tầm quan trọng
hết sức to lớn đối với tơng lai nhân loại, nhất là đối
với các dân tộc còn nghèo nàn, lạc hậu?
Nhóm 4: Em có hiểu biết gì về sự gia tăng dân số ở
địa phơng em và tác động của nó tới đời sống kinh
tế, văn hoá?
Cho học sinh thảo luận nhóm nhanh trong 5 phút
và sau đó gọi học sinh trình bày bài, hóm khác
nhận xét và giáo viên tổng hợp ý kiến – treo bảng
phụ chốt lại nội dung
III Tổng kết:
* Ghi nhớ: (SGK 132)
IV Luyện tập:
IV/- Hướng dẫn học ở nhà:
1.Củng cố:Nắm được phương phỏp thuyết minh của TG qua nội dung của bài học
2 Dặn dũ: Học bài, làm bài ở nhà.Chuẩn bị bài Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.
* ĐIỀU CHỈNH KẾ HOẠCH:
Trang 11………