BÁO cáo kĩ THUẬT AN TOÀN môi TRƯỜNG

+ Tai nạn lao độngchấn thương-gây hủy hoại đột ngột là tai nạn làm chết người hoặc làm tổn thương bất kì bộ phận chức năng nào của cơ thể người,do tác động đột ngột của các yếu tố bên ng

Chuyên đề 1: Ecgonomi

I. Định nghĩa về ecgônômi.

Lao động gắn liền với đời sống của con người Để xây dựng cuộc sống con người cần phải lao động Từ lao động con người mới có những thứ phục

vụ cho cuộc sống của mình,đem lại những thành quả vinh quang.Cũng từ lao động,những nỗi đau cũng đến với con người: Tử vong,bệnh tật,…

Đúng vậy,trong đời sống lao động và sản xuất,mỗi năm xã hội đã mất đi một lực lượng lao động đông vì tử vong và bệnh tật do tai nạn lao động và môi trường lao động gây ra

+ Tai nạn lao động(chấn thương-gây hủy hoại đột ngột) là tai nạn làm chết người hoặc làm tổn thương bất kì bộ phận chức năng nào của cơ thể người,do tác động đột ngột của các yếu tố bên ngoài dưới dạng cơ.lý hóa và sinh

học,xảy ra trong quá trình lao động

+ Bệnh nghề nghiệp (gây suy giảm từ từ) là bệnh phát sinh do tác động một các

từ từ của các yếu tố độc hại gây ra trong sản xuất lên cơ thể con người trong quá trình lao động

Tất cả những sự mất mát đó đều xuất phát từ sự bất hợp lý trong lao động gây nên.Như vậy,ta cần làm gì để có thể tránh được rủi ro,tai nạn và bệnh nghề nghiệp kia?

->Từ những nguyên nhân gây nên tai nạn và bệnh nghề nghiệp: Điều kiện lao động không phù hợp với con người.Yêu cầu đặt ra là cần giải quyết vấn đề trên, khắc phục nhanh chóng những hạn chế trong lao động,cải thiện điều kiện lao động sao cho phù hợp nhất với con người,giúp con người lao động đạt hiệu quả cao,đảm bảo an toàn và giữ gìn sức khỏe lâu dài.Và như vậy môn khoa học Ecgônômi đã ra đời để đáp ứng yêu cầu đó

- Ecgônômi là môn khoa học nghiên cứu mối quan hệ phù hợp giữa phương tiện kỹ thuật và môi trường lao động với khả năng của con người nhằm đảm bảo hiệu quả lao động cao nhất,giữ gìn sức khỏe và đảm bảo an toàn nhất Trong mọi hoạt động lao động sản xuất đều cần tuân theo nguyên tắc

ecgônômi Đặc biệt là với ngành Cơ điện tử cần phải tuân thủ nghiêm ngặt hơn Bởi vì mọi hoạt động đều có liên quan tới máy móc,nếu chỉ có một sơ xuất nhỏ

là có thể gây ra những rủi ro đáng tiếc,thậm trí có thể nguy hiểm tới tính mạng con người

II. Ecgônômi Trong Ngành Cơ điện tử

Cơ điện tử là một chế tạo ra máy móc phục vụ đời sống sản xuất thì cần phải vận dụng tối đa những nguyên tắc của ecgônômi, đặt yếu tố con người lên hang đầu để thiết kế hệ thống lao động tối ưu

Khi thiết kế,ít nhất cần phải quan tâm tới các yêu tố:

- Tư thế lao động thế nào?

- Phương tiện kỹ thuật làm sao cho thích ứng với người lao động?Con người phải thực hiện những gì để thích ứng với phương tiện đó.

- Không gian làm về thế nào cho phù hợp?

- Môi trường lao động làm sao cho tác động tích cực tới người lao động?

- Qúa trình lao động có phù hợp với sức của người lao động không?

- Những vấn đề khác.

1 Ecgônômi về tư thế lao động.

-Thực trạng cho thấy,người lao động hay bị bệnh đau lưng và chấn thương hệ thống xương sống.Đó là kết quả của việc lao động không đúng tư thế,lao động trong tư thế gò bó làm giảm tính linh hoạt hoạt động của con người => giảm hiệu quả lao động sản xuất

Ví dụ: Trong phần nguội cơ khí(cưa tay một thanh thép),nếu đứng sai tư thế thì

sẽ gây đau lưng,mỏi cơ,mệt mỏi rất nhanh => kéo dài thời gian gia công,giảm năng suất làm việc.Hoặc trong việc nâng nhấc vật nặng,nếu sai tư thế thì sẽ làm tổn thương sương sống,nhẹ thì dãn dây chằng gây đau nhức không thể tiếp tục làm việc, nặng thì dạn xương, vẹo cột sống gây suy giảm sức khỏe nghiêm trọng

Hình có nguồn từ tài liệu:Hướng dẫn an toàn lao động

Với tư thế không đúng,cúi để nâng vật nặng làm lực tác dụng không đều lên xương,lúc này còn làm cho xương bị uốn,rất dễ dãn cơ-xương=>đau lưng,vẹo cột sống

Vì vật, tư thế nâng vật để lưng thẳng,khi nâng vật thì lực tác động đều lên xương, xương chỉ chịu nén,khả năng chịu đựng của xương tốt hơn,có thể nâng vật nặng mà không bị tổn thương nào

2 Về phương tiện kỹ thuật và thích ứng của con người.

Phương tiện kỹ thuật thiết kế phù hợp với người sử dụng là điều rất quan trọng

để đảm bào hiệu quả công việc và an toàn cho sức khỏe người lao động

+ Khi thiết kế một phương tiện kỹ thuật cần phải để ý tới vóc dáng của đại đa

số người sẽ sử dụng máy đó

Ví dụ:

- Khi thiết kế các bộ phận chuyển động,đặc biệt là bộ phận chuyển động quay cần phải có bộ phận che chắn.Gỉa sử,với một bộ truyền đai không có bộ phận che chắn,khi làm việc bụi bặm rơi vào,tăng ma sát giữa bánh đai và dây đai,làm dây đai nhanh mòn => đứt đột ngột văng vào người làm việc xung quanh.Hơn nữa,trong lúc sơ ý để quần áo lòa xòa vào dây đai,bị cuốn theo dây đai => lôi

cả người vào bộ truyền gây chấn thương,có thể gây tử vong nếu bộ truyền lớn

> Yêu cầu, khi thiết kế bất kì bộ truyền nào cần phải có bộ phận che chắn để đảm bảo an toàn đối với người lao động khi vô ý đụng phải bộ truyền.Hơn nữa,có bộ phận che chắn,bộ truyền không bị vướng bẩn,tuổi thọ tăng,làm việc với công suất ổn định,tăng tính kinh tế

+ Với máy cưa cắt cũng vậy,với lưỡi cưa chuyển động quay với vận tốc

lớn.Không có bộ phận che chắn thì người lao động đang trong lúc gia công,chỉ cần một sơ xuất nhỏ:đưa chi tiết đí quá lưỡi cưa,đẩy mạnh văng tay vào lưỡi cưa theo quán tính,có thể bị đứt cánh tay.Nếu dưới sàn có nhiều đồ đạc để lung tung,trong lúc gia công vấp té,lao cả người vào lưỡi cưa,lúc này có thể gây tử vong ngay tức thì.Mặt khác,các mạt cưa bắn vô hướng,có thể gây tổn hại tới thị giác

=> Khi thiết kế,yêu cầu phải có bộ phận che chắn =>đảm bảo an toàn,tăng tuổi thọ cho máy,tăng hiệu quả công việc

3 Thiết kế không gian làm việc và phương tiện lao động

Khi thiết kế một xưởng,một nơi làm việc,… người thiết kế cần đặc biệt quan tâm tới vấn đề không gian lao động sao cho phù hợp nhất,người làm việc hoạt động thoải mái nhất,khi xảy ra sự cố thì thoát hiểm dễ dàng nhất=>đảm bào an toàn cho người lao động

Ví dụ 1 :Khi thiết kế xưởng gia công cơ khí,các máy gia công phải đặt lệch nhau một khoảng hợp lý,mục đích để khi máy gia công khác xảy ra sự cố thì người lao động trên máy kia không bị ảnh hưởng

Hình có nguồn từ: xưởng cơ khí-ĐHBK Đà Nẵng

+ Không gian nơi làm việc chật chội, gò bó, ánh sang không đủ hoặc quá chói lóa,mức độ thông thoáng không tốt làm nhiệt độ tăng tác động không tốt tới hệ thần kinh trung ương của con người,gây nên trạng thái nhanh mệt mỏi,hạn chế khả năng làm việc,xử lý các tình huống xảy ra trong khi làm việc,xử lý sai có thể dẫn đến những sự cố không đáng có => gây tai nạn.Khả năng làm việc của người lao động bị giảm, năng suất lao động không cao,không có hiệu quả kinh tế

=> Vì vậy,người thiết kế không gian làm việc cần tính toán đến độ chiếu sáng hợp lý,khoảng làm việc thoải mái nhất của người lao động,mức độ thong

thoáng tốt để tạo môi trường làm việc dễ chịu,làm người lao động làm việc và

xử lý tốt công việc của mình,khả năng làm việc được trong thời gian lâu => tăng sản lượng sản phẩm => Tăng tính kinh tế

Ví dụ 2: Về việc sắp xếp các dụng cụ hợp lý

+ Đúng vậy,trong nhưng nơi làm việc,đặc biệt như các phân xưởng cơ khí,yêu cầu sự gọn gang,ngăn nắp,sắp xếp hợp lý các máy,dụng cụ,đồ dùng.Để tiện lợi cho người sử dụng,không tạo ra sự cản trở đi lại,làm việc

Để vật dụng,các thứ không theo quy định,thiếu khoa học sẽ dẫn đến những sự việc không mong muốn: Để dầu bôi trơn dây ra sàn làm việc làm cho người đi lại có thể bị trơn ngã,để dụng cụ bừa bãi ra sàn xưởng => người lao động có thể vấp ngã gây tổn hại tới thân thể

4 Thiết kế môi trường làm việc.

- Môi trường làm việc cần đảm bảo sạch sẽ,thoáng mát,không bụi bặm,không có các khí độc hại

Ví dụ 1: Khi thiết kế xưởng đúc,nếu không tạo ống thông hơi từ lò ra môi trường ngoài, khí, khói độc từ đó sẽ lan tràn xuống trong phân xưởng làm công nhân bị nhiễm độc, làm hệ hô hấp bị tổn thương,nặng có thể gây suy hô hấp và

tử vong

Vì vậy ,khi thiết kế lò đúc phải có bộ phận thông hơi để khói và khí độc thoát

ra môi trường ngoài phân xưởng.Công nhân làm việc được đảm bảo sức

khỏe,tăng công suất làm việc,năng suất công việc,đem lại nhiều lợi ích kinh tế

5 Thiết kế quá trình lao động

- Một quá trình làm việc vượt quá sức của con người có tác động không tốt tới sức khỏe,hiệu quả công việc

Ví dụ: Ngày làm việc quy định 8 tiếng,nhưng nhiều xí nghiệp cần làm gấp sản phẩm nên đã tiến hành tăng ca,công nhân phải làm ngày ≥

10 giờ, gây trạng thái mệt mỏi, căng thẳng, stress, ảnh hưởng tới khả năng làm việc của thời gian lao động sau đó

- Một quá trình lao động phức tạp,thiếu nhân công đảm nhận,đòi hỏi một người phải làm việc với nhiều quá trình,tạo trạng thái căng thẳng, ử lý kém, sai quy cách và gây ra sự cố

Ví dụ: vừa đảm nhận tiện sản phẩm trên máy tiện và vừa trên máy phay(cho maý tiện chạy chạy tự động,chuyển qua máy phay để gia công) cho người lao động không chú tâm trong mỗi công việc => Khi xảy ra sự cố không thể xử lý kịp thời => chất lượng sản phẩm giảm => khả năng suất hiện phế phẩm => thiệt hại kinh tế của nhà máy

Chuyên đề 2: Kĩ thuật an toàn trong lĩnh vực gia công cắt gọt

I. Giới thiệu về máy gia công cắt gọt.

Máy cắt kim loại được dùng để gia công các chi tiết kim loại bằng cách cắt bớt kim loại thừa, để sau khi gia công có hình dáng gần đúng yêu cầu (gia công thô) hoặc thỏa mãn hoàn toàn yêu cầu đặt hàng với độ chính xác nhất định về kích thước và độ bóng cần thiết của bề mặt gia công (gia công tinh)

2. Phân loại

Máy cắt kim loại gồm nhiều chủng loại và rất đa dạng trong từng nhóm

máy,nhưng có thể phân loại chúng dựa trên các đặc điểm sau:

- Tùy thuộc vào quá trình công nghệ đặc trưng bởi phương pháp gia công,

dạng dao, đặc tính chuyển động v.v …, các máy cắt được chia thành các

máy cơ bản: tiện, phay, bào, khoan – doa, mài và các nhóm máy khác như gia công răng, ren vít v.v …

- Theo đặc điểm của quá trình sản xuất, có thể chia thành các máy vạn năng, chuyên dùng và đặc biệt Máy vạn năng là các máy có thể thực hiện được các phương pháp gia công khác nhau như tiện, khoan, gia công răng v.v … để gia công các chi tiết khác nhau về hình dạng và kích thước Các máy chuyên

dùng là các máy để gia công các chi tiết có cùng hình dáng nhưng có kích thước khác nhau Máy đặt biệt là các máy chỉ thực hiện gia công các chi tiết

có cùng hình dáng và kích thước

- Theo kích thước và trọng lượng chi tiết gia công trên máy, có thể chia máy cắt kim loại thành các máy bình thường (<10.000kG), các máy cỡ lớn

(<30.000kG), các máy cỡ nặng (<100.000kG) và các máy rất

nặng(>100.000kG)

- Theo độ chính xác gia công, có thể chia thành máy có độ chính xác

bình thường, cao và rất cao

II. Nguyên nhân gây ra tai nạn lao động trong gia công cắt gọt.

II.1. Nguyên nhân

Trong máy công cụ, máy tiện chiếm tỉ lệ cao (40%) vì máy tiện được sử dụng khá phổ biến vì vậy nguyên nhân gây chấn thương đối với máy tiện là do tốc độ cao, phoi ra nhiều và liên tục, phoi ra thành dây dài, quấn và văng ra xung quanh, phoi có nhiệt độ cao, phoi vụn có thể bắn vào người đứng ở phía đối diện người đang gia công

- Khi khoan, mũi khoan lắp không chặt có thể văng ra, bàn gá kẹp phôi không chặt làm cho vật gia công bị văng ra

- Khi mài nếu đứng không đúng vị trí, khi đá mài vỡ có thể văng ra ngoài, tay cầm không chắc hoặc khoảng cách ngắn làm cho đá mài có thể tiếp xúc vào tay công nhân

- Các cơ cấu truyền động trong các máy công cụ nói chung như bánh răng, dây cu roa,… cũng có thể gây ra tai nạn Áo quần công nhân không đúng cỡ, không gọn gàng, có thể bị quấn vào máy và gây nên tai nạn

- Khi khoan mũi khoan lắp không chặt có thể văng ra

- Khi gá kẹp phôi trên máy công cụ không chặt dễ làm cho vật gia công bị văng ra

- Khi mài, đá mài vỡ có thể văng li tâm vào người nếu đứng không đúng vị trí

- Áo quần công nhân không đúng cỡ, không gọn gang… cũng có thể bị quấn vào máy và gây tai nạn

II.2. Một số hình ảnh minh họa

Hình 2.1: Tay trái bị chấn thương do máy tiện gây ra.

Hình 2.2: Ngón tay trỏ bị đứt do dao máy bào cắt.

Hình 2.3: Máy mài góc nhúng vào chân.

II.3. Những biện pháp an toàn

II.3.1 Biện pháp phòng ngừa chung:

- Hướng dẫn cho công nhân cách sử dụng máy thành thạo Phải chọn vị trí đứng gia công cho thích hợp với từng loại máy Phải mang dụng cụ bảo hộ lao động,

ăn mặc gọn gàng, đeo kính bảo hộ

- Trước khi sử dụng máy phải kiểm tra hệ thống điện, tiếp đất, siết chặt các bulông ốc vít, kiểm tra độ căng đai, kiểm tra các cơ cấu truyền dẫn động, tra dầumỡ, trước khi gia công cần chạy thử máy để kiểm tra Những thiết bị trong khi sản xuất gây rung động lớn phải bố trí xa nơi

có mật độ công nhân lớn và nền móng phải có hào chống rung

- Các nút điều khiển phải thay, làm việc tin cậy Các bộ phận điều

khiển máy phải bố trí vừa tầm tay cho công nhân thuận tiện thao tác, không phải với, không phải cúi

- Đối với các máy có dung dịch nước tưới làm mát, xí nghiệp phải cho công nhân sử dụng máy đó biết tính chất, đặc điểm và mức độ độc hại

để ngừa trước những nguy hiểm có thể xảy ra

- Khi hết ca, công nhân đứng máy phải ngắt nguồn điện, lau chùi máy, thu dọn dụng cụ gọn gàng, bôi trơn những nơi qui định Việc thu dọn phải dùng các móc, cào, bàn chải, chổi, cấm không được dùng tay trực tiếp thu dọn phoi Công nhân làm việc máy nào thì chỉ được phép lau chùi máy đó vì họ hiểu rõ máy mình đang làm việc tốt hơn máy khác, cấm dùng tay lau chùi máy mà phải dùng giẻ, bàn chải sắt Các thiết bị làm sạch phôi liệu phải bố trí ở buồng riêng, có thiết bị thông gió và có các thiết bị hút bụi cục bộ ở những nơi sinh bụi

- Tất cả các bộ phận truyền động của các máy đều phải được che

kín, có cửa cài chắc chắn kể cả các khớp nối ma sát, khớp nối trục

các đăng

II.3.2 Các biện pháp an toàn khi sử dụng một số máy

cắt kim loại:

a) Kỹ thuật an toàn đối với máy tiện:

Yêu cầu các đồ gá kẹp chi tiết gia công như mâm cặp, ụ động,… phải được bắt chặt trên máy

Khi tiện các chi tiết máy quay nhanh, mũi tâm của ụ động phải là mũi tâm quay Nếu chi tiết gia công có chiều dài lớn hoặc yếu phải

có giá đỡ phía sau để đề phòng chi tiết văng ra do lực ly tâm hoặc đề phòng phôi uốn

Không được gá dao công sôn quá dài vì phôi quay tròn hay kém cứng vững dễ gây rung động làm dao bị gãy, mảnh dao bắn ra gây nguy hiểm cho người Đối với máy tiện vạn năng thông thường, chiều dài phôi nhô ra phía sau trục chính không được quá 0,5m

Không cho phép dùng dũa để rà các cạnh sắc của chi tiết khi đang

tiện, bởi vì có thể trượt, mất đà làm tay tì dũa trượt vào vật đang quay gây tai nạn

Để đảm bảo phoi tiện không đùn ra quá dài làm đứt tay, cuốn vào bề mặt chi tiết đang gia công làm giảm độ nhẵn bề mặt chi tiết hoặc gây khó khăn cho việc quan sát chi tiết, dao cắt người ta chọn loại dao bẻ phoi hoặc chọn thông số

b) Kỹ thuật an toàn đối với máy phay:

Đối với máy phay, tốc độ cắt gọt nhỏ hơn máy tiện song cũng cần

hết sức lưu ý vấn đề an toàn

Các đầu vít trên bàn phay, đầu phân độ và những chỗ có thể vướng phải được che chắn tốt Khi tháo lắp dao phay cần có gá kẹp chuyên dùng Khi dao đang chạy không được đưa tay vào vùng dao hoạt động

Cơ cấu phanh hãm bánh đà của máy phay phải hoạt động tốt, nhạy và đảm bảo

an toàn

c) Kỹ thuật an toàn trên máy khoan:

Đối với máy khoan, khi gá lắp mũi khoan phải kẹp chặt mũi khoan và đảm bảo đồng tâm với trục chủ động

Các chi tiết gia công phải được kẹp chặt trực tiếp hoặc qua giá đỡ với bàn khoan Tuyệt đối không được dùng tay để giữ chi tiết gia công và không được dùng găng tay khi tiến hành khoan

Khi phoi ra bị quấn vào mũi khoan hoặc đồ gá mũi khoan, không

được dùng tay trực tiếp tháo gỡ phoi khoan

d) Kỹ thuật an toàn đối với máy mài:

Đá mài gồm những hạt mài kết dính lại bằng các chất kết dính (như bakelit, gốm,…) nên chịu kéo kém Đá mài cứng nhưng dòn, dễ bị vỡ,

không chịu được rung động và tải trọng va đập Độ ẩm của đá mài cũng ảnh hưởng nhiều đến độ bền của đá

Đặc điểm chung của máy mài là tốc

độ lớn ( v = 35 ÷ 300 m/s) vì vậy khi đámài quay sẽ gây ra lực ly tâm rất lớn, nếu đá mài không đảm bảo liên kết tốt, không cân bằng sẽ gây vỡ đá

Việc chọn đá mài phải căn cứ vào yêu cầu kĩ thuật của qui trình gia công để chọn đúng loại đá Sau khi lắp đá phải cân bằng động và phải thử nghiệm độ bền cơ học của đá