MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Phát hiện và khắc phục được một số lỗi diễn đạt liên quan đến lô-gíc.. 3, Bài mới : Lỗi diễn đạt không chỉ thuần tuý liên quan đến mặt sử dụng ngôn ngữ , mà còn liên
Trang 1Tiết 129 CHỮA LỖI DIỄN ĐẠT
(lỗi lô-gíc)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Phát hiện và khắc phục được một số lỗi diễn đạt liên quan đến lô-gíc
II, TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1,Kiến thức:
Hiệu quả của việc diễn đạt hợp lô-gíc
2, Kĩ năng:
Phát hiện và chữa được các lỗi diễn đạt liên quan đến lô-gíc
III, CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
- Xem sgk, sgv, sbt, thiết kế bài giảng
- Tìm thêm các ví dụ thích hợp
2 Học sinh:- Xem sgk, sbt.
- Làm bài tập
- Tìm hiểu các ví dụ trong thực tế cuộc sống
IV CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp: Tổng số: 18
Vắng:
Trang 22 Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra vở của HS
3, Bài mới : Lỗi diễn đạt không chỉ thuần tuý liên quan đến mặt sử dụng ngôn ngữ , mà còn liên quan
đến tư duy của người nói, viết, Vì vậy, để tránh, một mặt phải nắm vững những quy tắc sử dụng ngôn ngữ , mặt khác phải không ngừng rèn kuyện tư duy Bài nay cho chúng ta thấy được một số lỗi diễn đạt
có liên quan đến tư duy của người nói , người viết
I.Phát hiện lỗi
trong những câu
cho sẵn:
Gọi hs đọc yêu
cầu bài tập 1
(?) Hãy nêu lí do
sai và cách sửa?
(?) Hãy phát hiện
lỗi của câu b và
nêu cách sửa?
I.Phát hiện lỗi trong những câu cho sẵn
a, Khi viết 1 câu có kiểu kết hợp “ A và B khác” thì A và B phải
cùng loại trong đó B là từ ngữ có nghĩa rộng , A là từ ngữ có nghĩa hẹp
Trong câu này thì A ( quần áo, giày dép) , B( đồ dùng học tập) thuộc 2 loại khác nhau , B không phải là từ ngữ có nghĩa rộng hơn A
Sửa lại:
- Chúng em đã giúp các bạn hs những vùng bị bão lụt quần áo, giày dép và nhiều đồ dùng sinh hoạt khác
- Chúng em đã giúp các bạn hs những vùng bị bão lụt quần
áo, giày dép và nhiều đồ dùng học tập khác
b, Khi viết một câu có kiểu kết hợp “ A nói chung và B nói riêng”
thì A phải là từ ngữ nghĩa rộng , còn B là từ ngữ nghĩa hẹp A là thanh niên nói chung , B là bóng đá nói riêng ; A,B không củng loại
Sửa lại :
- Trong thanh niên nói chung và trong sinh viên nói riêng , niềm say mê là nhân tố quan trọng nhất dẫn đến thành công
- Trong thể thao nói chung và trong bóng đá nói riêng , niềm say
mê là nhân tố quan trọng dẫn đến thành công
Trang 3(?) Câu c diễn đạt
như vậy được
chưa ? Vì sao em
phát hiện ra điều
đó ?
(?) Hãy phát hiện
ra lỗi của câu d và
nêu cách sửa?
c, Khi viết một câu có kiểu kết hợp “ A,B và C” ( các yếu tố có
mối quan hệ đẳng lập với nha) A,B,C phải là những từ ngữ thuộc cùng một trường từ vựng , biểu thị những khái niệm thuộc cùng một phạm trù
Lão Hạc, bước đường cùng và Ngô Tất Tố không cùng một trường
từ vựng Lão Hạc và Bước đường cùng là tên tác phẩm , còn Ngô Tất Tố là tên tác giả , vì vậy câu c là sai
Sửa lại
- “ Lão Hạc” , “ Bước đường cùng” và “ Tắt đèn” đã giúp ta hiểu sâu sắc thân phận của người nông dân VN trước cách mạng tháng Tám 1945
- Nam Cao, Nguyễn Công Hoan và Ngô Tất Tố đã giúp ta hiểu sâu sắc thân phận của người ngông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám 1945
d, Trong câu hỏi lựa chọn “ A hayB” , chẳng hạn “ Anh đi Hà Nội
hay Hải Phòng?” thì Avà B không bao giờ là những từ ngữ có quan
hệ nghĩa rộng – hẹp với nhau , nghĩa là A không bao hàm B và B cũng không bao hàm A
Trong câu (d) A ( trí thức) là từ ngữ có nghĩa rộng hơn ( bao hàm) B( bác sĩ), vì vậy , câu này đã phạm một nguyên tắc quan trọng đối với câu hòi lựa chọn
Sửa lại
- Em muốn trở thành một giáo viên hay một bác sĩ
e, Khi viết một câu có kiểu kết hợp “ không chỉ A mà còn B” thì,
tương tự như trong câu d , A và B không bao giờ là những từ ngữ quan hệ nghĩa rộng – hẹp với nhau , nghĩa là A không bao hàm B
và B cũng không bao hàm A Trong câu (e) , A( hay về nghệ thuật) bao hàm B( sắc sảo về ngôn từ) trong giá trị nghệ thuật của một tác phẩm văn học có giá trị
Trang 4(?) Câu e,g sai như
thế nào ? sửa lại
cho đúng
ngôn từ , vì vậy câu này sai
Sửa lại
- Bài không chỉ hay về nghệ thuật mà còn sắc sảo về nội dung
g, Trong câu này người viết có ý đối lập đặc trưng của 2 người
được mô tả , Khi đó các dấu hiệu đặc trưng phải được biểu thị bằng những từ ngữ thuộc cùng một trường từ vựng , đối lập nhau
trong phạm vi một phạm trù Cao gầy không thể đối lập với đặc trưng mặc áo ca rô Một người có thể vừa có đặc trưng hình dáng
cao gầy , vừa có đặc trưng trang phục là mặc áo ca rô
Sửa lại
- Trên sân ga chỉ còn lại hai người Một người thì cao gầy , còn một người kia thì lùn và mập
- Trên sân ga chỉ còn lại hai người Một người thì mặc áo trắng , còn một người thì mặc áo ca rô
h, Trong câu này , nên là một quan hệ từ nối các vế có quan hệ nhân quả Giữa chị Dậu rất cần cù chịu khó và chị rất mực yêu
thương chồng con , không có mối quan hệ đó
Sửa lại
- Thay nên bằng và Có thể bỏ từ chị thứ hai để tránh lặp từ
I, Hai vế không phát huy…người xưa và người phụ nữ …nặng nề
đó không thể nối với nhau bằng nếu …thì được
Sửa lại Thay có được bằng hoàn thành được
K, A= vừa có hại cho sức khoẻ
B= vừa làm giảm tuổi thọ
Trang 5(?) Hãy nêu cách
sửa câu I và k?
2, Tìm những lỗi
diễn đạt tương tự
và sửa những lỗi
đó GV cho hs tìm
những lỗi tr bài
viết tập làm văn
- Khi dùng cặp từ vừa …vừa thì A, B phải bình đẳng với nhau , không cái nào bao hàm cái nào
Sửa lại
- Hút thuốc lá vừa có hại cho sức khoẻ vừa tốn kém tiền bạc
2, Tìm những lỗi diễn đạt tương tự và sửa những lỗi đó
- Một số câu mắc lỗi
+ Mưa bão suốt mấy ngày đêm , đường ngập nước , người đi lại đông vui , xe cộ phóng nhanh như bay
+ Chiệu tàn , chợ vãn , người ta chen lấn , xô đẩy nhau để ra về + Tố Hữu là nhà thơ lớn vì ông hoạt động cách mạng từ thời thơ ấu
+ Trang không những học giỏi mà còn rất chăm làm nên bạn ấy luôn được điểm mười
4 Củng cố, dặn dò:
a Củng cố:
GV nhắc lại cho HS những lỗi diến đạt thường gặp
2, Dặn dò:
Làm bài tập sbt và tìm thêm những ví dụ trong cuộc sống
Chuẩn bị Bài viết Tập làm văn số VII