Giáo án Ngữ văn 8 bài 18: Nhớ rừng

*GV yêu cầu HS đọc khổ thơ đầu 1.Những câu thơ nào trong bài cho em biết được tâm trạng của con hổ?. 2.Em hiểu gì về tâm trạng của vị chúa tể sơn lâm qua những câu thơ vừa tìm được?. Chú

Văn bản:

THẾ LỮ

I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

- Giúp học sinh cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc thực tại tù túng, tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ

- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

II.CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Ảnh chân dung nhà thơ Thế Lữ

Chuẩn bị kĩ giáo án

2 Học sinh: Soạn bài ở nhà

3

III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC

1 Ổn định lớp

2 Dạy bài mới

HS

GHI BẢNG

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu

chú thích

1.Tìm hiểu TG-TP?

2.Hãy chỉ ra những điểm mới

về hình thức của bài thơ so

với một số bài thơ vừa học?

(thơ Đường luật)

=> Kế thừa và phát triển thơ

8 chữ hay hát nói truyền

thống.

3.Xác định bố cục của bài thơ?

-Nêu nội dung cuả từng đoạn?

- HS dựa vào chú thích SGK/5, 6 để phát biểu.

- Đọc bài thơ

- Không hạn định về số lượng câu và số câu trong đoạn không đều nhau

- Mỗi dòng thường có

8 tiếng Nhịp thơ ngắt

tự do, cách gieo vần không cố định Giọng thơ ào ạt, phóng khoáng

-5 đoạn tập trung thể

I.Đọc và tìm hiểu chú thích

1 Tác giả

- Thế Lữ (1907 – 1989)

- Quê: Bắc Ninh

- Là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào “Thơ Mới” (1930-1945)

2 Tác phẩm

Hoạt động 2: Tìm hiểu văn

bản

1.Chủ thể trữ tình của bài thơ

là ai?

- Bài thơ chủ yếu thể hiện nội

dung gì?

*GV yêu cầu HS đọc khổ thơ

đầu

1.Những câu thơ nào trong

bài cho em biết được tâm

trạng của con hổ?

2.Em hiểu gì về tâm trạng của

vị chúa tể sơn lâm qua những

câu thơ vừa tìm được?

3.Từ ngữ nào trong các câu

thơ thể hiện rõ tâm trạng ấy?

4.Em hiểu “khối căm hờn” là

khối như thế nào?

Một sự ngưng kết không

thể nào tan ra được: “Khối

tình mang xuống tuyến đài

chưa tan”

5.Nhận xét thái độ của hổ với

mọi người, mọi vật?

-Tại sao hổ lại có thái độ ngạo

mạn, dằn vặt như vậy?

*GV chuyển ý: Cũi sắt tuy

giam được thể xác nhưng có

giam được tinh thần của vị

chúa tể sơn lâm không? Trong

cái cũi sắt chật chội và tù túng

ấy, hổ đã mơ ước và khao

khát những gì? Chúng ta cùng

đi vào tìm hiểu phần tiếp theo

hiện 3 ý:

+ Đoạn 1+4: Tình cảnh con hổ trong vườn bách thú và nỗi chán ghét thực tại

+ Đoạn 2+3: Nhớ về quá khứ huy hoàng + Đoạn 5: Khát vọng tự do

-Con hổ trong vườn bách thú

-Tâm trạng của con hổ

khi bị nhốt trong vườn bách thú

-HS đọc đoạn thơ 1

-Tìm chi tiết

-HS tự do bộc lộ suy nghĩ (tâm trạng uất ức, hờn căm)

-Từ ngữ thể hiện tâm

trạng: Gậm, khối căm

hờn, nằm dài.

-Cụm từ “khối căm

hờn” tạo cảm giác sự

căm hờn có hình thể rõ ràng

- Phát biểu ý kiến

- Nhớ rừng (1934) là một

trong những bài thơ tiêu biểu nhất của Thế Lữ – tác phẩm góp phần mở đường cho sự thắng lợi của Thơ Mới

- Thể loại: thơ 8 chữ II.Tìm hiểu văn bản

1.Tâm trạng của con hổ khi bị nhốt trong vườn bách thú

(k1)

-“Gậm một khối căm hờn

trong cũi sắt,

Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua,

Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ,

Giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm.”

*Từ gợi hình (gậm, khối

căm hờn, nằm dài), và

giọng u uất

Tâm trạng căm hờn,

uất hận

của bài thơ.

*GV yêu cầu HS đọc khổ thơ

thứ 2

1.Cảnh thiên nhiên hiện về

trong nỗi nhớ của hổ được

miêu tả như thế nào?

-Từ ngữ?

-Bức tranh thiên nhiên?

2.Giữa khung cảnh đại ngàn

hùng vĩ ấy, hình ảnh chúa sơn

lâm được miêu tả như thế

nào?

-Nhận xét về cách sử dụng từ

ngữ của TG?

+Từ láy?

+Động từ?

+Cách miêu tả?

3.Qua khổ thơ này, hình ảnh

chúa sơn lâm được khắc họa

như thế nào?

*GV yêu cầu HS đọc khổ thơ

thứ 3

1.Bức chân dung của vị chúa

tể trong khổ thơ này được

-HS đọc đoạn thơ 2 -Phát biểu

-Tranh luận

-Từ láy: Dõng dạc, nhịp

nhàng, âm thầm …

-Động từ miêu tả hoạt động hết sức chuẩn

xác: bước, lượn, vờn,

quắc.

Miêu tả sinh động, gợi cảm

2 Nỗi nhớ về quá khứ huy hoàng (k2 + 3)

a.Cảnh thiên nhiên:

“Nhớ cảnh sơn lâm bóng

cả, cây già, Với gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núi,”

*Từ ngữ giàu hình ảnh

(bóng cả, cây già, gió gào

ngàn, giọng nguồn hét núi)

Cảnh thiên nhiên hùng

vĩ, hoành tráng

b.Chúa sơn lâm:

“Ta bước chân lên, dõng dạc, đường hoàng,

Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng,

Vờn bóng âm thầm, lá gai,

cỏ sắc.

Trong hang tối, mắt thần khi đã quắc,

Là khiến cho mọi vật đều

im hơi.”

*Từ ngữ giàu hình ảnh

(bước, lượn, vờn, quắc), giàu nhạc điệu (dõng dạc,

nhịp nhàng, âm thầm)

-Động từ miêu tả hoạt động hết sức chuẩn xác:

bước, lượn, vờn, quắc.

Bức chân dung đẹp đẽ,

oai hùng của vị chúa tể

khắc họa ở mấy thời điểm?

-Đó là những thời điểm nào?

2.Em có nhận xét gì về từng

thời điểm trong bức chân

dung ấy?

*GV bình: Cả khổ thơ là một

bức tranh kì vĩ, sống động bởi

sự thay đổi liên tục giữa các

khoảnh khắc (bình minh,

chiều tà, đêm vắng, ngày

mưa) và cả sự biến đổi kì ảo

của sắc màu: Đêm vàng, cây

xanh, chiều lênh láng máu …

tất cả tạo nên một khung

cảnh hoành tráng, dữ dội mà

tuyệt đẹp.

4.Nhận xét về nhịp điệu của

khổ thơ?

5.Các câu hỏi tu từ liên tiếp

thể hiện tâm trạng gì của hổ?

*GV yêu cầu HS đọc khổ thơ

thứ 4

1.Nội dung của khổ thơ?

2.Tìm những chi tiết miêu tả

cảnh vườn bách thú?

-Từ ngữ?

-Cách miêu tả?

3.Nhận xét về sự khác biệt

giữa bức tranh thiên nhiên:

Quá khứ và hiện tại?

-Từ đó nói lên điều gì?

-HS tự do phát biểu -HS đọc khổ thơ thứ 3

- HS tự do phát biểu

-Lời thơ trải dài, dồn dập kết hợp với các câu hỏi tu từ liên tiếp

=>Tâm trạng tiếc nuối khôn nguôi

-HS đọc khổ thơ thứ 4

-Miêu tả cảnh vườn bách thú

c.Sự tiếc nuối quá khứ

“Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

……… -Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?”

*Nhịp thơ dồn dập, câu hỏi tu từ, câu cảm thán

Sự tiếc nuối khôn nguôi

3.Nỗi chán ngán trước thực tại

“Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu,

Ghét những cảnh không đời nào thay đổi,

Những cảnh sửa sang, tầm thường, giả dối:

Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng”

* Từ ngữ biểu cảm

*GV yêu cầu HS đọc khổ thơ

cuối

1.Khổ thơ thể hiện khát vọng

gì của hổ?

2.Theo em, khát vọng ấy có

thể hiểu rộng hơn là khát

vọng của ai? Về điều gì?

*GV chốt ý: Bài thơ thể hiện

tâm trạng bi kịch của người

thi nhân lãng mạn khao khát

được vươn tới sự cao cả, phi

thường, thoát khỏi thực tại

tầm thường, giả dối Đó cũng

là nỗi lòng của người dân

nước Việt đương thời chán

ghét cảnh sống nô lệ, bị giam

cầm trong “nhà tù lớn của chế

độ thực dân” đang khao khát

nhớ về những ngày tự do của

dân tộc.

*Câu hỏi thảo luận: Cảm xúc

của em khi học xong bài thơ?

=> Rút ra ghi nhớ.

Hoạt động 3: Dặn dò

-Học bài và đọc thuộc đoạn 2

và 3

-Soạn bài: “Câu nghi vấn”

-HS thảo luận: Hai bức

tranh hoàn toàn đối lập, tương phản

- HS đọc khổ thơ cuối

-KV tự do

-HS thảo luận:

-Tâm sự của hổ cũng chính là tâm sự của TG, tâm sự của cả một thế

hệ người VN yêu nước thời bấy giờ

+Cảm thông sâu sắc nỗi tủi nhục, xót xa của dân tộc trong cảnh nô lệ

+Cảm phục lòng yêu nước, ý thức tự hào của dân tộc

+Khâm phục tài năng sáng tạo của TG trong lĩnh vực Thơ Mới

-Đọc Ghi nhớ /SGK-7

Cảnh tầm thường, giả

dối

4 Khát vọng tự do

“Ta đương theo giấc mộng ngàn to lớn

Để hồn ta phảng phất được gần ngươi

-Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!”

* Giọng thơ thống thiết

Khát vọng tự do đến

mãnh liệt

III.Ghi nhớ: SGK/7

Rút kinh nghiệm:

………

………

………

………