Giáo án Ngữ văn 8 bài 23: Hành động nói

Có thể sử dụng nhiều kiểu câu đã học để thực hiện cùng một hành động nói.. Hs trả lời H Lí Thông có đạt được mục đích của mình không?. - Hs trả lời HLí Thông đã thực hiện được mục đích c

Tiết 95 TV

HÀNH ĐỘNG NÓI

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Học xong bài này học sinh nắm được:

1 Kiến thức:

- Nói cũng là một thứ hành động

- Số lượng hành động nói khá lớn, nhưng có thể quy lại một số kiểu khái quát nhất định

2 Kĩ năng Có thể sử dụng nhiều kiểu câu đã học để thực hiện cùng một hành động nói

3 Thái độ

CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên: - Xem sgk, sgv, sbt, thiết kế bài giảng

2 Học sinh:- Trả lời câu hỏi Tìm hiểu bài.

- Tìm hiểu các ví dụ trong thực tế cuộc sống

II CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp: Tổng số: 39 Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là câu phủ định? Cho ví dụ?

- Viết đoạn văn sử dụng câu phủ định và cho biết vì sao sử dụng câu phủ định?

3 Bài mới:

GV gọi HS đọc đoạn trích, sgk/62

- Hs đọc

(H) Lí Thông nói với Thạch Sanh

nhằm mục đích gì? Câu nào thể hiện

rõ nhất mục đích ấy?

Hs trả lời

(H) Lí Thông có đạt được mục đích

của mình không? Chi tiết nào nói lên

điều đó?

- Hs trả lời

(H)Lí Thông đã thực hiện được mục

đích của mình bằng phương tiện gì?

- Hs trả lời

(H) Nếu hiểu hành động là việc làm

cụ thể của con người nhằm một mục

đích nhất định thì việc làm của Lí

Thông có phải là hành động không?

I Hành động nói là gì?

1 Ví dụ.

- Lí Thông nói với Thạch Sanh nhằm đuổi

TS đi để cướp công của Thạch Sanh

Câu nói thể hiện ý đồ của Lí Thông: Thôi,

bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy trốn ngay đi.

- Lí Thông đã đạt được mục đích của mình

vì Thạch Sanh đã vội vã từ giã mẹ con Lí

Thông, trở về túp lều cũ dưới gốc đa, kiếm cũi nuôi thân.

- Lí Thông đã thực hiện được mục đích của mình bằng lời nói

- Việc làm (lời nói) của Lí Thông là hành động vì nó nhằm đạt được một mục đích

Vì sao?

(H) Hành động của thầy là hành động

nói Vậy, thế nào là hành động nói?

- Hs trả lời

Ví dụ:

A: Cho mình mượn quyển vở ghi bài

một chút

B: Đây, nhưng cậu có đọc được

không?

A: Hành động đề nghị

B: Đồng ý, hành động hỏi

GV gọi HS đọc Ghi nhớ, sgk/62

- Hs đọc

nhất định

- Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định

2 Ghi nhớ( SGK T 62)

GV HS đọc lại đoạn văn ở mục I,

sgk/62

II.Một số kiểu hành động nói thường gặp:

1 Ví dụ

- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu (trình

(H)Hãy xác định mục đích của các

câu trong lời nói của Lí Thông?

- Hs trả lời

GV HS đọc mục II.2, GK/63

(H) Xác định các hành động nói và

chức năng của từng hành động?

- Hs trả lời

(H) Liệt kê các kiểu hành động nói đã

tìm hiểu!

- Hs trả lời

GV Gọi HS đọc Ghi nhớ, sgk/63

bày)

- Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết (đe dọa)

- Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy

trốn ngay đi (đuổi khéo)

- Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu (hứa

hẹn)

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu? (hỏi)

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài (báo

tin)

- U nhất định bán con ư? (hỏi)

- U không cho con ở nhà nữa ư? (hỏi)

- Khốn nạn thân con thế này! (bộc lộ cảm

xúc)

- Trời ơi! (bộc lộ cảm xúc)

- trình bày, đe doạ, hứa hẹn, hỏi, bộc lộ cảm xúc…

2 Ghi nhớ(SGKT63)

GV gọi HS đọc ví dụ (Ghi bảng)

Đọc ví dụ:

Trên đường đi học về, Lan nói với

Hoa:

- “Cậu vừa đi Hà Nội về đấy à?”

- Hoa gật đầu.

- Có vui không?

- Vui lắm

(H) Trong đoạn đối thoại trên có

những hành động nói nào?

- Cậu vừa đi Hà Nội về đấy à? (hỏi)

- Có vui không? (hỏi)

- Gật đầu và trả lời vui lắm: hành

động xác nhận và hành động nói.

GV: Hành động nói có thể diễn ra

bằng lời nói và cử chỉ, điệu bộ Tuy nhiên, dạng điển hình của hành động nói vẫn là bằng lời nói.(phát ngôn - mục đích của hành động nói chính là chức năng của các phát ngôn)

GV: yêu cầu học sinh làm các bài tập

- Hs làm

III Luyện tập.

Bài 1:

- Trần Quốc Tuấn viết Hịch tướng sĩ

nhằm mục đích khích lệ tướng sĩ học tập

Binh thư yếu lược do ông biên soạn, đồng

thời cũng khích lệ lòng tự tôn dân tộc của họ

- Câu thể hiện mục đích của hành

động nói: Nếu các ngươi biết chuyên tập

sách này, theo lời dạy bảo của ta thì mới phải đạo thần chủ; nhược bằng khinh bỏ sách này, trái lời dạy bảo của ta tức là kẻ nghịch thù.

Bài 2:

a Đoạn trích a:

- Bác trai đã khá rồi chứ? (hỏi)

- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh

táo như thờng (cảm ơn)

- Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn còn mỏi mệt

lắm (trình bày)

- Này, bảo bác ấy có trốn đi

đâu thì trốn (cầu khiến)

- Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh

trói thì khổ (đe doạ, bộc lộ cảm xúc)

- Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng

cho hoàn hồn (bộc lộ cảm xúc)

- Vâng, cháu cũng đã nghĩ như

cụ (tiếp nhận)

- Nhưng để cháo nguội, cháu

cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã

(trình bày)

- Nhịn suông từ sáng hôm qua

tới giờ còn gì (kể, bộc lộ cảm xúc)

- Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi, kẻo nửa người ta sắp sửa kéo

vào rồi đấy! (cầu khiến, đe doạ)

b Đoạn trích b:

- Đây là Trời có ý phó thác cho

minh công làm việc lớn (nhận định,

khẳng định)

- Chúng tôi nguyện đem

xương thịt của mình theo minh công, cùng với thanh gươm thần này để báo đền Tổ

quốc! (hứa, thề)

c Đoạn trích c:

- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo

ạ! (báo tin)

- Cụ bán rồi? (hỏi)

- Bán rồi! (xác nhận)

- Họ vừa bắt xong (báo tin)

- Thế nó cho bắt à? (hỏi)

- Khốn nạn…(cảm thán)

- Ông giáo ơi! (cảm thán)

- Nó có biết đâu! (cảm thán)

- Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay

về, vẫy đuôi mừng (kể, tả)

- Tôi cho nó ăn cơm (kể)

- Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau nó, tóm lấy

hai cẳng sau nó dốc ngược nó lên (kể)

Bài 3:

- Anh phải hứa với em không bao giờ

để chúng ngồi cách xa nhau (điều

khiển, ra lệnh)

- Anh hứa đi! (ra lệnh)

- Anh xin hứa (hứa)

4 Hướng dẫn các hoạt động tiếp nôi Củng cố:

1 Thế nào là hành động nói? Có những kiểu hành động nói nào

thường gặp?

2 Cho ví dụ và phân tích một hành động nói!

3 Gọi HS đọc lại nội dung các phần Ghi nhớ.

Dặn dò:

1 Học bài

2 Làm bài tập sgk, sbt

3 Xem lại lí thuyết văn thuyết minh chuẩn bị cho tiết trả bài