- Cảm xúc về những nét riêng của cảnh sắc thiên nhiên, không khí mùa xuân Hà Nội, về miền bắc qua nỗi lòng”sầu xứ”, tâm sự day dứt của tác giả.. Tấm lòng của Vũ Bằng đối với quê hương đã
Trang 1Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
Vũ Bằng
-A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức: - Một số hiểu biết bước đầu về tác giả Vũ Bằng.
- Cảm xúc về những nét riêng của cảnh sắc thiên nhiên, không khí mùa xuân Hà Nội, về miền bắc qua nỗi lòng”sầu xứ”, tâm sự day dứt của tác giả
- Sự kết hợp tài hoa giữa miêu tả và biểu cảm ; lời văn thấm đẫm cảm xúc trữ tình, dào dạt chất thơ
2 Kĩ năng: - Đọc – hiểu văn bản tùy bút.
- Phân tích áng văn xuôi trữ tình giàu chất thơ, nhận biết và làm rõ vai trò của các yếu tố miêu tả trong văn biểu cảm
3 Thái độ: - Thấy được tình quê hương đất nước thiết tha, sâu nặng của tác giả
được thể hiện qua ngòi bút tài hoa, tinh tế, giàu cảm xúc và hình ảnh
- Từ đó bồi dưỡng cho bản thân biết, cảm nhận được vẻ đẹp của quê hương mình
4 Tích hợp:
B CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo
a Phương tiện dạy học: Bảng phụ, bút lông, máy chiếu.
- Ảnh chân dung nhà vănVũ Bằng
- Một số bức ảnh minh họa cho bài học: cuốn Thương nhớ mười hai.
- Tranh, ảnh về mùa xuân đất Bắc, mùa xuân Hà Nội
b Các phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng.
- Động não: suy nghĩ, phân tích…
Trang 2- Trình bày một phút
2 Học sinh: Học bài Đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK.
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Trong bài Một thứ quà của lúa non: Cốm, em thích đoạn nào nhất, em
hãy đọc thuộc lòng đoạn đó ? Đoạn em vừa đọc nói về vấn đề gì ?
- Nêu những nét đặc sắc về ND và NT của văn bản Một thứ quà của lúa
non: Cốm ?
3.Bài mới: * Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới…
Chúng ta đã từng biết và cảm thông với tấm lòng của những người sống xa
quê hương, trĩu nặng tình quê trong thơ Đường của Lí Bạch, Đỗ Phủ, Hạ Tri
Chương Ở Việt Nam cũng có một nghệ sĩ do hoàn cảnh riêng và yêu cầu công
tác cách mạng phải xa rời quê hương miền Bắc vào sống ở miền Nam mấy chục
năm trời, đó là nhà văn Vũ Bằng – một nhà văn đã từng nổi tiếng trước cách
mạng tháng 8 / 1945 Tấm lòng của Vũ Bằng đối với quê hương đã được gửi
gắm trong tác phẩm “Thương nhớ 12” mà đoạn trích Mùa xuân của tôi là tiêu
biểu
* Hoạt động 2: HD tìm hiểu chung văn bản.
? Dựa vào phần chú thích, em hãy giới thiệu một
vài nét về tác giả Vũ Bằng ?
I Tìm hiểu chung văn bản:
1 Tác giả, tác phẩm:
a Tác giả: Vũ Bằng (1913-1984), quê Hà
Nội
- Có sở trong về truyện ngắn, tuỳ bút, bút kí
- Sau 1954, vừa viết văn, làm báo vừa hoạt động cách mạng ở Sài Gòn
b Tác phẩm: - Trích từ thiên tuỳ bút
Trang 3? Em hãy nêu xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác của
tác phẩm ?
+Hd đọc: Giọng chậm rãi, sâu lắng, mềm mại,hơi
buồn
-> GV: đọc mẫu, gọi HS đọc đến hết bài.
- Giải nghĩa từ khó: Sgk
? Văn bản được viết theo thể loại nào ?
? Bài văn viết về cảnh sắc và không khí mùa xuân
ở đâu ? Hoàn cảnh và tâm trạng của tác giả khi viết
bài này như thế nào ?
-> Chủ đề: Bài văn viết về cảnh sắc và không khí
mùa xuân ở Hà Nội và miền Bắc qua nỗi nhớ
thương da diết của một người xa quê đang sống ở
Sài Gòn trong vùng kiểm soát của Mĩ – ngụy, khi
đất nước còn bị chia cắt
? Bài văn có thể chia thành mấy đoạn ? Mỗi đoạn
từ đâu đến đâu, ND của mỗi đoạn là gì ?
? Em có nhận xét gì về sự liên kết giữa các đoạn ?
-> Bài văn có sự liên kết chặt chẽ theo dòng cảm
xúc hồi tưởng của tác giả
“Tháng giêng mơ về trăng non rét ngọt”,
trong tập tuỳ bút - bút kí “Thương nhớ mười hai” của tác giả
- Tác phẩm viết trong hoàn cảnh đất nước
bị chia cắt, tác giả sống trong vùng kiểm soát của Mĩ – ngụy, xa cách quê hương đất Bắc
2 Đọc và chú thích: Sgk
3 Thể loại: Kí - tuỳ bút mang tính chất
hồi kí
4 Bố cục: 3 phần
- Phần 1: Từ đầu -> mê luyến mùa xuân:
-> Cảm nhận về quy luật tình cảm của con người đối với mùa xuân
Trang 4* Hoạt động 3: HD phân tích.
+Hs: đọc đoạn 1 (từ đầu -> mê luyến mùa xuân)
? Biện pháp NT nào đã được sử dụng ở đoạn này ?
Tác dụng của biện pháp NT đó ?
? Đoạn văn bình luận trên đã bộc lộ được thái độ,
tình cảm gì của tác giả đối với mùa xuân quê
hương ?
Gv: Yêu mến mùa xuân, yêu mến tháng giêng,
tháng đầu tiên của mùa xuân, mùa đầu của tình
yêu, hạnh phúc và tuổi trẻ, đất trời và lòng người
Nhưng đó chưa phải là lí do cơ bản khiến tác giả
“mê luyến mùa xuân” Vậy lí do gì sâu kín hơn –
+Hs: đọc đoạn 2.
? Câu văn nào đã gợi tả cảnh sắc và không khí mùa
xuân đất Bắc, mùa xuân Hà Nội ?
? Đoạn văn có sử dụng những biện pháp NT nào,
tác dụng của các biện pháp NT đó ?
? Những dấu hiệu điển hình nào đã tạo nên cảnh
sắc mùa xuân đất Bắc ? (mưa riêu riêu, gió lành
- Phần 2: Tiếp theo -> liên hoan:
-> Cảm nhận về cảnh sắc và không khí mùa xuân đất Bắc – mùa xuân Hà Nội
- Phần 3: Còn lại -> Cảm nhận về cảnh
sắc mùa xuân sau rằm tháng giêng
II Phân tích:
1 Tình cảm của con người đối với mùa xuân:
-> Sử dụng điệp từ, điệp ngữ và điệp kiểu câu: Nhấn mạnh tình cảm của con người đối với mùa xuân
=> Thể hiện sự nâng niu, trân trọng, thương nhớ, thuỷ chung với mùa xuân
2 Cảnh sắc và không khí mùa xuân đất Bắc - mùa xuân Hà Nội:
- Mùa xuân của tôi – Mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có , có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng
-> Sử dụng điệp từ, phép liệt kê và dấu chấm lửng ở cuối câu – Nhấn mạnh các dấu hiệu điển hình của mùa xuân đất Bắc – mùa xuân Hà Nội
Trang 5-> Tiếng nhạn, tiếng chống chèo, câu hát huê tình
? Những dấu hiệu đó gợi 1 bức tranh xuân đất Bắc
như thế nào ?
? Câu văn: “Nhựa sống đứng cạnh.” đã diễn tả
sức mạnh nào của mùa xuân ? (Mùa xuân có sức
khơi gợi sinh lực cho muôn loài)
? Sức mạnh nào của mùa xuân được diễn tả trong
câu văn: “Nhang trầm liên hoan” ? (Mùa xuân có
sức mạnh khơi dậy và lưu giữ các năng lực tinh
thần cao quí của con người)
? Ở 2 đoạn văn trên, tác giả đã sử dụng biện pháp
NT nào ? Tác dụng của các biện pháp NT đó ?
? Đoạn văn đã thể hiện được cảm xúc, tình cảm gì
của tác giả ?
+Hs: đọc phần 3.
? Không khí và cảnh sắc thiên nhiên mùa xuân sau
rằm tháng giêng được miêu tả qua những chi tiết
nào ?
-> Đào hơi phai nhưng nhụy vẫn còn phong, cỏ lại
nức một mùi hương man mác.
-> Mưa xuân, trời xanh tươi trên nền trời trong
trong, có những làn sáng hồng hồng rung động
như cánh con ve mới lột xác.
? Em có nhận xét gì về NT miêu tả của tác giả ở
đoạn văn này ? Tác dụng của các biện pháp NT đó?
=> Gợi 1 bức tranh xuân với không khí và cảnh sắc hài hoà, tạo nên một sự sống riêng của mùa xuân đất Bắc
-> Hình ảnh so sánh mới mẻ – Diễn tả sinh động và hấp dẫn sức sống của mùa xuân
=> Mùa xuân đã khơi dậy năng lực sống cho muôn loài, khơi dậy những năng lực tinh thần cao quí của con người và khơi dậy tình yêu cuộc sống, yêu quê hương
=> Tác giả thương nhớ mùa xuân đất Bắc
3 Cảm nhận về mùa xuân sau rằm tháng giêng:
-> Sử dụng một loạt những từ ngữ gợi tả kết hợp với hình ảnh so sánh - Miêu tả sự thay đổi chuyển biến của cảnh sắc và
Trang 6* Hoạt động 4: Tổng kết
? Bài văn có những nét đặc sắc gì về ND và NT ?
* Hoạt động 5: Luyện tập.
- Viết đoạn văn diễn tả cảm xúc của em về một
mùa trong năm ở quê hương em ?
không khí mùa xuân
=> Thể hiện sự tinh tế, nhạy cảm trước TN của tác giả
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Trình bày nội dung văn bản theo mạch cảm xúc lôi cuốn, say mê
- Lựa chọn từ, ngữ, câu văn linh hoạt, biểu cảm, giàu hình ảnh
- Có nhiều so sánh, liên tưởng phong phú, độc đáo, giàu chất thơ
2 Ý nghĩa văn bản:
- Văn bản đem đến cho người đọc cảm nhận về vẻ đẹp của mùa xuân trên quê hương miền Bắc hiện lên trong nỗi nhớ của người con xa quê
- Văn bản thể hiện sự gắn bó máu thịt giữa con người với quê hương, xứ sở - một biểu hiện cụ thể của tình yêu đất nước
IV Luyện tập:
Trang 74 Củng cố: - Qua văn bản em học tập được điều gì ở tác giả?
5 Dặn dò: - VN học bài, soạn bài “Sài Gòn tôi yêu”
………
………