Giáo án Ngữ văn 7 bài 7: Bánh trôi nước

Bài 7 Tiết 2Văn bản : BÁNH TRÔI NƯỚC A- Mục tiêu bài học: Giúp HS: - Hiểu được thái độ đề cao và khẳng định giá trị của phụ nữ trong thơ Hồ Xuân Hương.. - Thấy được vẻ xinh đẹp, bản lĩn

Bài 7 Tiết 2

Văn bản : BÁNH TRÔI NƯỚC

A- Mục tiêu bài học:

Giúp HS:

- Hiểu được thái độ đề cao và khẳng định giá trị của phụ nữ trong thơ Hồ Xuân Hương

- Thấy được vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắt son, thân phận chìm nổi của người phụ

nữ trong bài thơ này

- Rèn kĩ năng cảm nhận thơ tứ tuyệt Đường luật

B- Chuẩn bị :

- Đồ dùng: Bảng phụ viết bài thơ

- Những điều cần lưu ý:

HS đọc kĩ phần chú thích Hiểu được tính đa nghĩa trong thơ nói chung và trong thơ Hồ Xuân Hương nói riêng

C- Tiến trình tổ chức dạy và học :

I- Ổn định tổ chức:

Lớp 7A2: Sĩ số: Vắng:

Lớp 7A3: Sĩ số: Vắng:

II- Kiểm tra :

- Đọc thuộc lòng bài thơ Sau phút chia li? Em hãy nêu giá trị về nội dung

và NT của bài thơ?

- Y/c: Trả lời như phần Ghi nhớ

III- Bài mới :

Trong đội ngũ những nhà thơ nữ của thời kì trung đại Việt Nam, Hồ Xuân Hương được coi là nhà thơ tài hoa và độc đáo nhất Tuy cuộc đời gặp nhiều

éo le ngang trái, nhưng những tác phẩm thơ ca của bà vẫn thấm đẫm tình thương con người, ngời sáng niềm tin yêu và trân trọng đối với con người, trước hết là đối với người phụ nữ

Hoạt động của thầy – trò Nội dung kiến thức

- Hs đọc chú thích về Tác giả - tác

phẩm

- GV nêu 1 vài ý chính

- Hướng dẫn đọc: giọng vừa dịu, vừa

mạnh, vừa ngậm ngùi

- GV đọc-hs đọc-nhận xét

- GV giải thích từ khó

- Về thể thơ, bài thơ này giống với

những bài thơ nào vừa học? vì sao?

I- Giới thiệu chung : 1- Tác giả: Hồ Xuân Hương.

- Bà là người có học, có tài làm thơ, cuộc đời bà gặp nhiều bi kịch

- Bà được mệnh danh là bà chúa thơ Nôm

2- TP: Bài thơ nằm trong chùm thơ

vịnh vật, vịnh cảnh

- Là bài thơ trữ tình đặc sắc, nổi tiếng, tiêu biểu cho tư tưởng nghệ thuật của bà

II- Đọc - Hiểu văn bản:

- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt

- Bài thơ có nhan đề “Bánh trôi

nước” Vậy em hiểu thế nào là bánh

trôi nước ?

- Có ý kiến cho rằng bài thơ có tính

đa nghĩa Vậy thế nào là tính đa

nghĩa trong thơ?

- Bài thơ có mấy nghĩa, đó là những

nghĩa gì?

- Với nghĩa thứ nhất bánh trôi nước

đã được miêu tả như thế nào? Chú ý

các từ ngữ: trắng, tròn, chìm, nổi, rắn

nát, lòng son

(- Bánh có màu trắng của bột, bánh

được nặn thành viên tròn

- Nếu nhào bột mà nhiều nước quá

thì nhão (nát), ít nước quá thì rắn

(cứng)

- Khi đun sôi nước để luộc bánh chín

thì nổi lên, bánh chưa chín thì chìm

- Nhân bánh được làm bằng mật hoặc

đường phên nên khi chín thường có

màu đỏ như son)

-Em có nhận xét gì về cách miêu tả

bánh trôi của tác giả ?

- Bánh trôi nước: chú thích sgk –95

- Tính đa nghĩa trong thơ: là 1 thuộc tính của ngôn ngữ văn chương, thi ca nói chung

- Bài thơ có 2 nghĩa:

+ Nói về bánh trôi nước khi đang được luộc chín

+ Phản ánh vẻ đẹp, phẩm chất và thân phận của người phụ nữ trong xã hội cũ

1- Miêu tả bánh trôi nước :

- Với nghĩa thứ 2, vẻ đẹp, phẩm chất

cao quí và thân phận chìm nổi của

người phụ nữ được gợi lên như thế

nào? Chú ý các cụm từ: ba chìm, rắn

nát mặc dầu, giữ tấm lòng son

- Gv: Qua ngòi bút tài tình của Hồ

Xuân Hương, cái bánh trôi nước

không đơn thuần chỉ là cái bánh bình

thường mà còn trở thành 1 ẩn dụ thể

hiện cuộc đời và số phận của người

phụ nữ trong xã hội phong kiến

- Trong 2 nghĩa đó, nghĩa nào quyết

định giá trị bài thơ? vì sao?

- Gv: Bài thơ Bánh trôi nước đã cho

ta thấy hình thể xinh đẹp, phẩm chất

trong trắng son sắt, cùng thân phận

chìm nổi của người phụ nữ VN xưa

1 cách sâu sắc Với bài thơ này, nữ sĩ

Hồ Xuân Hương đã 2 lần hoá thân,

vừa làm chiếc bánh trôi, vừa nhân

danh người phụ nữ để tự sự với bạn

đọc, truyền tới bạn đọc những tình

cảm trong sáng, nhân đạo Bánh trôi

nước đúng là 1 áng văn chương đa

nghĩa độc đáo

- Hs đọc ghi nhớ

=>Miêu tả rất giống bánh trôi ngoài đời

2- Bánh trôi nước thể hiện phẩm chất, thân phận người phụ nữ:

- Vừa trắng lại vừa tròn ->Về hình thức thì xinh đẹp

- Bảy nổi ba chìm ->Về số phận thì chìm nổi, bấp bênh trước cuộc đời

- Giữ tấm lòng son ->Về phẩm chất thì dù gặp cảnh ngộ như thế nào vẫn giữ sự chung thuỷ, sắt son

=> Nghĩa thứ 2 là chính, nghĩa thứ nhất chỉ là phương tiện để chuyển tải nghĩa sau Và chính nghĩa sau đã làm nên giá trị của bài thơ

- Hãy ghi lại những câu hát than thân

đã học ở bài 4 (kể cả phần đọc thêm)

bắt đầu bằng 2 từ “Thân em” ?

* Ghi nhớ : sgk –95

* Luyện tập:

- Thân em như tấm lụa đào

- Thân em như hạt mưa sa

- Thân em như hạt mưa rào

Hạt sa xuống giếng hạt vườn hoa

- Thân em như giếng giữa đàng Người khôn rửa mặt, người phàm

- Thân em như miếng cau khô

Người thanh tham mỏng, người thô tham dày

IV- Hướng dẫn học bài :

- Học thuộc lòng bài thơ, thuộc Ghi nhớ

- Soạn bài: Qua đèo ngang

D- Rút kinh nghiệm: