Cơ sở lý luận của vấn đề Theo điều 30 chương IV điều lệ Trường tiểu học Ban hành kèm theo Quyết định số 51/2007/QĐ-BGDĐT ngày 31 tháng 8 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo qu
Trang 1ở Tiểu học là người có vị trí quyết định trong việc hình thành ở học sinh những
cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học lên các bậc học trêncũng như cuộc sống sau này của các em
Lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi vừa học vừa chơi Sự nhận thức củacác em còn non trẻ, sự tư duy chưa đạt tới đỉnh cao, tâm lí đang trên đà pháttriển, còn nhiều sự biến động về tâm sinh lí nên rất khó cho việc giáo dục các
em Chính vì thế, các em cần có người hướng dẫn, uốn nắn, chỉ bảo cho các em
có thói quen đi vào nề nếp trong sinh hoạt, học tập, giao tiếp, có các kĩ năngsống cơ bản để các em dần dần trở thành những người có khả năng sống tự lập,sống có ích trong xã hội Để làm được những việc đó chính là người giáo viênchủ nhiệm lớp Từ đó cho chúng ta thấy để nâng cao chất lượng giáo dục thìphải nâng cao hiệu quả của công tác chủ nhiệm lớp
Công tác chủ nhiệm lớp là một vấn đề không mới nhưng nó luôn đượcyêu cầu đổi mới cho phù hợp với sự phát triển Giáo viên chủ nhiệm có vai trò
tác chủ nhiệm muốn thành công, hoạt động của người giáo viên phải mang tínhnghệ thuật, phải có tính sáng tạo Muốn học sinh trở thành học sinh tích cực, và
có tinh thần học tập thì trước hết người giáo viên phải xây dựng lớp mình thànhmột tập thể lớp xuất sắc, biết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, có tinh thần tự quảntốt Chỉ có một tập thể lớp như vậy mới có thể phát triển trong học sinh tinh thầntập thể, tính tự giác, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần phấn đấu vươn lên tronghọc tập
Nhưng thực tế hiện nay, công tác chủ nhiệm vô cùng khó khăn, phức tạp.Bởi vì, mỗi một tập thể lớp thì muôn hình, muôn vẻ.Nhưng tôi tin chắc rằng tập
Trang 2thể nào thì cũng có những bạn có năng khiếu về học tập, cũng như đạo đức Tuynhiên, không tránh khỏi các bạn có hoàn cảnh khó khăn về điều kiện kinh tế,giáo dục hay các hoạt động khác Điều đó cho thấy rằng, người giáo viên chủnhiệm lớp có vai trò hết sức quan trọng trong việc hướng dẫn, chỉ đạo lớp và đàotạo thế hệ trẻ theo mục đích giáo dục toàn diện Người giáo viên chủ nhiệm lớpđóng rất nhiều vai trò: vừa là thầy dạy học, vừa là người cha, người mẹ và cũng
có lúc giống như bạn tốt nhất của các em Từ đó cho thấy giáo viên chủ nhiệm
có ảnh hưởng lớn nhất quyết định về chất lượng cũng như mọi hoạt động giáodục của lớp Khi mọi hoạt động của lớp đã đi vào nề nếp thì việc học tập của các
em chắc chắn sẽ tốt hơn
2 Lý do thực tiễn
Sau một kì nghỉ hè, tạm rời xa ghế nhà trường, rời xa sách vở, rời xa bạn
bè Các bạn học sinh của chúng ta gần như là quên những nội quy của trường,lớp Dẫn đến, các bạn chưa mang đúng đồng phục tới trường, đồ dùng học tậpchưa đầy đủ, có em hoàn cảnh khó khăn chưa có sách vở đi học, nói năng không
lễ phép,…Bởi vậy, giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt nhà trường quản lí,giáo dục các em, giúp các em hình thành nhân cách và phát triển năng lực, phẩmchất Để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, đòi hỏi giáo viên phải đầu tư nhiều thờigian và công sức Do đó, giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò quyết định trongviệc tổ chức và triển khai các hoạt động trong suốt năm học Môi trường giáodục hiện nay, để giáo dục học sinh phát triển toàn diện quả là một việc làmkhông dễ chút nào mà bản thân tôi luôn luôn trăn trở Xuất phát từ thực tế đó, tôi
quyết định thực hiện đề tài: "Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm
lớp 3 – Trường TH Trần Quốc Toản”.
II Mục đích nghiên cứu
Áp dụng đề tài này, học sinh lớp 3C của trường hứng thú hơn trong giờhọc, các em nhanh nhẹn, mạnh dạn tự tin có kỹ năng làm việc hợp tác trongnhóm, phát huy năng lực sở trường Rèn cho học sinh các nề nếp, thói quen tốttrong học tập, trong sinh hoạt cũng như trong các lĩnh vực khác Hình thành vàphát triển ở học sinh các kĩ năng hoạt động, giao tiếp, ý thức tổ chức kĩ luật và ýthức tự giác cao Tạo cho các em một môi trường học tập, sinh hoạt bổ ích Từ
đó, nâng cao hiệu quả giảng dạy và chủ nhiệm lớp cho bản thân
Trang 3Phần 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận của vấn đề
Theo điều 30 chương IV điều lệ Trường tiểu học Ban hành kèm theo Quyết
định số 51/2007/QĐ-BGDĐT ngày 31 tháng 8 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo qui định giáo viên là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong trường tiểu học và cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học cho nên công tác chủ nhiệm lớp là trách nhiệm của giáo viên Công tác chủ nhiệm quyết định chất lượng dạy và học của giáo viên và họcsinh Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là người giáo viên đã hoàn thành tốt việc giảng dạy các bộ môn và tổ chức giáo dục, rèn luyện đạo đức cho học sinh Đặc biệt trong nhà trường Tiểu học, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm hết sức quan trọng Giáo viên chủ nhiệm thay mặt nhà trường quản lý điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh, là cầu nối giữa ba môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội Trong giai đoạn hiện nay công tác chủ nhiệm đòi hỏi sự dày công của mỗi giáo viên bởi đời sốngvật chất có phần ảnh hưởng đến việc học tập cũng như tác động đến sự phát triển tư duy của các em Để trở thành một giáo viên chủ nhiệm giỏi, mỗi giáo viên không chỉ làm tròn nhiệm vụ bằng trách nhiệm mà đòi hỏi mỗi người phải
là tấm gương để các em noi theo; yêu nghề, tâm huyết với nghề
Giáo viên chủ nhiệm là một trong những giáo viên đang giảng dạy ở lớp
có đủ các tiêu chuẩn và điều kiện đứng ra làm chủ nhiệm lớp trong một năm họchoặc trong tất cả các năm tiếp theo của cấp học Giáo viên chủ nhiệm lớp thực hiện nhiệm vụ quản lí lớp học và là nhân vật chủ chốt, là linh hồn của lớp, ngườitập hợp, dìu dắt giáo dục học sinh phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt và xây dựng một tập thể học sinh vững mạnh Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò sau đây:
- Giáo viên chủ nhiệm lớp thay mặt hiệu trưởng quản lý một lớp học
- Là người xây dựng tập thể học sinh thành một khối đoàn kết
- Là người tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh trong lớp
- Là người cố vấn đắc lực cho các đoàn thể của học sinh trong lớp
- Là người giữ vai trò chủ đạo trong việc phối hợp với các lực lượng giáodục
Trang 4II Thực trạng vấn đề
Đối với trường TH Trần Quốc Toản, lãnh đạo nhà trường luôn chú trọng,quan tâm đến việc giáo dục học sinh Đồng thời, lãnh đạo nhà trường luônthường xuyên quan tâm đến công tác chủ nhiệm cũng như năng lực chủ nhiệmcủa giáo viên làm công tác chủ nhiệm để có những định hướng mới nhằm xâydựng những tập thể lớp có chất lượng theo tiêu chí “Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực”
Các đoàn thể trong nhà trường luôn quan tâm đến công tác chủ nhiệm lớp,luôn có tinh thần tự nguyện hợp tác với các giáo viên làm công tác chủ nhiệmlớp
Gia đình học sinh phần lớn đã có sự quan tâm đến việc học tập và rèn luyện
ở trường, nên sự phối kết hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với phụ huynh học sinh
có nhiều thuận lợi Bản thân các em đều có nhận thức tốt, tương đối ngoan, có ýthức trong học tập và rèn luyện, luôn cố gắng vươn lên học tốt đa số các emđều là dân bản địa nên rất thuận lợi trong giao tiếp cũng như các hoạt động giáodục khác
Bản thân tôi có nhiều năm liền được nhà trường giao nhiệm vụ giáo viênchủ nhiệm lớp 3 thì cũng có một phần thuận lợi hơn là bản thân đã hiểu sâu vềtâm lý lứa tuổi của học sinh khối lớp 3 mặc dù thế nhưng đối tượng học sinhmỗi năm một khác, hoàn cảnh gia đình của từng em khác nhau, chất lượng củalớp chủ nhiệm từng năm cũng khác nhau
Một thực tế cho thấy ở lứa tuổi tiểu học các em còn nhỏ, có tính hiếu độngnên các em rất thích vừa học vừa chơi; “Chơi mà học; học mà chơi”
Năm học 2018 -2019, tôi làm công tác chủ nhiêm lớp 3C ở phân hiệu Ea- chai với sĩ số 14 học sinh, trong đó 100% học sinh là con em gia đình làmnông nghiệp, có một số em hoàn cảnh gia đình khó khăn, một số em thì ở vớiông bà vì cha mẹ đi làm xa, thiếu sự quan tâm thường xuyên của bố mẹ Bêncạnh đó đây là một vùng dân trí thấp, bố mẹ ít người được đi học nên chưa thật
sự quan tâm đến việc học của con cái Điều này cũng là một yếu tố khó khăn đốivới giáo viên chủ nhiệm
Chẳng hạn như đầu năm học tôi nhận lớp thấy tình hình thực tế của các
em sau khi nghỉ hè có sa xút về năng lực cũng như phẩm chất Qua khảo sát đầunăm học tôi đã có kết quả cụ thể như sau:
Tổng số học sinh là 14 em
Trang 5HTT 1/14 7,1% T 1/14 7,1%
Ngoài những yếu tố trên, một số học sinh còn có tính ham chơi, chưa xác
định rõ nhiệm vụ học tập nên chưa tích cực và tự giác học bài Một số khác chưa
xác định động cơ học tập đúng đắn còn ham chơi các trò chơi vô bổ như chơi tròchơi, xem nhưng trang không lành mạnh trên điện thoại của bố mẹ, đa số là làmnông đông anh em nên phải phụ giúp gia đình điều này cũng làm ảnh hưởng
đến việc học tập Đó chính là những rào cản của giáo viên làm công tác chủ
nhiệm lớp
Trong những năm qua, ngoài trách nhiệm của những người trực tiếp giảngdạy, bản thân tôi được làm chủ nhiệm lớp thấy rằng Ban giám hiệu, Hội cha mẹhọc sinh, các tổ chức đoàn thể đều quan tâm tới giáo viên, học sinh; quan tâmtới các hoạt động giáo dục, sẵn sàng chia sẻ những khó khăn và có sự phối hợptrong việc giáo dục học sinh
Từ thực trạng trên, bản thân tôi là giáo viên chủ nhiệm lớp đã suy nghĩ vàtìm cách để đưa lớp chủ nhiệm trở thành một lớp học thật sự đoàn kết, có nănglực tự quản tốt
III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.
1 Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm
Vào đầu năm học, căn cứ vào nhiệm vụ năm học của ngành cũng như kết hợp với kế hoạch hoạt động của Nhà trường, Chuyên môn, căn cứ vào tình hình cũng như thực trạng của lớp, tôi đã vạch ra kế hoạch hoạt động cho năm cũng như từng kỳ học, từng tháng và tuần
Là một giáo viên được nhà trường phân công làm công tác chủ nhiệm lớpthì trước hết phải tìm hiểu tỉ mỉ từng đối tượng học sinh, biết được hoàn cảnh,năng lực của từng học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp đối với từng đốitượng Giáo viên phải nắm bắt được tình hình của lớp về: sĩ số, nam, nữ, đốitượng học sinh thông qua giáo viên chủ nhiệm năm học trước, giáo viên giảngdạy, giáo viên tổng phụ trách Đội…Ổn định tổ chức lớp sớm nhất có thể để lớp
đi vào nền nếp Tiếp theo tôi bầu ban cán sự lớp, sau đó sắp xếp chỗ ngồi cho
các em Xây dựng đôi bạn cùng tiến thông qua phiếu thăm dò sau:
GIỚI THIỆU BẢN THÂN
Trang 61 Họ và Tên:………
2 Hoàn cảnh gia đình
3 Kết quả học tập của năm học trước:
4 Thích học môn nào:
5 Không thích học môn nào:
6 Những người bạn thân nhất trong lớp:
7 Thích chơi môn thể thao nào:
8 Số điện thoại của gia đình:
Đây là cơ sở để tôi phân loại học sinh theo từng nhóm và có hướng giáo dục phù hợp Những học sinh nào có hoàn cảnh khó khăn thì quan tâm nhiều hơn bằng cách: Gặp trực tiếp cha mẹ (anh, chị) của học sinh để động viên, tạo điều kiện cho con em đi học đều Việc này giáo viên phải tiến hành thường xuyên, liên tục, hàng ngày, hàng tuần Sự chân thành và gắn bó giữa giáo viên
và học sinh như vậy phụ huynh sẽ có trách nhiệm động viên, nhắc nhở con em mình trong việc học tập cũng như giáo dục đạo đức cho các em
2 Xây dựng nề nếp lớp học
Dựa vào tình hình của lớp, kế hoạch và biện pháp thực hiện cho cả năm học, tôi xây dựng kỷ cương nề nếp cho học sinh
Giao trách nhiệm cụ thể, rõ ràng tới từng học sinh, từng tổ trưởng, lớp trưởng, lớp phó Tăng cường kĩ năng tự quản của học sinh, giúp các em có ý thức tự rèn luyện, tự học
Có quy định về lề lối học tập, rèn luyện quy định giờ giấc, có sự theo dõi chặt chẽ của từng tổ, tránh sự buông lỏng về kỷ cương nề nếp
Sau đây là nội quy của lớp học
Trang 72.1 Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban Cán sự
Sau khi đã bầu chọn được Ban Cán sự của lớp, tôi đã phát cho mỗi thànhviên của Ban Cán sự lớp một quyển số có đầy đủ lí lịch của các bạn trong lớp,hướng dẫn các em ghi chép cụ thể, khoa học Tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho từng
em như sau :
+ Nhiệm vụ của lớp trưởng
- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp
- Điểm danh và ghi sĩ số của lớp vào từng ngày, tổng hợp từng tuần
- Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp, xếp hàng chào cờ đầu tuần, xếphàng tập thể dục
- Giữ trật tự khi học bài, khi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần, sinh hoạt tập thể,hoạt động ngoại khóa
Trang 8- Điều khiển các bạn trao đổi, thảo luận hoặc trả lời câu hỏi trong tiết họckhi giáo viên yêu cầu.
- Theo dõi việc học tập của lớp trong các tiết giáo viên bộ môn dạy
- Làm mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt hoặc nghỉ học
+ Nhiệm vụ của lớp phó phụ trách Văn -Thể - Mĩ
- Tổ chức cho các bạn múa hát tập thể, tập thể dục, thi văn nghệ hoặc cáchoạt động bề nổi của lớp
- Phối hợp với lớp trưởng giữ trật tự lớp
+ Nhiệm vụ các tổ trưởng, tổ phó
- Kiểm tra điều hành các hoạt động của tổ mình Phối hợp với lớp trưởng
và lớp phó để điều hành, theo dõi lớp
- Có sổ theo dõi các thành viên trong tổ, có điểm cộng cho các hoạt độngtích cực, điểm trừ cho các lỗi vi phạm để tổng hợp vào tiết sinh hoạt lớp cuốituần
Nội dung sổ theo dõi của tổ trưởng (Điểm cộng và điểm trừ được dán 2mặt của quyển sổ để tiện theo dõi)
Xung phong các phong trào của lớp 1đ/
lần
Tham gia phong trào của
trường, Đội 2đ/lần
Giúp đỡ bạn trong học tập, các HĐ khác 2đ/lần
Phát biểu bài (đúng) 1đ/lần
Chuẩn bị bài đầy
đủ 1đ/lần
Trang 9Có P 1đ/lần
Kh.
đồng phục 1đ/lần
Đánh nhau, ATGT 5đ/lần
Kh xếp hàng 2đ/
Cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp Ban Cán sự lớp một lần để tổng kết cácmặt làm được của lớp, động viên khen ngợi những việc các em đã làm tốt, đồngthời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các em cách khắc phục
15 phút) để lớp trưởng, lớp phó nêu lên tình hình hoạt động của lớp, các tổtrưởng, tổ phó nhận xét tình hình của tổ : khen, phê bình ai, lí do vì sao ? Sau
đó giáo viên nhận xét kết quả công việc của từng cán bộ lớp, động viên kịp thời
để các em làm việc tốt hơn, nhanh nhẹn hơn Chính việc rèn luyện tác phong và
nề nếp làm việc cho đội ngũ cán bộ giúp các em ngày càng mạnh dạn hơn, hoạtbát hơn, nói năng trôi chảy hơn và mạnh dạn hơn trước tập thể
Trong tiết sinh hoạt cuối tuần, cán bộ lớp phải báo cáo nhận xét chungnhững ý chính trước tập thể các hoạt động trong tuần để các bạn lắng nghe vàđóng góp ý kiến Cuối cùng, giáo viên chốt lại: nhận xét kết quả phấn đấu vềmọi mặt của học sinh, giáo viên nêu ra biện pháp để khắc phục những mặt cònyếu hoặc khen ngợi cá nhân, tổ đã giúp đỡ những thành viên khắc phục khuyếtđiểm
Trang 10Một số biện pháp nhằm khắc phục những tồn tại và khuyết điểm:
+ Mỗi bạn trong đội ngũ cán bộ lớp phải rèn luyện mọi mặt phấn đấuthành một tấm gương sáng để các bạn trong lớp noi theo
+ Vào các tuần, giáo viên cho các thành viên trong đội ngũ cán bộ lớpphải biết phê và tự phê Cho các em nhìn thấy được trong tuần mình đã làmđược những việc gì và những gì mình chưa làm được, cần phải phấn đấu hoànthiện
+ Hướng dẫn cho các em những kĩ năng cơ bản của một người “ cán bộ”như: kĩ năng chỉ đạo, kĩ năng nói, truyền đạt
+ Cho các em thấy được, người cán bộ lớp bên cạnh sự gương mẫu,nghiêm khắc thì đòi hỏi các em phải luôn hòa đồng, không kiêu ngạo
- Vai trò của đội ngũ cán bộ lớp trong quá trình xây dựng đội ngũ lớp tự quản
- Tự quản giờ trên lớp, giờ kiểm tra, đánh giá
- Tự quản trong sinh hoạt tập thể hàng tuần
- Tự quản trong các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: Thể dục đầugiờ, múa hát tập thể, tự quản của cá nhân
Đây là bước hết sức quan trọng, trong đó mọi thành viên của lớp đều thamgia vào việc xây dựng một tập thể lớp tự quản có chất lượng
Các hoạt động tổ chức theo phương châm : Thầy là người dẫn dắt, để họctrò tự quản lý và điều khiển Ban đầu tôi tham gia trực tiếp xây dựng kế hoạchhoạt động, hướng dẫn học sinh chuẩn bị các hoạt động và điều khiển học sinhtham gia hoạt động Sau đó tôi giao dần cho Ban cán sự lớp tự tổ chức và điềukhiển các hoạt động của lớp, và chỉ giúp đỡ học sinh với tư cách là người tư vấn,điều chỉnh hoạt động của các em theo đúng hướng Tôi thường xuyên theo dõigiám sát và hỗ trợ các em Khuyến khích động viên kịp thời để các em hứng thú
và tích cực tham gia vào điều hành lớp học Đẩy mạnh công tác thi đua giữa các
Trang 11học sịnh, các nhóm, tổ với nhau Hướng dẫn học sinh tự đánh giá kết quả hoạtđộng của cả tập thể, giúp các em có thể rút ra được những bài học kinh nghiệm
để những hoạt động tiếp theo đạt hiệu quả cao hơn Mỗi lần như vậy là một dịp
để các em và tập thể học sinh rèn luyện, tích lũy kinh nghiệm để trưởng thànhdần lên
3 Tổ chức tốt tiết sinh hoạt lớp
Hàng tuần, tôi tiến hành tiết sinh hoạt chủ nhiệm vào tiết cuối cùng trongtuần Tiết sinh hoạt rất quan trọng vì đây là thời gian học sinh được trao đổi, bày
tỏ, góp ý cho bạn, cho lớp nhằm xây dựng một tập thể lớp ngày càng vữngmạnh Theo tôi, Giáo viên chủ nhiệm là chỗ dựa tin cậy nhất cho các em khi gặpcác khó khăn trong quá trình học tập cũng như trong cuộc sống, vì vậy buổi sinhhoạt lớp phải đạt được các mục tiêu sau:
- Tạo cho học sinh một tâm lý thoải mái gần gũi sẵn sàng trao đổi, góp ýcho nhau những hạn chế, vướng mắc khó khăn của mình, của bạn trong quátrình học tập và cuộc sống
- Khích lệ động viên học sinh và chuẩn bị một tâm thế sẵn sàng học tập,sẵn sàng tiến bộ
- Tự nhận ra các lý do nguyên nhân yếu kém của mình và sẵn sàng khắcphục sửa chữa
- Hướng dẫn thêm kỹ năng sống, kỹ năng học tập
Ở tiết sinh hoạt chủ nhiệm tôi thực hiện đổi mới nội dung sinh hoạt lớp:tổng kết ưu điểm khuyết điểm đánh giá việc học tập của lớp cũng như đề ranhững biện pháp khắc phục khuyết điểm, phát huy ưu điểm, từ đó xây dựngphương hướng cho tuần tới Tiết sinh hoạt chủ nhiệm không nặng nề mà rất cần
sự góp ý phê bình chân tình trên tinh thần xây dựng làm cho tập thể lớp tốt hơn,điều cần nhất là làm cho các em cảm nhận được sự thân thiện, gần gũi Cho nêntôi thực hiện nghiêm túc các hoạt động sau:
Hoạt động 1: Tự kiểm điểm
Hoạt động này nhằm thể hiện tính tự giác, tự phê bình của học sinh vì ýthức được cái lỗi vi phạm từ đó có hướng khắc phục sửa chữa
Hoạt động 2: Tổ trưởng đánh giá, nhận xét các thành viên trong tổ thôngqua biểu mẫu hàng tuần