Giáo án Ngữ văn 7 bài 3: Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người

NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG - ĐẤT NƯỚC - CON NGƯỜI A- Mục tiêu bài học: - Cảm nhận được tình yêu và niềm tự hào chân thành, tinh tế, sâu sắc của nhân dân ta trước vẻ đẹp quê hư

NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU

QUÊ HƯƠNG - ĐẤT NƯỚC - CON NGƯỜI

A- Mục tiêu bài học:

- Cảm nhận được tình yêu và niềm tự hào chân thành, tinh tế, sâu sắc của nhân dân ta trước vẻ đẹp quê hương, đất nước và con người

- Hình thức đối đáp, hỏi mời, nhắn gửi là các phương thức diễn đạt trong ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người

B- Chuẩn bị:

GV: Bảng phụ

HS : Soạn trước bài

Những điều cần lưu ý:

- Khái niệm về ca dao, dân ca

C- Tiến trình tổ chức:

I- Ổn đinh tổ chức:

Sĩ số: Vắng:

II- Kiểm tra:

? Thế nào là ca dao - dân ca? Phân tích bài 1,4?

-Yêu cầu:

+ Bài 1: Có sử dụng hình ảnh so sánh ví von quen thuộc để nói lên công cha, nghĩa mẹ thật vô cùng to lớn Qua đó để nhắc nhở con cái phải có nghĩa vụ chăm sóc và phụng dưỡng cha mẹ

+ Bài 4: Sử dụng hình ảnh so sánh để diễn tả sự gắn bó gần gũi của tình anh em Qua đó nhắc nhở anh em phải biết đoàn kết, nương tựa vào nhau để cha

mẹ vui lòng

III- Bài mới:

Cùng với tình cảm gia đình thì tình yêu quê hương, đất nước, con người

cũng là chủ đề lớn của ca dao - dân ca, xuyên thấm trong nhiều câu hát Những

bài ca thuộc chủ đề này rất đa dạng, có những cách diễn đạt riêng, nhiều bài thể hiện rất

rõ màu sắc địa phương Tiết học này sẽ giới thiệu với chúng ta 4 bài ca dao về tình yêu quê hương,

đất nước, con người

Hoạt động của thầy- trò Nội dung kiến thức

GV : Hướng dẫn đọc : giọng ấm áp, tươi

vui, biểu hiện tình cảm thiết tha, gắn bó

GV đọc- HS đọc - nhận xét

HS đọc chú thích

Gọi 1hs nam, 1hs nữ đọc bài ca dao 1

- Nhận xét về bài 1, em đồng ý với ý kiến

nào : a,b,c,d – sgk-39 ?

H : b- Bài ca có 2 phần: phần đầu là câu

hỏi của chàng trai, phần sau là lời đáp của

cô gái

c- Hình thức đối đáp này có rất nhiều

trong ca dao- dân ca

- Những địa danh nào được nhắc tới trong

lời đối đáp ?

II- Đọc và tìm hiểu văn bản:

* Đọc :

* Chú thích :

* Tìm hiểu văn bản :

1- Bài 1:

+ Phần đầu : Lời người hỏi (Phần đối)

- ở đâu năm cửa nàng ơi Sông nào sáu khúc

+ Phần sau : Lời người đáp ( Phần đáp )

- Thành Hà Nội năm cửa chàng ơi Sông Lục đầu sáu khúc

- Các địa danh : Năm cửa ô, sông Lục

- Vì sao, chàng trai, cô gái lại dùng những

địa danh với những đặc điểm từng địa

danh như vậy để hỏi - đáp?

G : Hỏi - đáp về là hình thức để đôi bên

thử sức, thử tài nhau về kiến thức địa lí,

lịch sử của đất nước Những địa danh mà

câu đố đặt ra ở vùng Bắc Bộ Những địa

danh đó vừa mang đặc điểm địa lí tự nhiên

vừa có dấu vết lịch sử, văn hoá tiêu biểu

Hs đọc bài ca dao

- Cảnh được nói tới trong bài ca dao thuộc

địa danh nào? ( HN )

- Hà Nội đựơc nhắc đến với những danh

lam thắng cảnh nào?

- ở đây vẻ đẹp của Hà Nội dược nhắc tới là

Đầu, sông Thương, núi Tản Viên… Là nhưỡng nơi nổi tiếng nhiều thời, cảnh sắc đa dạng

=> Gợi truyền thống lịch sử, văn hóa dt

=>Hỏi - đáp để bày tỏ sự hiểu biết về về kiến thức địa lí, lịch sử Thể hiện niềm

tự hào, tình yêu đối với quê hương đất, nước giàu đẹp

2-Bài 2:

Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ, Xem cầu Thê Húc,

Đài Nghiên, Tháp Bút

Hỏi ai gây dựng nên non nước này?

vẻ đẹp của truyền thống lịch sử hay vẻ đẹp

của truyền thống văn hoá? Vì sao?

H : Âm vang truyền thống lịch sử : Truyền

thuyết Hồ Gươm

- Khi nào người ta nói “ Rủ nhau,,?

H : Thân thiết, cùng chung mối quan tâm

- Cụm từ “rủ nhau” trong bài có ý nghĩa

gì ? - nêu nhận xét của em về cách tả cảnh

của bài 2?

G : Bài ca gợi nhiều hơn tả, đi vào chiêm

ngưỡng cảnh vật với 1 thái độ trang trọng,

tôn nghiêm Tả được nét đẹp của cảnh vật

và cũng lấy ra được những nét có ý nghĩa

lịch sử

- Em có suy nghĩ gì về câu hỏi cuối bài:

Hỏi ai gây dựng nên ?

- Bài ca dao gợi cho em tình cảm gì ?

- Bài 3 giới thiệu với chúng ta cảnh ở đâu?

- Hồ Gươm, Thê Húc, chùa Ngọc Sơn, Đài nghiên, Tháp bút =>Kết hợp không gian thiên tạo và nhân tạo trở thành một bức tranh thơ mộng và thiêng

- Rủ nhau : Phản ánh không khí tấp nập,khách tham quan HN

-> Bài ca gợi nhiều hơn tả

Gợi 1 cố đô Thăng Long đẹp, giàu về truyền thống lịch sử, văn hoá

- Câu hỏi tu từ - khẳng định công lao xây dựng non nước của cha ông và nhắc nhở các thế hệ con cháu phải biết tiếp tục giữ

- Em có nhận xét gì về cảnh trí xứ

Huế và nghệ thuật tả cảnh bài CD3 ?

H :Tuy tả cảnh nhưng gợi vẫn nhiều hơn

tả phác hoạ đường vào xứ Huế có cảnh

sắc “non xanh, nước biếc,, Gợi nên cảnh

trí ấy đẹp như tranh hoạ đồ “Đường vô”

cụm từ gợi sự chú ý cảnh đẹp vào xứ Huế

Đó là con đường “quanh quanh” như 1 nét

vẽ sống động đặc tả sự quần tụ của núi

sông được tạo hoá bao quanh

- Em hãy tích từ “Ai” và chỉ ra những tình

cảm ẩn chứa trong lời mời, lời nhắn gửi:

“Ai vô xứ Huế thì vô ” ?

HS đọc 2 câu thơ đầu bài 4

- Hai dòng thơ đầu có gì đặc biệt về từ ngữ

? Những nét đặc biệt ấy có tác dụng và ý

nghĩa gì ?

G : Hai dòng thơ đầu có cấu trúc đặc biệt

về từ ngữ :

+ Phần đầu của 2 câu đầu, các điệp từ,

đảo ngữ ở đây như muốn thể hiện, đứng ở

phía nào nhìn, ngắm cũng thấy cánh đồng

gìn và phát huy

=>Yêu mến, tự hào và muốn được đến thăm Hà Nội, thăm Hồ Gươm

3- Bài 3:

Đường vô xứ Huế quanh quanh Non xanh nước biếc như tranh hoạ đồ

Ai vô xứ Huế thì vô

- Gợi nhiều hơn tả=> Gợi vẻ đẹp tươi mát, nên thơ

> Đại từ phiếm chỉ “ ai ,, trong lời mời, lời nhắn gửi Ân chứa niềm tự hào và thể hiện tình yêu đối với cảnh đẹp xứ Huế

4 - Bài 4:

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng

Đứng bên tê đòng, ngó bên ni đồng

-> Dòng thơ đầu có cấu trúc đặc biệt với những điệp ngữ, đảo ngữ và phép đối

rộng lớn mênh mông

+ Phần cuối của 2 câu đầu, tác giả đảo lại

nhóm từ “mênh mông – bát ngát ” để

thể hiện cảm xúc dạt dào trước không gian

bao la.)

HS đọc 2 câu cuối

- Phân tích hình ảnh cô gái trong 2 câu

cuối bài ?

G : Hình ảnh so sánh cô gái dưới ánh nắng

ban mai được miêu tả như “chẽn lúa đòng

đòng”là lúa mới trổ bông, hạt còn ngậm

sữa, gợi sự

- Bài 4 là lời của ai? Người ấy muốn biểu

hiện tình cảm gì?

H : Lời của cô gái đi thăm đồng bày tỏ

tình yêu ruộng đồng Cũng có thể là lời

của chàng trai muốn bày tỏ tình cảm với

cô gái

xứng

Gợi sự rộng lớn mênh mông và gợi vẻ đẹp trù phú của cánh đồng

Thân em như chẽn lúa

Phất phơ dưới ngọn nắng hồng

- Hình so sánh

Gợi sự trẻ trung, hồn nhiên và sức sống đang xuân của cô thôn nữ đi thăm đồng

=>Tình yêu ruộng đồng và tình yêu con người

* Ghi nhớ: SGK (40)

* Luyện tập:

IV- Hướng dẫn học bài:

D - Rút kinh nghiệm: