Là một giáo viên dạy môn thể dục bậc tiểu học nhiều năm, tôi thấy một số giáo viên dạy bộ môn này ít quan tâm đến vấn đề để phát triển thể chất của học sinh nói chung, đặc biệt là không
Trang 1
MỤC LỤC
Trang
III Các giải pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề 6
Trang 2
Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề
Mục tiêu của thể dục thể thao là tăng cường sức khỏe của nhân dân, góp phần cải tạo nòi giống, làm cho dân cường, nước thịnh Ngày 27 tháng 3 năm 1946 Bác
đã ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục Người chỉ cho nhân dân thấy rằng “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công” mà muốn có sức khỏe thì “nên luyện tập thể dục” và coi đó là “bổn phận của mỗi người dân yêu nước” “Mỗi một người dân yếu ớt tức là làm cho cả
xã hội yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe tức là cả nước mạnh khỏe” Trong thư gửi hội nghị cán bộ thể dục thể thao toàn miền Bắc Người dạy “Muốn lao động sản xuất tốt, công tác và học tập tốt, thì cần có sức khỏe Muốn có sức khỏe thì thường xuyên tập luyện thể dục thể thao Vì vậy, chúng ta nên phát triển phong trào thể dục thể thao cho rộng khắp”
Hiện nay, một số bộ phận học sinh thường ham chơi các trò chơi điện tử, internet, thích ăn, uống các đố ăn chứa nhiều chất ngọt, chất béo, ít tham gia các hoạt động thể dục thể thao dẫn đến hiện tượng thừa cân, béo phì ngày càng nhiều Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến các căn bệnh như: tiểu đường, huyết áp, tim mạnh, gút, dẫn đến uể oải, mệt mỏi khi tham gia học tập
Tôi nhận thấy rằng, việc rèn luyện sức khỏe và nâng cao thể lực cho các em học sinh để các em có một cơ thể khỏe mạnh, thể lực tốt, từ đó các em tiếp thu kiến thức kĩ năng của bài học tốt và tiếp tục học lên bậc học cao hơn là rất cần thiết Nhằm tăng cường sức khỏe, đảm bảo cho cơ thể phát triển hài hòa cân đối, giữ gìn
và hình thành các tư thế ngay ngắn, phát triển hệ thống cơ quan nội tạng trong cơ thể, trang bị cho học sinh những tri thức kĩ năng, kĩ xảo vận động cần thiết trong cuộc sống Góp phần vào việc hình thành các thói quen đạo đức, phát triển trí tuệ, rèn luyện tính tổ chức kỉ luật, tác phong nhanh nhẹn, có tinh thần tập thể cao Đặc biệt ở lứa tuổi học sinh tiểu học, các em rất hiếu động nhưng “Cả thèm, nhanh chán”, do đó việc rèn luyện thể chất cho các em thông qua các bài tập thể dục là một việc làm hết sức quan trọng Là một giáo viên dạy môn thể dục bậc tiểu học nhiều năm, tôi thấy một số giáo viên dạy bộ môn này ít quan tâm đến vấn đề để phát triển thể chất của học sinh nói chung, đặc biệt là không quan tâm đến một số năng lực sở trường của học sinh nên chưa có biện pháp kích thích, học sinh phát huy thể lực để luyện tập một số nội dung thể thao Trong chương trình thể dục có một vài nội dung giúp học sinh làm quen với thể thao nhằm phát huy năng khiếu từ nhỏ như: nội dung bật xa, nhảy cao, chạy ngắn, Hiểu được ý tưởng này, tôi đã nghiên cứu một số bài tập sửa chữa những lỗi mà học sinh thường mắc phải khi học nội dung bật xa Đối với nội dung này, thành tích đựợc tính đến bằng
Trang 3
mét Để đáp ứng mục tiêu của môn học và tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học môn thể dục cũng như khuyến khích học sinh phát huy năng lực sở trường của học
sinh khi học nội dung bật xa Vì vậy tôi lựa chọn viết xà chia sẻ sáng kiến “Một vài kinh nghiệm sửa lỗi cho học sinh lớp 4 trong học nội dung bật xa ở trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân”.
II Mục đích
Sáng kiến này nhằm giúp giáo viên dạy môn thể dục có biện pháp dạy học nội dung bật xa trong trường tiểu học đạt kết quả cao thông qua các bài học sửa lỗi cho học sinh Giúp học sinh thực hiện kĩ thuật bật xa một cách chính xác, học sinh năng động hơn, hứng thú hơn, thích thú với môn bật xa, đó là yếu tố chính quyết định thành tích của học sinh
Phần thứ 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí luận của vấn đề
Chương trình thể dục lớp 4 được thực hiện theo phân phối chương trình và chuẩn kiến thức kĩ năng cụ thể là: mỗi tuần học 2 tiết, mỗi tiết học trung bình 35 phút, cả năm 70 tiết; trong đó, học kỳ I là 18 tuần dạy 36 tiết, học kỳ II là 17 tuần, dạy 34 tiết
Học sinh lớp 4 (9-10 tuổi), các em đã hoàn thiện về thể trạng hơn so với học sinh lớp 1, 2, 3, tốc độ phát triển cũng tăng lên rõ ràng, các em đã biết thực hành theo hướng dẫn của giáo viên ở mức độ cao Hành động của các em chuyển dần từ thụ động đơn giản sang trạng thái tương đối chủ động và dần linh hoạt
Trước khi chưa áp dụng một vài kinh nghiệm sửa lỗi cho học sinh lớp 4 trong học nội dung bật xa Tôi nhận thấy khi đến giờ học các em chưa có sự thích thú trong học, không tập trung chú ý theo dõi sự hướng dẫn của giáo viên, còn lười trong tập luyện, xem nhẹ giờ học thể dục, do đó các em không nắm vững kỹ thuật động tác một cách đúng nhất Trong dạy môn thể dục, để có một tiết học đạt kết quả cao, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, tập luyện, nắm vững nội dung bài học, thực hiện động tác một cách chính xác, hoàn hảo không có dấu hiệu mệt mỏi, đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi, nghiên cứu bài học kĩ trước khi đến lớp
Môn Thể dục là môn dạy lí thuyết gắn liền với thực hành, biết lí thuyết để thực hành đúng, chính xác hơn và ngược lại quá trình thực hành giúp học sinh hiểu
lí thuyết được sâu, đầy đủ và chắc chắn hơn, góp phần nâng cao hiệu quả học tập Trong chương trình học thể dục lớp 4, bật xa là một nội dung gồm nhiều giai đoạn không cùng chu kì hoạt động nhiều trạng thái kĩ năng vận động khác nhau nhưng được ghép lại với nhau liên tục từ đầu đến cuối Người bật có thể kéo dài quỹ đạo
Trang 4
bay và đưa trọng tâm cơ thể vượt qua chướng ngại vật nằm ngang để đi xa đạt thành tích cao Đối với học sinh lớp 4 ở trường tiểu học, kỹ thuật bật xa thông qua tập luyện cho thấy 100% học sinh trong trường thường mắc một số lỗi kĩ thuật cơ bản
Để hoàn thiện được kỹ thuật bật xa tốt phải phối hợp tốt kĩ thuật của bốn giai đoạn:
1 Giai đoạn tạo đà
2 Giai đoạn bật nhảy
3 Giai đoạn trên không
4 Giai đoạn rơi tiếp đất
Hình 11 SGK lớp 4 trang 12 (a – chuẩn bị ; b – tạo đà ; c – bật nhảy ; 1,2 – trên không ; 3 – tiếp đất)
Chỉ cần mắc một lỗi nhỏ là ảnh hưởng lớn tới kết quả, các cuộc thi đấu cho thấy chỉ cần hơn nhau 1cm là vị trí hay thứ hạng bị thay đổi
II Thực trạng vấn đề
Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân thuộc địa bàn thôn Quỳnh Ngọc 2 – Xã
Ea Na, trường có 2 phân hiệu với tổng số học sinh 294 em, đa số các em là người Kinh có đủ điều kiện để đến trường Được sự quan tâm của các cấp trường học mới được đầu tư xây dựng khang trang, rộng rãi, có sân bóng mini cho học sinh tập luyện
Ban Giám hiệu nhà trường luôn quan tâm đến công tác dạy và học, đặc biệt là công tác giáo dục thể chất cho học sinh Bản thân tôi là giáo viên trẻ, rất năng nổ, nhiệt tình trong công tác giảng dạy, luôn học hỏi, trau dồi kinh nghiệm nhằm đổi mới phương pháp dạy học để đem lại hiệu quả cao Học sinh ngoan ngoãn, có ý thức tự giác trong học tập và rèn luyện, luôn cố gắng vươn lên Tuy nhiên qua 10 năm công tác tại trường tôi nhận thấy học sinh còn gặp một số khó khăn trong việc học môn thể dục nói chung, khó khăn trong viếc tiếp cận nội dung bật xa nói riêng như sau:
Trang 5
Thứ nhất, tổng trọng lượng của các em nhẹ, chiều cao thấp so với tiêu chuẩn trung bình của tổ chức Y Tế thế giới WHO xây dựng cho trẻ em Việt Nam từ 9-10 tuổi (Bé trai cân nặng 28,1kg - 31,2kg chiều cao132,6cm – 137,8cm; Bé gái cân nặng 28,2kg – 31,9kg chiều cao 132,5cm – 138,5cm)
Thứ hai, đa số các em nhút nhát, ngại giao tiếp, ngại vận động
Thứ ba, một vài giáo viên, phụ huynh thức về môn học này còn hạn chế (môn phụ) không quan trọng
Thứ tư, khi học nội dung bật xa các em thường mắc 4 lỗi
1 Tạo đà không chính xác Nhịp điệu không ổn định của các động tác rướn người và gập người dẫn tới việc giậm nhảy không đều
2 Bật nhảy quá ngắn, quá dài hoặc giật cục Bật nhảy yếu không có lực Sự phối hợp giữa chân bật và tay không đồng bộ
3 Không có giai đoạn bung rướn người trên không, thu chân bật quá sớm Không tạo được tư thế ngồi trên không
4 Gập duỗi chân ra trước không nhanh, không tích cực Chạm cát xong người thả lỏng dẫn đến cơ thể đổ ra phía sau
Sau đây là bảng thống kê khi tôi chưa áp dụng một vài kinh nghiệm sửa lỗi cho học sinh lớp 4 trong học nội dung bật xa năm học 2016 - 2017 (từ tháng 1 đến tháng 3)
- Đối với học sinh nam
Tổngsố
HS Trung bìnhDưới mức
(120 cm)
Mức Trung bình cần đạt (120 cm)
Trên mức Trung bình
- Đối với học sinh nữ
Tổngsố
HS Trung bìnhDưới mức
(100 cm)
Mức Trung bình cần đạt (100 cm)
Trên mức Trung bình
Trang 6
Trong dạy học bật xa kỹ thuật bật nhẩy không khó nhưng để bật nhẩy đảm bảo đúng
kỹ thuật thì mới có được thành tích cao thì không phải là dễ Sau đây là các giai đoạn kỹ thuật chuẩn của nội dung bật xa trong chương trình lớp 4, gồm 4 giai đoạn:
1 Giai đoạn tạo đà: Tư thế chuẩn bị hai bàn chân chụm, mũi chân sát mép vạch xuất phát, hai tay buông tự nhiên
2.Giai đoạn bật nhảy: Đưa hai tay ra trước lên cao kết hợp dướn thân, hai bàn chân kiễng
3.Giai đoạn trên không: Hai bàn chân đạp mạnh xuống đất kết hợp với đánh
mạnh tay lấy đà để bật người rời khởi mặt đất lên cao ra trước
4.Giai đoạn tiếp đất: Khi hai bàn chân chạm đất, chùng chân để giảm chấn động phối hợp đưa hai tay về trước để giữ thăng bằng
Hình 11 SGK lớp 4 trang 12
(a – chuẩn bị ; b – tạo đà ; c – bật nhảy ; 1,2 – trên không ; 3 – tiếp đất)
III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Đối với học sinh lớp 4, việc mắc sai lầm trong học nội dung bật xa là khó tránh khỏi Như đã trình bày kỹ thuật bật đúng như ở phần thực trạng thì chắc chắn kết quả rất tốt Tuy nhiên, chúng ta phải quan sát thật tinh mới thấy được nhưng lỗi kỹ thuật rất nhỏ nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến thành tích của các em Trong bài viết này tôi xin đưa ra một số bài tập để sửa lỗi cho các em, tôi đã áp dụng có hiệu quả tại đơn vị để chia sẻ cùng các thầy cô
1 Bài tập sửa lỗi cho giai đoạn 1: Giai đoạn tạo đà
Trang 7
Giai đoạn tạo đà nhằm tạo ra tốc độ ban đầu tối ưu giúp cho giậm nhảy đạt hiệu quả cao Kĩ thuật tạo đà gồm 2 phần: Tư thế chuẩn bị trước khi tạo đà và kĩ
thuật tạo đà Tư thế chuẩn bị trước khi tạo đà: Đứng hai chân chụm song song
nhau, cả bàn chân hoặc nửa trước bàn chân chạm ván, mũi chân sát mép ván Cả hai chân duỗi thẳng, trọng tâm dồn nhiều về trước, thân ngả về trước, hai tay buông
tự nhiên Kĩ thuật tạo đà đúng là: Đưa hai tay lên thẳng áp vào má rướn người lên
rồi nâng gót chân chỉ trụ trên mũi hai bàn chân, sau đó gập người đồng thời lăng tay xuống ra trước vòng ra sau dồn lực vào chân gập gối lại hạ trọng tâm bật lao đà
về phía trước Tuy nhiên ở giai đoạn này học sinh thường hay mắc các lỗi như:
- Tạo đà không chính xác, tốc độ tạo đà không cao
- Bật lúc nhanh, lúc chậm không ổn định của các động tác bước tạo đà cuối
dẫn tới việc đặt trọng tâm không đúng ván giậm nhảy
Căn cứ vào hai lỗi trên tôi áp dụng các bài tập :
- Tạo đà nhiều lần chú ý nhịp điệu tạo đà và tăng tốc độ, hạ thấp trọng tâm để
chuẩn bị giậm nhảy tốt Sử dụng vạch báo hiệu để điều chỉnh đà Tập tạo đà tăng dần tốc độ theo nhịp vỗ tay hoặc lời hô của giáo viên Giáo viên vừa hướng dẫn,
vừa làm mẫu trước vạch mép ván, sau đó cho học sinh từng hàng vào tập Để rèn luyện sức nhanh cho các em bật trên đường thẳng có vạch vôi để bật thẳng hướng Trong các giờ dạy tôi cho các em bật tăng tốc mỗi hàng cách nhau 1,5m để dễ quan sát
- Áp dụng nhịp vào các bước tạo đà cuối Cho lặp lại nhiều lần cho quen
cách phối hợp để trọng tâm ổn định Bật toàn bộ đà 5- 6 lần Tốc độ cao lấy mức thành tích cao nhất
2 Bài tập sửa lỗi cho giai đoạn 2: Giai đoạn bật nhảy
Giai đoạn này gồm 5 bước
Bước 1: Hai chân giậm nhảy khuỵu gối
Bước 2: Giậm mạnh, nhanh lên ván giậm nhảy
Bước 3: Tư thế giậm của bàn chân lên ván chuyển từ gót lên nửa trước bàn chân
Bước 4: Chân giậm đạp hết sức tích cực, chủ động kết hợp với đánh tay và chân lăng ra trước - lên cao
Bước 5: Giậm nhảy nhanh mạnh, phối hợp nhịp với tốc độ tạo đà
Trang 8
Một số lỗi học sinh thường mắc phải như: Đặt chân giậm nhảy quá xa, quá sát hoặc giật cục Giậm nhảy yếu không có lực Sự phối hợp giữa chân và tay không đồng bộ
Tập đặt chân giậm nhảy; Đặt chân giậm nhảy vào ván giậm Giáo viên làm mẫu sau đó cho học sinh chỉnh lại đà, xác định lại thời điểm giậm nhảy Tập cách đặt chân giậm nhảy vào sát mép ván giậm Cho học sinh xếp thành hai hàng ngang, các em hàng đầu đạt chân lên ván giậm, mũi chân chạm ván Các em hàng sau giữ hai tay em hàng trước Học sinh hàng trước giữ chân thẳng, gối chân trước hơi trùng xuống sau đó đồng thời với việc đạp chân
- Mô phỏng cách đặt chân trên vị trí giậm nhảy phối hợp với chân và đánh tay
Lúc đặt chân vào vị trí giậm nhảy, hai chân bắt đầu chuyển đùi về trước lên trên,
hai tay được nâng ra trước lên trên, hai tay được nâng cao hơn để giữ thăng bằng Giáo viên vừa làm mẫu, vừa hướng dẫn cho học sinh tập
Cách tổ chức tập luyện: Giáo viên cho lần lượt các em thực hiện động tác đặt chân giậm nhảy mỗi em một lần Giáo viên quan sát sửa sai cụ thể
Đội hình tập bật
3 Bài tập sửa lỗi cho giai đoạn 3: Giai đoạn trên không
Giai đoạn này gồm 4 bước:
Bước 1: Khi chân giậm rời khỏi ván giậm nhảy, người bay lên cao ra trước Bước 2: Chân giậm nhảy duỗi thẳng chếch dưới phía sau, chân giậm nhảy co phía trước, thực hiện tư thế trên không
Bước 3: Chân giậm nhảy co dần lại và đá ra trước nâng cao gối
Trang 9
Bước 4: Đánh xốc 2 tay lên, kết hợp với thân ngả nhiều về trước và với 2 chân để chuẩn bị tiếp đất
Một số lỗi học sinh thường mắc phải là: Không có thời kì trên không, thu chân giậm quá sớm Cần phải xây dựng khái niệm đúng: Tại chỗ tập mô phỏng động tác trên không sau đó thu chân giậm Giới thiệu đặc điểm của giai đoạn trên không Cho lớp tập trung làm bốn hàng ngang xem làm mẫu và nghe phân tích kĩ thuật
- Không tạo được tư thế ngồi trên không Giáo viên làm mẫu chỉ ra chỗ sai và hướng dẫn học sinh làm lại động tác Tại chỗ bật xa thu chân sát đùi thành ngồi xổm Giáo viên cho lần lượt các em thực hiện động tác đặt chân giậm nhảy, hai
em cùng thực hiện một lần, giáo viên quan sát sửa sai cụ thể theo trò chơi « Thỏ nhảy »
Đội hình chơi trò chơi
Mô phỏng động tác chân lăng và chân giậm giai đoạn trên không qua tranh
4 Bài tập sửa lỗi cho đoạn 4: Giai đoạn tiếp đất
Gồm 2 bước
Bước 1: Chủ động co chân để giảm chấn động, không để bất kỳ một bộ phận nào của cơ thể chạm đất phía sau hai chân
Bước 2: Động tác tiếp đất phải khéo léo, chủ động, tận dụng tối đa thành tích tạo đà và giậm nhảy tạo nên
Một số lỗi học sinh thường mắc phải: Gập duỗi chân ra trước không
nhanh, không tích cực Chạm cát xong người thả lỏng dẫn đến cơ thể đổ ra phía sau Tập tiếp đất bằng hai chân qua một số bài tập Tập rơi từ trên bục cao 15 –
20 cm xuống cát Có yêu cầu gập thân về trước Hoàn chỉnh kĩ thuật tiếp đất bằng hai chân Khi tiếp đất phải trùng gối để tránh chấn thương
Trang 10
- Nhảy qua dây chun tư thế ở giai đoạn bay sau đó thực hiện chạm cát Trò chơi: “Nhảy ô tiếp sức”
Đội hình chơi trò chơi
Phát triển sức mạnh của chân, khả năng phối hợp nhanh nhẹn, khéo léo
Chuẩn bị: Kẻ vạch xuất phát Cách vạch xuất phát 0,8 - 1,5m của mối hàng kẻ
10 ô chữ nhật, mỗi ô có cạnh 0,4m, cạnh kia 1 - 1,5m Tập hợp lớp thành 4 hàng dọc (tương ứng với mỗi ô đã chuẩn bị), sau vạch xuất phát
Cách chơi: Lần lượt từng em của mỗi hàng bật nhảy bằng hai chân từ vạch
xuất phát vào ô số một, sau đó nhảy tách hai chân vào ô số hai và số ba, tiếp tục như vậy cho đến ô cuối Sau đó bật quay 1800, rồi nhảy lần lượt qua các ô về vạch xuất phát, đưa tay chạm bạn số hai Bạn số hai bật nhảy như số một và cứ lần lượt như vậy cho đến hết
Hàng nào nhảy xong trước ít phạm quy hàng đó thắng
Giáo viên chia lớp làm 4 đội chơi, số lượng nam, nữ bằng nhau Đứng sau vạch xuất phát
Chú ý: Các trường hợp phạm quy:
+ Xuất phát trước hiệu lệnh
+ Để chân vào ô không đúng quy định
+ Chân giẫm lên hoặc ra ngoài vạch vôi
Yêu cầu: Chơi đúng luật, tích cực và tự giác trong quá trình chơi
IV Tính mới của giải pháp
Biện pháp này tuy không mới nhưng khi áp dụng vào dạy học cho học sinh lớp 4 của trường tôi thấy có hiệu quả Học sinh rất hứng thú tham gia môn học, các
em nắm kỹ thuật nhanh hơn đặc biệt khi học nội dung bật xa
V Hiệu quả SKKN
Sau khi áp dụng một số bài tập sửa lỗi trong dạy học bật xa cho học sinh lớp
4 từ năm học 2017 - 2018 đến nay tôi thấy các em tiếp thu bài nhanh hơn, tập động tác chính xác hơn, không khí học tập của lớp sôi nổi, sinh động hẳn lên Học sinh