Kiến thức : Giúp hs làm quen với các đề văn nghị luận, biết tìm hiểu đề và biết cách lập ý cho bài văn nghị luận.Đặc điểm và cấu tạo của đề bài văn nghị luận, biết cách tìm hiểu đề và lậ
Trang 1BÀI 19 - TIẾT 80- TLV
ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN VÀ VIỆC LẬP Ý CHO BÀI VĂN
NGHỊ LUẬN
A-Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức : Giúp hs làm quen với các đề văn nghị luận, biết tìm hiểu đề và biết cách
lập ý cho bài văn nghị luận.Đặc điểm và cấu tạo của đề bài văn nghị luận, biết cách tìm hiểu đề và lập ý cho đề văn nghị luận
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng nhận biết luận điểm, tìm hiểu đề bài, tìm ý, lập ý cho bài nghị luận.So sánh và tìm ra sự khác biệt của đề văn nghị luận với các đề tự sự, miêu tả, biểu
cảm
3 Thái độ: Biết cách lập ý cho một bài văn nghị luận
B-Chuẩn bị:
- GV: TLTK, giáo án
- HS: soạn bài theo câu hỏi SGK
C-Tiến trình tổ chức dạy – học:
1 - Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra: ? Đặc điểm của văn nghị luận là gì ? Thế nào là luận điểm ?
? Luận cứ là gì ? Lập luận là gì ?
3 Tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: KĐ- GT
*Hoạt động 2: Tìm hiểu kiến thức I-Tìm hiểu đề văn nghị luận:
Trang 2H: đọc đề bài SGK
G: ? -Các đề văn nêu trên có thể xem
là đề bài, đầu đề được không ? Nếu
dùng làm đề bài cho bài văn sắp viết
có được không?
H: được- thông thường đề bài của
một bài văn thể hiện chủ đề của nó.
Do vậy đề ra như trên hoàn toàn có
thể làm đề bài cho bài văn sẽ viết
G:? Căn cứ vào đâu để nhận ra các
đề trên là văn nghị luận ?
H: (Nội dung: Căn cứ vào mỗi đề
đều nêu ra 1 khái niệm, 1 v.đề lí
luận).
G: ? Tính chất của đề văn có ý nghĩa
gì đối với việc làm văn ?
H: (có ý nghĩa định hướng cho bài
viết như lời khuyên, lời tranh luận,
lời giải thích, chuẩn bị cho người
viết 1 thái độ, 1 giọng điệu).
G: Tóm lại đề văn nghị luận là câu
hay cụm từ mang tư tưởng, quan
điểm hay 1 vấn đề cần làm sáng tỏ
Như vậy tất cả các đề trên đều là đề
văn nghị luận, đại bộ phận là ẩn yêu
cầu
1-Nội dung và tính chất của đề văn
nghị luận:
*Đề văn: sgk (21 ).
Ví dụ: Đề 1,2 là nhận định những quan
điểm, luận điểm; đề 3,7 là lời kêu gọi mang 1 tư tưởng, 1 ý tưởng
* Ghi nhớ 1: (sgk -23 ).
Trang 3G: Đề văn nghị luận có ND và tính
chất gì ?
H: HS đọc ghi nhớ
H: đọc đề bài.
G: ? Đề bài nêu lên vấn đề gì ?
H: (Đề nêu lên 1 tư tưởng, 1 thái độ
phê phán đối với bệnh tự phụ).
G: ? Đối tượng và phạm vi nghị luận
ở đây là gì ?
H: (Là lời nói, hành động có tính
chất tự phụ của 1 con người).
G: ? Khuynh hướng tư tưởng của đề
là k.định hay phủ định ?
H: (K.định “Chớ nên tự phụ”).
G: ? Đề này đòi hỏi người viết phải
làm gì?
H: (Phải tìm luận cứ rồi xây dựng
lập luận để phê phán bệnh tự phụ).
G: Yêu cầu của tìm hiểu đề là gì ?
G:? Đề bài Chớ nên tự phụ nêu ra 1
ý kiến thể hiện 1 tư tưởng, 1 thái độ
đối với thói tự phụ Em có tán thành
với ý kiến đó không ?
H:TL
G: ? Nếu tán thành thì coi đó là luận
2-Tìm hiểu đề văn nghị luận:
a-Đề bài: Chớ nên tự phụ.
b-Yêu cầu của việc tìm hiểu đề: xác định đúng vấn đề, phạm vi, tính chất của bài nghị luận để làm bài khỏi sai lệch
II-Lập ý cho bài văn nghị luận:
*Đề bài: Chớ nên tự phụ.
1-Xác lập luận điểm:
-Tự phụ là 1 căn bệnh, là 1 thói xấu của
Trang 4điểm của mình và lập luận cho luận
điểm đó? Hãy nêu ra các luận điểm
gần gũi với luận điểm của đề bài để
mở rộng suy nghĩ Cụ thể hoá luận
điểm chính bằng các luận điểm phụ?
H: XĐ
G:Để lập luận cho tư tưởng chớ nên
tự phụ, thông thường ng ta nêu câu
hỏi: Tự phụ là gì ? Vì sao khuyên
chớ nên tự phụ ? Tự phụ có hại như
thế nào ? Tự phụ có hại cho ai ?
? Hãy liệt kê những điều có hại do tự
phụ và chọn các lí lẽ, dẫn chứng
q.trọng nhất để phục vụ mọi người ?
H: TL
G: Nên bắt đầu lời khuyên chớ nên
tự phụ từ chỗ nào ? Dẫn dắt ng đọc
đi từ đâu tới đâu ? Có nên bắt đầu
bằng việc miêu tả 1 kẻ tự phụ với
thái độ chủ quan, tự đánh giá mình
rất cao và coi thường người khác
không ? Hay bắt đầu bằng cách định
con người mà hs chúng ta dễ mắc phải -Bệnh tự phụ dễ mắc phải nhưng rất khó sửa
-Tự phụ trong học tập thì làm cho học tập kém đi, sai lệch đi
-Tự phụ trong giao tiếp với mọi người, với bạn bè thì sẽ hạn chế nhiều mặt
2-Tìm luận cứ:
-Tự phụ là căn bệnh tự đề cao mình,coi thường ý kiến của người khác
-Để cho bản thân tiến bộ, cần tránh bệnh
tự phụ, tự phụ sẽ khó tiếp thu ý kiến của người khác, làm cho mình ngày càng co mình lại, không tiến bộ được
-Bệnh tự phụ thường được biểu hiện ở sự coi thường ý kiến của người khác, tự cho
ý kiến của mình là đúng, là tuyệt dẫn đến thái độ khắt khe với người, để dễ dãi đối với mình
3-Xây dựng lập luận:
-Tự phụ là căn bệnh dễ mắc phải và khó sửa chữa căn bệnh này thường xuất hiện
ở lứa tuổi thanh thiếu niên, ở đối tượng
có năng khiếu, học khá, học giỏi
-Người mắc bệnh tự phụ thường có thái
Trang 5nghĩa tự phụ là gì, rồi suy ra tác hại
của nó ?
G: Hãy xây dựng trật tự lập luận để
giải quyết đề này ?
H: TL
G: Em hãy nêu cách lập ý cho bài
nghị luận ?
G? lập ý cho bài văn nghị luận có
nghĩa là gì?
H: đọc ghi nhớ.
*Hoạt động 3: Luyện tập
G? -Hãy tìm hiểu đề và lập ý cho đề
bài: Sách là người bạn lớn của con
người ?
H: TL
độ không bình thường hay đề cao ý kiến, tin tưởng của mình, coi thường xem nhẹ
ý kiến của người khác
-Không nên nhầm lẫn giữa lòng tự trọng
và lòng tự phụ Tự trọng là có thái độ giữ gìn nhân cách đúng đắn của mình, không
để cho người khác chê bôi, nhạo báng 1 cách không đúng đắn với mình
Tự phụ thì khác hẳn, đó là thái độ tự cho mình hơn hẳn người khác, tự tạo ra khoảng cách giữa mình và bè bạn
Đến 1 lúc nào đó bệnh tự phụ sẽ bị cô lập và mất dần đi sự tiến bộ đã có
*Ghi nhớ 3 : sgk (23 ) II-Luyện tập: Hãy tìm hiểu đề và lập ý
cho đề bài: Sách là người bạn lớn của
con người
1-Xác định luận điểm:
-Sách có vai trò to lớn trong đời sống xã hội Sách đáp úng nhu cầu hưởng thụ cái hay, cái đẹp và nhu cầu p.triển trí tuệ tâm hồn
-Ta phải coi “sách là ng bạn lớn của con người” vì trên lĩnh vực văn hoá, t.tưởng không có gì thay thế được sách
2-Tìm luận cứ:
-Sách mở mang trí tuệ giúp ta khám phá
Trang 6những điều bí ẩn của thế giới xung quanh, đưa ta vào tìm hiểu tác giả cực lớn
là thiên hà và tác giả cực nhỏ như hạt vật chất
-Sách đưa ta ngược thời gian về với những biến cố lịch sử xa xưa và hướng về ngày mai
-Sách cho ta những phút thư giãn thoải mái
3-Xây dựng lập luận:
Sách là báu vật không thể thiếu đối với mỗi ng Phải biết nâng niu, trân trọng và chon những cuốn sách hay để đọc
Hoạt dộng 4 Củng cố: Gv cùng Hs khái quát nội dung bài học
Hoạt động 5.Dặn dò- HDTH: -Học học thuộc ghi nhớ, làm tiếp bài luyện tập.
- Soạn bài: Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận
Rút kinh nghiệm:
********************************