động của thầy và trò Nội dung càn đạtH Theo em những hành động cụ thể nào được coi là hành động điều khiển?. - Hs trả lời H Mục đích của hành động hỏi là gì?. - Hs trả lời HHành động trì
Trang 1Tiết 98
HÀNH ĐỘNG NÓI (Tiếp theo)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Học xong bài này học sinh nắm được:
1 Kiến thức
- Nói cũng là một thứ hành động
- Số lượng hành động nói khá lớn, nhưng có thể quy lại một số kiểu khái quát nhất định
2 Kĩ năng Có thể sử dụng nhiều kiểu câu đã học để thực hiện cùng một hành động nói
3 Thái độ.
CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: - Xem sgk, sgv, sbt, thiết kế bài giảng
- Tìm thêm các ví dụ thích hợp
2 Học sinh:- Trả lời câu hỏi Tìm hiểu bài.
- Tìm hiểu các ví dụ trong thực tế cuộc sống
II CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp: Tổng số: 39 Vắng
2 Kiểm tra bài cũ:
Hành động nói là gì? Cho ví dụ
3 Bài mới:
Trang 2H động của thầy và trò Nội dung càn đạt
(H) Theo em những hành
động cụ thể nào được coi là
hành động điều khiển?
- Hs trả lời
(H) Mục đích của hành động
hỏi là gì?
- Hs trả lời
(H)Hành động trình bày trong
khi nói được thực hiện qua
những hành động cụ thể nào
và nhằm mục đích gì?
- Hs trả lời
I Cách thực hiện hành động nói:
1 Ví dụ
- Những hành động cụ thể như cầu khiến, thách thức, khuyên bảo… thuộc lớp hành động điều khiển
- Mục đích muốn người nghe thực hiện một việc nào đó
Ví dụ: Này, bảo bác ấy trốn đi đâu thì trốn.(Tắt đèn)
- Mục đích của hành động hỏi là người nói muốn người nghe cung cấp thông tin, giải đáp điều chưa
rõ, chưa biết nêu ra trong câu hỏi
Ví dụ: Bác trai khá rồi chứ? (Tắt đèn)
- Hành động trình bày trong khi nói được thực hiện qua những hành động cụ thể :
- Kể lại sự việc: Khi xưa nhà Thương đến vua Bàn
Canh năm lần đời đô; nhà Chu đến vua Thành Vương cũng ba lần đời đô (Chiếu dời đô)
- Nhận định về sự việc: Phải đâu các vua thời tam
đại theo ý riêng mình mà tự tiện chuyển dời…(Chiếu
dời đô)
- Nêu ý định của mình: Trẫm rất đau xót trước việc
đó, không thể không dời đổi (Chiếu dời đô)
- Mục đích của hành động bộ lộ cảm xúc là bày tỏ thái độ ca ngợi, chê bai, than phiền, trách cứ, ngạc
Trang 3(H) Mục đích của hành động
bộ lộ cảm xúc là gì?
- Hs trả lời
(H) Cho biết mục đích của
hành động hứa hẹn là gì?
- Hs trả lời
(H) Mục đích của hành động
tuyên bố là gì?
H s trả lời
nhiên, vui mừng…
Ví dụ: Hỡi ơi lão Hạc!(Buồn thương, kinh ngạc) Một con người như thế ấy! (đau đớn, thất vọng)
- Mục đích của hành động hứa hẹn là người nói tự ràng buộc mình vào các hành động cụ thể như giao ước, cá cược, hợ đồng, cam đoan… làm một việc gì đó
Ví dụ: Nếu ông trả lời đúng ngựa của ông đi một ngày được mấy bước, tôi sẽ cho ông biết trâu của cha tôi một ngày đi được mấy đường (Em bé thông
minh)
- Mục đích của hành động tuyên bố là người nói bằng lời nói của mình (tuyên bố tình trạng chiến tranh, khia mạc cuộc họp, định ngày giờ có hiệu lực hay mất hiệu lực của một quyết định của một chỉ thị, một việc) làm thay đổi tình trạng của sự việc đơực nói đến
Ví dụ: Ta viết bài hịch này để các ngươi biết bụng ta.
- Mỗi hành động nói có thể được thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động
đó (cách dùng trực tiếp) hoặc bằng kiểu câu khác
Trang 4(H) Hành động nói có mấy
cách dung? Ví dụ
- Hs trả lời
GV Gọi HS đọc ghi nhớ
- Hs đọc
GV cho học sinh làm các bai
tập
(cách dùng gián tiếp)
Ví dụ:
Cách dùng trực tiếp: Bác trai đã khá rồi chứ?
Cách dùng gián tiếp: Tjời oan liệt nay còn đâu?
1 Ghi nhớ (SGK T 71)
II Luyện tập:
Bài 1:
- Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình
vì nước, đời nào không có? (khẳng định)
- Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không? (phủ định)
- Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi không muốn vui
vẻ phỏng có được không? (khẳng định)
- Vì sao vậy? (gây sự chú ý)
- Nếu vậy, rồi đây, sau khi giặc giã dẹp yên, muôn đời để thẹn, há còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa? (phủ định)
Bài 2:
- Tất cả các câu trần thuật đều thực hiện hành động cầu khiến, kêu gọi
Trang 5- Hs làm
GV gọi học sinh lên bảng
trình bày
- Hs trình bày
- Cách dùng gián tiếp này tạo ra sự đồng cảm sâu sắc, nó khiến cho những nguyện vọng của lãnh
tụ trở thành nguyện vọng thiết thân của mỗi người
Bài 3:
Anh nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp …
Được, chú cứ nói thẳng thừng ra nào.
Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi
- Dế Choắt yếu đuối nên cầu khiến nhã nhặn, mềm mỏng, khiêm tốn:
- Dế Mèn ỷ thế là kẻ mạnh nên giọng điệu ra lệnh, ngạo mạn, hách dịch:
Bài 4:
- Có thể dùng cả năm cách
- Hai cách b và e nhã nhặn và lịch sự hơn cả
Bài 5:
- Hành động a hơi kém lịch sự
- Hành động b hơi buồn cười
- Hành động c là hợp lí nhất
4 Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối.
Củng cố:
1 Gọi HS đọc lại ghi nhớ
Trang 62 Gọi HS cho ví dụ và phân tích ví dụ.
Dặn dò:
1 Học bài, làm bài tập
2 Chuẩn bị bài Ôn tập về luận điểm.
*******************************************************