Giáo án Ngữ văn 7 bài 14: Chuẩn mực sử dụng từ

Bài 14-Tiết 5 Tiếng Việt: CHUẨN MỰC SỬ DỤNG TỪ A-Mục tiêu bài học: -Nắm được các yêu cầu trong việc sử dụng từ.. Bài học hôm nay sẽ giúp các em nắm được n y.c trong việc sd từ, đồng thời

Bài 14-Tiết 5 Tiếng Việt: CHUẨN MỰC SỬ DỤNG TỪ

A-Mục tiêu bài học:

-Nắm được các yêu cầu trong việc sử dụng từ

-Có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực, tránh thái độ cẩu thả khi nói, viết

B-Chuẩn bị:

-Đồ dùng: Bảng phụ chép ví dụ

-Những điều cần lưu ý: Đây là bài học mang t.chất thực hành cao nên trong khi giảng dạy, gv cần cố gắng liên hệ với thực tế sd ng ngữ của hs thì hs mới thấm thía và bài học mới trở nên sinh động

C-Tiến trình tổ chức dạy-học:

I-ổn định tổ chức:

II-Kiểm tra:

Giải nghĩa và PT lối chơi chữ ở 2 câu đố sau:

-Có con mà chẳng có cha

Có lưỡi, không miệng, đó là vật chi ? -Hoa nào không có lẳng lơ

Mà người gọi bướm ỡm ờ lắm thay

(Là hoa gì ?) (Con dao: chơi chữ đồng âm, Hoa bướm: chơi chữ đồng âm)

III-Bài mới: Khi nói viết chúng ta cần sd từ đúng chuẩn mực Bài học hôm nay

sẽ giúp các em nắm được n y.c trong việc sd từ, đồng thời giúp các em có khả năng phát hiện lỗi dùng từ của m và của bạn, để có cách dùng từ cho chuẩn

Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức

-Hs đọc ví dụ, chú ý các từ in đậm

-Những từ in đậm: dùi, tập tẹ, khoảng

khắc, dùng đã đúng chỗ chưa, có phù

hợp với n từ ngữ xung quanh không ?

Vì sao ? (Vì: Dùi là đồ dùng để tạo lỗ

thủng, với nghĩa ấy thì từ dùi không

thể kết hợp với các từ trong câu văn đã

cho Từ tập tẹ và từ khoảng khắc c như

vậy)

-Những từ này dùng sai ở chỗ nào ?

Cần phải sửa lại như thế nào cho

đúng ?

-Việc viết sai âm, sai c.tả này là do n

ng.nhân nào ?

Nếu dùng sai c.tả thì sẽ dẫn đến tình

trạng gì ? (ng đọc, ng nghe sẽ không

hiểu được ý của ng viết)

-Qua 3 vd trên, em rút ra bài học gì về

việc dùng từ khi nói, viết ?

-Hs đọc vd, chú ý các từ in đậm

-Các từ in đậm: sáng sủa, cao cả, biết

được dùng ở trong các ngữ cảnh trên

đã đúng chưa, có phù hợp không ? Vì

sao?

(Vì: sáng sủa có 4 nghĩa: 1 có n a.s

TN chiếu vào, gây cảm giác thích thú;

I-Sử dụng từ đúng âm, đúng chính tả:

*Ví dụ: sgk (166 ).

-dùi -> vùi -tập tẹ -> bập bẹ -khoảng khắc -> khoảnh khắc

(->Là n từ dùng sai âm, sai c.tả

Là do ảnh hưởng của việc phát âm tiếng đ.phg hoặc không nhớ hình thức chữ viết của từ, hoặc liên tưởng không đúng)

=>Khi nói, viết phải dùng đúng âm, đúng c.tả

II-Sử dụng từ đúng nghĩa:

*Ví dụ: sgk (166 ).

2.có n nét lộ vẻ th.minh; 3.cách diễn

đạt rõ ràng, mạch lạc; 4.tốt đẹp, có n

tr.vọng ở câu 1 có lẽ ng viết dùng sáng

sủa với nghĩa thứ 4, tuy nhiên dùng

như vậy là không phù hợp với ý định

th.báo, tức là dùng chưa đúng nghĩa)

-Em hãy tìm n từ gần nghĩa với từ sáng

sủa để thay thế nó ? (tươi đẹp)

-Cao cả là cao quí đến mức không còn

có thể hơn Dùng từ cao cả ở câu 2 đã

phù hợp chưa với đ2 của câu tục ngữ

chưa ? Từ nào có thể thay thế cho từ

này ? (quí báu, sâu sắc)

-Gv: Lương tâm là yếu tố nội tâm giúp

con ng có thể tự đánh giá hành vi của

m về mặt đ.đức; biết là nhận rõ được

ng, sự vật hay 1 điều gì đó hoặc có

k.năng làm được việc gì đó

-Vậy có thể nói biết lương tâm được

không ? Có thể nói có lương tâm hay

vô lương tâm được không ?

-Những từ: sáng sủa, cao cả, biết ở trên

được dùng đúng nghĩa hay sai nghĩa ?

Vì sao ?

-Từ 3 vd trên, em rút ra bài học gì cho

việc dùng từ ?

-Hs đọc ví dụ (bảng phụ)

-N từ in đậm trong n câu trên dùng sai

như thế nào? Vì sao lại dùng sai như

vậy ? (Dùng sai về t.chất NP của từ –

-Hãy tìm cách chữa lại cho đúng ?

-Khi nói, viết cần phải dùng từ như thế

nào ?

-Hs đọc ví dụ, chú ý các từ in đậm

-Các từ in đậm trong các câu trên sai

như thế nào? (dùng sai sắc thái biểu

cảm, không hợp với phong cách)

- Hãy tìm các từ thích hợp thay cho các

từ đó ?

-Qua việc dùng từ trên, em rút ra bài

học gì ?

-Gv đưa ra tình huống: Một ng dân

Nghệ An ra HN thăm bà con, bị lạc đg,

muốn hỏi đg, ng đó hỏi: Cháu ơi, đg ni

là đg đi mô ? Cậu bé được hỏi trả lời:

Cháu không hiểu bác muốn hỏi gì ?

-T.sao cậu bé lại không hiểu câu hỏi

trên ? (Vì câu hỏi có dùng n từ đ.phg)

-ở bài từ HV (bài 6) chúng ta đã rút ra

được bài học: Khi nói, viết không nên

lạm dụng từ HV Vì sao ? (vì lạm dụng

từ HV sẽ làm cho lời ăn tiếng nói thiếu

tự nhiên, thiếu trong sáng, không phù

hợp với h.cảnh g.tiếp)

-Qua tình huống trên, em rút ra bài học

gì ?

-Khi sd từ chúng ta cần chú ý gì ?

->Dùng từ không đúng nghĩa là do không nắm được nghĩa của từ hoặc không phân biệt được các từ đồng nghĩa

=>Dùng từ là phải dùng đúng nghĩa

III-Sử dụng từ đúng t.chất ngữ pháp của từ:

*Ví dụ: sgk.

-Hào quang -> hào nhoáng

- Thêm từ sự vào đầu câu; hoặc: Chị ăn mặc thật giản dị

-Thảm hại -> thảm bại -Giả tạo phồn vinh -> phồn vinh giả tạo

=>Việc dùng từ phải đúng t.chất NP IV-Sử dụng từ đúng sắc thái biểu cảmảm, hợp phong cách:

*Ví dụ: sgk -Lãnh đạo -> cầm đầu -Chú hổ -> nó

=>Việc dùng từ phải đúng sắc thái biểu cảm, hợp với tình huống giao tiếp

V-Không lạm dụng từ đ.phg, từ HV:

=> Không lạm dụng từ đ.phg, từ HV

*Ghi nhớ: sgk (167 ).

IV-Củng cố:

-Gv hệ thống lại k.thức toàn bài

V-Hướng dẫn học bài:

-Học thuộc ghi nhớ, đọc bài: luyện tập sử dụng từ

D-Rút kinh nghiệm: