Mục tiêu cần đạt Giúp HS: Nhận ra lỗi và biết cách chữa lỗi trong những câu được SGK dẫn ra; qua đó trau dồi khả năng lựa chọn cách diễn đạt đúng trong những trường hợp tương tự khi nói
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 30 - TIẾT 122: CHỮA LỖI DIỄN ĐẠT (LÔ- GIC)
I Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
Nhận ra lỗi và biết cách chữa lỗi trong những câu được SGK dẫn ra; qua đó trau dồi khả năng lựa chọn cách diễn đạt đúng trong những trường hợp tương tự khi nói và viết
II Chuẩn bị
- Giáo viên: Soạn bài
- Học sinh: Ôn bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1.Kiểm tra bài cũ:
2 Bài mới
1 Phát hiện và chữa lỗi trong những câu
cho sẵn
Cần chú ý mối QH về nghĩa các từ, cụm
từ ở trong câu Khi viết câu có kiểu kết
hợp “A và B khác” thì A và B phải cùng
loại, trong đó B là từ ngữ có nghĩa rộng, A
là từ ngữ có nghĩa hẹp
Bài 1
a
- Lỗi: A(quần áo, giầy dép), B(đồ dùng h/tập) thuộc hai loại khác nhau Trong đó
B lại không phải là từ ngữ có nghĩa rộng hơn A
- Sửa lại:
+ Chúng em đã giúp các bạn HS những vùng bị lũ lụt quần áo, giầy dép và đồ dùng sinh hoạt khác
+ Chúng em đã giúp các bạn HS những vùng bị lũ lụt giấy bút, sách vở và nhiều
đồ dùng học tập khác
+ Chúng em đã giúp các bạn HS những
Trang 2b Khi viết một câu có kiểu kết hợp “A nói
chung và B nói riêng” thì A phải là từ ngữ
có nghĩa rộng hơn B
Phạm vi nghĩa của từ “Thanh niên” có
bao hàm phạm vi nghĩa của từ “bóng
đá” không ?
Có thể thay bằng từ nào?
c Khi viết một câu có kiểu kết hợp A, B
và C”(các yếu tố có mối QH đẳng lập với
nhau) thì A, B, C phải là những từ ngữ
thuộc cùng một trường từ vựng, biểu thị
những khái niệm thuộc cùng một phạm
trù
Lão Hạc, Bước đường cùng có cùng
trường từ vựng với Ngô Tất Tố không?
Có thể thay bằng từ nào?
Trong câu hỏi lựa chọn “A hay B” thì A
và B không bao giờ là những từ ngữ có
QH rộng - hẹp với nhau, nghĩa là A không
vùng bị lũ lụt quần áo, giầy giầy dép và nhiều đồ dùng học tập
b
- Lỗi: Phạm vi nghĩa của từ “Thanh niên” không bao hàm phạm vi nghĩa của từ
“bóng đá”
- Sửa:
+ Thay từ “Thanh niên”bằng “thể thao” + Thay từ “bóng đá” bằng từ “Sinh viên”
c
- Lỗi: “Lão Hạc”, “Bước đường cùng” không cùng trường từ vựng với Ngô Tất Tố
- Sửa:
+ Thay Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố
và Nam Cao đã giúp chúng ta hiểu sâu sắc thân phận của người NDVN trước CMTT 1945
+ Bước đường cùng, Tắt đèn và Lão Hạc
đã giúp chúng ta hiểu sâu sắc thân phận của người NDVN trước CMTT 1945
d
Trang 3bao hàm B và ngược lại.
Từ “trí thức”, “Bác sĩ” có mối quan hệ
về nghĩa như thế nào
Sửa lại ntn?
e Khi viết một câu có kiểu kết hợp
:không chỉ A mà còn B” thì, A và B không
bao giờ là những từ ngữ có QH rộng- hẹp
Vậy câu văn trên mắc lỗi ntn?
Nên sửa lại ntn?
g Trong câu này người viết có ý đối lập
đặc trưng của hai người được mô tả Khi
đó các dấu hiệu đặc trưng phải được biểu
thị bằng những từ ngữ thuộc cùng một
trường từ vựng, đối lập nhau trong phạm
vi một phạm trù
Chỉ ra lỗi sai của câu văn trên và nêu
cách sửa?
- Lỗi: Phạm vi nghĩa của “Tri thức” bao hàm nghĩa của “bác sĩ” → Không thể dùng trong quan hệ lựa chọn
- Sửa:
+ Em muốn trở thành một kĩ sư hay một bác sĩ?
+ Em muốn trở thành một giáo viên hay một bác sĩ?
e
- Lỗi: Phạm vi nghĩa của “Nghệ thuật” bao hàm nghĩa của “ngôn từ”
- Sửa + Bài thơ không chỉ hay về nghệ thuật mà còn sắc sảo về nội dung
+ Bài thơ không chỉ hay về bố cục mà còn sắc sảo về ngôn từ
g
- Lỗi: “Cao gầy” không cùng trường từ vựng với mặc áo ca rô”
Trang 4Trong câu này “nên” là một QHT nối các
vế có QH nhân- quả
Em thử tìm hiểu mối qhệ về nghĩa của hai
cụm từ “có hại cho sức khoẻ” và “làm
giảm tuổi thọ con người”
Phát hiện và chữa lỗi trong lời nói, bài
viết của bản thân hoặc của người khác
HS trao đổi bai văn của với nhau và tự
phát hiện lỗi-> đưa ra cách sửa
-Sửa:
+ Trên sân ga chỉ còn lại có hai người Một người thì cao gầy, còn một người thì lùn và mập
+ Trên sân ga chỉ còn lại có hai người Một người mặc áo trắng Một người thì mặc áo ca rô
h
- Lỗi: Đức tính “rất mực yêu thương chồng con” không phụ thuộc có QH nhân-quả với “cần cù chịu khó”
- Sửa: Thay QHT nên = và
i
- Lỗi: Hai vế câu không thể nói với nhau bằng cặp QHT “nếu thì” được
- Sửa: thay từ “có được” bằng “hoàn thành được”
k
- Lỗi: Các cụm từ “sức khoẻ”, “tuổi thọ” không có quan hệ nghĩa rộng- hẹp với nhau
- Sửa: Hút thuốc lá vừa có hại cho sức khoẻ vừa tốn kém tiền bạc
Bài 2
- Quyết hi sinh cho sự nghiệp giải phóng đất nước
- Chiều tàn, chợ đã vãn, người ta chen lấn,
xô đẩy nhau để ra về
- Mẹ âu yếm hỏi em : “em thích đi Sầm
Trang 5Sơn hay thích ăn kem”.
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố:
- Nắm được các lỗi cơ bản về lỗi diễn đạt lô- gic, biết cách sửa chữa cho đúng
2 Huớng dẫn về nhà:
- Tập viết đoạn văn rèn kỹ năng diễn đạt