Giáo án Ngữ văn 8 bài 25: Bàn luận về phép học

- Thấy được mục đích, tác dụng của việc học chân chính: học để làm người, học để biết và làm, học để góp phần làm cho đất nước hưng thịnh, động thời thấy được tác hại của lối học chuộng

Tiết 101 VB BÀN LUẬN VỀ PHÉP HỌC

(Trích LUẬN HỌC PHÁP)

La Sơn Phu Tử - Nguyễn

Thiếp

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Học xong bài này học sinh nắm được

1 Kiến thức

- Thấy được mục đích, tác dụng của việc học chân chính: học để làm người, học để biết và làm, học để góp phần làm cho đất nước hưng thịnh, động thời thấy được tác hại của lối học chuộng hình thức, cầu danh lợi

- Nhận thức được phương pháp học tập đúng, kết hợp học với hành

- Học tập cách lập luận của tác giả, biết cách viết bài văn nghị luận theo chủ

đề nhất định

2 Kĩ năng

3 Thái độ

CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên: - Soạn giáo án

2 Học sinh:- Đọc văn bản.

- Trả lời câu hỏi tìm hiểu bài

II CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp: Tổng số: 39 Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Cáo là gì?

- Vì sao nói Bình Ngô đại cáo được xem như bản tuyên ngôn độc lập thứ

hai của dân tộc?

- Nhận xét sự giống và khác nhau giữa Nguyễn Trãi và Lý Thường Kiệt trong quan niệm về Tổ quốc và độc lập dân tộc!

3 Bài mới:

Họat động của thầy và trò Nội dung cần đạt

GV Gọi HS đọc văn bản

- Hs đọc

GV nhận xét cách đọc, giọng đọc

của học sinh

(H) Em hãy cho biết đôi nét vè

tác giả Nguyễn Thiếp?

- Hs trả lời

I Đọc – Chú thích.

1 Đọc

2 Tác giả:

Nguyễn Thiếp(1723-1804) Tự là Khải Xuyên, hiệu là Lạp Phong Cư Sĩ, que ở làng Mật Thôn,

xã Nguyệt Ao, huỵen La Sơn (nay thuộc huyện Đức Thọ) NGuyễn Thiếp học rộng, tài cao, đức lớn từng đỗ đạt làm quan dưới triều Lê nhưng sau đó từ quan về dạy học Người dời kính trọng nên gọi ông là La Sơn Phu Tử Ông

(H)Tấu là thể loại như thế nào?

- Hs trả lời

(H)Ở bài tấu NT trình lên vua

điều gì?

- Hs trả lời

GV cho hs tìm hiểu nghĩa một số

những từ khó

- Hs tìm hiểu

được Quang Trung vời ra giúp nước Thầy thái

độ chân thành của vua nên ông ra giúp triều Tây Sơn Sau khi Quang Trung mất , ông về ở

ẩn không hợp tác với triều Nguyễn

3 Tác phẩm:

- Tấu một thể văn cổ khác với tấu trong văn học hiện đại

- Bài tấu của NT bàn về 3 diều mà theo ông

bậc đế vương nên biết: quân đức, dân tâm, học

pháp.

4 Giải nghĩa từ.

II/- Phân tích:

GV cho hs đi tim hiểu bố cục.

- Hs tìm hiểu

Đây là đoạn trích của bản Tấu,

trước đó còn có 2 phần: một là

bàn về quân đức (đức của vua) –

mong bậc đế vương một lòng tu

đức, lấy sự học vấn mà tăng

thêm tài; hai là bàn về dân tâm

(lòng dân) - khẳng định dân là

gốc nước, gốc vững nước mới

yên; phần ba mới nói về học

pháp (phép học) nên đoạn trích

không có phần mở đầu Tuy

nhiên, có thể chia đoạn trích ra 3

phần

(H) Phần đầu tác giả nêu khái

quát mục đích của việc học bằng

cách nào? Tác dụng của cách nêu

đó?

- Bằng cách so sánh tác giả, tác

giả dùng câu châm ngôn vừa dễ

hiểu vừa tăng thêm sức thuyết

Bố cục:

- Phần đầu: Mục đích của việc học và phe phán những lệch lạc sai trái trong việc học

- Phần thứ hai: Phương pháp học và tác dụng của nó

- Phần thứ ba: Lời bày tỏ lòng chân thành, khiêm tốn mong vua xem xét

1 Mục đích chân chính của việc học:

phục: “Ngọc không mài, không

thành đồ vật; người không học,

không biết rõ đạo”

Đạo một khái niệm trừu tượng

được giải thích ngắn gọn rõ ràng:

“Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa

mọi người”

(H) Mục đích việc học đó là gì?

- Hs trả lời

- Như vậy mục đích chân chính của việc học là học để làm người

2 Phê phán những lệch lạc sai trái của việc học.

- người ta đua nhau lối học hình thức cầu danh lợi, không biét đến tam cương, ngũ thường

(H) Tác giả phê phán những gì?

- Hs trả lời

(H) Tác hại của việc học đó là

gì?

- Hs trả lời

GV Liên hệ với thực tế của hoc

sinh

- Hs lắng nghe

Học mà không hiểu nội dung chỉ có cái danh

mà không thực chất; học để có cái danh, được trọng vọng, được nhiều lợi lộc

- Tác hại của việc học đó làm cho “chúa tầm thường, thần nịnh hót”, người trên kẻ dưới đều thích sự chạy chọt, luồn cúi, không có thực chất dẫn đến cảnh “nước mất, nhà tan”

(H) Để khuyến khích việc học,

Nguyễn Thiếp khuyên vua

3 Những quan điểm và phương pháp đúng đắn trong học tập.

- Ban chiếu thư mở rộng trường học để con

Quang Trung thực hiện những

chính sách gì?

- Hs trả lời

(H) Bài tấu có đoạn bàn về “phép

học”, đó là những “phép học”

nào? Hãy giả thích ý nghĩa của

phép học ấy?

cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà học => Vua QT

ban bố Chiếu lập học khuyễn khích mở trường

học khắp nơi

- Ông còn khuyên vua áp dụng những phép dạy

và phép học tiến bộ để đào tạo nhân tào cho đất nước:

+ Phải học một cách có hệ thống: từ thấp lên cao

+ Học rộng nhưng phải nắm lấy cốt lõi.Học phải đi đôi với hành

- Phép học của tác giả nêu ở đay gồm hai vấn đề:

+ Trình tự học: Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc, tuần tự tiến lên học dén tứ thư, ngũ kinh, chư sử Đó là cách học của các sĩ phu phong kiến Tuy nhiên, về cách học thì theo một trình

tự khoa học từ thấp đến cao

+ Quy trình học: Học rộng ròi tóm cho gọn, theo điều học mà làm Học rộng cần nhièu kiến thức những phải nắm cho được vấn đề cơ bản nhất và đặc biệt học phải đi đôi với hành mới

có thể nắm cững những điều cơ bản nhất một cách chắc chắn

- Phép học đúng thì đạo học thành, mà đạo học

(H)Ý nghĩa và tác dụng của phép

học ấy?

- Hs trả lời

thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị

(H) Hãy khái quát lại nội dung

của đoạn trích

- Hs trả lời

III/- Tổng kết:

Mục đích học để làm người

Phê phán lối học hình thức hòng cầu danh lợi

Đề xuất chính sách khuyến học

Bàn về phép học

4 Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối

Củng cố:

Hướng dẫn HS tìm hiểu kĩ hơn về hệ thống lập luận của tác giả qua sơ đồ

sau: (bảng phụ)

Dặn dò:

- Phân tích cách trình bày hệ thống luận điểm qua sơ đồ.

- Chuẩn bị bài Luyện tập xây dựng và trình bày luận điểm.

*******************************************************

Mục đích chân chính của việc học

Phê phán những lệch lạc sai

trái trong việc học

Bàn luận về đổi mới phép

học

Đề xuất chính sách khuyến học

Tác dụng của việc học chân chính