skkn vài kinh nghiệm về việc giảng dạy chương trình ngữ văn địa phương THCS (phần văn)

Ngày nay, khi đất nước bước sang một giai đoạn mới, mục tiêu của giáo dục nhàtrường phổ thông đã xác định rõ trong luật giáo dục: “ Mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triể

Phần thứ nhất: Phần mở đầu 2

I Lí do chọn đề tài ……… 2

II Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu của đề tài 3

Phần thứ hai: Giải quyết vấn đề……… 4

I Cơ sở lý luận của vấn đề……… ……… 4

II Thực trạng của vấn đề……… ……… 6

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 8

IV Tính mới của giải pháp ……….……21

V Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm……… 21

Phần thứ ba: Kết luận và kiến nghị 22

I Kết luận……… 22

II Kiến nghị……… 23

Tài liệu tham khảo……… 25

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

Có thể nói trong trường kì lịch sử loài người, môn Văn là một môn học có lịch

sử lâu đời nhất trong các môn học Trong bất kì giai đoạn nào, môn học này cũnghướng tới các nhiệm vụ chủ yếu sau đây :

-Thứ nhất, giúp người học biết đọc, biết viết (biết chữ)

-Thứ hai giúp người đọc thấy được cái hay, cái đẹp và biết cảm nhận, thưởng thứccái hay, cái đẹp của văn chương, nghệ thuật

-Thứ ba, thông qua hai nhiệm vụ trên mà mở mang tri thức, giáo dục tư tưởng,tình cảm và rèn luyện nhân cách cho người học sinh

Ngày nay, khi đất nước bước sang một giai đoạn mới, mục tiêu của giáo dục nhàtrường phổ thông đã xác định rõ trong luật giáo dục:

“ Mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc” (Luật Giáo dục – Điều 23)

Do yêu cầu gắn với cuộc sống hiện tại nên chương trình Ngữ văn trung học cơ

sở có đưa vào một số bài Chương trình địa phương Đó là những bài học rất bổ ích

giúp cho học sinh hiểu biết sâu sắc hơn về địa phương mình với những nội dung cótính chất gần gũi, cần thiết đối với cuộc sống của mỗi con người trong cộng đồngnơi mình đang sinh sống : văn học nghệ thuật, văn hóa dân gian, ngôn ngữ , thiênnhiên, môi trường, … Nhằm đưa học sinh đến với những vấn đề vừa quen thuộc gầngũi hằng ngày vừa có ý nghĩa lâu dài mà tất cả mọi người dân ở địa phương cùngquan tâm đến, giúp các em “hòa nhập với cộng đồng”, thấy được vai trò và nhiệm vụcủa mình đối với quê hương, đất nước Từ đó có tinh thần thái độ học tập đúng đắnhơn

Muốn chuyển tải một cách tốt nhất những vấn đề về địa phương đến ngườihọc Người giáo viên phải có kiến thức, hiểu biết sâu rộng, vốn sống phong phú Aicũng hiểu nếu không nắm vững tri thức thì không thể dạy tốt được nên người giáoviên bao giờ cũng chú tâm vào việc tìm tòi, tích lũy kiến thức , suy ngẫm nhằm đápứng tốt nhất yêu cầu các đối tượng học sinh

Đồng thời Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trì xây dựng chương trình giáo dụcphổ thông trong đó có quy định chuẩn đầu ra, những nội dung cốt lõi và yêu cầu bắtbuộc (phần cứng) nhưng đồng thời dành thời lượng (khoảng 20%) để các địa phương

và nhà trường vận dụng, bổ sung những nội dung mang tính đặc thù về lịch sử, vănhóa và kinh tế - xã hội của địa phương và điều chỉnh kế hoạch giáo dục cho phù hợpvới điều kiện của địa phương mình Tỉnh Đắc Lắc và cụ thể là Phòng Giáo dục vàĐào tạo huyện Krông Ana đã áp dụng chương trình địa phương mới trong năm học

2018 - 2019 này Nhưng thời gian theo phân phối chương trình còn hạn chế và phầnlớn chưa được thiết kế, giảng dạy một cách bài bản mà còn mang nhiều tính tự phát.Tài liệu học tập thì khan hiếm, ít ỏi và chưa được cập nhật Tài liệu tham khảo hầunhư không có đối với cả người dạy và người học

Xuất phát từ nhận thức đó, tôi cảm thấy rằng cần trăn trở về việc giảng dạy các nội dung Chương trình địa phương trong chương trình Ngữ văn THCS Tôi viết

đề tài: “Vài Kinh nghiệm về việc giảng dạy chương trìnhNgữ văn địa phương

THCS ” Nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả giảng dạy và phát huy tính chủ động,

sáng tạo, linh hoạt của học sinh trong việc tiếp nhận thông tin, khám phá giá trị của mỗi bài Chương trình địa phương mà bản thân các em được học

II Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu của đề tài

- Giúp cho giáo viên có thêm tài liệu tham khảo để phục vụ tốt cho quá trìnhgiảng dạy các bài học trong trương trình Ngữ văn địa phương THCS và cụ thể làphần văn học

- Tạo điều kiện cho các em học sinh phát huy năng lực, sở trường, lòng tự hào

về những nét đẹp của địa phương mình, đặc biệt nhất là đối với các em người đồngbào dân tộc thiểu số trên địa bàn

- Qua đó góp phần tạo hứng thú, khơi gợi niềm đam mê để các em tự tìm hiểunhững nét đẹp về văn hóa vùng miền mà mình đang trực tiếp sinh sống Đồng thời nó

sẽ tạo tiền đề hình thành cho các em biết nuôi dưỡng ước mơ sau này lớn lên sẽ pháttriển hơn nữa những di sản văn hóa, những danh lam thắng cảnh mang đậm bản sắccủa dân tộc mình, của địa phương mình đến với bạn bè trong và ngoài nước

- Giúp cho các em là người dân tộc thiểu số, cụ thể là người Ê-đê có thêm niềmtin, niềm tự hào về thành tựu văn học dân gian của dân tộc mình

Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của vấn đề

Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn (ban hành kèm theo quyếtđịnh số 16/2006/QĐ-BGD ĐT ngày 05 tháng 5 năm 2006 của Bộ trưởng BộGD&ĐT) đã xác định môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông là môn học về khoahọc xã hội và nhân văn, môn học công cụ và cũng là môn học thuộc lĩnh vực giáodục thẩm mĩ Mục tiêu của môn Ngữ văn là : “ cung cấp cho học sinh những kiếnthức phổ thông, cơ bản , hiện đại, có tính hệ thống về ngôn ngữ (trọng tâm là TiếngViệt) và Văn học( trọng tâm là Văn học Việt Nam), phù hợp với trình độ phát triểncủa lứa tuổi và yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực trong thời kì công nghiệp hoá, hiện

đại hoá đất nước(…) hình thành và phát triển ở học sinh các năng lực sử dụng TiếngViệt, tiếp nhận Văn học, cảm thụ thẩm mĩ; phương pháp học tập, tư duy, đặc biệt làphương pháp tự học; năng lực ứng dụng những điều đã học vào cuộc sống (…) bồidưỡng cho học sinh tình yêu tiếng Việt, văn học, văn hoá; tình yêu gia đình, thiênnhiên, đất nước; lòng tự hào dân tộc; ý chí tự lập; tự cường; lí tưởng xã hội chủnghĩa; tinh thần dân chủ, nhân văn; giáo dục cho học sinh trách nhiệm công dân, tinhthần hữu nghị và hợp tác quốc tế, ý thức tôn trọng và phát huy các giá trị vănhoá của dân tộc và nhân loại” Để đạt được mục tiêu đó, cần thiết phải đảmbảo một hệ thống quan điểm đúng đắn – mà cụ thể là phải có quan điểm khoa học,quan điểm sư phạm và quan điểm thực tiễn – khi xây dựng và phát triển chươngtrình bộ môn Ngữ văn Không thể quan niệm rằng chương trình Ngữ văn cấp THCSvẫn sẽ đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về vị trí, mục tiêu và quan điểm của công cuộcđổi mới giáo dục đề ra nếu trong tổng thể không thể tách rời của nó khuyết đi mộtnội dung đã được phân bố suốt cả chương trình bậc THCS từ lớp 6 đến lớp 9 đó làphần Văn học địa phương.

Rõ ràng, việc tập hợp, chọn lọc các tác giả, tác phẩm , tiến hành biên soạn vàgiảng dạy một cách đồng bộ và hiệu quả chương trình văn học địa phương - cụ thể làvăn học địa phương Đắc Lắc - là một yêu cầu mang tính cấp bách và hết sức thiếtthực

Vế văn học địa phương được hiểu là những sáng tác văn học của các tác giảtrong một khu vực địa lý cụ thể Nó phản ánh đời sống văn hóa tinh thần của cộngđồng dân cư ở một địa bàn cư trú nhất định và mang bản sắc riêng, độc đáo có tínhchất đặc thù của vùng, miền, địa phương đó

Năm học 2018 – 2019 tài liệu hướng dẫn daỵ – học Ngữ văn địa phương tỉnh

Đắk Lắk chú trọng Những nội dung cần đưa vào giảng dạy trong Ngữ văn địa phương ở Đắc Lắc có liên quan đến chương trình Ngữ văn THCS :

1. Ngữ văn 6: Có một số vấn đề liên quan nhiều đến việc tổ chức dạy – học

các nội dung địa phương Hiểu được cách giải thích độc đáo về nguồn gốc các dântộc Việt Nam của người Ê-đê và ý nguyện đoàn kết, thống nhất cộng đồng các dântộc qua nội dung truyện “ Sự tích các dân tộc” ( truyện cổ Ê- đê) Hiểu thêm về đặctrưng thể loại sự tích dân gian, ý nghĩa của hình tượng cây kơ-nia trong đời sống tâmlinh của người dân tộc Tây Nguyên qua nội dung truyện “ Sự tích cây kơ - nia( truyện cổ Ê-đê) Và một số văn vản đọc thêm: “Qủa bầu mẹ” ( truyện cổ Khơ- mú),

“Cô gái đẹp và hạt gạo”( truyện cổ Ê- đê) , “ Thỏ và Mtao bụng phệ” ( truyện ngụngôn Ê-đê)

2 Ngữ văn 7: Các nội dung cần khai thác: Niềm tự hào, nâng cao ý thức học

tập, sử dụng ngôn ngữ của dân tộc mình, nắm được chính sách giáo dục ngôn ngữcác dân tộc của Đảng và Nhà nước qua bài “ Giáo dục ngôn ngữ dân tộc thiểu số ởTây Nguyên” và cảm nhận được ý chí, sức mạnh phi thường và khát vọng vượt thời

đại của Đăm Săn cũng như sự kì vĩ của thiên nhiên Tây Nguyên qua đoạn trích“ Đibắt nữ thần mặt trời”.

- Một số bài đọc thêm “ Các bộ chữ viết Ê-đê, M Nông, J Rai vì Đak Lak ngày nay

là địa bàn giao lưu văn hóa của nhiều dân tộc anh em và nhiều nhóm địa phương ( 47dân tộc anh em), ‘ Sử thi Tây Nguyên- kho tàng văn hóa, tinh thần vô giá”

3 Ngữ văn 8: Chương trình địa phương cần khai thác một số nội dung chính

sau đây: Cảm nhận được vẻ đẹp thơ mộng và hùng vĩ của “ Thác Dray nur” mộtthắng cảnh nổi tiếng của tỉnh Đak Lak Hiểu thêm về cảnh sắc thiên nhiên bí ẩn và kìthú của núi rừng Tây Nguyên qua cây chuyện hấp dẫn về cuộc sống bầy đàn đặctrưng của loài voi qua văn bản “ Ở nơi hoang dã” Cảm nhận được những thay đổitích cực đang diễn ra trong cuộc sống hiện nay của đông bào dân tộc Tây Nguyênqua văn bản “ Mùa xuân ơi, tới đi” Đồng thời mở rộng kiến thức về Sông Sêrêpôk,

Hồ Lak

4 Ngữ văn 9: Các nội dung địa phương cần tập trung khai thác là: Những

tình cảm tha thiết, chân thành của Bác Hồ kính yêu dành cho đồng bào các dân tộcTây Nguyên qua văn bản “ Bác Hồ với Tây Nguyên” Cảm phục tinh thần bất khuất ,

sự hy sinh dũng cảm của các chiến sĩ cách mạng trong công cuộc đấu tranh dành độclập, tự do và truyền thống đoàn kết, gắn bó keo sơn giữa các dân tộc qua văn bản “Ngọn lửa bất khuất” Vẻ đẹp của các chiến sĩ trên đường hành quân ra trận và cảnhquan thiên nhiên phóng khoáng đậm nét trữ tình của miền đất Tây Nguyên qua vănbản “ Trước giờ nổ súng” và một số văn bản đọc thêm

II Thực trạng của vấn đề

1 Thuận lợi:

- Trường THCS Buôn Trấp là một ngôi trường nằm ở trung tâm thị trấn BuônTrấp và là đơn vị đã có nhiều thành tích trong công tác dạy và học của ngành Giáodục Huyện nhà trong nhiều năm qua Hầu hết các bậc phụ huynh đều rất quan tâmđến việc học tập của con em, nhiều lớp phụ huynh đã đầu tư ti vi do vậy tiện lợi choviệc xen hình ảnh và vidio liên quan đến các nội dung bài học Đa số các em có ýthức học tập tốt và rất hào hứng với môn học sẽ tạo điều kiện thuận lợi trong quátrình sưu tầm, tìm hiểu truyện dân gian tại địa phương

- Các giáo viên giảng dạy giàu kinh nghiệm, có tâm huyết với nghề, có trình

độ và năng lực chuyên môn vững vàng luôn quan tâm đến việc sưu tầm và tìm hiểu

về văn học địa phương nên đã sưu tầm được một số tư liệu tương đối về văn học,văn hoá của tỉnh nhà

- Các giáo viên giảng dạy đều thực hiện đúng phân phối chương trình, đã bámsát vào tài liệu dạy – học nên nội dung bài học được truyền tải đảm bảo, học sinhlàm quen và bước đầu có hứng thú với việc học văn học địa phương

- Những nội dung chương trình địa phương ở từng phân môn bước đầu đã tíchhợp được cả ba phân môn giúp cho giáo viên và học sinh tương đối thuận lợi trongviệc tìm hiểu và khai thác nội dung bài học

2 Khó khăn:

Đây là năm đầu tiên Sở giáo dục và Đào tạo phối hợp tổ chức xây dựngchương trình và biên soạn Tài liệu dạy – học Ngữ văn địa phương tỉnh Đắc Lắc Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Krông Ana triển khai dạy học chương trình địaphương mới ở một số môn học nhất định trong đó có môn Ngữ văn Chính vì vậy màviệc giảng dạy phân môn này sẽ gặp phải một số khó khăn nhất định như :

- Do việc thay sách giáo khoa đặt ra quá nhiều vần đề mới mẻ cần phải giảiquyết trong khi đó thời gian và điều kiện để tìm hiểu, tra cứu và sưu tầm của giáoviên còn rất hạn chế

- Học sinh chưa được giao tiếp rộng, trình độ nhận thức còn hạn chế, việc tựhọc ở nhà hoặc tự sưu tầm những nội dung theo yêu cầu của giáo viên hầu như chưathực hiện được

- Tài liệu tham khảo đối với cả giáo viên và học sinh hết sức hạn chế

- Chính vì vậy mà tôi mạnh dạn đưa ra một số nội dung cụ thể để phục vụ tốtcho quá trình dạy và học của cả giáo viên và học sinh Nó sẽ trở thành một nguồn tàiliệu để quý thầy cô giáo cùng tham khảo

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

1 Mục tiêu của biện pháp, giải pháp:

- Đưa ra những biện pháp, cách thức thực hiện tối ưu nhất trong việc gây hứngthú cho học sinh trong tiết học Văn học địa phương, làm cơ sở để các giáo viên cùngtham khảo và thực hiện

- Giúp cho tiết học Văn học địa phương vừa đảm bảo được nội dung vừa thuhút được sự chú ý của học sinh Qua đó, học sinh hứng thú với môn học và cóphương pháp tiếp thu bài nhanh với những đặc thù riệng của phân môn này Đồngthời, người dạy ngày càng nâng cao được tay nghề, đáp ứng tốt hơn nhu cầu giảngdạy Văn học địa phương trong trường THCS và hơn nữa là khơi gợi được sự thíchthú, niềm đam mê tìm tòi của học sinh

- Giáo viên phụ trách bộ môn sẽ biết được mặt mạnh của mình để phát huycũng như mặt yếu để tìm hướng khắc phục Đồng thời đi tìm lời giải cho hiện trạnghọc sinh chưa thực sự chú ý, tập trung vào môn học Từ đó, rút ra được những kinhnghiệm cho bản thân để những tiết học khác được thực hiện tốt hơn

2 Nội dung và cách thức thực hiện các giải pháp, biện pháp:

Để thực sự thu hút học sinh, tạo cho các em có hứng thú với tiết học Văn họcđịa phương, tôi đã thử nghiệm một số biện pháp phù hợp với đặc trưng môn học, phùhợp với khả năng của bản thân và điều kiện về cơ sở vật chất của nhà trường trongtừng tiết dạy, để phù hợp với trình độ tiếp thu của từng đối tượng học sinh Cụ thể,trong một tiết dạy Văn học địa phương, giáo viên cần lưu ý các điều sau:

- Trước hết là phải chuẩn bị kiến thức cho một tiết học, đây là một khâu quantrọng trong quá trình tổ chức dạy học bài Chương trình địa phương Vì kiến thức bài

học không có sẵn nên không chuẩn bị thì không có nội dung kiến thức cho tiết học.Chính vì vậy để có một tiết học đạt kết quả như mong muốn thì cả giáo viên và họcsinh đều cần phải có sự chuẩn bị chu đáo.

+ Về phía giáo viên: cần lên kế hoạch cụ thể để hướng dẫn học sinh chuẩn bịtốt cho tiết học Chương trình địa phương Vì nội dung của môn Ngữ văn địa phươngchủ yếu là văn học dân gian của người bản địa, cảnh sắc thiên nhiên, truyền thốngvăn hóa nên học sinh cần có thời gian để sưu tầm, tìm hiểu Giáo viên cần phảikiểm tra sự chuẩn bị của học sinh để kịp thời đôn đốc, nhắc nhở Đồng thời giáo viêncũng cần phải tìm hiểu thêm về văn học dân gian của người Ê-đê, nét đẹp về văn hóa,truyền thống và phong cảnh của địa phương, sưu tầm tranh ảnh để làm tư liệu cho bàidạy của mình

+ Về phía học sinh: học sinh phải thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ mà giáo viên

đã giao cho Bản thân mỗi học sinh cần trang bị một cuốn sổ tay để ghi chép và lưugiữ để làm tài liệu cho quá trình học tập sau này

- Tiếp theo là tổ chức các hoạt động dạy học tiết Chương trình địa phương trênlớp Để tổ chức một tiết học sinh động, phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo củahọc sinh, rèn luyện cho các em các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, trình bày trước tậpthể đòi hỏi giáo viên phải áp dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực vàotiết dạy để tạo không khí sôi nổi, các em có hứng thú với tiết học và yêu thích tiết họcvăn nói chung và văn học địa phương nói riêng Giáo viên nên ứng dụng công nghệthông tin vào bài giảng để cho tiết học thêm sinh động hơn

+ Ví dụ:

Lớp 6: Bài “SỰ TÍCH CÁC DÂN TỘC” ( Truyện cổ Ê-đê)

- Trước tiên, giáo viên cần xác định được mục tiêu cụ thể của từng bài học vềkiến thức, kĩ năng, thái độ như sau:

+ Kiến thức:

∙ Nắm và kể lại nội dung của truyện

∙ Hiểu được cách giải thích độc đáo về nguồn gốc các dân tộc Việt Nam củangười Ê-đê và ý nguyện đoàn kết, thống nhất cộng đồng giữa các dân tộc qua nộidung truyện

+ Kĩ năng :

∙ Đọc – hiểu văn bản văn học địa phương

∙ Bước đầu biết liên hệ, so sánh với truyền thuyết về nguồn gốc các dân tộccủa các dân tộc khác

+Thái độ: Giáo dục HS yêu mến, tự hào về nguồn gốc cao quý của dân tộc ta

và phát huy tinh thần đại đoàn kết các dân tộc anh em trên lãnh thổ Việt Nam

- Tiếp theo là xác định được phương pháp/kỹ thuật dạy học cụ thể và phù hợpvới nội dung của bài học như: phương pháp tìm tòi, so sánh, vấn đáp, gợi mở, thảoluận nhóm

- Một khâu quan trọng giúp tiết học thành công nữa là sự chuẩn bị bài của cảgiáo viên và học sinh phải thật chu đáo, tỉ mỉ Giáo viên chuẩn bị giáo án, tài liệu

tham khảo, một số hình ảnh liên quan Còn học sinh cần đọc, tìm hiểu kĩ bài học

theo Tài liệu dạy học địa phương

- Tiến hành các hoạt động học tập và nội dung học tập:

+ Ổn định tổ chức

+ Bài cũ: Câu chuyện truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên” đã giải thích về cộinguồn của dân tộc ta mà các em đã được học thì theo em còn câu chuyện nào kháccũng giải thích về cội nguồn các dân tộc không? Hãy kể cho các bạn cùng biết

+ Bài mới: Giới thiệu bài

Từ phần câu hỏi bài cũ, Gv dẫn dắt, giới thiệu vào bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Hoạt động : Đọc - hiểu văn bản

- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc, gọi học sinh

đọc văn bản

- Giải thích từ khó

- Văn bản “Sự tích các dân tộc” thuộc thể loại

nào? Kiểu văn bản nào?

- Văn bản sử dụng phương thức biểu đạt nào?

? Văn bản “Sự tích các dân tộc” được liên kết

bởi mấy đoạn? Em hãy nêu giới hạn của từng

đoạn? Nội dung của mỗi đoạn?

- Đoạn 1: “Từ đầu …… sống sót” => Giới thiệu

sự việc hai anh em Khốt và Kho sống sót qua trận

giông bão

- Đoạn 2: “Tiếp theo……là cha mẹ” => Quá trình

hình thành và ra đời của các đân tộc Việt Nam

? Trong văn bản có những chi tiết kì ảo nào?

+ Hai anh em Khốt Và Kho trốn vào trong quả

bầu khô nên đã sóng sót sau trận giông bão

khủng khiếp

+ Quả bầu kì lạ đã sinh ra sáu mươi đôi nam nữ

đều gọi Khốt và Kho là cha mẹ…

? Các chi tiết ấy có vai trò gì trong truyện?

- Tô đậm tính chất kì lạ lớn lao đẹp đẽ về sự ra

đời của các dân tộc làm tăng thêm sự hấp dẫn của

văn bản

? Tại sao trong câu chuyện này các tác giả dân

gian không giới thiệu về nguồn gốc và hình dáng

của hai nhân vật Khốt và Kho?

- Tất cả mọi người đều sốngchung trong một buôn làng

- Học sinh tự bộc lộ ý kiến

? Khốt và Kho có phải là những người được sinh

ra đầu tiên không?

- Giáo viên chốt ý và ghi bảng

? Chi tiết tưởng tượng quả bầu khô có ý nghĩa

gì?

- HS tự bộc lộ ý kiến của mình

? Khốt và Kho đã làm gì sau khi chui ra khỏi quả

bầu khô?

- Họ tìm thấy các loại hạt như: lúa, ngô, bầu

trong quả bầu thần kì và đem trồng.

? Cây bầu do hai anh em trồng có gì kì lạ

không?

- Chỉ ra một quả duy nhất và sinh ra sáu mươi đôi

nam nữ…

? Chi tiết ấy có ý nghĩa gì?

? Việc chia con của Khốt và Kho khác với việc

chia con của Lạc Long Quân và Âu Cơ ở chỗ

nào?

- Lạc Long Quân và Âu Cơ chia năm mươi con

theo mẹ lên núi, năm mươi con theo cha xuống

biển vì phong tục tập quán khác nhau

- Khốt và Kho chia con đi khắp các miền trên

cacnj theo thứ tự trước sau:

+ Đôi đầu tiên đi về phía mặt trời mọc có đồng

bằng và biển cả là tổ tiên của người Kinh bây

giờ

+ Những đôi ra tiếp sau đi về vùng núi phía Bắc

trùng điệp được coi là tổ tiên của các dân tộc

Mường, Tày, Thái,

+ Những đôi ra sau cùng thì ở lại vùng núi phía

Nam chính là tổ tiên của các dân tộc Tây Nguyên

- Sau một trận giông bão khủngkhiếp

- Chỉ còn lại hai anh em Khốt vàKho sống sót khi kịp chui vàoquả bầu khô

=> Họ được coi như là cha mẹcủa các dân tộc ta

b/ Quá trình hình thành và ra đờicủa các đân tộc Việt Nam

- Khốt và Kho đã trồng các loạicây như: lúa, ngô, bầu để sốngqua ngày

- Cây bầu chỉ ra một quả duynhất và sinh ra sáu mươi đôi namnữ

-> Người dân VN đều cùng mộtnguồn gốc, đều là anh em mộtnhà, thể hiện ý nguyện đoàn kếtcủa dân tộc Việt Nam

bây giờ.

? Qua sự việc chia con của Khốt và Kho đã thể

hiện ý nguyện gì của người Ê-đê?

- Phát triển dân tộc, đoàn kết thống nhất dân tộc

mọi người Việt Nam đều có chung nguồn gốc từ

quả bầu khô

? Em hiểu gì về nguồn gốc các dân tộc của nước

ta qua văn bản “Sự tích các dân tộc” của người

Ê-đê?

- Học sinh thảo luận nhóm

Hoạt động 2: Tổng kết nội dung bài học

? Nêu nghệ thuật đặc sắc của truyện?

3/Tổng kết:

a Nghệ thuật:

Sử dụng các yếu tố tưởngtượng kì ảo kể về nguồn gốchình thành các dân tộc theo trítưởng tượng của người Ê-đê

b Nội dung:

Truyện kể về nguồn gốc dân tộcViệt Nam qua trí tưởng tượngphong phú của người Ê-đê chochúng ta thấy được rằng tất cảcác dân tộc đều chung mộtnguồn gốc và ý nguyện đoàn kếtgắn bó các dân tộc anh em

Lớp 7:

Bài: ĐI BẮT NỮ THẦN MẶT TRỜI

( Trích sử thi Ê-đê:Bài ca chàng Đăm Săn)

- Đọc – hiểu văn bản văn học địa phương

- Bước đầu hiểu được nghệ thuât đặc sắc của sử thi Đam Săn qua ngôn ngữ kểchuyện và cách sử dụng biện pháp so sanh, phóng đại

3 Thái độ: Giáo dục HS tinh thần đại đoàn kết dân tộc.

B Phương pháp/kỹ thuật dạy học

Vấn đáp, gợi mở, thảo luận nhóm.

C Chuẩn bị

1 GV: Giáo án, tài liệu tham khảo, một số hình ảnh liên quan.

2 HS: Đọc, tìm hiểu kĩ bài học theo Tài liệu dạy học địa phương.

D Các hoạt động học tập và nội dung học tập

1.Ổn định tổ chức

2.Bài cũ:

3.Bài mới

Giới thiệu bài: Từ phần câu hỏi bài cũ, Gv dẫn dắt, giới thiệu vào bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Hoạt động : Đọc - hiểu văn bản

- Giáo viên gọi học sinh đọc phần tiểu dẫn

SGK/33

- HS tóm tắt- GV giới thiệu sơ qua về tác phẩm:

- Tác phẩm gồm 8 chương được chia thành 4

phần:Đoạn trích:“Đi bắt nữ thần Mặt Trời”

thuộc chương V

Sử thi Đam Săn là một sử thi anh hùng nổi

tiếng của người Ê- đê miêu tả những chiến

công oanh liệt và khát vọng tự do, hạnh phúc

của người tù trưởng giàu mạnh, trẻ tuổi, tài

năng lỗi lạc Đam Săn.

- Văn bản : “Đi bắt nữ thần Mặt Trời” thuộc thể

loại nào? Kiểu văn bản gì?

- Văn bản sử dụng PTBĐ nào?

- HS tóm tắt đoạn trích: Vì khát vọng muốn trở

thành người tù trưởng hùng mạnh nhất, đâu đâu

cũng phải khuất phục Đăm Săn quyết định đi bắt

nữ thần Mặt Trời về làm vợ, bất chấp nhữ lời

khuyên của người thân và bạn bè, trải qua bao

gian nan nguy hiểm, chàng đến được nởi của nữ

thần Mặt Trời nhưng bị nàng từ chối Không

nghe lời can ngăn của nữ thần chàng lập tức trở

2/ Tìm hiểu văn bản:

a/ Hình tượng người anh hùng

? Hãy tìm những chi tiết miêu tả về hành động

của Đam Săn khi đi bắt nữ thần Mặt Trời?

+ Nghỉ 10 ngày, ngủ 5 đêm, đi suốt một năm

+ Chặt một sườn núi ném xuống bùn làm con

đường

+ Giết Tê Giác dưới vực thẳm , giết Hùm trên núi

cao, giết Quạ, Diều, ma quỷ

? Chỉ ra biện pháp nghệ thuật được sử dụng ở

những chi tiết trên và nêu tác dụng?( HSTL)

? Thái độ và hành động của Đam Săn sau khi ra

đi bắt nữ thần Mặt Trời như thế nào?

+ Bị nhiều người ngăn cản vẫn quyết tâm ra đi

+ Bản thân tự vượt qua mọi thử thách hiểm nguy(

Đường đầy cọp, đầy rắn độc………cỏ tranh

cắt nát tay, mây cắt nát chân….)

? Hành động thách thức khi bị nữ thần Mặt Trời

từ chối nói lên phẩm chất gì của người anh hùng?

+ bị nữ thần Mặt Trời từ chối, không cần chết hay

sống vẫn trở về

? Hãy tìm những chi tiết miêu tả về vẻ đẹp của nữ

thần Mặt Trời?

+ Tóc nàng chải bóng che xuống hai vai, nàng đi

như nước lững lờ trôi, tiếng nàng lanh lảnh…

? Nghệ thuật miêu tả trong đoạn văn?

? Việc miêu tả như vậy nhằm thể hiện quan niệm

gì của người xưa về thế giới tự nhiên?

? Ý nghĩa của hành động đi bắt nữ thần Mặt Trời

của Đam Săn là gì?

Đăm Săn

-Nghệ thuật phóng đại tô đậm vẻđẹp thể lực và sự phi thường củaĐam Săn

=>Đam Săn – con người có lòngdũng cảm vô song, ý chí kiêncường, lí tưởng cao đẹp

b/ Hình ảnh nữ thần Mặt Trời

-So sánh giàu hình ảnh: nàngvừa có một vẻ đẹp của cô gái Ê-

đê bình dị, nữ tính, vừa có vẻđẹp siêu nhiên

- Nữ thần Mặt Trời: là nguồn sứcmạnh, nguồn sống của thế giới

tự nhiên- Nàng là con của TrờiĐất, không có nàng thì không cóánh sáng cũng như không có sựsống

=> Nữ thần Mặt Trời không chỉ

là thể hiện quan niệm thẩm mĩcủa người Tây Nguyên về cái

+ Phản đối tục lệ nối dây( chuê nuê)

+ Khát vọng của người anh hung, dân tộc anh

hùng muốn chinh phục, khám phá, làm chủ thiên

3/Tổng kết:

a Nghệ thuật:

- Cách kể chuyện tự nhiên, hấpdẫn, so sánh ví von độc đáo, sửdụng thủ pháp trùng điệp, phóngđại để tô đậm tính chất kì vĩ củanhân vật

- Ngôn ngữ giàu hình ảnh , trangtrọng

b Nội dung:

Đoạn trích đã thể hiện khá tiêubiểu nội dung và nghệ thuaathđặc trưng của sử thi TâyNguyên Hành động của ĐamSăn mang tính thời đại thể hiệnkhát vọng của con người muốnchinh phục thiên nhiên, làm chủthiên nhiên đầy bí ẩn

Lớp 8:

Bài: MÙA XUÂN ƠI, TỚI ĐI!

( truyện ngắn)

A Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức: - Cảm nhận được những thay đổi tích cực đang diễn ra trong cuộc sống

hiện nay của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên

- Hiểu được ý nghĩa, giá trị của truyền thống văn hóa trong cuộc sống hiện nay củađồng bào các dân tộc Tây Nguyên

2 Kĩ năng: - Bước đầu cảm nhận được nghệ thuật kể chuyện của tác giả qua biện

pháp độc thoại nội tâm của nhân vật

3 Thái độ: Giáo dục HS trân trọng truyền thống văn hóa của dân tộc, địa phương.

B Phương pháp/kỹ thuật dạy học

Vấn đáp, gởi mở, nêu vấn đề, thảo luận nhóm

C Chuẩn bị