Tập làm văn: BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN A.. - Suy nghĩ, phê phán, sáng tạo: phân tích, bình luận và đưa ra ý kiến cá nhân về bố cục, phương pháp làm bài văn n
Trang 1Tập làm văn:
BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
- Bố cục chung của bài văn nghị luận
- Phương pháp lập luận
- Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận
2 Kĩ năng: - Viết bài văn nghị luận có bố cục rõ ràng.
- Sử dụng các phương pháp lập luận
3 Thái độ: - Học tập tự giác, tích cực.
- Yêu thích bộ môn
4 Tích hợp: Giáo dục kĩ năng sống.
- Suy nghĩ, phê phán, sáng tạo: phân tích, bình luận và đưa ra ý kiến cá nhân về bố cục, phương pháp làm bài văn nghị luận
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo
a Phương tiện dạy học: Máy chiếu Bảng phụ.
- Một số ví dụ cho bài học
b Các phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng.
- Thảo luận, trao đổi
2 Học sinh: Học bài Đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK.
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
Trang 21 Ổn định tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: ? Em hãy trình bày cách lập ý của bài văn nghị luận ?
3 Bài mới: * Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Không biết lập luận thì không làm được bài văn nghị luận Bài hôm nay, sẽ
giúp chúng ta biết cách lập bố cục và lập luận trong văn nghị luận
* Hoạt động 2: HD tìm hiểu mối quan hệ giữa
bố cục và lập luận
+Hs đọc bài văn “Tinh thần yêu nước của nhân
dân ta”.
? Bài văn gồm mấy phần ? Mỗi phần có mấy
đoạn ?
? Mỗi đoạn có những luận điểm nào?
? Qua phần tìm hiểu trên, em hãy cho biết bố cục
bài văn nghị luận có mấy phần ? Nhiệm vụ của
từng phần?
I Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận:
1 Bố cục:
Văn bản: “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”.
-> Gồm 3 phần:
* Mở bài (Đoạn 1):Nêu vấn đề nghị luận
(Luận điểm xuất phát)
* Thân bài (Đoạn 2,3):
+ Luận điểm phụ 1: Lịch sử có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại
+ Luận điểm phụ 2: Lòng yêu nước của nhân ta ngày nay
* Kết bài (Đoạn 4): Luận điểm kết luận.
=> Bố cục của bài văn nghị luận
2 Các phương pháp lập luận trong bài văn:
Trang 3? Dựa vào sơ đồ sgk, hãy cho biết các phương
pháp lập luận được sử dụng trong bài văn ?
? Theo em, mối quan hệ giữa bố cục và lập luận
như thế nào?
? Vậy để xác định luận điểm trong từng phần và
mối quan hệ giữa các phần, người ta thường sử
dụng các phương pháp lập luận nào ?
+ Hàng ngang 1,2: lập luận theo quan hệ
nhân - quả
+ Hàng ngang 3: lập luạn theo quan hệ
tổng-phân - hợp (đưa nhận định chung, rồi dẫn chứng bằng các trường hợp cụ thể, cuối cùng
là kết luận: mọi người đều có lòng yêu nước).
+ Hàng ngang 4: là suy luận tương đồng (từ
truyền thống suy ra bổn phận của chúng ta là phát huy lòng yêu nước đây là mục đích của bài văn nghị luận)
+ Hàng dọc 1,2: suy luận tương đồng theo
thời gian (có lòng nồng nàn yêu nước -> trong quá khứ -> đến hiện tại -> bổn phận của chúng ta)
+ Hàng dọc 3: mối quan hệ nhân – quả - so
sánh
=> Có thể nói mối quan hệ giữa bố cục và lập luận đã tạo thành 1 mạng lưới liên kết trong văn bản nghị luận, trong đó phương pháp lập luận là chất keo gắn bó các phần, các ý của bố cục
* Ghi nhớ: sgk/31.
Trang 4GV chốt: ? Nêu bố cục của bài văn nghị luận?
Và các phương pháp lập luận trong bài văn nghị
luận?
-> Hs đọc ghi nhớ
* Hoạt động 3: HD luyện tập.
+ Hs đọc bài văn “Học cơ bản mới có thể trở
thành tài lớn”.
- HS: trao đổi, thảo luận.
? Bài văn nêu tư tưởng gì ?
? Tư tưởng ấy được thể hiện bằng những luận
điểm nào ?
? Tìm những câu mang luận điểm ?
? Bài văn có bố cục mấy phần ?
II Luyện tập:
Bài văn: “Học cơ bản mới có thể trở thành
tài lớn.”
a Bài văn nêu lên 1 tư tưởng: Muốn thành
tài thì trong học tập phải chú ý đến học cơ bản
- Luận điểm: Học cơ bản mới có thể trở thành tài lớn -> Luận điểm chính
- Những câu mang luận điểm (luận điểm phụ):
+ Ở đời có nhiều người đi học, nhưng ít ai biết học thành tài
+ Nếu không cố công luyện tập thì không vẽ đúng được đâu
+ Chỉ có thầy giỏi mới đào tạo được trò giỏi
b Bố cục: 3 phần.
- MB: đoạn 1
- TB: đoạn 2
- KB: đoạn 3
c Cách lập luận được sử dụng trong bài là: Câu chuyện vẽ trứng của Đờ vanh xi, tập trung vào vào câu: Người xưa nói, chỉ có thầy giỏi mới đào tạo được trò giỏi, quả không sai.
Để lập luận chứng minh cho luận điểm nêu
ở nhan đề và phần mở bài, tác giả kể ra một câu chuyện, từ đó mà rút ra kết luận
Trang 5? Hãy cho biết cách lập luận được sử dụng ở
trong bài ?
? Câu mở đầu đối lập nhiều người và ít ai, là dùng
phép lập luận gì ? (suy luận tương phản)
? Câu chuyện Đờ vanh xi vẽ trứng đóng vai trò gì
trong bài ? (là dẫn chứng để lập luận)
? Hãy chỉ ra đâu là nguyên nhân, đâu là kết quả ở
đoạn kết ? (thầy giỏi là nguyên nhân, trò giỏi là
kết quả)
4 Củng cố: - Gv đánh giá tiết học
5 Dặn dò: - Học thuộc lòng ghi nhớ, làm tiếp phần luyện tập.
- Đọc bài, Soạn bài: Luyện tập về phương pháp lập luận trong văn nghị luận