MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Cảm nhận được tình yêu quê hương bề chặt, sâu nặng chợt nhói lên trong một tình huống ngẫu nhiên, bất ngờ được ghi lại một cách hóm hỉnh trong bài thơ thất ngôn tứ tuy
Trang 1VĂN BẢN
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
( Hồi Hương Ngẫu Thư ) - Hạ Tri Chương -
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Cảm nhận được tình yêu quê hương bề chặt, sâu nặng chợt nhói lên trong một tình
huống ngẫu nhiên,
bất ngờ được ghi lại một cách hóm hỉnh trong bài thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
- Thấy được tác dụng của nghệ thuật đối và vai trò của câu cuối trong thể thơ Tứ tuyệt.
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Hạ Tri Chương
- Nghệ thuật đối và vai trò của câu kết trong bài thơ
- Nét độc đáo về tứ của bài thơ
- Tình cảm quê hương là tình cảm sâu nặng, bền chặt suốt cả cuộc đời
2 Kĩ năng:
- Đọc - Hiểu bài thơ tứ tuyệt qua bản dịch Tiếng Việt
- Nhận ra nghệ thuật đối trong bài thơ Đường
- Bước đầu tập so sánh bản dịch thơ và bản phiên âm chữ Hán, Phân tích tác phẩm
Trang 23 Thái độ:
- Yêu quê hương, trân trọng tình cảm quê hương.
C PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp kết hợp thuyết trình, thảo luận nhóm
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ :: Câu hỏi
Câu 1 Đọc thuộc lòng bài “Tĩnh dạ tứ " (4 điểm)
Câu 2 Nêu nghệ thuật và ý nghĩa bài thơ “Tĩnh dạ tứ "?(6 điểm)
Đáp án và biểu điểm.
Đi ể m
Câu 2 1 Nghệ thuật:
- Xây dựng hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình dị
- Sử dụng biện pháp đối ở câu 3, 4 ( số lượng các tiếng bằng nhau, cấu trúc ngữ pháp, từ loại các chữ ở các vế tương ứng với nhau )
3 đ
Trang 32 Ý nghĩa văn bản :
- Nỗi lòng đối với quê hương da diết, sâu nặng trong tâm hồn, tình cảm người xa quê
3 đ
3 Bài mới : GV giới thiệu bài
- Quê hương – hai tiếng giản dị mà thiêng liêng bởi nó gần gũi và chan chứa tình yêu thương Tình quê hương thường được bộc lộ sâu sắc mỗi khi phải xa rời ,ngăn cách.Và nỗi sầu xa xứ được Lý Bạch và một số nhà thơ cổ thể hiện khi nhẹ nhàng thấm thía lúc quằn quại nhói đau Vậy mà Hạ Tri Chương lại khác, khi cáo quan về tận quê nhà rồi mà nỗi nhớ,tình yêu thương không những chẳng vơi đi mà dường như càng tăng lên gấp bội Để hiểu rõ tâm tình yêu quê hương của nhà thơ chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ.
* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu vài nét về tác
giả,tác phẩm
? Hãy giới thiệu đôi nét khái quát về tác giả
Hạ Tri Chương?
? Hãy cho biết hoàn cảnh sáng tác bài thơ ?
HS : Dựa vào sgk trình bày
* HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn HS đọc
hiểu văn bản
- GV Đọc mẫu ,nêu cách đọc ,gọi hs đọc
( phiên âm, dịch nghĩa ,dịch thơ ).Chú ý đọc
I GIỚI THIỆU CHUNG:
1 Tác giả: Hạ Tri Chương học
sgk/127
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: Năm
744 ,lúc 86 tuổi Hạ Tri Chương xin từ quan về quê và bài thơ được sáng tác khi về đến quê
- Thể thơ: TNTT-phiên âm Lục bát – dịch thơ
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1 Đ ọc – tìm hiểu từ khó
2 Tìm hiểu văn bản:
Trang 4giọng biểu cảm ,cách ngắt nhịp ở câu 1,2,3 là
nhịp 4/3 Câu 4 nhịp 2/5 giọng trầm xuống
+ Hồi hương ngẫu thư : Khi xa quê về đến
làng của mình
GV bình : Ngày xưa ,tình cảm quê hương
thường được thể hiện qua nỗi sầu xa xứ Bài
thơ này hoàn toàn khác Hạ Tri Chương được
vua mời ở lại – không chịu – nhất định đòi về
Đó là tình cảm quê hương Đó chính là
chỗ đáng quí trong tình cảm của nhà thơ ,tình
huống đó là điều kiện cơ bản tạo nên tính độc
đáo của bài thơ
Gv :Gọi hs đọc 2 câu đầu bài thơ
? Em hãy giải thích nghĩa từng từ tố trong 2
câu thơ?
HS: Tự bộc lộ ,GV nhận xét
? Nhận xét gì về cách diễn đạt ý của 2 câu
đầu
Hãy chỉ ra phép đối ở 2 câu đó?
Hs : Thảo luận, trình bày.
Gv: Định hướng.
C1: Thiếu >< lão, tiểu >< đại.ly gia><hồi
Thiếu tiểu ly gia ><lão đại hồi
Đối từ, đối vế
a Bố cục: Chia 2 phần
b Phân tích :
* Hai câu đầu :
- Thiếu tiểu ly gia/ lão đại hồi-Hương âm vô cải /mấn mao tồi
Phép đối, kiểu câu kể, tả
Tình yêu quê hương thắm thiết.
+ câu 1: Là câu kể ,khái quát
một cách ngắn gọn quãng đời xa quê làm quan,làm nổi bật sự thay đổi về vóc người ,tuổi tác song đồng thời cũng hé lộ tình cảm quê hương của tác giả
+ câu 2: Là câu tả Dùng một
yếu tố thay đổi (mái tóc)để làm nổi bật yếu tố không thay đổi (hương âm ,giọng quê,tiếng nói
Trang 5 Đối ý, lời ,ngữ pháp
? Khi trở về quê nhà thơ đã gặp phải tình
huống bất ngờ như thế nào?
Hs đọc 2 câu cuối
? Thảo luận 3p: Vì sao về đến quê nhà mà
chẳng ai nhận ra ông?
+ Tác giả có quá nhiều thay đổi (vóc người,
tuổi ,mái tóc )
+ Có sự thay đổi ở phía quê hương Những
người lạ ,thiếu thời ,hoặc đã chết ,hoặc còn
sống chưa chắc đã có ai nhận ra ông Trẻ con
thì không biết ông
GV bình: Trở thành người lạ ngay chính quê
hương mình ,nơi mình sinh ra ,lớn lên ,còn
điều gì trớ trêu ,ngang trái hơn,đau đớn
hơn.Trong khi trẻ con :cười ,hỏi thì tâm
trạng nhà thơ : Buồn đau, ngậm ngùi Chữ
“khách “là nhãn tự của bài thơ tạo nên kịch
tính ,mang phong vị bi hài
? Vậy làm cách nào để chúng ta không trở
thành khách lạ ngay chính trên quê hương
mình ?
Hs : Liên hệ bản thân
? Theo em văn bản này thuộc loại văn bản
nào?tình cảm mà tác giả bộc lộ trong bài thơ
ntn? Hình thức bộc lộ ?
Hs : Dựa vào ghi nhớ trả lời
quê hương )
* Hai câu cuối
- Nhi đồng tương kiến bất tương thức
Tiếu vấn : khách tòng hà xứ lai?
Điệp từ ,đối lập ,câu hỏi biểu cảm
Ngỡ ngàng,ngậm ngùi ,đau
xót khi bị xem là khách ngay
chính quê hương mình
III Tổng kết
Trang 6* HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn tổng kết 1 Nghệ thuật: Sử dụng yếu tố
tự sự, câu tứ độc đáo Sử dụng biện pháp tiểu đối hiệu quả Có giọng điệu bi hài thể hiện ở hai câu cuối
2 Nội dung: Tình quê hương là
một trong những tình cảm lâu bềnvà thiêng liêng nhất của con người
*Ghi nhớ : sgk
E HƯỚNG DẪN TỰ HỌC :
- Học bài và làm bài tập bài Từ đồng nghĩa
F RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………
………
******************************************************