BÀI GIẢNG ĐIỀU TRỊ TẠI CHỖ TÍCH CỰC TRONG BỆNH TAI MŨI HỌNG THƢỜNG GẶP Ở HỌC SINH

ThS.BS.NGUYỄN NAM HÀ BỘ MÔN TMH ĐHYK PHẠM NGỌC THẠCH, TP.HCM ĐIỀU TRỊ TẠI CHỖ TÍCH CỰC TRONG BỆNH TAI MŨI HỌNG THƯỜNG GẶP Ở HỌC SINH 1... 20 CÁCH SỬ DỤNG THUỐC TẠI CHỖ TRONG VIÊM MŨI

ThS.BS.NGUYỄN NAM HÀ

BỘ MÔN TMH ĐHYK PHẠM NGỌC THẠCH, TP.HCM

ĐIỀU TRỊ TẠI CHỖ TÍCH CỰC TRONG BỆNH TAI MŨI HỌNG THƯỜNG GẶP Ở HỌC SINH

1

CÁC BỆNH TMH THƯỜNG GẶP Ở

HỌC SINH TIỂU HỌC, THCS

2

 Phân biệt VM mạn đợt cấp khi thời gian > 8 tuần

(B) VIÊM MŨI MẠN:

 Triệu chứng:

 Khám: sƣng, KHÔNG đỏ, nhầy trắng  vàng, xanh

 Thời gian > 8 tuần HOẶC Tái phát >6 lần/ năm

 Phân biệt VM cấp giai đoạn thoái lui khi thời gian < 8

VIÊM XOANG

VA (SÙI VÒM)

VM DỊ ỨNG

5

 VM dị ứng: kèm ngứa mũi, mắt, miệng

 VA, viêm xoang: khó chẩn đoán đƣợc ngay  CẦN: Nội soi mũi, X-q sàn sọ nghiêng, CT mũi xoang

CHẨN ĐOÁN VIÊM MŨI MẠN

BỆNH TIỀM ẨN LÀ GÌ?

CÁC TÌNH TRẠNG BỆNH MŨI

6

Ghi nhận khi vẹo vách ngăn thấy rõ  CẦN: Nội soi mũi

CÁC TÌNH TRẠNG BỆNH MŨI

8

CÁC TÌNH TRẠNG BỆNH HỌNG

CHẨN ĐOÁN: AMIĐAN QUÁ PHÁT, ĐỘ 1+, 2+, 3+, 4+

 Phân độ 1-4 theo Brodsky

Cách phân độ nhanh: trung bình cộng độ của 2 amidan

 Độ 3  Phân loại SK TMH 2

 Độ 4  Phân loại SK TMH 3

9

BỆNH TIỀM ẨN LÀ GÌ?

 Viêm họng cấp, viêm amidan cấp tái phát > 7 lần/ năm

 LPR: Ói, đau thượng vị, nóng sau xương ức

11

CÁC TÌNH TRẠNG BỆNH TAI

NHĨ

CÓ/ KHÔNG CÓ ÔTN

12

CÁC TÌNH TRẠNG BỆNH TAI

 Đau tai  lắc vành tai đau

13

CÁC TÌNH TRẠNG BỆNH TAI

 Nhiều ráy tai, nút ráy tai

 Viêm tai ngoài

 Viêm tai giữa

14

15

?

?

?

ĐIÊU TRỊ TẠI CHỖ

TRONG TAI MŨI HỌNG

18

 Nguyên tắc:

 Tăng tiếp xúc thuốc- niêm mạc tối đa:

 Làm rộng đường vào, VD thuốc co mạch mũi

20

CÁCH SỬ DỤNG THUỐC TẠI CHỖ TRONG VIÊM MŨI

 Làm sạch nhầy mũi: xịt mũi phun sương

 Đưa thuốc vào mũi : xịt mũi phun sương, xông mũi , nhỏ mũi

 Nguyên tắc kỹ thuật Proet:

 Đƣa thuốc vào xoang

 Quy tắc bình thông nhau

 Rửa mũi xoang:

CÁCH SỬ DỤNG THUỐC TẠI CHỖ TRONG VIÊM MŨI XOANG

Kỹ thuật Proet (keke) GS.Võ Tấn

22

 Làm sạch nhầy/ mủ:

 BS TMH hút rửa trực tiếp (qua NS an toàn)

 BN hỗ trợ: Tự nhỏ tai nước oxy già (ngắn

ngày = 3 ngày)

 Cách không đúng: que gòn, se bằng nến,

hút bằng miệng qua ống hút

 Đưa thuốc vào tai :

 Nằm nghiêng tai bệnh lên trên

 Nhỏ giọt vào da ống tai

 Ấn nắp tai

CÁCH SỬ DỤNG THUỐC TẠI CHỖ TRONG VIÊM TAI NGOÀI, TAI GIỮA

How to Use Ear Drops Properly- Copyright 2013, American

Society of Health-System Pharmacists

24

OUR EXPERIENCE IN TOPICAL TREATMENT OF

CRSwNP

NGUYEN NAM HA NGUYEN THI NGOC DUNG

ORL Department, Pham Ngoc Thach University HCM City

25

 Tiến hành nghiên cứu:

 Phân nhóm BN theo kiểu hình tb viêm ưu thế của GPB: (tăng thấm nhập Eosinophil hay Neutrophil) :

 BN không uống/ xịt mũi GC 3 tuần trước khi lấy mẫu

 Sinh thiết mô polyp ở phòng NS hoặc PTNSMX

Tiến hành nghiên cứu:

 Mô tả thủ thuật “tại chỗ tối đa”:

 Corticoid tại chỗ tối đa

 Làm sạch mũi tối đa:

 Hút sạch chất nhầy quanh khối polyp mũi

 Lặp lại 3 lần/ tuần trong 2-3 tuần

 BN rửa mũi 2 lần/ ngày- bình bóp tay 240mL NMSL

27

ĐỐI TƯỢNG- PHƯƠNG PHÁP NC

Tiến hành nghiên cứu:

 Corticoid tại chỗ tối đa:

 Phương pháp đặt thuốc:

 Cắt spongel thành các miếng #2x4-6 mm

 Qua NS, dùng kềm Blakesley đặt các miếng spongel xung quanh khối polyp mũi

 Bơm Budesonide vào các spongel qua nội soi

 Lặp lại 3 lần/ tuần trong 2-3 tuần

 BN xịt mũi Budesonide 2 lần/ ngày

28

ĐỐI TƯỢNG- PHƯƠNG PHÁP NC

Tiến hành nghiên cứu:

 Điều trị duy trì:

Rửa mũi 2 lần/ ngày bằng bình bóp tay chứa 240mL nước muối sinh lý

Xịt mũi Budesonide 2 lần/ ngày

 Theo dõi sau điều trị: so sánh:

mức độ thấm nhập tế bào viêm trong mô polyp mũi

30

Cải thện độ polyp E sau điều trị GC

KẾT QUẢ - BÀN LUẬN

31

Cải thện độ polyp N sau điều trị GC

KẾT QUẢ - BÀN LUẬN

32

?

?

CHĂM SÓC TMH HÀNG NGÀY

TRONG CÔNG TÁC SSSKBĐ

33

GIỚI THIỆU

 Bệnh TMH là bệnh phổ biến

 Nhiều NC trong y văn: dù thường không nặng, nhưng nếu bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần trong năm  ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

 Chăm sóc TMH hàng ngày giúp phòng ngừa tái phát và

35

CHĂM SÓC MŨI HÀNG NGÀY

 Viêm mũi cấp: hỗ trợ điều trị, phòng ngừa

*Tano L, Tano K A daily nasal spray with saline prevents symptoms of rhinitis.Acta Otolaryngol 2004 Nov;124(9):1059-62

*Slapak I, Skoupá J, Strnad P, Efficacy of isotonic nasal wash (seawater) in the treatment and prevention of rhinitis in children

.Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2008 Jan;134(1):67-74

*Rabago D, Zgierska A Saline nasal irrigation for upper respiratory conditions.Am Fam Physician 2009 Nov 15;80(10):1117-9

 Viêm xoang cấp/ mạn: hỗ trợ điều trị, phòng ngừa

*Talbot AR, Herr TM, Parsons DS: Mucociliary clearance and buffered hypertonic saline solution Laryngoscope 1997, 107:500–50

**Rabago D, Zgierska A, Mundt M, et al.: Efficacy of daily hypertonic saline nasal irrigation among patients with sinusitis: a randomized controlledtrial J Fam Pract 2002, 51:1049–1055

*Tomooka LT, Murphy C, Davidson TM: Clinical study and literature review of nasal irrigation Laryngoscope 2000, 110:1189–1193

 Viêm mũi mạn (dị ứng, không dị ứng, teo): hỗ trợ điều trị, phòng ngừa

*Georgitis JW: Nasal hyperthermia and simple irrigation for perennial rhinitis Changes in inflammatory mediators Chest 1994, 106:1487–1492

*Moore EJ, Kern EB: Atrophic rhinitis: a review of 242 cases Am J Rhinol 2001, 15:355–361

 Sau PT mũi xoang: hỗ trợ điều trị

*Seppey M, ST, HR: Comparative randomised clinical study of tolerability and efficacy of Rhinomer Force 3 versus a reference product in post-operative care of the nasal fossae after endonasal surgery ORL J Otorhinolaryngol Relat Spec 1996, 58:87–92

* Wormald PJ, Cain T, Oates L A comparative study of three methods of nasal irrigation Laryngoscope 2004 Dec;114(12):2224-7

 Các bệnh tạo vẩy mũi, khịt khạc: hỗ trợ điều trị

*Shoseyov D, Bibi H, Shai P, et al.: Treatment with hypertonic saline versus normal saline nasal wash of pediatric chronic sinusitis

J Allergy Clin Immunol 1998, 101:602–605

CHĂM SÓC MŨI HÀNG NGÀY – LỢI ÍCH

36

 Nhân viên y tế ???

CHĂM SÓC MŨI HÀNG NGÀY – LỢI ÍCH

37

 Hốc mũi chứa nhiều tác nhân gây bệnh

 Rất cần chăm sóc mũi  tránh lây nhiễm bệnh cho người thân

 Các dd được nghiên cứu: nước muối sinh lý, nước muối

ưu trương, Lactate Ringer

 Nước muối sinh lý :

 Được nghiên cứu nhiều trong y học cộng đồng

 Có hiệu quả phòng bệnh

 Nước muối ưu trương ưu điểm hơn nước muối sinh lý:

 Cải thiện triệu chứng ho

 Cải thiện điểm CT scan

 Cải thiện thanh thải nhầy

 Lactate Ringer ưu điểm hơn nước muối sinh lý:

 Cải thiện thanh thải nhầy

 Dùng NƯỚC MUỐI SINH LÝ để chăm sóc mũi hàng

ngày

CHĂM SÓC MŨI HÀNG NGÀY

DÙNG DUNG DỊCH NÀO?

38

CÔNG THỨC TẠI NHÀ: Nước sôi để nguội + muối ăn thường

 Bơm tiêm có bóng cao su,

 Áp lực âm: hít nước muối vào mũi

Nghiên cứu về khả năng đưa dd cản quang

vào xoang:

 David Olson, Radiographic Comparison of

Three Methods for Nasal Saline Irrigation,

Laryngoscope, 2002

 Bình bóp tay > Hít nước vào mũi

 Máy khí dung: dd không vào được

xoang

 R.J.Harvey., Effects of endoscopic sinus

surgery & delivery device on cadaver sinus

irrigation, ORL- HNS, 2008

 Bình Jala neti > Bình bóp tay

 Bình xịt mũi: dd không vào được

xoang

41

CHĂM SÓC MŨI HÀNG NGÀY

DÙNG DỤNG CỤ NÀO?

Thực tế: Bình xịt mũi dễ mang theo hơn máy khí dung

 Viêm xoang, nhất là sau PT xoang:

CHĂM SÓC MŨI HÀNG NGÀY

43

-Mục đích: Phòng ngừa/ Phối hợp điều trị bệnh mũi xoang

-Dụng cụ: bình xịt mũi

-Nước muối sinh lý: gói muối bột/ chai nước muối y tế

CHĂM SÓC MŨI HÀNG NGÀY

TÓM TẮT

44

TRY THIS IF NOT YOU NEED ME

THANK YOU !

TO…

45

-Phòng ngừa cảm lạnh, Viêm hô hâp trên cấp

• Satomura et al, 2005 "Prevention of upper respiratory tract infections by gargling: a randomized trial" American Journal of Preventive Medicine 29 (4): 302–307

• Sakai M et al Cost-effectiveness of gargling for the prevention of upper respiratory tract infections Great Cold Investigators-I.BMC Health Serv

Res 2008 Dec 16;8:258

• Noda T et al Gargling for oral hygiene and the development of fever in

childhood: a population study in Japan J Epidemiol 2012;22(1):45-9

-Cảm lạnh, Viêm hô hâp trên cấp

• O'Conner, Anahad, 2010 "The Claim: Gargling with Salt Water Can Ease Cold Symptoms" The New York Times Retrieved 12 January 2014

-Bệnh của lợi, răng, miệng

CHĂM SÓC HỌNG HÀNG NGÀY - LỢI ÍCH

46

 Nước muối: sinh lý, ưu trương

1 http://www.healing-oceans-family-wellness-center.com/salt-water-gargle.html

2 Noda T et al Gargling for oral hygiene and the development of fever in childhood: a

population study in Japan J Epidemiol 2012;22(1):45-9

CHĂM SÓC HỌNG HÀNG NGÀY

DÙNG DUNG DỊCH NÀO?

47

 Súc trong bao lâu?

„Súc họng kéo dài nhƣ bạn muốn, cho đến khi hết đàm nhầy, đàm vàng, xanh‟

http://www.healing-oceans-family-wellness-center.com/salt-water-gargle.html

CHĂM SÓC HỌNG HÀNG NGÀY

SÚC HỌNG NHƢ THẾ NÀO?

49

-Mục đích: Phòng ngừa/ Phối hợp điều trị bệnh cảm, viêm

hô hấp trên, bệnh lợi, răng, miệng

 Lau ống tai ngoài quá kỹ là không cần thiết :

 1/3 trong ống tai không có tuyến ráy tai

 Áp dụng:

“Bạn có thể lấy bỏ ráy tai xung quanh lỗ tai ngoài,

thường là ngay sau khi tắm hoặc bơi, bằng khăn giấy, khăn vải mềm, que bông ráy tai”

© IQWiG (Institute for Quality and Efficiency in Health Care) 2011 The ear: How can you keep it clean and what helps if earwax builds up?

52

CHĂM SÓC TAI HÀNG NGÀY

NGUYÊN TẮC

CHĂM SÓC TAI HÀNG NGÀY

QUE BÔNG RÁY TAI

CHĂM SÓC TAI HÀNG NGÀY NHIỀU RÁY TAI/ NÚT RÁY TAI

54

Peter S Roland, Timothy L Smith, Clinical practice guideline: Cerumen impaction, Otolaryngology- Head and Neck Surgery 2008, 139-S1

 Cần lấy bớt ráy tai

 Không cho người khác lấy ráy tai, trừ BS.TMH !!!

 Lấy ráy tai đúng cách:

Lấy bằng dụng cụ: nhanh chóng, lấy qua nội soi an

toàn hơn

Rửa bằng bơm tiêm, máy rửa

Chất làm mềm ráy: tốn thời gian, cần 2 cách trên hỗ trợ

 Các cách không đúng: que gòn, se bằng nến, hút bằng

miệng qua ống hút

CHĂM SÓC TAI HÀNG NGÀY NHIỀU RÁY TAI/ NÚT RÁY TAI

55

LẤY BẰNG DỤNG CỤ

RỬA BẰNG BƠM TIÊM, MÁY RỬA

CHẤT LÀM MỀM RÁY

CHĂM SÓC TAI KHI BƠI

 Mang dụng cụ bảo vệ tai: nút tai, nón bơi che tai,

 Sau khi bơi:

Xịt rửa nước muối sinh lý

Lau cửa tai ngay sau khi ra khỏi phòng tắm lại

Lau bằng khăn giáy, khăn vải mềm, que gòn

 Nếu nước vào tai:

Không dùng que gòn đưa vào ống tai

Nghiêng tai xuống dưới, nhảy tại chỗ trên gót chân nhẹ nhàng

Đặt vải mềm, khăn giấy mềm vào ống tai # 10 giâ y

56

 Mục đích: phòng ngừa/ phát hiện và điều trị sớm viêm tai ngoài, viêm tai giữa

 Que gòn: lau cửa tai, ngay sau khi tắm, bơi

 Lấy ráy tai:

 Chỉ lấy khi nhiều ráy tai, nút ráy tai

 Lấy bằng dụng cụ: nhanh chóng, lấy qua nội soi

CHĂM SÓC TAI HÀNG NGÀY

TÓM TẮT

57

KẾT LUẬN

 Bệnh TMH phổ biến, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

 Chăm sóc TMH hàng ngày giúp phòng ngừa tái phát và

hỗ trợ điều trị bệnh TMH

 Các động tác và cách làm nếu thực hiện không đúng: không hiệu quả, + có hại

ĐỀ XUẤT

 Phổ biến rộng rãi cho nhân viên y tế, cộng đồng

 C ần có kế hoạch phổ biến định kỳ đều đặn

58

ĐỀ XUẤT

 Hiện nay các chương trình chăm sóc và giáo dục sức khỏe học sinh ở các trường học tập trung chủ yếu vào các bệnh lây nhiễm cộng đồng, tật khúc xạ mắt và vẹo cột sống

Bệnh TMH cần được chẩn đoán cụ thể hơn, theo dõi điều trị và phòng ngừa cho học sinh

59

ĐỀ XUẤT HOẠT ĐỘNG CSSK TMH CHO HỌC SINH

Khám sức khỏe đầu năm học 60

ĐỀ XUẤT HOẠT ĐỘNG CSSK TMH CHO HỌC SINH

Nói chuyện giáo dục sức khỏe TMH tại các trường

61

HẾT

62