Tập làm văn: CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢMA- Mục tiêu bài học:Giúp HS: - Hiểu vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm và có ý thức vận dụng chúng.. Bài hô
Trang 1Tập làm văn: CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM
A- Mục tiêu bài học:Giúp HS:
- Hiểu vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm và có ý thức vận dụng chúng
- Luyện tập vận dụng hai yếu tố đó
B- Chuẩn bị:
- Gv: Bảng phụ.Những điều cần lưu ý:
Yếu tố miêu tả có tác dụng khêu gợi sức cảm thụ và tưởng tượng
-Hs:Bài soạn
C- Tiến trình lên lớp:
I- HĐ1:Khởi động(5 phút)
1.Ổn định lớp
2 Kiểm tra:
Đọc bài văn hoàn chỉnh đã làm ở nhà về 1 trong 4 đề (sgk-129, 130 )
3.Bài mới:
Trong văn biểu cảm, các yếu tố tự sự và miêu tả đóng vai trò rất q.trong Mối quan hệ này được hình thành trên cơ sở của sự tác động qua lại tất yếu giữa các phương thức biểu đạt Hơn nữa mọi cảm xúc của con người đều hướng về cuộc sống Đó là những sự việc, những hình ảnh, những cảnh đời Nếu không kể lại, không tả lại thì làm sao giúp người khác hiểu được cảm xúc của mình Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về 2 yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
II-HĐ2:Hình thành kiến thức mới(25 phút)
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
Trang 2+Hs đọc Bài ca nhà tranh
- Hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong
bài thơ, và nêu ý nghĩa của chúng đối với bài
thơ?
- Gv: Bài ca nhà tranh là 1 bài thơ biểu cảm
nhưng tác giả đã dùng khá nhiều yếu tố tự sự
và miêu tả như cảnh gió phá mái nhà, cảnh
trẻ con cướp tranh, cảnh nhà mưa ướt lạnh
trong đêm tối mịt Những cảnh này đã trở
thành cái nền hien thực để từ đó bay lên ước
mơ cao thượng của nhà thơ
+Hs đọc đoạn văn của Duy Khán
- Giải thích: Thúng câu (thuyền câu hình
tròn, đan bằng tre), sắn thuyền (thứ cây có
nhựa và sơ, dùng sát vào thuyền nan để cho
nước không thấm vào)
- Em hãy chỉ ra các yếu tố miêu tả, tự sự và
biểu cảm của tác giả trong đoạn văn?
- Nếu không có yếu tố miêu tả và tự sự thì
yếu tố biểu cảm có bộc lộ được hay không?
- Đoạn văn trên miêu tả, tự sự trong niềm hồi
tưởng Hãy cho biết tình cảm đã chi phối tự
sự và miêu tả như thế nào?
- Gv: Đoạn văn của Duy Khán cũng là đoạn
văn biểu cảm và tác giả đã dùng khá nhiều
yếu tố tự sự và miêu tả Để nói lên được sự
thông cảm sâu sắc và tình thương yêu đối với
người cha Duy Khán đã tập trung tả và kể
ngón chân, bàn chân và cả cuộc đời của
A-Tìm hiểu bài:
I- Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm:
1- Bài ca nhà tranh bị gió thu phá:
- Đoạn 1: 2 câu đầu: Tự sự ; 3 câu sau: Miêu tả -> Có vai trò tạo nên bối cảnh chung
- Đoạn 2:Tự sự kết hợp với biểu cảm (kể lại chuyện trẻ con cướp tranh, cảm thấy uất ức vì già yếu không làm gì được)
- Đoạn 3: Sáu câu trên kết hợp kể, tả cảnh đêm dột lạnh không ngủ được;
2 câu cuối biểu cảm thân phận cam chịu
- Đoạn 4: Biểu cảm nêu lên tình cảm cao thượng, vị tha
2- Đoạn văn của Duy Khán:
- Miêu tả: Bàn chân bố
- Tự sự: Bố ngâm chân nước muối, bố
đi sớm về khuya
- Biểu cảm: Thương cuộc đời vất vả, lam lũ của bố
-> Niềm hồi tưởng đã chi phối việc miêu tả và tự sự Miêu tả trong hồi tưởng, không phải miêu tả trực tiếp, góp phần khêu gợi cảm xúc cho người đọc
Trang 3người cha đi làm ăn vất vả bằng đôi chân ấy
Nhà văn đã miêu tả, tự sự trong niềm hồi
tưởng về cuộc đời vất vả, lam lũ của người
cha Tình cảm ấy đã chi phối mạnh khiến cho
yếu tố tự sự và miêu tả ở đây đầy xúc động
và gợi cảm Như vậy là:
- Muốn biểu cảm thì ta phải làm gì?
- Tự sự và miêu tả có vai trò gì trong bài văn
biểu cảm?
III-HĐ3:Tổng kết(5 phút)
-Muốn phát biểu cảm nghĩ với đời sống xung
quanh ta dùng những phưng thức biểu đạt
nào?
- Hs đọc ghi nhớ
IV-HĐ4:Luyện tập, củng cố(5 phút)
- Kể lại nội dung bài thơ Bài ca nhà tranh bị
gió thu phá của Đỗ Phủ bằng bài văn xuôi
biểu cảm?
V-HĐ5:Đánh giá(3 phút)
-Gv đánh giá tiết học
VI-HĐ6:Dặn dò(2 phút)
-VN học thuộc phần ghi nhớ, soạn bài “Cảnh
khuya, Rằm tháng giêng”
=> Miêu tả và tự sự góp phần làm tăng thêm giá trị biểu cảm cho đoạn văn
II-Tổng kết:
*Ghi nhớ: sgk (138 )
b- Luyện tập:
Trời mưa, một cơn gió thu thổi mạnh cuộn mất ba lớp tranh trên mái nhà của Đỗ Phủ
Những mảnh tranh bay tung toé khắp nơi, mảnh thì treo trên ngọn cây
xa, mảnh thì bay lộn vào mương sa Thấy vậy, trẻ con xô đến cướp giật lấy tranh mang vào sau luỹ tre Mặc cho
Trang 4nhà thơ kêu gào rát cổ, ông đành quay
về, trong lòng đầy ấm ức, nhưng cũng lại thông cảm với bọn trẻ, chúng quá nghèo nên mới như thế
Trận gió lặng yên thì đêm buông xuống tối như mực, một đêm đen dày đặc nỗi buồn Nhà thơ nằm xuống đắp cái mền vải cũ nát nên lạnh như cắt
Đã thế lũ con còn đạp nát cái lót Đầu giường thì nhà giột, mưa nặng hạt đều đều không dứt Nhà thơ không sao ngủ được vì mưa lạnh và lâu nay lại còn mất ngủ vì suy nghĩ sau cơn loạn li
Đến đây nhà thơ ước muốn có mái nhà rộng muôn ngàn gian để cho kẻ sĩ khắp thiên hạ có chỗ nương thân, chẳng sợ gì gió mưa nữa