skkn tăng cường tiếng việt cho học sinh lớp 5 dân tộc thiểu số qua tiết đọc thư viện

Môn Tiếng Việt là môn học có vai trò quan trọngđối với học sinh Tiểu học nói chung và học sinh dân tộc thiểu số nói riêng.Chính vì vậy, mọi trẻ em bước vào bậc tiểu học cần phải có được

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề gì

Điều 4 chương I – Luật phổ cập Giáo dục Tiểu học quy định: “Giáo dụctiểu học được thực hiện bằng Tiếng Việt” Tiếng Việt còn là ngôn ngữ phổthông sử dụng trong giao tiếp Môn Tiếng Việt là môn học có vai trò quan trọngđối với học sinh Tiểu học nói chung và học sinh dân tộc thiểu số nói riêng.Chính vì vậy, mọi trẻ em bước vào bậc tiểu học cần phải có được một vốn kiếnthức cơ bản, cần thiết với những kĩ năng quan trọng như nghe – nói – đọc – viếttiếng Việt để tham gia hiệu quả vào quá trình học tập và các hoạt động ngoài giờlên lớp Việc nghe – nói – đọc – viết đúng tiếng Việt của học sinh dân tộc thiểu

số là vấn đề mỗi giáo viên cần phải quan tâm, điều đó không chỉ khẳng định chấtlượng dạy học của nhà trường, năng lực của giáo viên mà còn khẳng định khảnăng nhận thức của học sinh dân tộc thiểu số khi học ngôn ngữ không phải làtiếng mẹ đẻ

Văn chương hướng con người tới chân, thiện, mỹ, giúp con người hoànthiện nhân cách để trở nên hữu ích cho xã hội Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy,

sự tác động của văn hóa đọc với sự hình thành cá tính và nhân cách ở lứa tuổithiếu nhi (từ 5 - 14 tuổi) đặc biệt là lứa tuổi học sinh tiểu học (7 - 11 tuổi) là rấtmạnh mẽ Do ở lứa tuổi đó, các em còn chưa tự định hướng trong tiếp nhậnthông tin nên việc sử dụng và biến sách báo tài liệu trở thành công cụ và phươngtiện để giáo dục là việc làm hữu ích và đem lại hiệu quả to lớn Chúng ta cầnthúc đẩy nhu cầu và hứng thú đọc sách cho các em lứa tuổi tiểu học là tạo ra môitrường đọc sách hiện đại, thân thiện, biến những cuốn sách và thư viện trở thànhthú vị, dần dần xây dựng xã hội đọc sách và cao hơn là xã hội học tập

Để đáp ứng nhu cầu đọc sách của học sinh, thư viện thân thiện đã ra đời.Đây là một mô hình thư viện của nước ngoài được đưa vào các trường học, được

cụ thể hóa trong một tiết học “Tiết đọc thư viện” Trong Tiết đọc thư viện có cáchoạt động đọc chính giúp phát triển thói quen đọc sách của học sinh Nhữnghoạt động đọc không tập trung vào dạy kỹ năng đọc mà mục đích chính của tiếtđọc thư viện là hình thành và phát triển thói quen đọc sách của học sinh Tuynhiên, khi các em đã có thói quen đọc sách thì kỹ năng đọc sách sẽ phát triển vàđồng thời sẽ phát triển về tư duy ngôn ngữ cũng như học tập được nhiều điều bổích

Trên địa bàn xã Ea Bông, dân tộc Ê – đê chiếm phần lớn dân số của xã.Đặc biệt trường Tiểu học Ea Bông là trường đặc thù có học sinh dân tộc Ê – đêchiếm 71% số học sinh toàn trường và đều là con em của hai buôn vùng đặc biệtkhó khăn: Buôn Knul và Buôn Riăng Một số em nói, đọc chưa đúng một sốhoặc nhiều tiếng, từ ngữ tiếng Việt và đặc biệt là sai hoặc thiếu dấu thanh Kĩnăng giao tiếp, diễn đạt bằng tiếng Việt còn rất hạn chế, các em giao tiếp vớinhau chủ yếu bằng tiếng mẹ đẻ và chỉ dùng tiếng Việt trong các tiết học hoặckhi giao tiếp với thầy cô giáo

Do đó, việc dạy và học Tiếng Việt để đạt được kiến thức và kĩ năng làmột điều hết sức khó khăn cho trường cũng như các trường trong địa bàn Vìđây là ngôn ngữ thứ hai của các em, khả năng tiếp thu của các em chậm, mấtnhiều thời gian, ảnh hưởng đến thời lượng và các hoạt động trong một tiết dạy.

Vì vậy, cần có một bộ môn, một tiết học phù hợp để rèn luyện, hướng dẫn sửasai cho học sinh đọc, nói đúng tiếng Việt

Xuất phát từ thực tế đang giảng dạy, tôi nghiên cứu: Học sinh dân tộcthiểu số lớp 5C, trường Tiểu học Ea Bông còn yếu về kĩ năng nghe, nói, đọc,viết tiếng Việt

- Phạm vi nghiên cứu: Thực nghiệm biện pháp, hình thức tổ chức tăngcường Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số tại lớp 5C, trường Tiểu học EaBông, xã Ea Bông, huyện Krông Ana, tỉnh Đăk Lăk Phương pháp rèn luyệnnghe, nói, đọc, viết tiếng Việt cho học sinh trong Tiết đọc thư viện

- Thời gian nghiên cứu bắt đầu từ ngày Tiết đọc thư viện được đưa vàochương trình giảng dạy 10/9/2018 đến nay

Đây là tiết học mới nhưng Tiết đọc thư viện này giống như một buổi vàothư viện đọc sách ở cấp học phổ thông trước đây; điểm khác biệt là học sinh vàothư viện dưới sự hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm, được giáo viên đưa vào kếhoạch dạy học, thiết kế với các tiến trình hoạt động phong phú, đa dạng để thuhút học sinh Trong Tiết đọc thư viện học sinh đều được đọc và nói, đây là thờigian thích hợp để sửa lỗi đọc, nói, viết đúng tiếng Việt cho học sinh Bên cạnhviệc rèn kĩ năng sử dụng tiếng Việt, Tiết đọc thư viện còn rèn cho học sinh thóiquen đọc sách, việc này sẽ mang lại những lợi ích vô cùng to lớn vì sách chứađựng rất nhiều kiến thức trong cuộc sống và học tập, giúp chúng ta tư duy, nhậnthức sâu sắc hơn, trưởng thành hơn và tích lũy được vốn từ ngữ phong phú, hìnhthành văn hóa đọc

Tôi thấy rằng việc giúp học sinh dân tộc thiểu số phát âm đúng, chuẩntiếng Việt là việc làm quan trọng, cần thiết, nó là nhân tố bổ trợ cho học sinhhọc tốt môn Tiếng Việt nói riêng và nâng cao chất lượng giáo dục nói chung

Xuất phát từ lí do nêu trên tôi đã lựa chọn đề tài: “Tăng cường Tiếng Việt cho học sinh lớp 5 dân tộc thiểu số qua Tiết đọc thư viện”

II Mục tiêu của nghiên cứu

Qua tiết đọc thư viện, tạo môi trường giao tiếp tiếng Việt tích cực để họcsinh được sử dụng tiếng Việt và có điều kiện sửa sai, rèn luyện tiến tới nói, đọc,viết đúng, chuẩn tiếng Việt Nâng cao ý thức sử dụng tiếng Việt ngoài thời giantrên lớp của các em Qua mỗi câu chuyện, học sinh biết điều chỉnh giọng phùhợp với ngữ cảnh, lời của người kể chuyện hay lời của nhân vật Học sinh thểhiện được hành vi văn minh trong giao tiếp như chú ý lắng nghe người khác nói,biết giơ tay khi muốn nói và biết chờ đến lượt mình Ngoài ra còn hình thànhthói quen và khơi dậy niềm đam mê đọc sách, tìm tòi để trau dồi vốn tiếng Việt,

rèn luyện kĩ năng đọc sách có hiệu quả, mỗi giờ đến tiết đọc thư viện là một

niềm vui, đúng như câu khẩu hiệu : “Mỗi ngày đến trường là một niềm vui”.

Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của vấn đề

1 Các định nghĩa, khái niệm

1.1 Tăng cường Tiếng Việt là gì?

Tăng cường Tiếng Việt là các biện pháp giúp học sinh học Tiếng Việt cóhiệu quả

1.2 Khái niệm về Thư viện

- Theo ý nghĩa truyền thống, thư viện là kho sưu tập sách, báo và tạp chí

- Định nghĩa mới nhất của UNESCO: Thư viện không phụ thuộc vào têngọi, là bất kì bộ sưu tập có tổ chức của sách, báo, tài liệu các loại, ấn phẩm địnhkì Nhân viên thư viện có trách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sử dụng tài liệu đểtra cứu thông tin, giáo dục và giải trí

1.3 Thư viện thân thiện là gì?

Thư viện thân thiện là nơi học sinh được khuyến khích và hỗ trợ cho việcđọc một cách tích cực trong một môi trường thân thiện và an toàn

1.4 Khái niệm Tiết đọc thư viện

- Tiết đọc thư viện được đưa vào thời khóa biểu của trường, thời giandành cho một tiết đọc thư viện tương đương với thời gian dành cho một tiết củacác môn học khác

- Tiết đọc thư viện được giáo viên đã tham gia tập huấn thực hiện

- Tiết đọc thư viện nên tổ chức ở thư viện Nếu trường có số lớp đông vàkhông thể tổ chức toàn bộ tiết đọc trong thư viện thì Tiết đọc thư viện có thểdiễn ra ở lớp học

- Trong tiết đọc thư viện có các hoạt động đọc chính giúp phát triển thóiquen đọc sách của học sinh Những hoạt động đọc không tập trung vào dạy kỹnăng đọc mà mục đích chính của tiết đọc thư viện là hình thành và phát triểnthói quen đọc sách

2 Các quan điểm khoa học

Tiếng Việt là một trong những môn học quan trọng và cần thiết nhất ở bậc tiểu học Bên cạnh việc học toán để phát triển tư duy logic cho học sinh, việc

học Tiếng Việt sẽ giúp các học sinh hình thành và phát triển tư duy ngôn ngữ.Thông qua môn Tiếng Việt, các em sẽ được học cách giao tiếp, truyền đạt tưtưởng, cảm xúc của mình một cách chính xác và biểu cảm

Tiếng Việt vừa là môn học cơ bản, vừa là môn học công cụ để học sinh

tiếp thu tri thức, kỹ năng của các bộ môn khác trong chương trình giáo dục và

hướng đến việc hình thành kỹ năng sống cần thiết cho học sinh

Thư viện trường học là một bộ phận cơ sở trọng yếu, là trung tâm sinhhoạt văn hóa, khoa học của nhà trường Thư viện trường học góp phần nâng caochất lượng giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh, xây dựng thói quen

tự học cho học sinh Mặt khác, thư viện trường học còn tạo cơ sở từng bước thayđổi phương pháp dạy và học, xây dựng nếp sống văn hóa cho các thành viêntrong nhà trường

Thư viện trường học giúp học sinh tự bổ sung kiến thức Cũng chính ở thưviện trường học, các em tự rèn luyện tính độc lập, tư duy và thói quen tự học.Qua các tác phẩm mà các em đã đọc, sẽ hình thành cho các em tình cảmđúng đắn, giúp các em hiểu thêm về con người, về đất nước và cuộc sống

Theo Tạp chí Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hiện nay tại các trường Tiểu học ởViệt Nam tồn tại 2 kiểu thư viện: Thứ nhất, thư viện không được đầu tư cả cơ sởvật chất và sách phục vụ học sinh Mặc dù được gọi là thư viện, nhưng thực sự

là nhà kho của trường Thứ hai, thư viện được đầu tư tốt về cơ sở vật chất,nhưng vẫn thiếu sách phục vụ học sinh Sách trong thư viện này phần lớn là sáchphục vụ giáo viên Sách phục vụ học sinh được khóa trong tủ và học sinh tìmsách qua danh mục sách Điều này cản trở học sinh tiếp cận với sách và lựa chọncho mình quyển sách phù hợp Ngoài ra, một không gian thư viện phục vụchung cả giáo viên và học sinh cũng khiến học sinh không cảm thấy thoải máikhi đến thư viện

Như vậy, có thể nói rằng mô hình thư viện hiện nay chưa đáp ứng đượcyêu cầu đọc sách và xây dựng thói quen đọc sách cho học sinh Việc có một môhình thư viện thân thiện để khuyến khích học sinh đến thư viện đọc sách, hìnhthành và phát triển kĩ năng đọc cho học sinh là rất cần thiết

Thời gian qua, chương trình Thư viện thân thiện Trường Tiểu học do BộGiáo dục và Đào tạo phối hợp với tổ chức Room to Read đã được triển khai ởnhiều địa phương trong cả nước Chương trình nhằm xây dựng thói quen đọcsách cho học sinh tiểu học, hướng đến mục tiêu giúp các em trở thành người đọcđộc lập trong tương lai, là người có kỹ năng đọc và thói quen đọc

Mô hình thư viện thân thiện trường Tiểu học được các Sở Giáo dục vàĐào tạo đánh giá cao và chỉ đạo nhân rộng đến các trường ngoài chương trình.Việc phát triển thói quen đọc sách cho học sinh tiểu học với mục đích giúp họcsinh trở thành người đọc độc lập sẽ góp phần thực hiện thành công việc nângcao năng lực ngôn ngữ, khả năng giao tiếp cho học sinh Tiểu học

Vào tháng 6 năm 2018, Room to Read đã phối hợp cùng Bộ Giáo dục vàĐào tạo tổ chức hội thảo “Xây dựng văn hóa đọc và phát triển mô hình thư việnthân thiện trường Tiểu học” Đây được xem là bước quan trọng để cụ thể hóathực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trungương về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục đào tạo và Quyết định 329/QĐ-TTg ngày 15/03/2017 của Chính phủ về phát triển văn hóa đọc đến năm 2020 vàđịnh hướng đến năm 2030, cũng như biên bản ghi nhớ thực hiện Chương trình

“Thư viện thân thiện trường Tiểu học” giai đoạn 2016 – 2020, ký giữa Bộ Giáodục Đào tạo và tổ chức Room to Read

Theo công văn 1108/SGDĐT-GDTH, ngày 10 tháng 8 năm 2018 của SởGiáo dục và Đào tạo Đăk Lăk về việc triển khai Chương trình “Thư viện thânthiện trường Tiểu học” năm học 2018 – 2019 và bắt đầu thực hiện từ ngày10/9/2018 Tiết đọc thư viện được bố trí trong chương trình, kế hoạch dạy họccủa nhà trường Tiết đọc thư viện được đưa vào thời khóa biểu của mỗi khối lớp,mỗi tuần có một tiết đọc thư viện

Đến với Tiết đọc thư viện, các em sẽ có 2 tiết để làm quen với nội quy thưviện, bảng mã màu, cách chọn sách, mượn trả và bảo quản sách Các em sẽ đượchướng dẫn sử dụng quy tắc 5 ngón tay để chọn sách: Em tự chọn một cuốn sáchbất kỳ và đọc 5 câu liên tục Nếu không mắc lỗi hoặc chỉ 1 lỗi thì em nên chọn 1cuốn sách ở mã màu cao hơn; nếu em mắc 2 - 4 lỗi trong 5 câu đó thì quyển sách

em chọn đã phù hợp với trình độ đọc của mình; còn nếu nhiều lỗi hơn, em cầnchọn mã màu thấp hơn

Các tiết tiếp theo, các em sẽ được tiếp cận với các kiểu hoạt động: Đọc tonghe chung; Cùng đọc; Đọc cặp đôi; Đọc cá nhân Tùy thuộc vào trình độ đọccủa từng khối lớp mà giáo viên lựa chọn tỷ lệ các kiểu hoạt động phù hợp.Chẳng hạn, đối với khối lớp 1, 2 có thể lựa chọn các hoạt động học như sau:Đọc to nghe chung 40% số tiết; cùng đọc 30% số tiết; đọc cặp đôi 20% số tiết vàđọc cá nhân 10% số tiết/năm học Đối với khối 4, 5 thì lại có lựa chọn khác: Đọc

to nghe chung 10% số tiết; Cùng đọc 20% số tiết; Đọc cặp đôi 30 % số tiết vàđọc cá nhân chiếm 40% số tiết/năm học

Trong mỗi tiết, ngoài hoạt động đọc, các em được tham gia các trò chơinhẹ nhàng; viết hoặc vẽ những gì mình thích trong câu chuyện; trao đổi chonhau nghe về suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về nhân vật, về câu chuyện đó.Giáo viên có thể trao đổi với các em bằng một số câu hỏi giản đơn có liên quanđến nhân vật cũng như nội dung câu chuyện, nhằm hướng tới nhu cầu đọc sáchtích cực cho học sinh Tất nhiên, không biến các câu hỏi thành khai thác sâu nộidung câu chuyện

Như vậy, trong Tiết đọc thư viện nếu kết hợp được Tăng cường tiếng Việt

vào thì sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho học sinh

II Thực trạng vấn đề

1 Đặc điểm tình hình

- Tổng số học sinh toàn trường là 282 em Trong đó học sinh dân tộc Ê –

đê là 204 em, nữ dân tộc là 108 em Số dân tộc thiểu số chiếm 71% số học sinhtoàn trường

- Khối lớp 5 có 3 lớp với tổng số học sinh 48 em, dân tộc Ê – đê là 39 em,

nữ dân tộc là 26 em

- Lớp 5C tổng số học sinh là 17 em, dân tộc Ê – đê là 17 em, nữ dân tộc là

11 em

Ở giai đoạn này, hoạt động chủ đạo là hoạt động học tập, hầu hết các em

đã biết đọc, biết viết Về tâm sinh lí, các em đang bước vào giai đoạn đầu củatuổi dậy thì, các em đã biết ngại ngùng, rụt rè, xấu hổ, chưa mạnh dạn trong giaotiếp

Về phía gia đình, trình độ dân trí còn thấp, cuộc sống của người dân còngặp nhiều khó khăn Bố mẹ không có nghề nghiệp ổn định, mải lo việc mưusinh, một số cha mẹ phải đi làm xa, các em phải ở với ông bà, các em thiếu thốntình cảm, sự quan tâm chăm sóc nhất là việc giáo dục kĩ năng sống cho các em.Một số bố mẹ không biết tiếng Việt, họ ngại sử dụng Tiếng Việt vì vốn kiếnthức về Tiếng Việt ở họ quá ít ỏi, cũng có lẽ vì bản năng ngôn ngữ mẹ đẻ luôntồn tại trong tâm thức họ Các em lại sống trong môi trường thuần tiếng dân tộc,môi trường giao tiếp bằng Tiếng Việt hạn hẹp, nên vốn Tiếng Việt các em nhìnchung là hạn chế, không đồng đều, chưa đủ tự tin khi giao tiếp

Năng lực, trình độ đội ngũ giáo viên trong trường chưa đồng đều, số giáoviên người dân tộc thiểu số chiếm 27%, kinh nghiệm giảng dạy, tăng cườngTiếng Việt còn hạn chế, chưa phát huy hết kĩ năng Sư phạm, chưa biết tổ chứchướng dẫn các hoạt động học tập có hiệu quả để phát huy tính tích cực của họcsinh Tỉ lệ học sinh nói thông viết thạo tiếng Việt thấp nên việc tiếp thu kiếnthức các môn học còn chậm dẫn đến chất lượng giáo dục hàng năm chưa cao

Đa số học sinh có kết quả học tập chưa cao là học sinh đi học chưa chuyêncần, cần có động cơ học tập và rèn luyện đúng đắn Các em thiếu điều kiện họctập như: dụng cụ học tập, không có góc học tập ở nhà Các em chưa có phươngpháp tự học và chưa biết dành thời gian cho việc học ở nhà Các em vẫn cònham chơi, thích đi theo bố mẹ ra rẫy đi làm, đi bốc gạch, chơi game, xem nhữngthứ vô bổ trên điện thoại,… đã trực tiếp tác động làm ảnh hưởng không ít đếnviệc học tập của các em

Bởi vậy đối với học sinh dân tộc thiểu số tập trung Tăng cường tiếng Việt

là cần thiết và hợp lí, đóng vai trò trọng tâm, then chốt cho chất lượng giáo dụcvùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số

2 Thực trạng tăng cường Tiếng Việt tại trường Tiểu học Ea Bông 2.1 Các giải pháp đã tiến hành để tăng cường Tiếng Việt cho học sinh tại trường Tiểu học Ea Bông ở những năm trước

Trường Tiểu học Ea Bông đã tổ chức dạy học Tăng cường Tiếng Việt chohọc sinh bằng các bài tập bổ trợ Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số lớp 1,

2, 3 và Tăng cường Tiếng Việt lồng ghép, tích hợp ở lớp 4, 5 Thực hiện theoQuyết định 920/QĐ-UBND của Ủy ban Nhân dân tỉnh Đăk Lăk, ngày 14/4/2017

về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án “Tăng cường Tiếng Việt cho trẻMầm non, học sinh Tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016 - 2020, địnhhướng 2025” trên địa bàn Đăk Lăk, nhà trường đã tổ chức các buổi chuyên đềTăng cường Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số Giáo viên đã vận dụngsoạn – giảng Tăng cường Tiếng Việt cho học sinh bằng nhiều phương pháp,cách thức tổ chức linh hoạt, khéo léo, phù hợp để lồng ghép, tích hợp ở tất cả bài

học của các môn học, tăng cường mọi lúc, mọi nơi để nâng cao chất lượng giáodục nói chung và bồi dưỡng kiến thức tiếng Việt, hình thành thói quen sử dụngtiếng Việt của học sinh dân tộc thiểu số nói riêng.

Để tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số, hầu hết các giáoviên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn đã áp dụng một số biện pháp sau:

- Chú trọng sửa lỗi phát âm sai về tiếng, từ, câu, dấu thanh

- Tăng cường cho các em luyện đọc trên lớp

- Nhắc nhở các em về nhà thường xuyên đọc lại bài

- Tổ chức hoạt động nhóm để các em tham gia, trao đổi

- Áp dụng Thông tư 22/2016 khuyến khích học sinh nhận xét bạn, để họcsinh có cơ hội được nói nhiều hơn

- Tại lớp học tôi đang trực tiếp giảng dạy, phần tăng cường Tiếng Việtđược lồng ghép vào tất cả các môn học ở các nội dung phù hợp với các mức độkhác nhau Đặc biệt từ khi Tiết đọc thư viện được đưa vào thực hiện trongtrường tăng cường tiếng Việt được tôi thực hiện thường xuyên ở tiết học này

2.2 Những tồn tại – hạn chế trong việc sử dụng tiếng Việt của học sinh dân tộc thiểu số tại trường và tại lớp 5C

- Vẫn còn một số học sinh đọc, nói chưa đúng tiếng Việt Phần lớn do các

em chưa chú tâm rèn luyện kĩ năng sử dụng tiếng Việt của mình Các em chưahiểu vai trò và tầm quan trọng của tiếng Việt trong học tập, giao tiếp hiện tại vàtương lai sau này

Ví dụ: Y Tô Ni (sinh năm 2007), đọc sai nhiều về tiếng từ và cả dấuthanh Em ngại khi đọc bài, còn đọc rất nhỏ, em hay xấu hổ không dám đọctrước lớp vì bị các bạn chế diễu, cười cợt với kiểu đọc sai đó Vì đọc yếu các emkhông hiểu được yêu cầu và nội dung bài, không thể tham gia thảo luận xâydựng bài cùng các bạn được Tất cả điều đó làm các em chán nản khi đến lớp,dần dần không thích đến lớp Nghỉ học nhiều, các em sẽ không có cơ hội, thờigian để giáo viên rèn luyện, sửa lỗi Các em tự đánh mất đi quyền lợi của mình

- Sự khác biệt về ngôn ngữ, phong tục tập quán: phần lớn các em chỉ chơivới bạn bè cùng là dân tộc mình, địa bàn các em sinh sống không có ngườiKinh, chỉ có vài người đi buôn bán dạo hằng ngày; Tại phân hiệu 1 (Buôn Knul)của trường Tiểu học Ea Bông từ lớp 1 đến lớp 5 đều là học sinh dân tộc Ê – đê;nên giờ ra chơi cũng như lúc ở nhà các em vẫn sử dụng tiếng mẹ đẻ để giao tiếpvới nhau nên ảnh hưởng rất nhiều đến việc tiếp thu kiến thức bằng tiếng Việt

- Việc phát âm sai còn phụ thuộc rất nhiều vào tâm lí của học sinh Các

em ngại tham gia các hoạt động tập thể do trường, lớp tổ chức Một số em luônmặc cảm, tự ti, ngại giao tiếp bằng tiếng Việt, lo sợ bị thầy cô giáo gọi phátbiểu, sợ câu trả lời của mình bị sai,…

Ở lớp 5C, đa số các em đều học đúng độ tuổi (2008), còn 3 học sinh có độtuổi lớn hơn, do các em tiếp thu bài chậm nên bị lưu ban Em H Dưng Hđơk(sinh năm 2006), trao đổi với giáo viên chủ nhiệm lớp trước, em là học sinhđược quan tâm đặc biệt, vì ở lớp dưới em đã thường xuyên nghỉ học, hay mặccảm, tự ti khi phải học chung với học sinh lớp dưới Cơ thể các em phát triểntrội hẳn so với học sinh khác trong lớp nên tâm sinh lí cũng khác hơn, em đã biếtngại, xấu hổ, có những suy nghĩ phức tạp hơn và không hòa đồng với học sinhkhác.

Những lỗi cơ bản mà học sinh của lớp tôi thường mắc phải khi đọc:

+ Phát âm sai hoặc thiếu dấu thanh:

Ví dụ: Chậm chạp Châm cháp

Vạn vật Van vất

Thích nghi Thích nghì

+ Ngắt nghỉ bất kì lúc nào giữa câu hoặc không ngắt nghỉ sau mỗi dấu câu:

do các em hụt hơi hoặc từ tiếp theo là từ khó đọc các em phải dừng lại để đánhvần nhẫm trong đầu rồi mới phát âm ra thành tiếng

Ví dụ: Thỏ nghĩ bụng chắc còn lâu Rùa mới lết tới nơi nên nằm phịch xuống

vệ đường, đánh một giấc ngon lành

Thỏ nghĩ bụng chắc còn lâu Rùa mới lết tới nơi nên nằm (,) phịchxuống vệ đường đánh (,) một giấc (,) ngon lành

+ Viết là hoạt động khó khăn nhất đối với học sinh dân tộc, các em thiếuvốn từ tiếng Việt, không biết dùng từ chính xác với ngữ cảnh, khó khăn khi diễnđạt suy nghĩ của mình ra thành lời, không biết sắp xếp từ ngữ cho phù hợp Vìđọc, nói sai dấu thanh nên khi nghe – viết các em cũng viết sai hoặc thiếu dấuthanh nhiều

Như vậy, để sửa lỗi và rèn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết cho học sinh dân tộcthiểu số ngoài việc nắm được các lỗi các em thường mắc phải dẫn đến việc nói,đọc, viết chưa đúng cho nên cần phải nắm được bản chất, nguyên nhân mắc lỗiphát âm và nắm được đặc điểm tâm sinh lí của học sinh để đưa ra các giải phápkhắc phục

2.3 Những khó khăn khi thực hiện Tiết đọc thư viện tại trường Tiểu học Ea Bông.

Vì đây là năm đầu tiên đưa vào giảng dạy nên việc thực hiện Tiết đọc thưviện còn gặp nhiều khó khăn:

- Về phía nhà trường: Nhà trường chưa có đủ cơ sở vật chất trang thiết bị,đầu sách phục vụ cho việc dạy và học Tiết đọc thư viện tại thư viện

- Về giáo viên: Còn bỡ gỡ khi thực hiện Tiết đọc thư viện, chưa am hiểunhiều về công tác thư viện, chưa qua đào tạo công tác thư viện

- Về học sinh: Vốn từ ngữ, vốn kiến thức về tiếng Việt của các em cònhạn chế, chưa cảm thụ hết được giá trị kiến thức các em đã đọc

- Về phụ huynh: Vốn tiếng Việt còn hạn chế, không có điều kiện để đọccùng con, chưa mạnh dạn cùng con trao đổi về nội dung sách.

Để đạt được mục tiêu của Tiết đọc thư viện, khắc phục các khó khăn trêntôi đưa ra một số giải pháp như: Vận động, tuyên truyền phụ huynh học sinh,nhà trường tạo môi trường giao tiếp thuận lợi Tạo điều kiện để các em đượchoạt động nhiều hơn Lập kế hoạch dạy học cho từng tiết học thư viện

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Từ thực trạng và những vấn đề nêu trên, cùng với thực tiễn giảng dạy, bảnthân xin trình bày một số giải pháp để thực hiện nhiệm vụ của đề tài

Việc sử dụng song song nhiều biện pháp tăng cường Tiếng Việt Đặc biệtkhi tiết đọc thư viện được đưa vào giảng dạy việc vận dụng những ưu điểm củaphương pháp, hình thức dạy học đã sử dụng để hỗ trợ các biện pháp mới, sẽmang lại hiệu quả tích cực trong việc rèn cho học sinh dân tộc thiểu số nghe,nói, đọc, viết tốt tiếng Việt

1 Vận động, tuyên truyền phụ huynh học sinh, nhà trường tạo môi trường giao tiếp thuận lợi

- Phối hợp với gia đình, nhắc nhở cha mẹ các em, quan tâm, đôn đốc việchọc tập của con em mình khi ở nhà Khuyến khích các em đọc truyện cho cả nhànghe với những quyển truyện mà các em đã mượn từ thư viện và cha mẹ có thểmua tặng các cháu để động viên khích lệ, hình thành thói quen đọc sách mỗingày Cha mẹ thường xuyên dùng tiếng Việt để trò chuyện, trao đổi, để các em

có thể sử dụng tiếng Việt mọi nơi, mọi lúc

Ví dụ: vào đầu năm học, trong cuộc họp Cha mẹ học sinh, giáo viên traođổi chân tình những khó khăn của lớp Nêu ra các biện pháp rèn luyện cho họcsinh ở lớp cũng như ở nhà Vận động cha mẹ học sinh phối kết hợp với giáo viênchủ nhiệm đôn đốc, kiểm tra việc rèn luyện ở nhà của các em, khuyến khích cha

mẹ học – đọc cùng con Với thời buổi thông tin liên lạc phát triển, giáo viên dễdàng trao đổi với cha mẹ qua điện thoại, vừa có thể tiết kiệm được thời gian củacha mẹ và của giáo viên đồng thời cha mẹ cũng nắm được tình hình học tập củacon thường xuyên hơn mà giáo viên cũng biết được tình hình học tập của họcsinh ở nhà

- Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng môn TiếngViệt nói riêng yếu tố đầu tiên đó là chất lượng của đội ngũ giáo viên có phẩmchất, năng lực có uy tín và tín nhiệm cao, có nhiều kinh nghiệm, nhiệt tình, gầngũi, thân thiện với học sinh Mỗi giáo viên phải là người tuyên truyền viên tíchcực, là nhân tố đi đầu trong phong trào vận động phụ huynh học sinh tham giavào việc đọc, việc học của các em nhất là việc đọc ở nhà, thường xuyên nhắcnhở khích lệ, tạo điều kiện để các em được đọc, được khám thế giới qua cácquyển sách Hướng dẫn các em biết cách đọc, biết tìm hiểu qua sách Các embiết thêm các kĩ năng khác nhau qua các quyển sách khác nhau: Như sách dạy

nấu ăn, sách thiếu nhi khám phá sự đa dạng của thiên nhiên, Em tìm hiểu khoahọc …

- Nhà trường có đầy đủ cơ sở vật chất, tạo môi trường thân thiện, để các

em hứng thú, hăng say đến trường Xã hội hoá giáo dục là yếu tố vô cùng quantrọng, vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt vừa mang tính chiến lược lâu dài trong sựphát triển giáo dục bền vững Điều 12 Luật Giáo dục năm 2005 đã qui định rõ về

xã hội hoá sự nghiệp giáo dục: “Mọi tổ chức, gia đình và công dân có tráchnhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêugiáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và an toàn” Nhà trường huyđộng phụ huynh chung tay xây dựng thư viện thân thiện, tổ chức cho các cha mẹhọc sinh có tâm huyết tham gia trang trí, sắp xếp thư viện hợp lí, thân thiện chohọc sinh dễ đọc; mua thêm sách, đồ dùng, … để các em thích đến thư viện, yêuthư viện, cùng nhau chăm sóc, xây dựng thư viện của mình Tổ chức hoạt độngngoại khóa, các hội thi để tất cả học sinh đều có điều kiện tham gia, học sinh thểhiện năng khiếu của mình nhất là năng khiếu nói và viết như qua hội thi: “Giaolưu Tiếng Việt của chúng em” Trong năm học 2018 – 2019, lớp 5C có em HBic Hđơk đã đạt giải Ba cấp huyện trong hội thi: “Giao lưu Tiếng Việt củachúng em”

2 Tạo điều kiện để các em được hoạt động nhiều hơn

- Tiết đọc thư viện là một bộ môn đáp ứng được nhu cầu đó của học sinh,với nhiều hình thức đọc khác nhau: Cùng đọc, Đọc cá nhân, Đọc nhóm đôi….Giáo viên có thể sửa lỗi trực tiếp cho từng học sinh, đặc biệt quan tâm đến họcsinh khó khăn về đọc

Ví dụ: Để sửa lỗi cho học sinh, giáo viên sử dụng quy tắc 5 ngón tay đểtheo dõi học sinh đọc và có biện pháp giúp đỡ:

+ Trong tiết đọc “Đọc cá nhân” học sinh tự tìm một quyển sách và chọncho mình chỗ ngồi phù hợp để đọc Giáo viên quan sát theo dõi học sinh, khihọc sinh đọc sai ở đâu, giáo viên sửa ngay ở đó, bằng cách gợi ý cho học sinhđọc ngay tiếng, từ, câu vừa đọc sai và yêu cầu học sinh phải đọc lại cho đúnghoặc nhắc lại theo giáo viên, để cho học sinh khác cũng ghi nhớ cách đọc đúng.Tuyên dương khi học sinh đọc xong sách của mình mặc dù đọc chưa đúng hếtnhưng vẫn kèm theo lời động viên cố gắng đọc đúng, đọc hay hơn lần sau

+ Ở hoạt động “Trong khi đọc” trong tiết Cùng đọc và Đọc nhóm đôi:

Học sinh làm việc theo cặp Giáo viên khuyến khích các em khá giỏi ngồi gầncác bạn chưa có kĩ năng đọc tốt, những em còn đọc chưa chuẩn, phát âm sai,…

để nghe và sửa lỗi, kèm cặp, hỗ trợ nhau cùng đọc

Ví dụ: Em H Bic Hđơk (chức vụ trong lớp là lớp phó học tập), rất nhiệttình trong mọi công việc được giao; chọn bạn H Koer (sinh năm 2007) làm bạncùng nhóm để giúp đỡ bạn, H Koer đọc yếu, đọc nhỏ, tính nhút nhát Ngay từnhững buổi đầu, bạn lớp phó đã phát huy hết khả năng của mình, gương mẫu đểcác nhóm làm theo Sau một thời gian, H Koer đọc to, lưu loát các bài đọc hơn

Tự tin đọc một mình trước lớp, mặc dù vẫn còn đọc sai ít dấu thanh nhưng mỗilần nhắc em cũng đã tự biết sửa lỗi Ngoài ra, còn các nhóm bạn cũng có nhiềutiến bộ như: H Ri Na và H Dưng, H Yun và H Noel.

+ Khi học sinh đọc “Đoạn trong câu chuyện làm em thích nhất? Vì sao?”giáo viên có thể hướng dẫn học sinh ngắt nghỉ đúng và đọc diễn cảm đoạn họcsinh thích và chọn đọc lại Em H’ Noel trước khi có Tiết đọc thư viện, em đọcthiếu dấu thanh nhiều và chưa biết ngắt nghỉ đúng dấu câu Sau vài Tiết đọc thuviện, được cô và bạn cùng đọc giúp sửa lỗi, em đã đọc đúng dấu thanh và cònthể hiện được giọng đọc diễn cảm, phù hợp với từng câu chuyện Em hứng thútìm đọc những câu chuyện mới và thích chia sẻ lại câu chuyện mình đã đọc chocác bạn cùng nghe

+ Ở hoạt động “Sau khi đọc”: Rèn kĩ năng nói cho học sinh bằng cách trả

lời câu hỏi của giáo viên có liên quan đến câu chuyện Ví dụ: Các em có thíchcâu chuyện vừa đọc không? Tại sao? Các em thích nhân vật nào trong câuchuyện vừa đọc? Tại sao? Đoạn nào trong câu chuyện làm em thích nhất? Tạisao? Giáo viên có thể uốn nắn cho học sinh nói câu đủ thành phần chủ ngữ, vịngữ Rèn kĩ năng biết lắng nghe, tập trung chú ý khi bạn nói

Ví dụ: Khi học sinh nói chưa tròn câu, giáo viên gợi ý lại các thành phầntrong câu (Ai? / Làm gì? Như thế nào? Hoặc Cái gì?/ Như thế nào? )

+ Ở “Hoạt động mở rộng”: Rèn kĩ năng viết cho học sinh, khuyến khích

học sinh tự viết một đoạn văn nói lên cảm nhận của mình về câu chuyện đã đọc.Giáo viên gợi ý và sửa lỗi cho học sinh về dấu thanh, dấu câu và cách dùng từ,đặt câu,… trực tiếp trong quá trình học sinh viết, để học sinh hoàn thiện tốt nhấtsản phẩm của mình