Mục tiêu: 1/.Kiến thức : Cảm nhận được lòng yêu nước bất khuất của Trần Quốc Tuấn, của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thể hiện qua lòng căm thù giặc, tinh thần quyết
Trang 1Tiết 93, 94
HỊCH TƯỚNG SĨ
(Trần Quốc Tuấn )
A Mục tiêu:
1/.Kiến thức :
Cảm nhận được lòng yêu nước bất khuất của Trần Quốc Tuấn, của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thể hiện qua lòng căm thù giặc, tinh thần quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược
Nắm được đặc điểm cơ bản của thể hịch Thấy được đặc sắc nghệ thuật văn chính luận của Hịch Tướng Sĩ
2/ Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm, phân tích giá trị nghệ thuật cảu bài hịch
3/Thái độ : Giáo dục HS:
- Vận dụng bài học để viết văn nghị luận Có sự kết hợp giữa tư duy logic và tư duy hình tượng, giữa lí lẽ và tình cảm, giáo dục học sinh tình cảm yêu đất nước
B Phương pháp : Nêu vấn đề, thảo luận
C Chuẩn bị : 1/ GV:Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.
2/ HS: Học bài cũ, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn.
D Tiến trình lên lớp:
I ổn định:
II Bài Cũ: - Nêu những đặc điểm nỗi bật của thể “ Chiếu”? mục đích để lý công uẩn viết bài “ Chiểu dời đô”?
Trang 2Bài “ Chiếu dời đô” phản ánh kì vọng gì của nhà vua và của dân tộc Việt thời đó?
III.Bài mới:
ĐVĐ Trong ba cuộc kháng chiến chống mông nguyên đời Trần thì cuộc
kháng chiến thứ 2 là gay go, quyết liệt nhất Giặc cậy thế mạnh, ngang ngược, hống hách Ta sôi sục căm thù, quyết tâm chiến đấu Nhưng hàng ngũ tướng sĩ cũng có người dao động, có tư tưởng cầu hòa để cuộc chiến đấu giành thắng lợi, điều quan trọng là phải đánh bại những tư tưởng dao dộng, bàng quan, phải giành thế áp đảo cho tư tưởng quyết chiến, quyết thắng Vì vậy Trần Quốc Tuấn, một danh tướng kiệt xuất thời Trần, đã viết bài Hịch nhằm khích lệ tướng sĩ, nêu cao tinh thần quyết chiến, quyết thắng
Hoạt động 1: I/Đọc - Tìm hiểu chung
- HS đọc kĩ chú thích (*)
? Em hãy nêu những nét cơ bản về Trần
Quốc Tuấn?
? Em hãy nêu những đặc điểm chính của
thể ? ? Hịch về hình thức, mục đích, t/
động?
? Trần Quốc Tuấn viết bài “ Hịch tướng
sĩ” nhằm mục đích gì?
- Giáo viên nhấn mạnh thêm về hoàn cảnh
ra đời của bài hịch
1/ Tác giả, tác phẩm:
Trang 3- GV hướng dẫn học sinh đọc với giọng
phù hợp, cống gắng chuyển đổi giọng điệu
thích hợp với nội dung từng đoạn Chú ý
tính chất cân xứng, nhịp nhàng của câu
văn biền ngẫu
- Lưu ý chú thích 17, 18, 22, 23
? Theo em có thể chia bài hịch ra thành
mấy đoạn theo nội dung?
? Nêu nội dung cơ bản của mỗi đoạn?
1/ Đọc, hiểu từ khó:
a Đọc:
b/ Từ khó:
c/ Kết câu: gồm 4 đoạn.
Đoạn 1: Từ đầu lưu tiếng tốt
Đoạn 2: Huống chi cũng vui lòng Đoạn 3: Các người được không? Đoạn 4: Còn lại
Tiết 94 Hoạt động 2 : III/Đọc - Tìm hiểu văn bản:
? Bài hịch thuộc kiểu văn bản nào?
- Văn bản nghi luận?
- HS đọc đoạn 1: nêu lại ý chính của đoạn
? Những nhân vật được nêu gương có địa
vị xã hội như thế nào?
1/ Nêu gương sáng trong lịch sử:
Các nhân vật được nêu gương có địa
vị xã hội cao, thấp khác nhau, thuộc các thời đại khác nhau
->đều sẳn sàng chết vì vua, vì chủ
Trang 4? Tuy khác nhau như vậy những ở họ có
những điểm chung nào để trở thàng gương
sáng cho mọi người noi theo?
? Để mở bài tác giả dùng phép liệt kê dẫn
chứng kết hợp với những câu cảm thán có
tác dụng gì? dẫn chứng tiêu biểu chính
xác tăng sức thuyết phục và bộc lộ tình
cảm tôn vinh
? Theo em tác giả nêu gương sáng của
những bậc trung thần nghĩa sĩ để làm gì?
? HS đọc diễn cảm đoạn 2 ở đoạn này tác
giả thể hiện luận điểm gì?
? Tội ác và sự ngang ngược của kẻ thù
được tác giả lột tả như thế nào?
- HS phát hiện và chỉ ra
? Em có nhận xét gì về lời văn khắc họa
kẻ thù?
? Tác dụng của cách viết đó
? Khắc họa sinh động hình ảnh ghê tởm
của giặc, gợi cảm xúc căm phẫn
? Qua đó hình ảnh kẻ thù hiện lên như thế
nào?
? Lòng yêu nước căm thù giặc của Trần
Quốc Tuấn thể hiện qua thái độ và hành
động như thế nào? qua đó bộc lộ thái độ gì
của người viết?
? Em có nhận xét gì về giọng điệu của
tướng, không sợ hiểm nguy, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ
=> khích lệ lòng trung quân ái quốc của tướng sĩ thời trần
2/ Tội ác của kẻ thù và lòng căm thù giặc:
Giọng văn mĩa mai, châm biếm, ngôn
từ gợi hình, gợi cảm, so sánh sâu sắc
Nỗi bật sự bạo ngược vô đạo, tham lam của kẻ thù
Thái độ của tác giả: Căm ghét và khinh bỉ kẻ thù đau xót cho đất nước
Trang 5đoạn văn diễn tả lòng căm thù? Thống
thiết tình cảm
? Vị chủ tướng tự nói lên lòng mình sẽ có
tác dụng như thế nào đối với tướng sĩ?
Khơi gợi sự đồng cảm, đọng viên to lớn
đối với tướng sĩ
? HS đọc đoạn 3 và theo em đoạn 3 này có
thể chia thành mấy đoạn nhỏ? Giới hạn và
nội dung của mỗi đoạn? 2 đoạn
? HS đọc đoạn từ “ Các người muốn vui
vẻ phỏng có được không?
? Mối quan hệ ân tình giữa Trần Quốc
Tuấn với tướng sĩ là mối quan hệ trên
dưới hay quan hệ bình đẳng của những
người cùng cảnh ngộ? Quan hệ chủ tướng
và quan hệ cùng cảnh ngộ
? Mối quan hệ ân tình ấy đã khích lệ điều
gì ở tướng sĩ?
? Trần Quốc Tuấn phê phán lối sống sai
lầm nào của các tướng sĩ?
? Không biết nhục, không biết lo cho chủ
tướng và triều đình, ham thú vui tầm
thường, quên danh dự và bổn phận
? Tác giả đã chỉ ra hậu quả của cách sống
này như thế nào?
? Em có nhận xét gì về giọng văn của
đoạn này? Nghiêm khắc
3/ Phân tích phải trái làm rõ đúng sai:
a) Nêu mối ân tình giữa chủ và tướng, phê phán những biểu hiện sai trong hàng ngũ tướng sĩ
Nêu mối quan hệ ân tình: khích lệ ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người đối với đạo vua tôi cũng như tình cốt nhục
Trang 6? HS đọc đoạn từ “ nay ta bảo thật phỏng
có được không?
? Bên cạnh việc phê phán thái độ, hành
động sai của tướng sĩ, Trần Quốc Tuấn
còn chỉ ra những việc đúng nên làm Vậy
đó là việc nào? nêu cao tinh thần cảnh
giác, biết lo xa, tăng cường võ nghệ
? Những việc làm trên đều nhằm mục đích
gì?
? Theo em trong hai đoạn trên tác giả đã
thuyết phục người đọc, người nghe bằng
thủ pháp nghệ thuật gì?
? Theo em vì sao Trần Quốc Tuấn có thể
nói với tướng sĩ rằng “ Nừu các ngươi
nghịch thù”? chú thích
? Trần Quốc Tuấn là tướng tài, tác giả
cuốn sách,
đối lập thần chủ với nghịch thù cũng có
nghĩa vạch rõ 2 con đường sống và chết
điều này cho thấy Trần Quốc Tuấn có thái
độ như thế nào đối với tướng sĩ của ông
và với kẻ thù?
? Theo em thái độ dứt khoát này có tác
Phê phán thói bàng quan, vô trách nhiệm, vong ân bội nghĩa
Giọng văn: nói thẳng, mỉa mai, chế giễu vừa chân tình
b) Khẳng định những hành động nên làm để tướng sĩ thấy rõ điều hay lẽ phải:
Mục đích: quyết chiến quyết thắng kẻ thù xâm lược
Nghệ thuật: dùng những điệp từ, điệp ngữ tăng tiến, tương phản, liệt kê, so sánh, câu văn biền ngẫu cân đối, nhịp nhàng, lí lẽ kết hợp tình cảm
Trang 7dụng gì? thanh toán những thái độ trù trừ,
dao động trong tướng sĩ, động viên những
người còn thờ ơ, do dự hãy đứng hẳn sang
phía lực lượng quyết chiến, quyết thắng
? Đoạn 4 có tác động như thế nào đến các
tướng sĩ?
? Lịch sử chống quân xâm lược thời trần
đã chứng minh như thế nào cho chủ
trương kêu gọi mọi người học tập “ Binh
thư” của Trần Quốc Tuấn?
4/ Nêu nhiệm vụ cấp bách khích lệ tinh thần chiến đấu:
Thái độ của Trần Quốc Tuấn: dứt khoát, cương quyết, rõ ràng đối với các tướng sĩ
Quyết tâm chiến đấu, chiến thắng kẻ thù xâm lược
Động viên tới mức cao nhất ý chí và quyết tâm chiến đấu của mọi người
Quân dân đời Trần liên tiếp chiến thắng các cuộc xâm lăng của giặc ngoại xâm thế kĩ XVIII
Hoạt động 3 : IV/ - Tổng kết:
Trang 8? Em cảm nhận được những điều sâu sắc
nào từ nội dung bài hịch?
? Cuối bài hịch tác giả viết “ ta viết
ra bụng ta” theo em tướng sĩ thời trần sẽ
biết bụng “ chủ tướng Trần Quốc Tuấn
của mình như thế nào qua bài Hịch? Coi
trọng danh dự và bổn phận, khinh ghét
thói cầu an, hưởng lạc, căm thù giắc quyết
chiến thắng kẻ thù, tha thiết với vận mạnh
dân tộc
? Bài Hịch được đánh giá một trong
những bài nghị luận xuất sắc nhất của văn
học cổ ? ? Vậy thành công của bài hịch
này là gì?
- Gọi 1 HS đọc to rõ ghi nhớ
1/ Nội dung:
2/ Nghệ thuật:
IV Đánh giá kết quả :
- Phát biểu cảm nhận về lòng yêu nước của Trần Quốc Tuấn thể hiện qua văn bản?
V hướng dẫn dặn dò :
Bài cũ:
- Nắm kĩ đặc điểm của thể hịch
- Nắm nội dung và thành công về nghệ thuật của bài Hịch
- Suy nghĩ, rút ra được việc bản thân cần phải cố gắng để thể hiện lòng yêu nước
Bài mới:
Trang 9- Xem trước bài: “ Hành động nói”; Thế nào là hành động nói ? có những kiểu hành động nói nào? háy liệt kê các kiểu hành động nói?