Tiết 51 TLVĐỀ VĂN THUYẾT MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Nhận dạng, hiểu được đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh.. * Cách thể hiện yêu cầu thuyết
Trang 1Tiết 51 TLV
ĐỀ VĂN THUYẾT MINH
VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
Nhận dạng, hiểu được đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Đề văn thuyết minh
- Yêu cầu cần đạt khi làm một bài văn thuyết minh
- Cách quan sát, tích luỹ tri thức và vận dụng các phương pháp để làm bài văn thuyết minh
2 Kĩ năng:
- Xác định yêu cầu của một đề văn thuyết minh
- Quan sát nắm được đặc điểm, cấu tạo, nguyên lý vận hành, công dụng của đối tượng cần thuyết minh
- Tìm ý, lập dàn ý, tạo lập một văn bản thuyết minh
3 Thái độ: Có thái độ đúng đắn trong việc quan sát, tích luỹ tri thức và phương
pháp trình bày bài văn thuyết minh
Trang 2III.CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
-Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng
2 Học sinh: - Soạn bài, làm bài tập.
3 Phương pháp: Vấn đáp, đàm thoại, thảo luận nhóm,…
IV.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: (H) Thế nào là dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm? Cho ví
dụ minh hoạ?
TL: Theo ghi nhớ trong SGK(134-135)
3.Bài mới:
GV cho học sinh các đề ở mục
Nhận xét đặc điểm của đề:
- Cách nêu đối tượng thuyết minh
(H) Đối tượng thuyết minh bao gồm những gì?
* Con người: Một gương mặt thÓ thao
* Sự vật: Hoa ngày tết ở VN
I/- Đề bài văn thuyết minh vµ c¸ch lµm bµi v¨n
thuyÕt minh:
1 §Ò v¨n thuyÕt minh:
* Đặc điểm của đề:
- Đề nêu trực tiếp đối tượng thuyết minh
Trang 3* Hiện tượng: Tết Trung Thu
(H) Làm sao em biết đó yêu câu làm văn thuyết
minh?
* Cách thể hiện yêu cầu thuyết minh:
- Có khi nói rõ trong đề:
Ví dụ: Hãy làm một bài văn thuyết minh về tết
Trung thu ở VN
- Phần lớn không nói rõ (chỉ trực tiếp nêu đối
tượng thuyết minh)
Đề không yêu cầu kể chuyện, miêu tả, biểu cảm
mà yêu cầu giới thiệu, thuyết minh, giải thích
(H) Tương tự, em hãy cho một số đề có dạng như
trên?
- Thuyết minh cây lúa nước
- Đối tượng thuyết minh bao gồm:
* Con người: Một gương mặt thÓ thao
* Sự vật: Hoa ngày tết ở VN
* Hiện tượng: Tết Trung Thu
* Cách thể hiện yêu cầu thuyết minh:
- Có khi nói rõ trong đề:
Ví dụ: Hãy làm một bài văn thuyết minh về tết Trung thu ở VN
- Phần lớn không nói rõ( chỉ trực tiếp nêu đối tượng thuyết minh
Đề không yêu cầu kể chuyện, miêu tả, biểu cảm mà yêu cầu giới thiệu, thuyết minh, giải thích
- Thuyết minh cây lúa nước
Gv giới thiệu các bước làm bài văn thuyết minh 2/- Cách làm bài văn thuyết
minh
Trang 4(H) Phần Mở bài, thân bài, kết bài làm nhiệm vụ
gì?
Phần mở bài : Giới thiệu khái quát về đối tượng
thuyết minh
Phần thân bài: Thuyết minh từng phần, từng bộ
phận, từng phương diện của đối tượng
Phần kết bài: Nêu khái quát đói tượng ở mức cao
hơn
* Giới thiệu 5 bước làm bài:
1- Tìm hiểu đề:
- Đề có yêu cầu thể loại thuyết minh không?
- Đề yếu cầu thuyết minh đối tượng nào?
2- Tích lũy kiến thức về đối tượng:
- Quan sát thực tế
- Tra cứu tài liệu
- Phân tích
3- Xây dựng bố cục:
Bài viết có 3 phần:
Phần mở bài : Giới thiệu khái
quát về đối tượng thuyết minh
Phần thân bài: Thuyết minh
từng phần, từng bộ phận, từng phương diện của đối tượng
Phần kết bài: Nêu khái quát đói
tượng ở mức cao hơn
Trang 54- Tạo văn bản:
5- Kiểm tra sửa lỗi
Gọi hs đọc văn bản xe đạp và đặt cõu hỏi hs trả
lời
(H) Đối tượng của bài văn này là gỡ?
- Đối tượng là chiếc xe đạp
(H) Bài viết cú mấy phần? Mỗi phần cú nội dung
gỡ?
- Bài viết cú 3 phần:
Phần mở bài : Giới thiệu khỏi quỏt về phương
tiện xe đạp
Phần thõn bài: Giới thiệu cấu tạo xe đạp và
nguyờn tắc hoạt động của nú
Phần kết bài: Nờu vị trớ của xe đạp trong đời
sống con người Việt Nam ở hiện tại và trong
tương lai
(H) Phần mở bài đoạn nào là giới thiệu? Cú thể
diễn đạt cỏch khỏc khụng? vớ dụ bỏ cõu 1 đoạn
mở bài cú được khụng?
Cõu “Xe đạp sức người” là giới thiệu.
* Văn bản “ Xe đạp”
- Đối tượng là chiếc xe đạp
Bài viết trỡnh bày cấu tạo, tỏc dụng của chiếc xe đạp chứ khụng miờu tả màu sắc hỡnh dỏng của chiếc xe đạp
- Bài viết cú 3 phần:
Phần mở bài : Giới thiệu khỏi
quỏt về phương tiện xe đạp
Phần thõn bài: Giới thiệu cấu
tạo xe đạp và nguyờn tắc hoạt động của nú
Phần kết bài: Nờu vị trớ của xe
đạp trong đời sống con người Việt Nam ở hiện tại và trong tương lai
Trang 6Có nhiều cách diễn đạt khác.
Có thể bỏ câu 1 hoặc viết : Xe đạp là phương tiện
giao thông phổ biến không ai không biết
(H) Phần Mở bài làm nhiệm vụ gì?
- Giới thiệu đối tượng được thuyết minh
- Giới thiệu đối tượng được thuyết minh
GV: Gọi hs đọc phần thân bài và nêu câu hỏi để
hs trả lời
(H) Phần thân bài để giới thiệu cấu t¹o xe đạp thì
dùng ph¬ng ph¸p gì?
- Dùng PP phân tích chia một sự vật ra các bộ
phận tạo thành để lần lượt giới thiệu
(H) Trong bài đã chia ra thành những hệ thống
nào?
- Hệ thống truyền động hệ thống điều khiển, hệ
thống chuyên chở
(H) Có thể có cách phân tích nào khác không?
- Có
- Dùng PP phân tích chia một sự vật ra các bộ phận tạo thành để lần lượt giới thiệu
- Hệ thống truyền động hệ thống điều khiển, hệ thống chuyên chở
Trang 7(H) Nếu trình bày theo lèi liệt kê ví dụ: khung xe,
bánh xe, càng xe, xích, lốp, đĩa có dược không?
- Nếu trình bày như thế thì không nói được cơ
chế hoạt động của xe đạp
GV: Phần thân bài viết những gì?
-Trình bày cấu tạo ®ặc điểm lợi ích của đối
tượng
- Nếu trình bày như thế thì không nói được cơ chế hoạt động của xe đạp
-Trình bày cấu tạo ®ặc điểm lợi ích của đối tượng
GV: Gọi hs đọc phần kết bài và nêu câu hỏi để hs
trả lời
(H) Phần kết bài nêu nội dung gì?
- Nêu tác dụng của xe đạp và tương lai của nó
(H) Phần Kết bài của bài văn thuyết minh thường
trình bày những gì?
- Bày tỏ thái độ đối với đối tượng
- Nêu tác dụng của xe đạp và tương lai của nó
- Bày tỏ thái độ đối với đối tượng
(H)Phương pháp thuyết minh trong văn bản trên
có hợp lý không? Ngôn ngữ diễn đạt như thế
nào?
Hợp lý, ngôn ngữ chính xác, dễ hiểu
Hợp lý, ngôn ngữ chính xác, dễ hiểu
Trang 8GV:Gọi hs đọc ghi nhớ.
GV hướng dẫn hs luyện tập theo gợi ý sgk
Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam
Mở bài:
Nêu định nghĩa về chiếc nón lá
Thân bài:
- Hình dáng của chiếc nón
- Nguyện liệu làm nón
- Cách lamg nón
- Nơi thường sản xuất nón, vùng nào nổi
tiếng
- Tác dụng của nó
- Nón làm quà tặng (Sea game 22 làm quà
tặng cho các nước tham dự)
- Nêu một vài điệu múa nón
- Nón đã trở thành biểu tượng cho người
phụ nữ Việt Nam
* Ghi nhí: (SGK T140) III/- Luyện tập:
* §Ò:
Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam
Mở bài:
Nêu định nghĩa về chiếc nón lá
Thân bài:
- Hình dáng của chiếc nón
- Nguyện liệu làm nón
- Cách lamg nón
- Nơi thường sản xuất nón, vùng nào nổi tiếng
- Tác dụng của nó
- Nón làm quà tặng (Sea game 22 làm quà tặng cho các
Trang 9nước tham dự)
- Nêu một vài điệu múa nón
- Nón đã trở thành biểu tượng cho người phụ nữ Việt Nam
IV.Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối:
1 Củng cố:
Nắm được đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh vận dụng vào
làm bài tập
2 Dặn dò:
Chuản bị tiết luyện nói
Thuyết minh cây tre
* ĐIỀU CHỈNH RÚT KINH NGHIỆM:
………
………