Giáo án Ngữ văn 8 bài 25: Bàn luận về phép học

Mục tiêu cần đạt Giúp HS : - Thấy được mục đích, t/d của việc học chân chính: học để làm người, học để biết và làm, học để góp phần làm cho đất nước hưng thịnh, đồng thời thấy được tác h

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 25 - TIẾT 101: VĂN BẢN: BÀN LUẬN VỀ PHÉP HỌC

(Luật học pháp)

Nguyễn Thiếp

-I Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

- Thấy được mục đích, t/d của việc học chân chính: học để làm người, học để biết và làm, học để góp phần làm cho đất nước hưng thịnh, đồng thời thấy được tác hại của lối học chuộng h/thức, cầu danh lợi

- Nhận thức được phương pháp học tập đúng, kết hợp với hành Học cách lập luận của t/g, biết cách viết bài văn NL theo chủ đề nhất định

II Chuẩn bị

- Giáo viên: Soạn giáo án, bảng phụ

- Học sinh: Chuẩn bị bài ở nhà

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc đoạn “Nước Đại Việt ta” và cho biết cốt lõi tư tưởng nhân

nghĩa của Nguyễn Trãi là gì ? Phân tích

2 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC

Cho biết những nét chính về tác giả?

Từng đỗ đạt làm quan dưới triều Lê

nhưng sau đó từ quan về dạy học Người

đời kính trọng nên gọi ôn là La Sơn Phu

Tử

I Giới thiệu chung

1 Tác giả- Tác phẩm

* Tác giả(1723- 1804)

- Quê: Xã Nguyệt Ao, Huyện La Sơn(Hà Tĩnh)

- là người học rộng, tài cao, đức lớn

- Người đương thời thường gọi là La Sơn

Sau đó, ông được vua Quang Trung vời ra

giúp triều Tây Sơn Thấy vua chân thành

nên ông nhận lời

Sau khi Q.Trung mất, ông lại về ở ẩn cho

đến cuối đời mà không hợp tác với nhà

Nguyễn

Giới thiệu vài nét về tác phẩm?

Em biết gì về thể loại văn tấu ?

Là loại văn thư của bề tôi, thần dân gửi

lên vua chúa để trình bày sự việc, ý kiến,

tấu có thể được viết bằng văn xuôi, văn

vần hay biền ngẫu

Bài tấu ra đời trong h/c nào ?

Vua Quang Trung từng mời Nguyễn

Thiếp ra hợp tác với triều Tây Sơn nhưng

vì nhiều lí do Nguyễn Thiếp chưa nhận

lời Ngày 10/7 niên hiệu Quang Trung

năm thứ 4(1971), vua lại viết chiếu thư

mời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến

vì “có nhiều điều bàn nghị” Lần này ông

bằng lòng vào và đã viết bài tấu bàn về ba

việc mà bậc quân vương nên biết

Nội dung bài tấu gồm ba phần:

- Bàn về quân đức(đức của vua): mong

bậc đế vương “một lòng tu đức”, lấy “sự

học vấn mà tăng thêm tài”, “bởi sự học

mà có đức”

- Bàn về dân tâm(lòng dân): khẳng định

dân là gốc, gốc vững nước mới yên

- Bàn về học pháp(phép học): Nội dung

như đoạn trích giảng

Phu Tử

- Từng giúp triều Tây Sơn(của Quang Trung) xây dựng đất nước

* Tác phẩm

- Thể loại: Tấu

- Hoàn cảnh sáng tác : 1791, khi ông vào Phú Xuân hội kiến với vua, bàn quốc sự

Quan sát SGK

Xác định bố cục của VB?

- GV hương dẫn: giọng điệu chân tình,

bày tỏ thiệt hơn, vừa tự tin, vừa khiêm tốn

-> Gọi hs đọc

Tác giả mở đầu bài tấu bằng cách nào?

Có ý nghĩa gì?

- Dùng câu châm ngôn vừa dễ hiểu

vừa tăng sức thuyết phục

- Khái niệm học được giải thích

bằng hình ảnh so sánh cụ thể nên

dễ hiểu

- Khái niệm đạo vốn trừu tượng,

phức tạp được giải thích ngắn gọn,

rõ ràng: Là lẽ đối xử hàng ngày

giữa người với người

Tác giả đã chỉ ra những lối học lệch lạc,

- Vị trí đoạn trích: là phần thứ ba của bài tấu

2 Chú thích

3 Bố cục

- Phần 1: Từ đầu tệ hại ấy -> bàn về mục đích của việc học, phê phán lối học sai trái

- Phần 2: Tiếp thịnh trị -> Phương pháp học và tác dụng của nó

- Phần 3: Còn lại

- > Kết luận(lời bày tỏ chân thành mong nhà vua xem xét

II Tìm hiểu văn bản

1 Đọc

2 Tìm hiểu văn bản

a Mục đích chân chính của việc học.

- Học để làm người ->NT: Dùng câu châm ngôn và hình ảnh

so sánh

sai trái nào ?

Thế nào là lối học h/thức, cầu danh lợi ?

Vì sao lối học này không biết đến tam

cương, ngũ thường ?

- Lối học hình thức : học thuộc lòng câu

chữ mà không hiểu ND, chỉ có cái danh

mà không có thực chất

- Lối học cầu danh lợi : học để có danh

tiếng, được trọng vọng, được nhàn nhã,

nhiều lợi lộc

Tác hại của lối học ấy là gì ?

- Đạo tam cương: tức là học để hiểu và

giữ quan hệ vua tôi, cha con, chồng vợ

- Đạo ngũ thường: học để hiểu và sống

theo năm đức tính của con người: nhân,

nghĩa, lễ, trí, tín

Khi bàn vê phép học, Nguyễn Thiếp đã

đề xuất những ý kiến gì?

Khuyến khích mở rộng trường học với

nhiều loại trường, thành phần học

Phép học đó có t/d và ý nghĩa ntn ?

Đây thực chất là một tư tưởng khuyến học

mà từ đó vua Quang Trung ban bố chiếu

b Phê phán những biểu hiện lệch lạc, sai trái trong học tập.

- Lối học hình thức, cầu danh lợi

- >Tác hại: Người trên, kẻ dưới đều không

có thực chất dẫn đến cảnh nước mất nhà tan

c Bàn về cách học

* Phép học

- Việc học phải được phổ biến rộng khắp

- Việc học phải bắt đầu từ những kiến thức cơ bản, có tính chất nền tảng

- Phương pháp học phải:

+ Từ thấp đến cáo

lập học, khuyến khích mở trương học ở

khắp nơi

Từ thực tế việc học của bản thân, em

thấy phương pháp h/t nào là tốt nhất ?

Vì sao

Em có nhận xét gì về cách lập luận của

tác giả?

Lập luận chặt chẽ chặt chẽ: từ phê phán

→ k.định)

Qua bài tấu em hiểu gì về tác giả?

Yêu nước và có nhân cách chính trực

Xác định trình tự lập luận của đoạn văn

bằng một sơ đồ.

+ Học rộng, nghĩ sâu, biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu nhất

+ Học phải kết hợp với hành

* Tác dụng

- Đất nước có nhiều nhân tài

- Chế độ vững mạnh, quốc gia hưng thịnh

III Tổng kết và luyện tập

1 Tổng kết

MĐ chân chính của việc học

Phê phán những lệch lạc, sai trái

TD của việc học chân chính

Khẳng định q.điểm p.pháp đúng đắn

Phân tích sự cần thiết và tác dụng của

phương pháp “Học đi đôi vơi hành”

2 Luyện tập

IV Củng cố và hướng dẫn về nhà

1 Củng cố:

- Nắm được nội dung bai tấu của NT về việc học

- Nắm được cách lập luận của tác giả

2 Huớng dẫn về nhà:

- Lập sơ đồ và giải thích sơ đồ về trình tự lập luận trong bài “bàn luậtn về phép học”

- Chuẩn bị bài: Luyện tập XD và trình bày luận điểm