Nếu không kể lại, không tả lại thì làm sao giúp người khác hiểu được cảm xúc của mình.. Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về 2 yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm.. - Đoạn 2:Tự sự
Trang 1Bài 11 - Tiết 4 Tập làm văn:
CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM
A- Mục tiêu bài học:
Giúp HS:
- Hiểu vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm và có ý thức vận dụng chúng
- Luyện tập vận dụng hai yếu tố đó
B- Chuẩn bị:
- Đồ dùng: Bảng phụ
- Những điều cần lưu ý:
Yếu tố miêu tả có tác dụng khêu gợi sức cảm thụ và tưởng tượng
C- Tiến trình tổ chức dạy-học:
I- Ổn định tổ chức:
Lớp 7A2: Sĩ số: Vắng:
Lớp 7A3: Sĩ số: Vắng:
II- Kiểm tra:
Đọc bài văn hoàn chỉnh đã làm ở nhà về 1 trong 4 đề (sgk-129, 130 )
III- Bài mới:
Trong văn biểu cảm, các yếu tố tự sự và miêu tả đóng vai trò rất q.trong Mối quan hệ này được hình thành trên cơ sở của sự tác động qua lại tất yếu giữa các phương thức biểu đạt Hơn nữa mọi cảm xúc của con người đều hướng về cuộc
Trang 2sống Đó là những sự việc, những hình ảnh, những cảnh đời Nếu không kể lại, không tả lại thì làm sao giúp người khác hiểu được cảm xúc của mình Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về 2 yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
- Hs đọc Bài ca nhà tranh
- Hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả
trong bài thơ, và nêu ý nghĩa của
chúng đối với bài thơ?
- Gv: Bài ca nhà tranh là 1 bài thơ
biểu cảm nhưng tác giả đã dùng khá
nhiều yếu tố tự sự và miêu tả như cảnh
gió phá mái nhà, cảnh trẻ con cướp
tranh, cảnh nhà mưa ướt lạnh trong
I- Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm:
1- Bài ca nhà tranh bị gió thu phá:
- Đoạn 1: 2 câu đầu: Tự sự ; 3 câu sau: Miêu tả -> Có vai trò tạo nên bối cảnh chung
- Đoạn 2:Tự sự kết hợp với biểu cảm (kể lại chuyện trẻ con cướp tranh, cảm thấy uất ức vì già yếu không làm gì được)
- Đoạn 3: Sáu câu trên kết hợp kể, tả cảnh đêm dột lạnh không ngủ được;
2 câu cuối biểu cảm thân phận cam chịu
- Đoạn 4: Biểu cảm nêu lên tình cảm cao thượng, vị tha
Trang 3đêm tối mịt Những cảnh này đã trở
thành cái nền hiện thực để từ đó bay
lên ước mơ cao thượng của nhà thơ
- Hs đọc đoạn văn của Duy Khán
- Giải thích: Thúng câu (thuyền câu
hình tròn, đan bằng tre), sắn thuyền
(thứ cây có nhựa và sơ, dùng sát vào
thuyền nan để cho nước không thấm
vào)
- Em hãy chỉ ra các yếu tố miêu tả, tự
sự và biểu cảm của tác giả trong đoạn
văn?
- Nếu không có yếu tố miêu tả và tự sự
thì yếu tố biểu cảm có bộc lộ được hay
không?
- Đoạn văn trên miêu tả, tự sự trong
niềm hồi tưởng Hãy cho biết tình cảm
đã chi phối tự sự và miêu tả như thế
nào?
- Gv: Đoạn văn của Duy Khán cũng là
đoạn văn biểu cảm và tác giả đã dùng
khá nhiều yếu tố tự sự và miêu tả Để
nói lên được sự thông cảm sâu sắc và
tình thương yêu đối với người cha
Duy Khán đã tập trung tả và kể ngón
chân, bàn chân và cả cuộc đời của
người cha đi làm ăn vất vả bằng đôi
chân ấy Nhà văn đã miêu tả, tự sự
trong niềm hồi tưởng về cuộc đời vất
vả, lam lũ của người cha Tình cảm ấy
đã chi phối mạnh khiến cho yếu tố tự
sự và miêu tả ở đây đầy xúc động và
gợi cảm Như vậy là:
2- Đoạn văn của Duy Khán:
- Miêu tả: Bàn chân bố
- Tự sự: Bố ngâm chân nước muối, bố
đi sớm về khuya
- Biểu cảm: Thương cuộc đời vất vả, lam lũ của bố
-> Niềm hồi tưởng đã chi phối việc miêu tả và tự sự Miêu tả trong hồi tưởng, không phải miêu tả trực tiếp, góp phần khêu gợi cảm xúc cho người đọc
Trang 4- Muốn biểu cảm thì ta phải làm gì?
- Tự sự và miêu tả có vai trò gì trong
bài văn biểu cảm?
- Hs đọc ghi nhớ
- Kể lại nội dung bài thơ Bài ca nhà
tranh bị gió thu phá của Đỗ Phủ bằng
bài văn xuôi biểu cảm?
=> Miêu tả và tự sự góp phần làm tăng thêm giá trị biểu cảm cho đoạn văn
*Ghi nhớ: sgk (138 )
II- Luyện tập:
Trời mưa, một cơn gió thu thổi mạnh cuộn mất ba lớp tranh trên mái nhà của
Đỗ Phủ
Những mảnh tranh bay tung toé khắp nơi, mảnh thì treo trên ngọn cây xa, mảnh thì bay lộn vào mương sa Thấy vậy, trẻ con xô đến cướp giật lấy tranh mang vào sau luỹ tre Mặc cho nhà thơ kêu gào rát cổ, ông đành quay về, trong lòng đầy ấm ức, nhưng cũng lại thông cảm với bọn trẻ, chúng quá nghèo nên mới như thế
Trận gió lặng yên thì đêm buông xuống tối như mực, một đêm đen dày
Trang 5đặc nỗi buồn Nhà thơ nằm xuống đắp cái mền vải cũ nát nên lạnh như cắt
Đã thế lũ con còn đạp nát cái lót Đầu giường thì nhà giột, mưa nặng hạt đều đều không dứt Nhà thơ không sao ngủ được vì mưa lạnh và lâu nay lại còn mất ngủ vì suy nghĩ sau cơn loạn li
Đến đây nhà thơ ước muốn có mái nhà rộng muôn ngàn gian để cho kẻ sĩ khắp thiên hạ có chỗ nương thân, chẳng sợ
gì gió mưa nữa
IV- Củng cố:
Muốn phát biểu suy nghĩ, cảm xúc đối với đời sống xung quanh thì người viết phải làm gì? Yếu tố tự sự và miêu tả có vai trò gì trong văn biểu cảm?
V- Hướng dẫn học bài:
- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 2 (138)
- Chuẩn bị bài biểu cảm về người thân
D- Rút kinh nghiệm: