Kiến thức: - Bước đầu tìm hiểu về thơ trung đại - Cảm nhận được tinh thần , khí phách hào hùng, khát vọng lớn lao của dân tộc qua bản dịch bài thơ chữ Hán Nam quốc sơn hà.. - Bớc đầu hiể
Trang 1TUẦN 5- BÀI 5 TIẾT 17- VĂN BẢN SÔNG NÚI NƯỚC NAM- PHÒ GIÁ VỀ KINH
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Bước đầu tìm hiểu về thơ trung đại
- Cảm nhận được tinh thần , khí phách hào hùng, khát vọng lớn lao của dân tộc qua bản
dịch bài thơ chữ Hán Nam quốc sơn hà.
- Hiểu giá trị tư tưởng và đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Tụng giá hoàn kinh sư của Trần
Quang Khải
- Bớc đầu hiểu về hai thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt và ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật
2 Kĩ năng:
- Đọc hiểu và phân tích thơ TNTT, NNTT chữ hán qua bản dịch TV
3 Thái độ:
- Giáo dục học sinh ý thức dân tộc, niềm tự hào dân tộc Biết ơn và giữ gìn những gì cha ông để lại
B.Chuẩn bị:
- Gv: đọc tài liệu, nghiên cứu lịch sử, thể loại, soạn giáo án
- Hs: đọc sgk, soạn bài
C Tiến trình dạy học:
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn của HS
Trang 23 Tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1 * Giới thiệu bài:
Hai bài thơ ra đời trong giai đoạn lịch sử đã thoát khỏi ách đô hộ hàng ngàn năm của phong kiến phương Bắc, đang trên đường vừa củng cố, vừa xây dựng một quốc gia tự chủ rất mực hào hùng Đó là 2 bài thơ nào? có nội dung gì?
Hoạt động 2: Tìm hiểu bài: Sông núi
nước Nam.
G: Y/c Đọc: dõng dạc, trang nghiêm.
G: Gọi 2 học sinh đọc diễn cảm bài thơ.
- Hướng dẫn học sinh dựa vào chú
thích nắm về tác giả, hoàn cảnh sáng
tác của bài thơ.
G: Giảng cho học sinh hiểu về thể thơ
thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
G? Sông núi nước Nam là bài thơ thiên
về biểu ý, vậy sự biểu ý đó được thể
hiện theo một bố cục như thế nào?
G? 2 câu đầu có nội dung là gì?
H: XĐ
G? 2 câu sau có nội dung là gì?
H : TL
Bài: SÔNG NÚI NƯỚC NAM
( Nam quốc sơn hà) Lý Thường Kiệt
-I Tìm hiểu chung.
- Tác giả: Lí Thường Kiệt
- Bài thơ thần: do thần sáng tác
- Thể loại: thất ngôn tứ tuyệt đường luật,hiệp vần ở cuối dòng
II Tìm hiểu văn bả n
1 Hai câu đầu.
- Nước Nam là của người Nam
- Sự phân định địa phận, lãnh thổ nước Nam
đã được định sẳn rõ ràng ở sách trời
2 Hai câu sau.
- Kẻ thù không được xâm phạm-> ý chí kiên quyết bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ độc lập dân tộc
- Nếu xâm phạm -> thất bại thảm hại trước sức mạnh của dân tộc
Trang 3G? Ý nghĩa của bài thơ?
H : Thảo luận nhỏ
G? Tuyên ngôn độc lập là gì? (Là lời
tuyên bố về chủ quyền của đất nước)
G? Chỉ ra đặc sắc NT của bài thơ?
G? Nội dung chính của bài thơ là gì?
GV chốt
G: Gọi HS đọc ghi nhớ
3 Ý nghĩa.
- Bài thơ thể hiện niềm tin vào sức mạnh chính nghĩa của dân tộc ta
- Là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt ngắn gọn, súc tích để tuyên bố nền độc lập của đất nước
- Dồn nén cảm xúc trong hình thức thiên về nghị luận, trình bày ý kiến
- Lựa chọn ngôn ngữ góp phần thể hiện giọng thơ dõng dạc, hùng hồn, đanh thép
2 Nội dung:
* Ghi nhớ: SGK
Hoạt động 3: Tìm hiểu bài: Phò giá
về kinh.
G:Hướng dẫn học sinh đọc bài
thơ.-Đọc: giọng hào hùng, dõng dạc.
G: Đọc mẫu, gọi HS đọc
G? Bài thơ ra đời khi nào? Thể loại bài
thơ là gì ?
BÀI: PHÒ GIÁ VỀ KINH
( Tụng giá hoàn kinh sư )- Trần Quang Khải
I Tìm hiểu chung
- Tác giả: Trần Quang Khải
- Ra đời: 1285
Trang 4- Giải thích cho học sinh hiểu về thể
thơ từ đó nhận dạng thể thơ bài phò
giá về kinh.
* GV: Bài thơ được viết sau kháng
chiến chống Nguyên Mông (đời Trần)
khi đón Thái thượng hoàng Trần
ThánhTông về Thăng Long và vua Trần
Nhân Tông về Thăng Long sau thắng
Chương Dương , Hàm Tử giải phóng
kinh đô năm 1285
- HS đọc hai câu thơ đầu
G? Hai câu đầu sử dụng từ ngữ như thế
nào?Thể hiện điều gì?
H: XĐ
G? Nhận xét gì về ý của hai câu?
H: TL
- Đối ý: cướp giáo giặc >< bắt quân
thù
Chương Dương >< Hàm Từ quan
G? Sự đối lập nhằm mục đích gì?
Em có nhận xé gì về cách đưa tin đó?
H: - Độc đáo
- Chiến thắng CD sau nhưng được nói
trước là do đang sống trong không khí
chiến thắng vừa diễn ra kế đó mới sống
- Thể loại: ngũ ngôn tứ tuyệt đường luật
II Tìm hiểu văn bản.
1 Hai câu đầu.
Cướp giáo giặc >< bắt quân thù Chương Dương >< Hàm Từ quan
-> Sử dụng phép đối, các động từ “ cướp” “ bắt” và địa danh gắn với chiến thắng lẫy lừng
-> Ca ngợi chiến thắng vang dội của quân
ta với niềm tự hào mãnh liệt
b Hai câu cuối
+ Giọng thơ ôn tồn, nhẹ nhàng
Trang 5lại không khí chiến thắng Hàm Tử
trước đó
- HS đọc
G? Nhận xét gì về giọng điệu hai câu
thơ?
H: - Giọng ôn tồn, nhẹ nhàng như một
lời khuyên “nên gắng sức”
G? Thể hiện điều gì?
G? Câu thơ cuối khẳng định điều gì?
H: XĐ
G? Nội dung của hai câu đầu khác hai
câu cuối như thế nào?
H: - Hai câu đầu: hào khí chiến thắng
- Hai câu cuối: khát vọng thái bình
GV chốt: - Bài “ Sông núi nước Nam”
trên cơ sở khẳng định chủ quyền mà
khẳng định sự thất bại của giặc
- Bài “ Phò giá về kinh” từ hào khí
chiến thắng vang dội mà động viên xây
dựng đất nước
G? Chỉ ra đặc sắc NT của bài thơ?
H: XĐ
G? Nội dung chính của bài thơ là gì?
GV chốt
G: Gọi Hs đọc ghi nhớ
- Lời động viện đất nước trong thời bình => khẳng định khát vọng hoà bình thịnh trị, niềm tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời của đất nước
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Sử dụng thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt cô đọng, hàm súc để thể hiện niềm tự hào của tác giả trước những chiến thắng hào hùng của dân tộc
- Có giọng điệu sảng khoái, hân hoan, tự hào
2 Nội dung:
* Ghi nhớ: SGK
Trang 6Hoạt động 4 Củng cố: - Khắc sâu kết luận ở ghi nhớ sgk.
- Học thuộc lòng tại chỗ hai bài thơ
Hoạt động 5 Dặn dò- Hướng dẫn tự học:
- Học thuộc cả ba phần của hai bài thơ
- Soạn bài: Từ Hán Việt
Rút kinh nghiệm: