Bài 19-Tiết 4Tập làm văn: ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN VÀ VIỆC LẬP Ý CHO BÀI VĂN NGHỊ LUẬN A-Mục tiêu bài học: -Giúp hs làm quen với đề văn nghị luận, biết tìm hiểu đề và biết cách lập ý cho bài vă
Trang 1Bài 19-Tiết 4
Tập làm văn: ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN VÀ VIỆC LẬP Ý CHO BÀI VĂN NGHỊ
LUẬN
A-Mục tiêu bài học:
-Giúp hs làm quen với đề văn nghị luận, biết tìm hiểu đề và biết cách lập ý cho bài văn nghị luận
-Rèn kĩ năng nhận biết luận điểm, tìm hiểu đề bài, tìm ý, lập ý cho bài nghị luận
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Bảng phụ
-Những điều cần lưu ý: Lập ý là x.định ND cho bài văn theo đề bài Lập ý chỉ bắt đầu sau khi tìm hiểu đề, đó là việc x.đ v.đề, luận điểm, luận cứ và cách lập luận cho bài làm
C-Tiến trình tổ chức dạy – học:
I-ổn định tổ chức:
II-Kiểm tra:
-Đặc điểm của văn nghị luận là gì ? Thế nào là luận điểm ?
-Luận cứ là gì ? Lập luận là gì ?
III-Bài mới:
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
I-Tìm hiểu đề văn nghị luận:
1-Nội dung và tính chất của đề văn
Trang 2-Hs đọc đề bài (bảng phụ ).
-Các đề văn nêu trên có thể xem là đề
bài, đầu đề được không ? Nếu dùng
làm đề bài cho bài văn sắp viết có
được không?
-Căn cứ vào đâu để nhận ra các đề trên
là văn nghị luận ? (Nội dung: Căn cứ
vào mỗi đề đều nêu ra 1 khái niệm, 1
v.đề lí luận)
-Tính chất của đề văn có ý nghĩa gì đối
với việc làm văn ? (có ý nghĩa định
hướng cho bài viết như lời khuyên, lơì
tranh luận, lời giải thích, chuẩn bị
cho ng viết 1 thái độ, 1 giọng điệu)
-Gv: Tóm lại đề văn nghị luận là câu
hay cụm từ mang tư tưởng, q.điểm hay
1 v.đề cần làm sáng tỏ Như vậy tất cả
các đề trên đều là đề văn nghị luận, đại
bộ phận là ẩn yêu cầu
-Đề văn nghị luận có ND và t.chất gì ?
-Hs đọc đề bài
-Đề bài nêu lên vấn đề gì ? (Đề nêu lên
1 tư tưởng, 1 thái độ phê phán đối với
bệnh tự phụ)
-Đối tượng và phạm vi nghị luận ở đây
là gì ? (Là lời nói, h.đ có t.chất tự phụ
của 1 con người)
-Khuynh hướng tư tưởng của đề là
k.định hay phủ định ? (K.định “Chớ
nghị luận:
*Đề văn: sgk (21 )
Ví dụ: Đề 1,2 là nhận định n q.điểm, luận điểm; đề 3,7 là lời kêu gọi mang 1
tư tưởng, 1 ý tưởng
* Ghi nhớ1: (sgk -23 )
2-Tìm hiểu đề văn nghị luận:
a-Đề bài: Chớ nên tự phụ
Trang 3-Đề này đòi hỏi người viết phải làm
gì?
(Phải tìm luận cứ rồi xây dựng lập luận
để phê phán bệnh tự phụ)
-Yêu cầu của tìm hiểu đề là gì ?
-Đề bài Chớ nên tự phụ nêu ra 1 ý kiến
thể hiện 1 tư tưởng, 1 thái độ đối với
thói tự phụ Em có tán thành với ý kiến
đó không ?
-Nếu tán thành thì coi đó là luận điểm
của mình và lập luận cho luận điểm
đó? Hãy nêu ra các luận điểm gần gũi
với luận điểm của đề bài để mở rộng
suy nghĩ Cụ thể hoá luận điểm chính
bằng các luận điểm phụ
-Gv: Để lập luận cho tư tưởng chớ nên
tự phụ, thông thường ng ta nêu câu
hỏi: Tự phụ là gì ? Vì sao khuyên chớ
nên tự phụ ? Tự phụ có hại như thế nào
? Tự phụ có hại cho ai ?
-Hãy liệt kê những điều có hại do tự
phụ và chọn các lí lẽ, dẫn chứng
q.trong nhất để phục vụ mọi người ?
b-Yêu cầu của việc tìm hiểu đề: Ghi nhớ2 (sgk -23 )
II-Lập ý cho bài văn nghị luận:
*Đề bài: Chớ nên tự phụ
1-Xác lập luận điểm:
-Tự phụ là 1 căn bệnh, là 1 thói xấu của con người mà hs chúng ta dễ mắc phải
-Bệnh tự phụ dễ mắc phải nhưng rất khó sửa
Trang 4-Nên bắt đầu lời khuyên chớ nên tự
phụ từ chỗ nào ? Dẫn dắt ng đọc đi từ
đâu tới đâu ? Có nên bắt đầu bằng việc
miêu tả 1 kẻ tự phụ với thái độ chủ
quan, tự đánh giá mình rất cao và coi
thường ng khác không ? Hay bắt đầu
bằng cách định nghĩa tự phụ là gì, rồi
suy ra tác hại của nó ?
-Hãy xây dựng trật tự lập luận để giải
quyết đề này ?
-Tự phụ trong h.tập thì làm cho h.tập kém đi, sai lệch đi
-Tự phụ trong g.tiếp với mọi người, với bạn bè thì sẽ hạn chế nhiều mặt
2-Tìm luận cứ:
-Tự phụ là căn bệnh tự đề cao mình, coi thường ý kiến của người khác
-Để cho bản thân tiến bộ, cần tránh bệnh tự phụ, tự phụ sẽ khó tiếp thu ý kiến của người khác, làm cho mình ngày càng co mình lại, không tiến bộ được
-Bệnh tự phụ thường được biểu hiện ở
sự coi thường ý kiến của người khác,
tự cho ý kiến của mình là đúng, là tuyệt dẫn đến thái độ khắt khe với người, để dễ dãi đối với mình
3-Xây dựng lập luận:
-Tự phụ là căn bệnh dễ mắc phải và khó sửa chữa căn bệnh này thường xuất hiện ở lứa tuổi thanh thiếu niên, ở đ.tượng có năng khiếu, học khá, học giỏi
-Người mắc bệnh tự phụ thường có thái độ không b.thg hay đề cao ý kiến, t.tưởng củ m, coi thg xem nhẹ ý kiến
Trang 5-Em hãy nêu cách lập ý cho bài nghị
luận ?
-Hs đọc ghi nhớ
-Hãy tìm hiểu đề và lập ý cho đề bài:
Sách là người bạn lớn của con người ?
của ng khác
-Không nên nhầm lẫn giữa lòng tự trọng và lòng tự phụ Tự trọng là có thái độ giữ gìn nhân cách đúng đắn của
m, không để cho ng khác chê bôi, nhạo báng 1 cách không đúng đắn với m
Tự phụ thì khác hẳn, đó là thái độ tự cho m hơn hẳn ng khác, tự tạo ra khoảng cách giữa m và bè bạn
Đến 1 lúc nào đó bệnh tự phụ sẽ bị cô lập và mất dần đi sự tiến bộ đã có
*Ghi nhớ3: sgk (23 )
II-Luyện tập:
1-Xác định luận điểm:
-Sách có vai trò to lớn trong đời sống
xã hội Sách đáp úng nhu cầu hưởng thụ cái hay, cái đẹp và nhu cầu p.triển trí tuệ tân hồn
-Ta phải coi “sách là ng bạn lớn của con người” vì trên lĩnh vực văn hoá, t.tưởng không có gì thay thế được sách
2-Tìm luận cứ:
-Sách mở mang trí tuệ-giúp ta khám phá n điều bí ẩn của thế giới x.quanh, đưa ta vào tìm hiểu TáC GIả cực lớn là thiên hà và TáC GIả cực nhỏ như hạt vật chất
Trang 6-Sách đưa ta ngược thời gian về với n biến cố LS xa xưa và hướng về ngày mai
-Sách cho ta n phút thư giãn thoải mái
3-Xây dựng lập luận:
Sách là báu vật không thể thiếu đối với mỗi ng Phải biết nâng niu, trân trọng và chon n cuốn sách hay để đọc
IV-Hướng dẫn học bài:
-Học thuộc ghi nhớ, làm tiếp bài luyện tập
-Đọc bài:Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận
D-Rút kinh nghiệm: