Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh: - Hiểu được tâm sự của nhà thơ lãng mạn Tản Đà: buồn chán trước thực tại đen tối và tầm thường, muốn thoát li khỏi thực tại ấy bằng một ước mộng rất “ngô
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 16 - TIẾT 62: HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM VĂN BẢN:
MUỐN LÀM THẰNG CUỘI
- Tản Đà-
I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Hiểu được tâm sự của nhà thơ lãng mạn Tản Đà: buồn chán trước thực tại đen tối
và tầm thường, muốn thoát li khỏi thực tại ấy bằng một ước mộng rất “ngông”
- Cảm nhận được cái mới mẻ trong hình thức một bài thơ thất ngôn bát cú của TĐ: lời lẽ giản dị, trong sáng, ý tứ hàm súc, khoáng đạt, giọng thơ nhẹ nhàng pha chút hóm hỉnh
II Chuẩn bị
- Giáo viên: soạn bài
- Học sinh: chuẩn bị bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn” và cho biết giá trị
ND-NT của bài?
2 Bài mới
Bên cạnh bộ phận văn thơ yêu nước và CM lưu truyền bí mật ở nước ngoài và trong tù, trên văn đàn công khai ở nước ta hồi đầu TK XX, xuất hiện những tác phẩm thơ văn sáng tác theo khuynh hướng lãng mạn, mà Tản Đà là một trong những cây bút tiêu biểu nhất
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC
I Giíi thiÖu chung
1 T¸c gi¶- T¸c phÈm
Trang 2Giới thiệu vài nột về Tản Đà?
Bỳt danh Tản Đà:
- Nỳi Tản Viờn(Ba Vỡ) ở trước mặt
- Hắc Giang(sụng Đà)ở bờn cạnh nhà
Nhiều lần thi cử những khụng đỗ Sau
đú ụng chuyển sang sỏng tỏc văn chương
chữ Quốc ngữ và làm bỏo
TĐ sỏng tỏc nhiều thể loại văn xuụi
nhưng nổi bật nhất vẫn là thơ
Thơ ụng tràn đầy cảm xỳc lóng mạn,
đậm đà bản sắc DT và cú nhiều tỡm tũi,
sỏng tạo
- Tớnh tỡnh phúng khoỏng, đó cảm., đa
tỡnh, hay rượu, hay chơi, thường vào
Nam ra Bắc
- Suốt đời sống nghốo, qua đời ở HN
năm 1939
Giới thiệu về xuất sứ của tỏc phẩm?
Em biết gỡ v ề chị Hàng và thằng cuội?
Xỏc định bố cục của bài thơ?
- GV hướng dẫn đọc: giọng nhẹ nhàng,
buồn, mơ màng, nhịp thơ thay đổi từ
4/3-2/2/3
- GV đọc mẫu- HS đọc lại
* Tác giả(1889-1939)
- Tên thật là Nguyễn Khắc Hiếu
- Quê: Ba Vì- Hà Nội
- Xuất thân là nhà nho, thi không đỗ, chuyển sang làm báo, viết thơ
- Ông đợc xem là gạch nối giữa nền thơ cổ và hiện đại VN(là khúc nhạc dạo đầu cho phong trào Thơ mới, lãng mạn VN)
* Tác phẩm
- Trích trong quyển “Khối tình con I”, xuất bản năm 1917
2 Chú thích
3 Bố cục: đề, thực, luận, kết
II Tìm hiểu văn bản
1 Đọc
2 Tìm hiểu văn bản
Trang 3Ở hai câu đầu đầu tác giả
bộc lộ tâm trạng gì?
Tại sao nhà thơ lại có tâm
trạng đó?
Nỗi buồn đêm thu là nỗi buồn
thờng tình của ngời thi sĩ,
nh-ng đánh-ng buồn hơn khi
vào những năm 20 của TK XX,
VN tồn tại dới XH thực dân nửa
phong kiến, đầy rẫy những
chuyện xấu xa, nhơ bẩn, hỗn
tạp, xô bồ, bon chen danh lợi,
đất nớc mất tự do, độc lập
Bản thân thì:
“Tài cao phận thấp, chí khi uất
Giang hồ mê chơi quên quê
h-ơng”
Tại sao lại viết “chán nửa
rồi”?
- Chán một nửa: là vì tấm lòng
TĐ, vẫn thiết tha yêu cuộc sống
-> vừa chán đời, vừa yêu đời
Tâm trạng ấy đợc bày tỏ cùng
ai? Vì sao?
Chị Hằng, vì chị hằng là hiện
thân của cái đẹp, của sự thân
thơng, chị Hằng ở trên cao,
sáng rọi khắp thế gian nên sẽ
thấy hết tâm sự tầm thờng dới
mặt đất
a.Hai câu đề
“Đêm thu buồn lắm chị Hằng ơi Trần thế em nay chán nửa rồi”
- > Tâm tạng: buồn chán, thất vọng Vì cuộc sống trần thế không có niềm vui cho con ngời
- Xng “em”, gọi “chị”: tình tứ,
mạnh bạo mới mẻ -> vầng trăng trở thành ngời bạn, ngời chị tri
âm tri kỉ
Trang 4Em có nhận xét gì về cách
xng hô của nhà thơ với mặt
mặt trăng?
Em có nhận xét gì về ngôn
ngữ thở ở hai câu đầu?
- Thân mật đến suồng sã
Từ tâm sự đó tác giả bày bỏ
mong muốn gì ở hai câu
thực?
Em biết gì về cung quế và
“cành đa”?
Chú thích 3,4 - 156
Em có suy nghĩ gì về ớc
muốn đó của TĐ?
“ngông” có nghĩa là làm
nhữngviệc trái với lẽ thờng, khác
với mọi ngời bình thờng
- Ngông trong văn chơng thờng
biểu hiện cá tính mạnh mẽ, có
mối bất hoà với XH, không chịu
khép mình trong khuôn khổ
chật hẹp của lễ nghi, lề thói
thông thờng
- TĐ ngông khi chọn cách xng hô
thân mật với chị Hằng, khi ớc
muốn đợc làm thằng cuội
Nhng khát vọng của TĐ không
chỉ là trốn chạy và xa lánh thực
tại Đi vào cõi mộng TĐ vẫn muốn
b Hai câu thực
“Cung quế đã ai ngồi đó chửa
Cành đa xin chị nhắc lên chơi”
-> ớc muốn đợc lên cung trăng,
đợc làm “thằng cuội”, thực chất
là muốn đợc thoát li khỏi thực tại tầm thờng, buồn chán
=> Đó là ớc muốn rất lãng mạn
nhng cũng rất “ngông”
c Hai câu luận
“Có bầu có bạn can chi tủi
Trang 5đợc sống đích thực với những
niềm vui mà ở cõi trần không
bao giờ tìm thấy
Niềm vui đó là gì
Theo tác giả khi lên cung
trăng tâm trạng sẽ có sự
chuyển biến ntn?
một đời sống tinh thần mới lạ, lí
tởng
Cảm hứng lãng mạn của TĐ mang
đậm dấu ấn của thời đại và đi
xa hơn ngời xa ở chỗ đó
Trong hai câu cuối tác giả
t-ởng tợng ra hình ảnh gì? Có
ý nghĩa ntn?
Đêm trung thu, trăng sáng đẹp,
mọi ngời đều ngẩng lên chiêm
ngỡng trăng thì nhà thơ lại
đang ngồi trên cung trăng, tựa
vai chị Hằng cùng ngắm thế
gian và cời
Qua đây em hiểu gì về
tâm sự của TĐ?
Cùng gió cùng mây thế mới vui”
-> lên cung trăng đợc sánh vai cùng chị Hằng, đợc vui cùng mây, gió, quên hết cô đơn, sầu tủi
-> khát vọng đợc sống vui tơi, tự do
d Hai câu kết
“Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám Tựa nhau trông xuống thế gian cuời”
-> Hình ảnh thuần tởng tợng, vừa thể hiện sự thoả mãn vừa thể hiện sự mỉa mai, khinh bỉ -> đó chính là đỉnh cao của hồn thơ ngông và lãng mạn củaTĐ
III Tổng kết và luyện tập
1 Tổng kết
* Nội dung: Bộc lộ tâm sự của
tác giả:
- Buồn chán thực tại
- Khát vọng đuợc sống tự do theo nhu cầu cá nhân của chính mình
* Nghệ thuật:
Trang 6Nghệ thuật có gì đặc sắc?
Nhận xét về phép đối trong
hai cặp câu thực và câu
luận của bài thơ?
- Ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu
- Bút pháp lãng mạn
2 Luyện tập
IV Củng cố và hớng dẫn về nhà
1 Củng cố:
- Nắm đợc tâm sự của TĐ qua bài thơ, thấy đợc phong cách thơ đăc trng của ông
2 Huớng dẫn về nhà:
- Học thuộc lòng bài thơ
- Chuẩn bị bài “Ôn tập TV”